36 episodes

Felix & Sofie is het podium voor inhoudelijke filosofie in Amsterdam. Elke dinsdag een nieuwe aflevering en elke derde dinsdag van de maand een nieuw prikkelend en diepgaand programma in Perdu!

Felix & Sofie Felix & Sofie

    • Society & Culture
    • 3.7, 3 Ratings

Felix & Sofie is het podium voor inhoudelijke filosofie in Amsterdam. Elke dinsdag een nieuwe aflevering en elke derde dinsdag van de maand een nieuw prikkelend en diepgaand programma in Perdu!

    S02E12 - Levenskunst 2/3 - Teun Tieleman - De beste arts is ook filosoof

    S02E12 - Levenskunst 2/3 - Teun Tieleman - De beste arts is ook filosoof

    Misschien heb je al gemerkt dat er de afgelopen tijd minder afleveringen zijn geweest. Ook wij kunnen even geen nieuwe edities organiseren. Maar niet getreurd! Om jouw brein te prikkelen met de nodige dosis filosofie hebben we elke twee weken een nieuwe aflevering. Want denken hoeft niet stil te staan.

    Dit is deel 2 van de driedelige serie over levenskunst. In deze aflevering spreekt redactielid Ernst Meijer met Teun Tieleman over het stoïcisme en Galenus van Pergamum over wie hij een groot een groot NWO onderzoeksproject leidt. Het onderzoek van Tieleman richt zich op de wisselwerking tussen filosofie en wetenschap, met name geneeskunde, in de klassieke Oudheid.

    Hoe zag levenskunst er in de oudheid uit? En hoe verhoudt zij zich tot de moderne varianten?

    Veel luisterplezier!

    • 29 min
    S02E11 - Levenskunst 1/3 - Harm van der Gaag - Voor coaching heb je Hegel nodig

    S02E11 - Levenskunst 1/3 - Harm van der Gaag - Voor coaching heb je Hegel nodig

    Misschien heb je al gemerkt dat er de afgelopen tijd geen nieuwe afleveringen zijn geweest. Ook wij kunnen even geen nieuwe edities organiseren. Maar niet getreurd! Om jouw brein te prikkelen met de nodige dosis filosofie hebben we elke twee weken een nieuwe aflevering. Want denken hoeft niet stil te staan.

    Dit is deel 1 van de driedelige serie over levenskunst. In deze aflevering spreekt redactielid Ernst met Harm van der Gaag over Hegel. Harm van der Gaag studeerde filosofie in Utrecht. Omdat hij vindt dat filosofie ook nuttig kan zijn voor mensen zonder filosofische achtergrond opende hij een filosofische praktijk en schreef hij het boek “wie het niet weet, mag het zeggen”. Ook geeft hij les over zijn methode op de Internationale School voor wijsbegeerte. Samen met zijn leerlingen heeft hij het Gilde van Filosofisch Practici opgericht. Momenteel werkt hij aan een proefschrift over zijn werkwijze.

    • 29 min
    S2E10 - De aarde heeft een andere mens nodig - Esther Jansen

    S2E10 - De aarde heeft een andere mens nodig - Esther Jansen

    Esther Jansen spreekt in deze podcast over de mogelijkheden om het mens-zijn, of onze menselijkheid, opnieuw vorm te geven in het licht van het Antropoceen. Op welke manieren zit het huidige mensbeeld ons in de weg om deze broodnodige vormen te zien, te verbeelden, en het dagelijks leven naar in te richten? Het werk van Sylvia Wynter geeft aanknopingspunten om de vraag ‘wat betekent het om mens te zijn?’ op een andere manier te beantwoorden, en laat zo de tekortkomingen van het westers idee van ‘de Mensheid’ zien. Wat kunnen we hier van leren in het licht van de huidige ecologische ontwrichting?

