87 episodes

Wat gebeurt er voor en achter de schermen in de politiek? In de podcast Betrouwbare Bronnen praat Jaap Jansen met politieke hoofdrolspelers, deskundigen en de scherpste Binnenhofwatchers. Ook Europese en internationale kwesties komen aan bod.
De host van de podcast is Jaap Jansen, een van de bekendste politieke journalisten die al zo’n dertig jaar op het Binnenhof werkt. In veel afleveringen koppelt historicus Pieter Gerrit Kroeger met diepgravende betogen en smeuïge anekdotes politieke geschiedenis aan de actualiteit van nu.
Nieuwe afleveringen van Betrouwbare Bronnen verschijnen doorgaans op dinsdag en vrijdag.
Reacties zijn welkom via Twitter @jaapjansen @pgkroeger en via betrouwbarebronnen@dagennacht.nl
Betrouwbare Bronnen heeft ook een pagina op Facebook.
Wil je adverteren of sponsoren, schrijf dan naar Flip Kylian Adams door een mailtje te sturen aan: flip@dagennacht.nl

Betrouwbare Bronnen Jaap Jansen - Dag en Nacht Media

    • Politics

Wat gebeurt er voor en achter de schermen in de politiek? In de podcast Betrouwbare Bronnen praat Jaap Jansen met politieke hoofdrolspelers, deskundigen en de scherpste Binnenhofwatchers. Ook Europese en internationale kwesties komen aan bod.
De host van de podcast is Jaap Jansen, een van de bekendste politieke journalisten die al zo’n dertig jaar op het Binnenhof werkt. In veel afleveringen koppelt historicus Pieter Gerrit Kroeger met diepgravende betogen en smeuïge anekdotes politieke geschiedenis aan de actualiteit van nu.
Nieuwe afleveringen van Betrouwbare Bronnen verschijnen doorgaans op dinsdag en vrijdag.
Reacties zijn welkom via Twitter @jaapjansen @pgkroeger en via betrouwbarebronnen@dagennacht.nl
Betrouwbare Bronnen heeft ook een pagina op Facebook.
Wil je adverteren of sponsoren, schrijf dan naar Flip Kylian Adams door een mailtje te sturen aan: flip@dagennacht.nl

    87 - PG Kroeger: Het tragische laatste jaar van kabinetten

    87 - PG Kroeger: Het tragische laatste jaar van kabinetten

    Betrouwbare Bronnen aflevering 87

    Over een jaar, op 17 maart 2021, staan in Nederland Tweede-Kamerverkiezingen gepland. Wat gebeurt er in deze eindfase van Rutte III? Hoe stellen de partijen in Ruttes coalitie zich op, hoe profileren zij zich? Blijven ze samen of valt Rutte III toch nog uit elkaar? Zien anderen hun kans schoon?

    In deze editie van Betrouwbare Bronnen neemt PG Kroeger u mee naar een reeks 'laatste jaren' van roemruchte kabinetten van premiers van groot politiek gewicht. Juist zo’n vierde jaar van een coalitie was vaak dramatisch. Soms chaotisch, soms diep tragisch en vaak het toneel van felle strijd en volstrekt onverwachte gebeurtenissen. Zowel binnen 'het Haagse' als in de samenleving. Vaak gooide de monarchie roet in het eten.

    Zulke drama's waren te beleven al in het tweede kabinet van Rudolf Thorbecke. Dat ging de geschiedenis in als uiterst daadkrachtig en zorgde op vele terreinen voor grote en blijvende veranderingen, van de infrastructuur tot het onderwijs. Maar binnen het kabinet ontstond op het eind steeds meer gedoe en juist rond de persoon van de dominante liberale leider barstten interne conflicten uit. Het werd Thorbeckes politieke ondergang.

    En wat dacht je van Joop den Uyl? 'De gedrevene' verknoeide in zijn laatste jaar als premier zoveel goodwill, dat de leus 'dat tweede kabinet Den Uyl, dat komt er toch!' een van de pijnlijkste misrekeningen in de parlementaire historie werd. Tegelijkertijd redde Den Uyl in die slotfase nota bene het koningshuis en zorgde hij er onbedoeld voor dat het CDA met Van Agt één partij werd en hem en zijn PvdA voor vele jaren kon wegspelen uit de macht.

