36 episodes

فراگفتار: گفتگوهای علمی رضا صدر با صاحب نظران
داری زکات علم و ندانی به کی دهی
من مستحقم ای مه دانش، به من، به من
FaraGoftar: Scientific conversations with experts by Reza Sadr

فراگفتار Ray Darwin

    • Science

فراگفتار: گفتگوهای علمی رضا صدر با صاحب نظران
داری زکات علم و ندانی به کی دهی
من مستحقم ای مه دانش، به من، به من
FaraGoftar: Scientific conversations with experts by Reza Sadr

    ۲-۴- مجموعه گفتگوی تابوهای زبان فارسی- گفتگوی سوم: حوزه‌های تابوهای زبان فارسی

    ۲-۴- مجموعه گفتگوی تابوهای زبان فارسی- گفتگوی سوم: حوزه‌های تابوهای زبان فارسی

    ### ۱- زن

    ## اندامهای زنانه

    ## خویشاوندی

    ## آبستنی،

      = تو راهی، زه زدن، زاییدی، زیرش زاییدن 

    ## قاعدگی

    # تعدد مترادفها:  رگل، پریود کهنه‌ی حیض

    = رواج  کلمات خارجی به عنوان بهواژه

    = رگل، پریود

    »»»»» ۸:۴۵ 

    ### ۲-  سکس (جنسیت) 

    ## اندامهای‌ جنسی 

    = گیس بریده

    # تفاوت تابو با فحش

    ## رفتارهای جنسی

    »»» ۱۰:۱۵

    ### ۳- فضولات بدن 

    »»»» ۱۲:۳۰

    ### ۴-   مرگ و بیماریها 

    ## تعدد مترادفها:  مرد،  ریق‌ رحمت، درگذشت، رفت

    ## بیماریها 

    = کنسر به جای سرطان

    = خفه‌خون: خفقان

    »»»»»» ۱۵:۴۵

    ### ۵- جانوران 

    ## رابطه با غذا

    ## رابطه با حرام و حلال

    ## نامگذاری کودکان ۲۰:۰۰

    # تنوع  در انتخاب نامها در فرهنگ ایرانی

    # ولی احتراز از استفاده از نام حیوانات بخصوص برای پسر

    ## ناسزاها

    = الاغ، خر، بوزبنه، انتر، سگ، گاو، گوسفند، گوساله

    »»» ۲۶:۳۰

    ### ۶- بیگانگان (اقلیتها، «دیگران»)

    ## بیگانه هراسی و بیگانه ستیزی

    ## گروههای قومی/ مذهبی 

    »»«« ۳۰:۳۰

    ### سوال و جواب

    ##  تبدیل  بهواژه  (حسن تعبیر euphemism)  به تابو

    ## تبدیل ناسزا به تابو- مثال گیس بریده. ۳۴:۳۰ 

    ## اسامی غیر فارسی حیوانات در اسامی پسران ۴۲:۰۰

    ## لطیفه درباره نام آهو و غزال ۴۴:۱۵

    »»»«« ۴۵:۰۰

    ## فرصیه درباره‌ی علت ناسزا شدن نام گاو و گوساله 

    »»»»»۴۹:۱۵

    ##  نمونه‌های تابو براساس بیگانه ستیزی و بیگانه هراسی

    »»»»»» ۵۰:۳۰

    ## اهمیت و انگیزه‌ای مطالعه‌‌ی تابوها 

    # زبان به عنوان یک رفتار اجتماعی:

    # تابوها به عنوان یک رفتار زبانی  اطلاعات اجتماعی

    ## کلمه‌ی مطلق حیوان تابوست

    ## نام زن

    # اشاره‌‌ی  غیر مستقیم به همسر:  … …خانواده‌ی ما 

    »»»»» ۵۹:۱۵

    ###  سخنان پایانی:

    اشاره به دوران وانفسای کورونا

    گر چه زیر زهر سمومی که گذشت از سر باغ …

    واژگان کلیدی: حوزه های تابوهای فارسی، تابوی زن، تابوی مرگ، بیگانه ستیزی در تابوهای زبان فارسی، نام های پسر ها و دختر ها

     

    • 1 hr
    ۲-۳- مجموعه گفتگوی تابوهای زبان فارسی-گفتگوی دوم: تابوهای زبان فارسی و ملاک های تشخیص آن

    ۲-۳- مجموعه گفتگوی تابوهای زبان فارسی-گفتگوی دوم: تابوهای زبان فارسی و ملاک های تشخیص آن

