82 episodes

Die wöchentliche Plattdeutsch-Kolumne der Dithmarscher Landeszeitung - jetzt auch als Podcast.

De Döschkassen Heiko Kroll

    • Society & Culture

Die wöchentliche Plattdeutsch-Kolumne der Dithmarscher Landeszeitung - jetzt auch als Podcast.

    Dithmarscher Zaubertrank

    Dithmarscher Zaubertrank

    Minister Spahn, unsen Gesundheits-Jens, hett sick annerletzt je frogt, wat wi in Sleswig-Hulsteen ’n „Zaubertrank“ as bi Asterix un Obelix hebbt, weil de Inzidenzen bi uns so siet sünd.
    Tscha. Jüst erst heff ick vör unsen Dörpskroog seeten, ut den nu ’n  „Butengastronomie“ worrn is. 
    Nu lött de Warms düt Johr overs op sick tööven. Dorüm is mi meist de Mors affrohrn, as ick dor vör’n Kroog seet‘ un op Afstand mit de Lüüd klöönt heff, vun de ick al gor ni mehr wusst heff, wo se eegentli utsüht. 
    Overs wenn man al mol weller mit anner Lüüd tosomsitten dörft, denn sett man ook sien Mors op’t Speel.
    An leevsten harr ick mi je mit de annern Gäst‘ tosomkuschelt as op so’n Polarexpeditschoon, so dat wi uns gegensiedi warm‘ kunnt harrn. Overs dat is je verboden. 
    Ick krieg intwüschen sogor al ’n slecht‘ Geweeten, wenn ick mien Fruu to Huus mol ’n Seuten geev oder de Kinner in Arm nehm‘ doh.
    As ick overs nu düsse Week vör’n Kroog seet, dor full mien Blick jümmers weller dör de Finstern op den Tresen un op de Dische, de in de Gaststuuv stoht. Mang den Tresen un den Utschank sünd je al vörigen Sommer Wannen ut Pexiglas inbuut worrn, jüst as mang de Dische. Liekers dörft man in de warme Gaststuuv ni rin, de wiss seekerer is as jeden Supermart. Man mutt buten sitten, wo man sick ’n düchtige Verköhlung holt oder veellicht sogor ’n Grippe. Dat interesseert overs ni. As Grippe-Virus mutt man sick intwüschen ook dösig vörkom‘, ne – de ward gor ni mehr ernst nohm. 
    Na jo. Jedenfalls kiekt wi in Windbargen uns de düüer ümgebuute Gaststuuv nu also so lang vun buten an, bet wi dor weller rin dörft, dormit unse Kröögers ni ook noch pleite goht. Un wenn Jens Spahn dat jümmers noch weeten will: Wi hebbt ni blots een Zaubertrank, mit den wi uns in uns‘ lütted Dörp in Gallien… ääh… Dithmarschen warm holn doht. 
    Unse Zaubertränke heet to’n Bispeel Lütt un Lütt. Overs dat Rezept för unse würkliche Geheimwaffe heet: „Rum mutt, Zucker kann, Woter bruukt ni. Un düsse Trank nöömt sick „Stieven Grog“...
    In düssen Sinn

    • 2 min
    Telefoondeenst

    Telefoondeenst

    Dat is je regelrecht verhext: Oftmols

    wenn ick jüst ut’ Huus gohn will,

    bimmelt dat Telefoon. Denn stell ick

    mien Tasch af un renn fuurts dör de

    Bood, üm rechtiedi den Hörer

    aftonehm, bevör de

    Anroopbeantworter losgeiht. Un

    jümmers weller mol, wenn ick mi

    denn melld‘ heff, fangt op de anner

    Sied een op Ingelsch dat Snacken an.

    De kann tomeist overs gor ni richti

    Ingelsch un heuert sick an, as wenn

    he erst vör twee Weeken ut Indien

    utbüxt is. „Hello Sir, I’m calling from

    the Microsoft Company...“ Bet ick

    alleent dat verstohn heff, mutt ick

    veermol nofrogen, dorbi kann ick

    recht good Ingelsch. He röppt, so as

    he seggt also vun’n groote

    Computer-Firma an. Un denn vertellt

    he mi, wat he faststellt hett, dat

    mien Computer in Gefohr is.