    Diezelfde Van Agt leidde een kabinet waarvan de mythe rondgaat dat het een fijne, harmonische vriendengroep was van relaxte aanpakkers. PG Kroeger laat zien, dat juist het laatste jaar van die ploeg een puinhoop werd. Ook nu bleek gedoe in de monarchie een reden om bij elkaar te blijven. Na de kleurrijke Dries van Agt kwam de briljante Rotterdamse ondernemer Ruud Lubbers. Ook zijn derde kabinet kende een laatste jaar vol drama, met heel weinig Rotterdamse nuchterheid en leiderschapscrises die de geschiedenisboekjes ingingen. Om over de slotfase van het tweede kabinet-Kok, de paarse coalitie, maar te zwijgen. De epische toestanden van toen bepalen tot de dag van vandaag nog voor velen het beeld van de grote omslag in de nationale politiek.

    Uit deze reeks 'laatste jaren' is dan ook een reeks pakkende lessen te trekken. Heel wat patronen rond leiderschap, politieke samenhang, effectief regeren en soms schijnbaar onvermijdelijke puinhopen zijn hier te herkennen. De historie is geen receptenboek of horoscoop, maar uit deze verhalen en analyses springen wel degelijk prangende waarschuwingen en nuttige tips naar voren voor Mark Rutte en zijn coalitiepartners.

    ***

    Deze aflevering wordt mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland

    ***

    Verder luisteren

    Afl. 64 - Biograaf Marnix Krop over Wim Kok

    Afl. 61 - PG Kroeger over de val van de Berlijnse muur

    Afl. 52 - Gerry van der List waarschuwt fletse VVD: Wacht Rutte het lot van Balkenende?

    Afl. 41 - Kroonprins Klaas Dijkhoff over VVD, coalitie en FvD

    Afl. 35 - PG over Charles de Gaulle

    Afl. 27 - Rob Jetten wil muren slopen

    ***

    Tijdlijn

    00:00:00 - Intro

    00:01:51 - Deel 1

    00:37:16 - Deel 2

    01:39:58 - Uitro

    01:40:36 - Einde

    • 1 hr 40 min
    86 - EU-begroting: VVD en D66 kritisch over de inhoud, oneens over het bedrag

    86 - EU-begroting: VVD en D66 kritisch over de inhoud, oneens over het bedrag

    Te gast in Betrouwbare Bronnen aflevering 86: Anne Mulder (VVD) en Joost Sneller (D66).

    In de Europese Unie gaat het op dit moment over bijna niets anders dan de nieuwe Europese meerjarenbegroting. In aflevering 85 spraken Jaap Jansen en PG Kroeger daar al over met Gert Jan Koopman, directeur-generaal Begroting van de Europese Commissie. Afgelopen vrijdag verscheen een nieuw compromisvoorstel van EU-president Charles Michel. Premier Mark Rutte overlegde die dag in Parijs met de Franse president Emmanuel Macron.

    Rutte wil vasthouden aan een budget van 1 % van het Europees nationaal inkomen, terwijl de commissie eerder voorstelde dit op te laten lopen naar 1,1%. Het compromisvoorstel van Michel zit op 1,07%.

    Donderdag begint in Brussel de Europese Top waar de 27 EU-leiders proberen een akkoord te bereiken.

    In deze nieuwe aflevering van Betrouwbare Bronnen legt Jaap de vraag op tafel: Hoe wordt er in Nederland gekeken naar de plannen voor die nieuwe meerjarenbegroting? Dat bespreekt hij met VVD Tweede-Kamerlid Anne Mulder, EU-woordvoerder, en D66-Kamerlid Joost Sneller, financieel woordvoerder. In Europa maken ze deel uit van dezelfde politieke familie: de liberalen. En in NL zitten ze samen in de coalitie die het derde kabinet-Rutte mogelijk maakt, maar ze zijn het lang niet over alles eens.