    ### مرور گفتگوی قبلی

    ### موضوع احتراز از بیان تابوهای زبانی 

    ### ۱- زبان به عنوان یک رفتار اجتماعی

    ## ۱.۱- زبان و تابوهای مذهبی/ اجتماعی

    ## ۱.۲- شیءشدگی زبان

    »»» ۹:۰۰

    ### ۲- ملاکهای تشخیص تابوهای زبانی 

    ## ۲.۱ - مترادف‏‌سازی  و تعدد مترادف ها

    #  حسن تعبیر، بهواژه (euphemism)

    = مستراح، دستشویی، توالت، دبلیو سی،بیرون، جایی، دست به آب

    = شاش، ادرار، و ابراهیم گلستان

    # تعدد مترادفها به خاطر تبدیل بهواژه به تابو

    »»»»۱۷:۴۵

    ## ۲.۲- کاربرد عبارتهای جبرانی

    ## عذرخواهی: ببخشید، گلاب به روتون، زبونم لال 

    »»»»»۲۶:۴۵

    ## ۲.۳- ناسزاشدگی 

    # تعریف ناسزا، همسان پنداری

    # ناسزا های جنسی 

    # ناسزا های مربوط به فضولات بدن

    # ناسزا های مربوط به مرگ: مرده شور برده 

    »»»» ۳۵:۱۵

    ### ۳-  سوال و جواب

    شد کلوب و کافه و جایی و قبرستان کنون

    باشگاه و داشگاه و  شاشگاه و لاشگاه

    ## شباهت ها و تفاوتهای تابوهای زبانی در فرهنگ های مختلف

    = مثال میمون در ایران و در آمریکا

    = خاک بر سر 

    = حکایت:  گلاب به روتون، ماساچوست!

    واژگان کلیدی: تابوهای زبانی، ملاک های تشخیص تابوهای زبان فارسی، بهواژه، ناسزا، مترادف ها

    • 44 min
    ۲-۲- مجموعه گفتگوی تابو های زبان فارسی-گفتگوی اول: معرفی مقوله‌ی تابوها و حوزه های مختلف آن

    ۲-۲- مجموعه گفتگوی تابو های زبان فارسی-گفتگوی اول: معرفی مقوله‌ی تابوها و حوزه های مختلف آن

    ### ریشه و تاریخچه‌ی کلمه تابو (تبو)

    ##  رابطه‌ی تابو با محرمات و واجبات یا الزامات

    »»»»» ۸:۰۰

    ##  تعریف مختصر تابو، رابطه با پاکی و ناپاکی 

    ### ۱- تابوها

    ##  ۱.۱- تابو و محیط

    # ناپاکی و پاکی: تشنیع و تقدیس  

    # آلودگی و پالودگی

    # کفاره و مکافات ۲۱:۰۰

    # مناسک، محرمات، احترام، حرمت، حریم، محرم الحرام

    »»»««۲۶:۳۰

    ### ۲- حوزه‌‏های تابوها= جنبه‌های مختلف فرهنگ:

    ##  ۲.۱- تابوهای مذهبی

    ##  ۲.۲- تابوهای اجتماعی۲۹:۳۰

    ##  ۲.۳- تابوهای زبانی ۳۸:۴۵

    # فاصله‌ گرفتن دال و مدلول

    = ناخن، خر

    »»»»»» ۴۴:۱۵

    ### رابطه ای تابو با بایدها و نبایدها، مثلاً نظامهای اخلاقی  

    »»»» ۵۰:۱۵

    ### جمع بندی گفتگوی اول

    واژگان کلیدی: تابو، حوزه‌های تابوها، محرمات، تابوهای زبانی، تابوهای فرهنگی

    • 51 min
    ۲-۱- مجموعه گفتگوی تابوهای زبان فارسی-پیش درآمد

    ۲-۱- مجموعه گفتگوی تابوهای زبان فارسی-پیش درآمد

    www.faragoftar.com : طرح موضوع و خلاصه‌ی گفتگوها

     سوالهای پایه: تابوهای زبانی چه هستند، به خصوص در زبان فارسی، و چه تصویری می دهند از زبان و فرهنگ ما؟

     سلام دوستان.   در این اولین مجموعه‌ی گفتگو از دوره‌ی دوم پادکستهای  فراگفتار، گروه دیگری از گفتگو های مرا میشنوید با دکتر حسین سامعی، زبانشناس، پژوهشگر سابق فرهنگستان زبان و ادب فارسی، و مدرس فعلی دانشگاه اموری در ایالت جورجیای آمریکا:

    http://mesas.emory.edu/home/people/faculty/samei.html

    این مجموعه شامل سه گفتگوست. موضوع این سه گفتگو تعریف و بررسی مقوله‌ی جالب تابوهاست، به خصوص تابوهای زبانی در زبان فارسی. چنانکه دکتر سامعی در طی این گفتگو‌ها نشان می دهد، موضوع تابوها هم از منظر زبان و هم از منظر کلی تر  فرهنگ موضوعی است  گیرا و روشنگر. سامعی به زیبایی اهمیت و جذابیت تابوهای زبانی را نشان می دهد به عنوان نوعی رفتار اجتماعی. به طور مثال در تابوهای زبان فارسی تاثیرات آشکاری می‌بینیم از جنبه‌های مختلف تاریخ و فرهنگ جامعه‌ی فارسی زبان؛ جنبه هایی مثل اعتقادات و تعصبات مذهبی، مردسالاری، بیگانه هراسی یا بیگانه ستیزی، و یا محافظه‌کاری‌ها و خودداری های این جامعه.

    در گفتگوی اول، دکتر سامعی در مورد تاریخچه‌ی کلمه‌ی تابو صحبت می کند، و ریشه و انواع مختلف تابوهای فرهنگی را بررسی می کند که یکی از آنها تابوهای زبانی است.