    Deze lezing was onderdeel van de avond: Eco- catastrofe: de mens moet anders (18-02-2020)

    Dat de aarde verandert is overal om ons heen zichtbaar. We leven in vreemde tijden die vragen om radicaal handelen. We worden geconfronteerd met gevoelens van onbegrip, angst, onmacht en wanhoop, maar belangrijker nog worden we geconfronteerd met conceptuele kaders die niet langer houdbaar zijn. Hoe ver moeten we gaan in ons denken om mee te kunnen met de tijd?

    Klimaatverandering zet de kaders die wij sinds de Verlichting vanzelfsprekend achten op het spel: Wie is eigenlijk de ‘mens’ die in het Anthropoceen tot geologische kracht wordt verheven? Wat is onze rol? Staat de mens wel los van (en boven) de natuur? En is ons menselijke lot niet eigenlijk toch innig verbonden met dat van de kleinste wezens, met het plankton, de insecten? Wat moeten we denken van de massale uitsterving van soorten om ons heen?

    In 2019 lagen wereldwijd slechts twee landen op koers om hun doelen uit het Parijsakkoord te halen (te weten: Marokko en Gambia). Dat betekent volgens het (vaak conservatief geachte) IPCC dat we afstevenen op een opwarming van 3-4 of 4-5 graden boven pre-industrieel niveau in 2100 (rapport 2018). In een wereld van gemiddeld 4 graden extra bevindt de bewoonbare wereld zich in West-Antarctica, Canada, Noord-Europa en Rusland. Ter contrast: Zuid- en Midden- Amerika, de Verenigde Staten, Afrika, Zuid-Europa, Zuid- en Oost-Azie en Australië zijn onbewoonbaar door woestijnvorming, extreme droogte of overstromingen.

    Zoals Bruno Latour het zegt hebben we een oorlog reeds verloren, al vochten we hem wellicht niet bewust. Het gevolg? We draaien met zijn allen door. De een ontkent, de ander panikeert, een derde hoopt tegen beter weten in.

    De vreemde wereld waarop we leven vraagt om verandering, échte verandering. En in plaats van ons te laten verleiden tot cognitieve dissonantie, in plaats van de route van de vervreemding te nemen die ons onvermijdelijk op afstand plaatst van het geheel, blijven we deze avond dicht op de materie, en dicht op onszelf. Kan ons zelfbeeld standhouden?

    Tijdens deze avond van Felix & Sofie nemen we de ecologische catastrofe als uitgangspunt om te kijken naar de conceptuele, filosofische, maar ook substantiële revoluties die komen.

    • 31 min
    S2E09 - De moderne complotdenker - Pepijn Van Erp

    S2E09 - De moderne complotdenker - Pepijn Van Erp

    Pepijn van Erp is wiskundige en sceptisch activist. Hij is bij Stichting Skepsis onder meer gespecialiseerd in complottheorieën en nepnieuws. Volgens van Erp is complotdenken van alle tijden en complotdenkers zijn er allerlei soorten en verschillende gradaties. Vanuit zijn ervaring met het feitelijk analyseren van complotverhalen en het discussiëren met personen die ze opvoeren en aanhangen, maakt hij duidelijk hoe divers het complot denken is en over wat voor soort we ons het meest zorgen zouden moeten maken.


    Deze podcast is een onderdeel van de avond: Felix & Sofie // Complottheorie (21-1-2020)

    Klimaatverandering is een groot verzinsel, vaccinaties veroorzaken autisme, de aarde zou toch plat zijn en Facebook luistert je af. Er wordt vaak gelachen om complottheorieën, en misschien nog meer om complotdenkers, maar waarom blijken complottheorieën dan toch zo aantrekkelijk? Als ze ‘onzin’ zouden zijn, dan konden we complotten toch gewoon ontmaskeren? Laten zien dat ze niet waar zijn?