    Wel vinden ze allebei dat de nieuwe Europese meerjarenbegroting radicaler moet vernieuwen. De Europese Commissie en EU-president Charles Michel hebben voorgesteld het aandeel in de begroting dat naar landbouwsubsidies gaat en naar geld voor de ontwikkeling van achtergebleven regio’s te verminderen, maar VVD en D66 vinden die bezuiniging niet ver genoeg gaan. Zij willen meer Europees geld voor innovatie, onderzoek en andere vernieuwende uitgavenposten.

    “Er is te weinig gekeken welk oud beleid weg kan. Het voorstel dat er nu ligt, is nog steeds een begroting voor de jaren ’80. De richting is goed, maar van landbouw en regiosteun moet nog meer af”, zegt Anne Mulder.

    D66 is het hiermee eens, maar er is wel een scherp verschil van opvatting tussen de coalitiepartijen over de omvang van de nieuwe begroting. De VVD wil dat deze blijft staan op 1 procent van het Europees nationaal inkomen. D66 heeft geen bezwaar tegen de voorgestelde verhoging naar 1,07 procent.

    Volgens Joost Sneller focust het kabinet – net als de VVD – te veel op dat percentage. De inhoud van de begroting steviger vernieuwen vindt hij belangrijker. “Nederland kijkt ernaar alsof een monster ons geld aan het opeten is. Als een boekhouder in plaats van een koopman. We verdienen een veel groter bedrag aan de Europese gemeenschappelijke markt dan we bijdragen aan die begroting. De Europese Unie levert Nederland heel veel op”, zegt Sneller.

    VVD en D66 zijn het ook oneens over meer eigen middelen voor de EU door bijvoorbeeld heffingen op emissierechten, plastic, vliegen en financiële transacties. De VVD is tegen te veel heffingen, D66 vindt het belangrijk voor de politieke ontwikkeling van de EU. Mulder: “Juist om draagvlak voor de EU te behouden, moet je heel voorzichtig zijn met Europese belastingen.”

    ***

    Verder lezen

    Het compromisvoorstel van EU-president Charles Michel

    Brief minister Stef Blok over het voorstel van Michel

    ***

    Verder luisteren

    Afl. 85 - Gert Jan Koopman, directeur-generaal EU-begroting: 'Nederland kan verzet beter opgeven'

    ***

    Deze aflevering wordt mede mogelijk gemaakt door de Europese Commissie en door Weee Nederland

    ***

    Tijdlijn

    00:00:00 - Intro

    00:05:35 - Deel 1

    00:35:01 - Deel 2

    00:53:04 - Uitro

    00:53:40 - Einde

    • 53 min
    85 - Gert Jan Koopman, directeur-generaal EU-begroting: 'Nederland kan verzet beter opgeven'

    85 - Gert Jan Koopman, directeur-generaal EU-begroting: 'Nederland kan verzet beter opgeven'

    In Betrouwbare Bronnen aflevering 85 praten Jaap Jansen en PG Kroeger met Gert Jan Koopman, directeur-generaal Begroting bij de Europese Commissie. Koopman is een van de hoogste Nederlanders in Europa en naar eigen zeggen voorzien van het typisch Nederlandse zuinigheids-dna. Maar hij begrijpt niet waarom premier Mark Rutte en minister Wopke Hoekstra (Financiën) dwarsliggen bij pogingen om tot een nieuwe EU-meerjarenbegroting te komen, zegt hij.

    Nederland heeft zoveel voordeel van de interne markt, dat het zijn verzet tegen de nieuwe EU-meerjarenbegroting beter kan opgeven, meent Koopman. “Nederland heeft wel een heel nauwe interpretatie van wat de EU oplevert en wat het aan contributie moet betalen.”

