206 episodes

„Wszechnica.org.pl - Historia” to baza wykładów zrealizowanych we współpracy z prestiżowymi instytucjami naukowymi. Wśród naszych partnerów znajdują się m.in. Festiwal Nauki w Warszawie, Instytut Historyczny UW, Muzeum POLIN, Zamek Królewski w Warszawie oraz Kawiarnie naukowe. Wszechnica.org.pl nagrywa też własne rozmowy z historykami i świadkami historii. Projekt realizowany jest przez Fundację Wspomagania Wsi. Do korzystania z naszego serwisu zapraszamy wszystkich, którzy cenią sobie rzetelną wiedzę oraz ciekawe dyskusje. Zapraszamy do odwiedzenia też kanału Wszechnica.org.pl - Nauka

Wszechnica.org.pl - Historia Wszechnica.org.pl - Historia

    • Courses
    • 4.4 • 7 Ratings

„Wszechnica.org.pl - Historia” to baza wykładów zrealizowanych we współpracy z prestiżowymi instytucjami naukowymi. Wśród naszych partnerów znajdują się m.in. Festiwal Nauki w Warszawie, Instytut Historyczny UW, Muzeum POLIN, Zamek Królewski w Warszawie oraz Kawiarnie naukowe. Wszechnica.org.pl nagrywa też własne rozmowy z historykami i świadkami historii. Projekt realizowany jest przez Fundację Wspomagania Wsi. Do korzystania z naszego serwisu zapraszamy wszystkich, którzy cenią sobie rzetelną wiedzę oraz ciekawe dyskusje. Zapraszamy do odwiedzenia też kanału Wszechnica.org.pl - Nauka

    206. Magia i wróżbiarstwo w starożytności - prof. Piotr Dyczek

    206. Magia i wróżbiarstwo w starożytności - prof. Piotr Dyczek

    Wraz z Uniwersytetem Trzeciego Wieku Collegium Civitas zapraszamy na wykład prof. Piotra Dyczka, który opowie o magii i wróżbiarstwie w starożytności.  

    Prof. Piotr Dyczek - archeolog, Instytut Archeologii UW, kierownika Zakładu Kultury Materialnej Antyku, kierownik Ośrodka Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej.

    • 1 hr 31 min
    205. Źródła potęgi i klęski zakonu jezuitów - prof. Stanisław Obirek

    205. Źródła potęgi i klęski zakonu jezuitów - prof. Stanisław Obirek

    Wraz z Uniwersytetem Trzeciego Wieku Collegium Civitas zapraszamy na wykład prof. Stanisława Obirka. Tematem prelekcji będą źródła potęgi i klęski zakonu jezuitów.  

    Prof. Stanisław Obirek - teolog, historyk, antropolog kultury, były jezuita, Ośrodek Studiów Amerykańskich UW

    • 59 min
    204. Opowieści krajobrazu - dr Piotr Kubkowski

    204. Opowieści krajobrazu - dr Piotr Kubkowski

    Wykład Piotra Kubkowskiego o krajoznawstwie polskim przełomu XIX i XX wieku [20 grudnia 2020]

    O krajoznawstwie polskim przełomu XIX i XX wieku opowiada dr Piotr Kubkowski (kulturoznawca, historyk kultury, badacz historii sportu i podróży, adiunkt w Instytucie Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego).Krajoznawstwo – ruch powstały w końcu dziewiętnastego roku jako uzupełnienie wiedzy akademickiej. Dzięki swojej otwartości i dostępności miał wielu aktywnych propagatorów.
    Początki krajoznawstwa polskiego łączy się z powstaniem Towarzystwa Tatrzańskiego w roku 1873. Ale jego największy rozwój jest związany z Polskim Towarzystwem Krajoznawczym założonym w 1906 roku przez Aleksandra Janowskiego, Kazimierza Kulwiecia, Zygmunta Glogera, Mikołaja Wisznickiego.
    Działalność obserwacyjna i dokumentacyjna w terenie pełnić miała rolę służebną i dopełniającą wobec geografii, historii, przyrody, czy wreszcie etnografii. Krajoznawstwo dla jego twórców oznaczało emocjonalne obcowanie z krajobrazem w trakcie auto refleksyjnych podróży po kraju. Zadaniem krajoznawstwa było ustalanie reguł przynależności, budowanie tożsamości narodowej co do treści i symboli, inspirowanie praktyk turystycznych i udostępnianie szerokim rzeszom obywateli.
    Ważnym elementem krajoznawstwa jest propagowanie idei ojcowizny, czy też swojszczyzny. Dlatego często PTK nazywane było nieformalnym ministerstwem polskości.