    Spitzfinni as ick bün, heff ick bi de

    ersten vun düsse Anroope jümmers

    froogt, wülken vun mien Computers

    denn in gefohr is. He is overs ook

    spitzfinni un seggt: All tosom. Un

    natüürli kunn he mi hölpen.

    Mennigmol segg ick ook, dat ick keen

    Ingelsch kann. Denn versöcht he sick

    in’t Düütsch snacken. Dat is noch

    weniger to verstohn. Un Indisch kann

    ick ni. Will ick in so’n Oogenblicke

    ook gor ni köön‘, denn ick weet je,

    dat de Dorste un all sien Kollegen, de

    jümmers weller bi mi anröppt, mi

    över’n Disch trecken wüllt.

    Intwüschen segg ick jümmers:

    „Computer? Wat för’n Computer?

    Sowat heff ick ni in’t Huus.“ Denn

    leggt de Lüüd jümmers sofort op. Dat

    is ni besünners Fründli. Overs wat

    will man vun Spitzbooven ook

    verlangen. De hebbt je ook ’n Roop

    to verleern.

    Annerletzt overs keem mi ’n Idee, de

    ick würkli mol ümsetten schull: Ick

    bruuk ’n 0190-Nummer. So een, för

    de man jede Minut wat betohln mutt,

    wenn man ehr anrööpt. Un wenn

    mien indischen Fründ oder een vun

    sien Kollegen denn anrööpt, segg ick:

    „Oh, good dat se sick melld. Ick heff

    al länger so’n dösiged Geföhl mit

    mien Reekner. Overs Oogenblick, ick

    mutt mi erstmol ’n Kaffe dörbüddeln,





    un denn künnt wi beiden uns mol

    richti scheun ünnerholn. Ick heff hüüt

    ook nix wieder vör.“ Eenfacher kann

    man gor keen Geld verdeen‘...

    In düssen Sinn

    • 2 min
    Wat is dat för`n Licht?

    Wat is dat för`n Licht?

    In Oogenblick snackt je veele in de Norichen, wat de Pandemie angeiht, vun dat "Licht an`t Enn vun den Tunnel". Angela Merkel süht in düssen Tunnel blots `n "lütted" Licht. Na jo, se is je ook ni mehr de Jüngste. Veellicht kann se eenfach ni mehr ganz so good kieken. Man weet dat ni.

    Wat dat Kieken angeiht, heff ick overs noch `n annern op`n Kieker: Unsen Wirtschopsminister Peter Altmaier. De kann nömli sien Kalenner ni lesen. Op de "November- un Dezemberhölp" töövt veele Sülmsstännige un Ünnernehm‘, de wiederhen ni arbeiden dörft, nu in Februar jümmers noch.

    Altmaier meent overs, wat dat mit düsse Hölp ganz wunnerbor klappt. Na jo, wat schall he ook seggen. Fehlers togeeven mokt je keen Spoß. Liekers will Peter nu overs noch mol `n Hölpspaket trechklabüstern.

    Weil he mit sien Kalenner overs jümmers in Tüddel kümmt, will he düssed Paket keen Monotsnoom geeven. Dat schall "Überbrückungshilfe III" heeten.

    Römische Tohln mokt sick je ook so scheun. Dat weer bi Hartz IV al so, wat je no`n annern Peter nöömt wurr.

    Tscha. Man mutt sick je wunnern. Wi sünd nu in de tweete Welle, overs so richti funktschoneern deiht in Berlin ni so veel. Mit dat Bestelln vun de Impstoffe hett dat ni klappt, mit dat verdeeln vun de Sprütten klappt dat ni vernünfti. Siet 27. Dezember ward impt. Un nu, wo de Februar meist rüm is, hebbt bummeli 3,5 Perzent vun de Bevölkerung wat afkreegen, dorünner ook Lüüd, de noch gor nix hebben schulln. Wenn dat so weidergeiht, denn duuert dat noch tominst dree Johr, bet genog Lüüd impt sünd. Dat weet man overs blots, wenn man de Tohl op`n Taschenreekner sehn kann.

    Wenn dat nu ni üm de Bunnesregeerung sünnern üm`n Dörpsfüüerwehr gung, denn weern de Blauröcke nu, bi den tweeten grooten Brand, jüst an överleggen, wat se sick ni veellicht mol `n Schlauch besorgen schulln. Un so is dat lütte Licht, dat Merkel süht, veellicht gor ni dat Licht an`t Enn vun Tunnel, sünnern jümmers noch dat, wat in den Ingang rinschient...