    Op 20 februari komen de Europese regeringsleiders in Brussel bijeen in een poging om tot een akkoord te komen over de nieuwe begroting, maar Nederland is een van de lidstaten die dwarsligt. Nederland wil dezelfde contributie blijven betalen als de afgelopen zeven jaar. De Europese Commissie heeft voorgesteld de begroting te laten oplopen van de huidige 1 procent van het Europese nationaal inkomen naar 1,11 procent. Er ligt een compromis op tafel waarin de begroting stijgt naar 1,07 procent, maar ook daar wil Nederland niet aan.

    Nederland heeft groot belang bij de nieuwe EU-meerjarenbegroting, zegt Koopman – zelf een Nederlander. De prioriteiten van Nederland zitten erin, stelt hij: minder geld naar landbouw en arme regio’s en meer geld naar onderzoek, innovatie en de positie van de EU in de wereld. Bovendien gaat 40 procent van het landbouwdeel naar klimaatneutraliteit.

    “Ik heb persoonlijk een probleem met de manier waarop in Nederland naar de begroting gekeken wordt. Uiteindelijk zijn de voordelen van de Unie veel groter dan puur de overdrachten. De interne markt levert Nederland zo’n dikke negen procent van het nationaal inkomen op. De nationale bijdrage van Nederland, de contributie, is 0.65 procent van het Nederlandse nationaal inkomen. Als je het zo bekijkt is de EU voor Nederland een verdomd goede investering”, zegt Koopman.

    Dat de totale begroting ‘een klein beetje’ groeit is volgens hem logisch: “De vorige begroting was opgesteld midden in een financiële crisis. Nu is er financieel veel meer ruimte.”

    Hij hekelt dat Nederland bij de contributie de douane-inkomsten meetelt die het namens de EU heft: “Die staan daar al vele tientallen jaren los van.”

    In de Brusselse EU-gebouwen wordt Nederland gezien als aanvoerder van de ‘vrekkige vijf’: naast Nederland ook Oostenrijk, Zweden, Denemarken en Duitsland. Naar verluidt zou Duitsland inmiddels bereid zijn volgende week een compromis te sluiten.

    ***

    Verder lezen

    Voorstel Europese Commissie Meerjarenbegroting 2021-2027

    Compromisvoorstel Fins EU-voorzitterschap, december 2019

    ***

    Verder luisteren

    Afl. 78 – Roberto Viola: Shaping Europe’s Digital Future

    Afl. 36 – Wopke Hoekstra: EU moet geoploitieke machtsfactor worden

    Afl. 11 – Mendeltje van Keulen over de relatie Binnenhof-Brussel

    Afl. 02 – Jeroen Dijsselbloem en Coen Teulings over de Eurocrisis

    ***

    Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Commissie en door Weee Nederland

    ***

    Tijdlijn

    00:00:00 – Intro

    00:03:39 – Deel 1

    00:29:34 – Deel 2

    01:02:23 – Uitro

    01:04:34 – Einde 

    • 1 hr 3 min
    84 - Hoe Kohl met Gorbatsjov de Duitse eenwording regelde

    84 - Hoe Kohl met Gorbatsjov de Duitse eenwording regelde

    Betrouwbare bronnen aflevering 84 vervolgt de serie waarin we terugblikken op de historische gebeurtenissen van 30 jaar geleden, toen de Berlijnse Muur viel en Europa en de wereld ingrijpend veranderden. In deze 5e editie kijkt PG Kroeger terug op de eerste weken van 1990.

    Waren november en december van 1989 al geopolitieke aardbevingen geweest - in Berlijn, Praag, Boekarest, de Baltische staten en zelfs de Kaukasus - nu kwamen de schokgolven echt aan in het Kremlin, Parijs en vooral in Bonn. Het tempo van de gebeurtenissen versnelde.

    Twee staatslieden stonden nu onder enorme druk en kwamen bijna helemaal klem te zitten. Allereerst de sterke man in het Kremlin, Michail Gorbatsjov. Hij merkte al meteen na de jaarwisseling dat heel zijn imperium op instorten begon te staan. Juist aan de randen daarvan glipte het uit zijn handen, van Baku tot Riga. En Moskou werd geconfronteerd met een existentiële ondermijning van het bewind: honger en ontberingen in Rusland zelf.

    Wie kon dat oplossen?