    • 29 min
    203. Jak to było z tym chrztem Polski? - dr hab. Grzegorz Pac

    203. Jak to było z tym chrztem Polski? - dr hab. Grzegorz Pac

    Wykład dr. hab. Grzegorza Paca, Wydział Historii UW [listopad 2020]

    Dr hab. Grzegorz Pac z Wydziału Historii UW w kolejnym odcinku cyklu „Historia inaczej niż w podręczniku” opowiada o kontrowersjach, jakie po dziś dzień budzi wśród historyków i archeologów chrzest Polski. Badacze spierają się nie tylko, kiedy i gdzie, ale czy w ogóle przyjęcie chrześcijaństwa przez Mieszka miało miejsce.

    Chrzest Polski wciąż budzi wiele dyskusji wśród historyków i archeologów. W podręcznikach czytamy, że Mieszko I przyjął go w 966 roku. Domyślamy się również, że prawdopodobnie stało się to 14 kwietnia, w Wielkanoc. Już jednak te podstawowe fakty bywają podważane przez badaczy, którzy wskazują nieścisłości w dostępnych źródłach. A hipotez podważających utarte sądy o wydarzeniu, które ma fundamentalne znacznie dla naszych dziejów, jest znacznie więcej. Łącznie z tą wysuniętą przez prof. Przemysława Urbańczyka, że chrzest Polski nigdy się odbył, bo Mieszko od urodzenia był chrześcijaninem.

    Jeśli jednak przyjmiemy, że wydarzenie faktycznie miało miejsce, nie zamyka to drogi do kolejnych pytań. Nie wiemy z całą pewnością, gdzie chrzest faktycznie się odbył. Nie możemy nawet z całą pewnością stwierdzić, czy stało się to na terenie państwa Mieszka. Prof. Tomasz Jurek w swoim artykule sugeruje, że władca ochrzcił się na terenie Rzeszy, co przeczyło by tradycyjnej tezie o przyjęciu chrześcijaństwa z rąk z Czechów. Mgłą tajemnicy owiane są również rzeczywiste motywacje, które miały skłonić Mieszka do przyjęcia chrztu.

    • 46 min
    202. Husaria – prawdy i mity - dr hab. Konrad Bobiatyński

    202. Husaria – prawdy i mity - dr hab. Konrad Bobiatyński

    Wykład dr. hab. Konrada Bobiatyńskiego, Wydział Historii Uniwersytetu Warszawskiego [listopad 2020]

    Tematem wykładu dr. hab. Konrada Bobiatyńskiego z cyklu „Historia inaczej niż w podręczniku” są polska husaria oraz fakty i mity dotyczące tej formacji, która święciła tryumfy na polach bitew w XVII wieku. Historyk opisuje w nagraniu proces kształtowania się tego rodzaju wojsk, opowiada o uzbrojeniu husarzy i przybliża taktykę stosowaną przez nich na polu bitwy. Wskazuje również przyczyny zmierzchu tej formacji na przełomie XVII i XVIII wieku.

    Husaria w świadomości narodowej jest jednym z symbolów potęgi I Rzeczpospolitej. Przełamujące uderzenia tej formacji przesądziły m.in. o zwycięstwach nad Szwedami, Moskwianami i Turkami w bitwach pod Kircholmem (1605), Kłuszynem (1610) czy Wiedniem (1683). Choć skuteczność tej formacji na ówczesnym polu walki nie podlega dyskusji, to niektóre mity narosłe wokół husarzy wymagają sprostowania. Jednym z najczęściej powielanych jest wizerunek skrzydlatych jeźdźców.

    Dr hab. Konrad Bobiatyński wyjaśnia, że husarskie skrzydła na pewno nie należały do powszechnych.

    – Skrzydła w tym okresie z całą pewnością nie były obligatoryjnym elementem wyposażenia husarza – podkreśla. Natomiast coś, co powinno stać się symbolem husarskim, to tzw. drzewko. Każdy husarz w przeciwieństwie do innych formacji jazdy był wyposażony w kopię, która miała długość nawet powyżej 6 metrów. Wzmacniała ona impet uderzenia tej jazdy.

    Jak narodził się mit o skrzydłach, których używała husaria?
    Historyk dodaje, że noszenie skrzydeł na polu bitwy było rzadkością. Jeśli już, nie były one przytwierdzane do naplecznika, ale do siodła. Nie wystawały też nad głowę jeźdźca.

    – Te skrzydła, które znamy z malarstwa, grafiki i sztuki filmowej mogły występować co najwyżej wtedy, kiedy już w XVIII wieku husaria przyjmowała funkcje jazdy paradnej, tzw. jazdy pogrzebowej. Kiedy służyła tylko po to, żeby upięszkać swoim wyglądem ceremonie państwowe czy prywatne – mówi dr hab. Bobiatyński.