    In düssen Sinn

    • 2 min
    Treckt oder tocht dat?

    Treckt oder tocht dat?

    Düütsche Sprook, swore Sprook, heet dat je. Dat güllt anschiend overs ook för Plattdüütsch.

    Na jo, ick heff licht snacken, denn so lang as ick snacken kann, snack ick Platt. Hochdüütsch heff ick twor ook vun Anfang an kinnt. Liekers kunn ick dat as lütten Stackel gor ni begriepen, dat anner Lüüd ut uns‘ Gegend mi ni verstohn kunnen, wenn ick Platt mit ehr snackt heff.

    Nu gifft je overs jümmers weller mol wülk, de blots Hochdüütsch künnt, overs Platt lehrn wüllt, weil se dat scheun finn`d. Ick finn dat ook scheun, wenn se dat scheun finn`d.

    Liekers mutt ick mennigmol `n beten gluttern, wenn ick de Sprooklehrlinge snacken heuer.

    Wenn Hochdüütsche nömli dorbi sünd Platt to lehrn, denn heuert sick dat je mitünner `n beten drullig an.

    Wenn so een to`n Bispeel seggt: "Mok mol dat Finster to, dat treckt", denn seggt man as Plattüütschen: "Nä, dat treckt ni, dat tocht! Trecken is wat anners." Un wenn man to veel Toch kriegt, denn verköhlt man sick. Dat weet man. Mennig een Spitzfinnigen kümmt denn dorop, dat he vun Hamborg no Meldörp mit`n "Toch" fohrt is. Is he je overs ni. Mit de "Iesenbohn" is he fohrt.

    Bilütten kümmt vun de Plattschöölers natüürli sowat as: "Och, nu hol mol op, mi jümmers to verbeetern. Dat mok ick ni hebben." "Is je good", seggt man denn, "ick will di ook ni jümmers verbetern, overs man seggt nu mol‚ dat ‚mach‘ ick ni hebben‘".

    "Na good", seggt de Dorste denn, "ick will dat je ook lehrn, denn mach dor man mit wieder."

    In Ordnung, overs ick "mach" dormit ni wieder. Wenn överhaupt, denn "mok" ick dormit wieder.

    Anschien`d is dat würkli ni so eenfach. Alleent mit "mach" un "mok" un "tocht" un "treckt" kann man al düchti dör`neen komen.

    Overs wenn Ju sülms to de heuert, de jüst Platt lehrt: Mokt dor bidde mit wieder, denn künnt wi op Plattdüütsch doröver snacken, wat dat mit de dorsten Wöörd op sick hett. An un för ick is dat nömli ganz eenfach: Wenn man dat ni hebben "mach", wat dat "tocht", mutt man sick mehr an-"trecken". Denn "mokt" een dat gor nix mehr ut...

    In düssen sinn

    • 2 min
    Dialektik in’t Fernsehn

    Dialektik in’t Fernsehn

    „Nu sett di dohl, de Film fangt glieks an!“ Jo, ick sett mi gern mol obends mit mien Lüüd tosom, üm mi wat in Fernsehn antokieken. Mol ’n Film ut Amerika, overs an leevsten doch wat vun uns ut de Gegend, ut’n Noorn.

    Wenn ick mi overs wat ankiek, dat in Sleswig-Hulsteen, Neddersachsen, Meck-Pomm oder Hamborg speelt, denn geiht mi regelmäßi de Hoot hoch. Annerletzt weer dor erst ’n Film, de op Norderney speelt hett, ’n Tatort weer dat. Un weller weer dat so: Keeneen vun de Schauspeelers, ni mol wenn se Lüüd dorstellt hebbt, de angevli op Norderney opwussen sünd, hett Platt snackt.

    Se harrn ook keen „Norddeutschen Akzent. Gar nicht.

    Sie hören sich mit ihrer Ausdrucksweise aus dem Deutsch-Leistungskurs einfach nicht nach nativen Mitbürgern aus dem Norden an. Und Plattdeutsch können sie überhaupt nicht“.