    Complottheorieën hebben iets ongrijpbaars. Om je ertoe te verhouden is meer nodig dan alleen een gesprek over waarheid en bewijs, want alleen al de vraag wat complottheorieën precies zijn leidt tot discussie. Wie zegt er eigenlijk dat complottheorieën niet tot de wetenschap behoren, en op basis waarvan? Of zijn het misschien eerder een soort overtuigingen, zoals een collectieve religie, of een al dan niet politieke beweging.

    Ook de herkomst van complotten is onduidelijk. Moeten we haar bron vinden in onze psyche, komt ze voort uit desinformatie of teveel informatie vanuit de media, of zijn misschien er specifieke sociale processen die ten grondslag liggen aan collectief wantrouwen? En dat wantrouwen, is die niet gerechtvaardigd? In een tijd van zulke grote systemen dat niemand het overzicht meer lijkt te hebben valt een goede dosis scepsis helemaal op zijn plek.

    Zijn complotdenkers dan eigenlijk de ware criticasters van deze tijd? Of moeten we toch voorzichtiger zijn dan dat en op zoek gaan naar manieren op het complotdenken te stoppen? Bij Felix & Sofie gaan we een avond lang op zoek naar de onderliggende (non-)logica van het complotdenken en graven we ons diep in op zoek naar de wortels van maatschappelijke scepsis.

    • 22 min
    S2E08 - Waarom geloven mensen in complottheorieen? - Peter Achterberg

    S2E08 - Waarom geloven mensen in complottheorieen? - Peter Achterberg

    Peter Achterberg is socioloog aan de Universiteit van Tilburg. Hij houdt zich onder andere bezig met de vraag naar hoe mensen betekenis geven aan veranderingen in de wereld om hen heen en welke gevolgen dit heeft voor hun gedrag en hoe dit uitgelegd zou kunnen worden. Achterberg gaat in deze podcast in op de manier waarop de secularisering van het geloof, in navolging van Popper, verschillende doctrines van ongelovigheid heeft voortgebracht en hoe dit zich verhoudt tot de nijging om complottheorieën aan te hangen.

    Deze podcast is een onderdeel van de avond: Felix & Sofie // Complottheorie (21-1-2020)
    Klimaatverandering is een groot verzinsel, vaccinaties veroorzaken autisme, de aarde zou toch plat zijn en Facebook luistert je af. Er wordt vaak gelachen om complottheorieën, en misschien nog meer om complotdenkers, maar waarom blijken complottheorieën dan toch zo aantrekkelijk? Als ze ‘onzin’ zouden zijn, dan konden we complotten toch gewoon ontmaskeren? Laten zien dat ze niet waar zijn?

    Complottheorieën hebben iets ongrijpbaars. Om je ertoe te verhouden is meer nodig dan alleen een gesprek over waarheid en bewijs, want alleen al de vraag wat complottheorieën precies zijn leidt tot discussie. Wie zegt er eigenlijk dat complottheorieën niet tot de wetenschap behoren, en op basis waarvan? Of zijn het misschien eerder een soort overtuigingen, zoals een collectieve religie, of een al dan niet politieke beweging.

    Ook de herkomst van complotten is onduidelijk. Moeten we haar bron vinden in onze psyche, komt ze voort uit desinformatie of teveel informatie vanuit de media, of zijn misschien er specifieke sociale processen die ten grondslag liggen aan collectief wantrouwen? En dat wantrouwen, is die niet gerechtvaardigd? In een tijd van zulke grote systemen dat niemand het overzicht meer lijkt te hebben valt een goede dosis scepsis helemaal op zijn plek.

    Zijn complotdenkers dan eigenlijk de ware criticasters van deze tijd? Of moeten we toch voorzichtiger zijn dan dat en op zoek gaan naar manieren op het complotdenken te stoppen? Bij Felix & Sofie gaan we een avond lang op zoek naar de onderliggende (non-)logica van het complotdenken en graven we ons diep in op zoek naar de wortels van maatschappelijke scepsis.