    Skąd zatem wziął się mit skrzydlatych jeźdźców? Historyk wskazuje, że zaczął się kształtować od XIX wieku za sprawą malarzy i rysowników, takich jak Juliusz Kossak czy Bronisław Gembarzewski, pierwszy dyrektor Muzeum Wojska Polskiego oraz wieloletni kierownik Muzeum Narodowego w Warszawie.

    • 38 min
    201. Powstanie Państwa Izrael, cz. 4: Polityka wewnętrzna i Zagłada - Nili Amit

    201. Powstanie Państwa Izrael, cz. 4: Polityka wewnętrzna i Zagłada - Nili Amit

    Wykład Nili Amit, Fundacja Wspomagania Wsi [9 września 2020]

    Głównym wątkiem kolejnego wykładu Nili Amit jest sprawa przyjęcia odszkodowań ze strony RFN za Holokaust w 1952 roku oraz oskarżenie w 1953 roku wysokiego urzędnika państwowego Rudolfa Kastnera o kolaborację z nazistami. Odszkodowania stały się przyczyną największych zamieszek na tle politycznym w historii Izraela, zaś tzw. proces Kastnera doprowadził do przemodelowania sceny politycznej w tym kraju. Zobacz też wcześniejsze prelekcje, których tematem jest powstanie Państwa Izrael.

    Państwo  żydowskie, którego granice ukształtowały się wyniku wojny z sąsiednimi krajami arabskimi w latach 1948-1949, u progu swego istnienia borykało się z bardzo dużymi problemami społecznymi. Były one wynikiem migracji Żydów ocalałych z Zagłady oraz ewakuowanych po wojnie o niepodległość z państw arabskich.

    Niemieckie odszkodowania dla Izraela za Holokaust
    – Populacja Izraela w roku 1948 to 650 tysięcy ludzi, natomiast w ciągu następnych trzech lat ona się podwaja. Nie ma możliwości, żeby zapewnić tym ludziom miejsca zamieszkania i pracy czy należytą oświatę. Kraj boryka się ze straszliwymi trudnościami gospodarczymi – opowiada Nili Amit.

    Szansą na poprawę losu ludności były odszkodowania za dokonane prze Niemców ludobójstwo na Żydach. Ich wypłatę we wrześniu 1951 roku zaproponował kanclerz Niemiec Konrad Adenauer. Sprawa wzbudziła jednak w Izraelu ogromne kontrowersje ze względów etycznych. Dawid Ben Gurion, lider rządzącej partii Mapai, zdecydował się jednak przyjąć zadośćuczynienie ze strony RFN.

    – Ben Gurion był atakowany za ten pomysł i z prawicy, i z lewicy. Były zamieszki. Tłum poszedł do budynku parlamentu i próbował go sforsować – mówi historyczka. Dodaje, że były to największe gwałtowne wystąpienia na tle politycznym w historii Izraela.

    Proces Kastnera
    W 1953 roku izraelskie społeczeństwo przeżyło kolejne wstrząs. Wyzwolił go tzw. proces Kastnera. Rudolf Kastner był przewodniczącym działającego na Węgrzech w czasie II wojny światowej syjonistycznego Komitetu Pomocy i Ocalenia. Kiedy Niemcy zajęli Węgry w marcu 1944 roku, Kastner negocjował z odpowiedzialnym za logistykę Holokaustu Adolfem Eichmannem ocalenie tamtejszych Żydów za cenę pomocy finansowej dla Wehrmachtu. W ramach okazania dobrej woli ze strony nazistów, w trakcie rozmów udało się uratować ponad 1 tys. Żydów.

    Po wojnie Kastner był wysokim urzędnikiem w administracji rządowej w Izraelu. W 1953 roku został oskarżony przez Malchiela Gruenwalda o kolaborację z nazistami. Odpowiedzią był proces o zniesławienie, który przerodził się jednak niebawem w proces Kastnera. Okazja ta została wykorzystana przez opozycyjną, prawicową partię Herut do wzmocnienia swojej pozycji na izraelskiej scenie politycznej.

    – Proces Kastnera wstrząsnął izraelskim społeczeństwem. Na tle wewnętrznych zmagań i porachunków politycznych wywołał dyskusję na tematy, które właściwe dotychczas były unikane: o pasywnej postawie Żydów wobec Zagłady, o wkładzie przywódców jeszuwu [hebr. osadnictwo] w ocalenie żydostwa europejskiego. Po raz pierwszy ukazała się na porządku dziennym kolaboracja z Niemcami, rola i wina przywódców judenratów, które mogły może uratować swoich podopiecznych, choćby przez wcześniejsze poinformowanie o Zagładzie – opisuje Amit.

    • 1 hr 1 min

Customer Reviews

4.4 out of 5
7 Ratings

7 Ratings

Top Podcasts In Courses

Listeners Also Subscribed To