    In Bayern snackt se Bayerisch in Schwaben Schwäbisch in Sachsen Sächsisch, blots bi uns geiht dat anschiend ni, dat de Lüüd in de Filme so snackt, as man dat hier so deiht. Dat muut je ni unbedigt Platt ween, over tominst kunnen se doch so’n beten Missingsch snacken, dat man annerwegens ook mol heuert, wo de Lüüd sick hier ünnerhölt. De Schauspeelers bruukt doch blots mol inkööpen gohn, üm sick antoheuern wo man sick hier utdrückt.

    Bi Büttenwarder geiht dat je noch so eenigermoten. Un een vun de wenigen Hambörger, den man afnehmt, dat he würkli ut Hamborg kümmt, is Fahri Yardim, den sien Öllern ut de Türkei kümmt – den ut’n Til-Schweiger-Tatort meen ick.

    Dösig, ne. Veellicht schulln uns‘ Schauspeelers mol no Bayern gohn, dormit se lehrt, wat Mundoart heet. Overs Büttenwarder op Bayerisch, dat weer ook nix.

    Tscha, wohrschienli snackt bald so un so all blots noch Ingelsch. Frogt sick blots, wat för’n Ingelsch. Ingelsched Ingelsch mit’n Dialekt ut Oxford oder Liverpool oder veellicht amerikanisched Ingelsch mit’n Dialekt ut Texas oder Ohio.

    Overs bet dat sowiet is, snack ick wiederhen so, as man hier even snacken deiht...

     

    In düssen sinn

    • 2 min
    Wat man ni op’n Zeddel hett...

    Wat man ni op’n Zeddel hett...

    „Krrrrrrr...“ Oh, dat heuert sick ni good an. Veellicht harr ick dat al fröher marken kunnt. Overs as ut mien Computer blots noch düssed ungesunne Rappeln keem, wurr mi doch ’n beten dösig toweeg. Erstmol utmoken den Kassen. Is wohrschienli beter. Overs denn, as ick den Apparot weller hochfohrn wull, harr mien Reekner dor keen Lust mehr to.

    De Fastpladde weer in Dutt. Ganz langsom wurr ut dat dösige Gefööhl richtige Panik. De Mehrsten vun all de Geschichen, de ick mi utdacht heff, all mien elektroonische Post un – oh nää – veele Fotos, ook ut de Tied, as de Kinner noch lütt weern, sünd op de dorste Fastpladde ween, de nu blots noch „krrrr“ mokt hett.

    Jo, ick weet, man schall sien Daten je seekern. Overs wat is, wenn ook de Datenseekerung mitmol blots noch „krrr“ mokt?

    Ick will nu ni ganz so deep in de Materie instiegen, mit de ick no dat Malleur to dohn harr, overs jüst dat is mi passeert. Allns, wat ick so fein in all de elektroonischen Ordners harr, weer wech. Erstmol.

    Dat Mehrste heff ick to’n Glück overs op’t Letzt‘ doch noch retten kunnt. Dat is mi tehmli düüer to stohn kom‘, un wat mi dat an Nerven kost‘ hett, dor mach ick gor ni över nodinken. Nu löppt dat weller. Mit’n – angevli – betere Datenseekerung. Ick lot mi mol överraschen.

    Bi’t Oprüüm full mi denn overs ’n knidderigen Zeddel in de Hand. Op den Zeddel stunn: „Melk, Botter, Schinken“ un „Schiethuuspoppier“.

    Dat weer ’n oln Inkoopszeddel, bummeli teihn Johr old. Dor wurr mi wat klor: So’n Zeddel kann man den Strom ni afdreihn. De mokt ook ni „krrr“, sünnern blifft eenfach dor, bet man em wechsmitt. Un haut man in Steen, wat man sick marken will, so as de oln Ägüpters, denn kann man dat sogor no fiefduusend Johr noch lesen, wenn man denn so lang gesund blifft.

    Nä, ick kom nun ni mit so‘n Snack, vun wegen, dat fröher allns beter weer. Wenn wi uns overs blots noch op de Elektroonik verloten doht, denn weet wi bald gor ni mehr, wat fröher mol ween is. Dorüm bün ick froh, dat düsse Geschicht op Poppier in de Zeidung steiht. Denn de mokt ni „krrrrr“...

     

    In düssen Sinn

    • 2 min

Top Podcasts In Society & Culture