    • 25 min
    S2E07 - Bergson, Mondriaan & een zwijgend antwoord voor een nieuwe metafysica van tijd - Jan Bor

    S2E07 - Bergson, Mondriaan & een zwijgend antwoord voor een nieuwe metafysica van tijd - Jan Bor

    Jan Bor is een filosoof, publicist en columnist, die aan een breed scala van universiteiten en kunstacademies werkzaam is geweest. In 1990 promoveerde hij aan de Universiteit Leiden met het proefschrift ‘Bergson en de Onmiddellijke Ervaring’. Later verschenen van zijn hand De Verbeelding van het Denken, Een (Nieuwe) Geschiedenis van de Filosofie, Wat is Wijsheid, Mondriaan Filosoof, OnZen en dit jaar Modern Modern. Naast deze grote hoeveelheid aan publicaties heeft Jan Bor met Alexander Oey ook een aantal films gemaakt.

    Deze podcast is een onderdeel van de editie:

    Felix & Sofie // De Tijd van de Metafysica & De Metafysica van de Tijd
    17-12-2019

    Al sinds het ontstaan van de metafysica is ‘tijd’ een berucht moeilijke kwestie geweest. Lang zochten filosofen naar ‘eeuwige waarheden’, Plato in zijn transcendente Ideeënwereld, en in de Middeleeuwen werd het tijdloze in God gezocht. Dat veranderde gedurende de Verlichting met het optreden van Kant, volgens wie tijd slechts een aanschouwingsvorm van de mens was, geen eigenschap van de wereld op zichzelf, maar een ‘mal’ waarmee onze zintuigen de wereld beschouwen. Daarmee haalde Kant de tijd uit de hemelen: tijd is geen eeuwige vorm maar onze aanschouwingsvorm van het niet-eeuwige. Toch was in de filosofie met die ‘Copernicaanse wending’ het laatste woord over tijd nog niet gesproken.

    Zo bekritiseerde Henri Bergson zijn Duitse vakgenoot, omdat die ruimte niet goed van tijd zou hebben onderscheiden. Tijd is – anders dan ruimte - niet iets opdeelbaars en homogeens: het is als een melodie, waarin ieder moment is vervlochten met het moment dat moet komen en is geweest. Zodra je een element van een symfonie isoleert en op zichzelf neemt, blijft er niets van de melodie over. Het wezen van de tijd ligt evenzo in de beweging, haar ‘duur’, zoals Bergson dat noemde. Het verleden gaat het heden binnen en vormt er een ongedeeld geheel mee.

    De implicaties van zo’n ‘vloeibare’ tijdsopvatting reiken verder dan op het eerste gezicht misschien duidelijk is. In de tweede helft van de vorige eeuw wijzen verschillende filosofen erop dat tijd en waarheid veelal hebben gefungeerd als twee handen op één buik. Een groot deel van onze waarheden bleek te leunen op de aanname van eeuwigheid: een homogene ruimte boven de tijd. Als denkbeelden gebaseerd moeten worden op een eindeloos veranderlijke en heterogene ervaring, lijkt dat ook aan hun ‘eeuwige’ geldigheid af te doen. Dat roept direct de vraag op naar de mogelijkheid van grotere filosofische antwoorden: is met de tijd de metafysica ten einde gekomen, zoals Heidegger ooit stelde op grond van Nietzsche?

    Deze avond duikt Felix & Sofie in deze ‘vertijdelijking’ van de filosofie. Hoe wordt er heden ten dage in de filosofie over tijd nagedacht? Hoe verhoudt die tijd zich tot de menselijke ervaring? Is het tijd dat de metafysica weer nieuw leven ingeblazen wordt, of moet de filosofie zich neerleggen bij haar voorspelde einde?

    • 27 min

Customer Reviews

3.7 out of 5
3 Ratings

3 Ratings

Top Podcasts In Society & Culture

Listeners Also Subscribed To