    Bondskanselier Helmut Kohl merkte dat zijn improvisaties in de weken na de val van de Muur zich tegen hem begonnen te keren. Binnen de DDR verviel het centrale gezag van het communistische regime in een enorm en bedreigend tempo. PG Kroeger vertelt over de dramatische scènes die hij daarvan in Oost-Berlijn zelf meemaakte.

    Kohl ging opnieuw improviseren, hij kon nauwelijks anders. Het waren vooral mensen als James Baker, Jacques Delors en François Mitterrand die hem daarbij - achter de schermen en vaak in het diepste geheim - hielpen een vaste, langetermijnkoers te vinden. Kohl deed een reeks uitermate gewaagde sprongen naar voren, zowel richting het Kremlin als naar de burgers in de DDR. Zij waren het die toen volkomen onverwacht de beslissende stap zetten. En diezelfde avond van 18 maart maakte Kohl een van de grootste fouten in zijn politieke leven. Geen wonder dat hij enkele dagen daarna op zijn verjaardagsfeest zijn eigen lot en capaciteiten met een kwinkslag relativeerde tot zijn vrienden. Ook Helmut Kohl besefte hoe kwetsbaar en feilbaar een politicus is.

    ***

    Verder luisteren

    Afl. 72 - 'Wir sind ein Volk!', December 1989: Helmut Kohl spreekt in Dresden

    Afl. 61 - PG Kroeger over de val van de Berlijnse Muur

    Afl. 53 - 1989 - PG en de viering van 40 jaar Deutsche Demokratische Republik

    Afl. 42 - Merkels vertrouweling Elmar Brok: 40 jaar Europese geschiedenis

    ***

    Tijdlijn

    00:00:00 - Intro

    00:01:48 - Deel 1

    00:53:26 - Deel 2

    01:30:27 - Uitro

    01:31:08 - Einde

    • 1 hr 31 min
    83 - Het CDA, lastige coalities en gedogen

    83 - Het CDA, lastige coalities en gedogen

    In Betrouwbare Bronnen aflevering 83 praat Jaap Jansen met PG Kroeger over ‘gedogen in de politiek’. Aanleiding is de wens van het CDA in Noord-Brabant om te gaan besturen met Forum voor Democratie.

    Hij vertelt over de eerste gedoogconstructie van partijen die noodgedwongen een coalitie vormden: het kabinet-Den Uyl, waarin enkele partijen die later het CDA vormden wel ministers leverden, maar toch afstand bewaarden.

    Uitgebreid komt de gedoogconstructie Rutte I aan de orde. Het kabinet regeerde met steun van de PVV van Geert Wilders, maar die partij brak ermee toen harde besluiten gevergd werden.

    Nu het CDA in Brabant overweegt met Forum te besturen, waarschuwt PG voor fatale gevolgen. Volgens hem zijn populistische partijen als Forum labiel en antidemocratisch en lopen ze weg zodra harde keuzes gemaakt moeten worden. Hij verwijst naar ervaringen met de PVV van Geert Wilders. Die partij gaf gedoogsteun aan het kabinet Rutte I van VVD en CDA, maar brak met het kabinet toen die partijen door de economische crisis nieuwe bezuinigingen noodzakelijk vonden.

    Kroeger wijst erop dat PVV en FVD steeds verder radicaliseren. “Ze zijn anti-polder, anti-fatsoen en anti-harmoniemodel – waarden waar het CDA juist voor staat.” Volgens de partijhistoricus verspeelt het CDA in een verbond met zulke partijen zijn kern-identiteit: “Constructief regeren en daarmee het fatsoen bewaren. Gemeenschapszin en dus niet polariseren. En respect voor geloof en geweten in een divers land.”

    In de kabinetsformatie van 2017 schetste toenmalig CDA-leider Sybrand Buma een onoverbrugbare kloof tussen CDA en PVV. Hij noemde de vertrouwensbreuk die leidde tot de val van Rutte I ‘onoverkomelijk’. In een brief aan informateur Herman Tjeenk Willink schreef Buma dat de PVV sindsdien alleen maar radicaler is geworden en Wilders ‘in zijn optredens en uitingen alleen maar grover’. Die brief van Buma moet leidend zijn bij beslissingen over samenwerking, zegt Kroeger. “Waar beginnen ze aan in Brabant”, verzucht hij.

    CDA-vicepremier Hugo de Jonge sloot eerder in Betrouwbare Bronnen regeren met de PVV uit: “Dat moeten we niet nog een keer doen.” Over Forum zei hij: “De Rusland-flirt en de flirt met fout rechts maken het wel erg moeilijk om in een kabinet samen te werken. Ik zie dat gewoon niet gebeuren.’’

    ***

    Verder lezen

    Brief Buma aan Tjeenk Willink

    Rapport Frissen over het CDA

    ***

    Verder luisteren

    Afl. 52 – Gerry van der List waarschuwt fletse VVD: Wacht Rutte het lot van Balkenende?

    Afl. 48 – Wilders gewogen: Gerrit Voerman en Koen Vossen over de PVV

    Afl. 46 – De koers van CDA-vicepremier Hugo de Jonge

    Afl. 31 – PG: populisten tot mislukken gedoemd

    Afl. 06 – PG Kroeger over Piet de Jong

    ***

    Deze aflevering wordt mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland

    ***

    Tijdlijn aflevering 83

    00:00:00 – Intro

    00:01:42 – Deel 1

    00:31:14 – Deel 2

    01:12:44 – Uitro

    01:13:31 – Einde 

    • 1 hr 13 min
    82 - Edward Glaeser: Why we should love cities

    82 - Edward Glaeser: Why we should love cities

    In Betrouwbare Bronnen episode 82 Jaap Jansen en PG Kroeger have a conversation with economist Edward Glaeser, the Fred and Eleanor Glimp professor at Harvard University, specialised in the economy of cities.

    “Globalisation and new technologies have radically increased the returns to being smart", Glaeser says. "We are social species that get smart by being around other smart people. Face to face contact is still highly relevant, so cities are. On our own we are puny creatures. Collectively, we do miraculous things. Cities are machines for enabling us to collaborate. To buy and sell, to meet and to learn from one another. In a very deep sense, we are an urban species. We become more human when we are surrounded by other humans. And that’s what cities do.”

    We also talk about problems in city governance, such as building houses for everyone, airbnb and dealing with too many tourists.

    “Building new houses in Dutch cities is less easier than in the United States, because your cities are more precious and beautiful. Messing with them is a more risky bussiness. If you have to many tourists, you are not charging them enough. And think about some mild law and order interventions. Drunk young tourists wouldn’t behave the same in their hometowns, because they would be locked up and jailed.”

    Professor Glaeser warns politicians – such as the Democrats in the United States – not to cut off ties with rural areas and their inhabitants. “Succesfull urbanites have to find some common bond with these people, otherwise they’re gonna vote for some other politicians than you. If you nominate candidates that only speak to people who share your values, you have an America that’s split. And the same thing is true everywhere.”

    Some cities, places and regions mentioned in this conversation: New York, Amsterdam, Houston, Pudong (Shanghai), Mumbai, Singapore, Chicago, the Eastern heartland of the U.S. 

    ***

    Special thanks go to Tilburg University Society and professor Sylvester Eijffinger who facilitated this converstation when Edward Glaeser visited Tilburg University in january for the Vrienden van Cobbenhagen Lecture 2020.

    ***

    Reading more

    Edward Glaeser’s website

    Edward Glaeser - Triumph of the city, How Urban Spaces Make Us Human (Pan Macmillan 2012)

    Robert A. Caro - The Power Broker, Robert Moses and the Fall of New York (Random House, 2004)

    ***

    This episode of Betrouwbare Bronnen has been made possible in part by Weee Nederland

    ***

    Timeline

    00:00:00 – Intro

    00:01:09 – Part 1

    00:31:03 – Part 2

    00:56:50 – Outro

    00:57:23 – The End

    • 57 min

Top Podcasts In Politics

Listeners Also Subscribed To