    در گفتگوی دوم، او به طور خاص به تابوهای زبانی می‌پردازد و ملاک های مختلف تشخیص این تابوها، به خصوص در زبان فارسی.  سوال این است که چه علامت هایی در زبان فارسی خبر می‌دهند از حضور یک تابو؟ در جواب این سوال، او سه نشانه را برمی‌شمارد و بررسی می‌کند: تعدد مترادف ها، به کارگیری عبارتهای جبرانی، و ناسزا شدگی. 

    در ضمن این گفتگو به علاوه معنی کلمه‌ی «جایی» در یک بیت طنز هدایت بر من معلوم می‌شود و من داستانی نقل می کنم که می توانیم اسمش را بگذاریم «گلاب به روتون، ماساچوست»!

    گفتگوی سوم اختصاص دارد به برشمردن چند حوزه‌‌ی تابوهای زبان فارسی و بررسی آن ها،  که عبارتند از حوزه های زن، مسائل جنسی، فضولات بدن، مرگ و بیماریها، جانوران، و بیگانگان.  در ضمن این گفتگو، موضوعات جنبی جالبی مطرح می‌شوند، مانند معنی اصطلاح زه زدن، یا موضوع استفاده از نام جانوران در نامگذاری دخترها و پسرها، و فرضیه ای در مورد علت ناسزا شدن کلمات گاو و گوساله. و دکتر سامعی داستانی می گوید که می شود اسمش را گذاشت «خانواده‌»ی اکبر هاشمی رفسنجانی.

    در پایان گفتگوی سوم، دکتر سامعی دلایل متعدد اهمیت مطالعه تابوهای زبانی را برمی شمارد.

    • 8 min
    ۲-۰- پادکست صفر دوره‌ی دوم فراگفتار

    ۲-۰- پادکست صفر دوره‌ی دوم فراگفتار

     (همه‌ی پادکست ها و فایل های مربوطه به علاوه‌ی اطلاعات بیشتر در  www.Faragoftar.com)


    دوستان سلام، من رضا صدر هستم، و بسیار خوشحالم که با این پادکست صفر، دوره‌ی دوم مجموعه گفتگوهای پادکست فراگفتار را شروع می کنم پس از گذشت حدود پنج ماه از ضبط و انتشار آخرین مجموعه گفتگوی دوره‌ی اول (که اختصاص داشت به توانایی های زبان فارسی). هر چند این دوره‌ی فترت مصادف شد با شروع و ادامه‌ی بحران دوران وانفسای شیوع کورونا، این تاخیر ناشی از آن بحران نبوده. دلیل اصلی تاخیر،  وقت و انرژی زیادی بود که اختصاص داده شد به راه اندازی یک وبگاه (وب سایت) برای این پادکست ( www.Faragoftar.com)، و به علاوه به بعضی تغییرات و بهبودهای جزئی‌تر پادکست، مانند طرح یک نشان جدید(لوگو)، ساختن یک موسیقی آرم برای پادکست، و افزایش کیفیت ضبط ها.


    از میان این تغییرات، فکر می‌کنم و امیدوارم که وبگاه فراگفتار وسیله‌ی توانمندی بشود برای ذخیره و انتقال محتویات گفتگوها،  و برای ایجاد ارتباط دو طرفه با شما، شنوندگان پادکست. از طریق این وبگاه دسترسی خواهید داشت به فهرست کامل و محتویات همه‌ی پادکست ها (فایل های شنیداری و فایلهای نوشتاری) و بسیاری اطلاعات دیگر. به علاوه، از طریق این وبگاه می‌توانید نظریات و بازخوردهای خود را برایم بفرستید، از هر نوعی که باشند؛ نقد سازنده، پیشنهاد، یا تشویق و تایید.  نقدها و پیشنهادهای شما را خواهم شنید و برای بهبود پادکست ها به کار خواهم زد. شنیدن تشویقها و تاییدها هم نه تنها باعث دلگرمی خواهند شد و کسب انرژی مثبت، بلکه به علاوه میزانهایی خواهند بود برای برآورد کردن نتیجه‌ی تلاش های من و یاورانم.


    از نظر محتوا، تصمیم دارم که مسیر و روش دوره‌ی اول را ادامه و گسترش بدهم. همانند دوره‌ی اول، در این پادکست ها گفتگو خواهم کرد با متخصصین رشته های مختلف علمی و فنی. تصمیم دارم که علاوه بر گفتگوهای مربوط به موضوع زبان فارسی، به بعضی موضوعات دیگر  علمی و فنی هم بپردازم. سرمایه‌ و پشتوانه‌ی من در این تلاش، ذخیره‌ی گسترده‌ای است از دوستان و آشنایانی که دارم در میان متخصصین و صاحبنظران دانش و فناوری. همینطور ممکن است که به طور جانبی قطعاتی ادبی را هم عرضه کنم از طریق پادکست ها یا از طریق وبگاه.


    انگیزه و فلسفه‌ی من در دنبال کردن این گفتگو ها، حتی در این بحبوحه‌ی بحرانهای نفس گیر در ایران و در جهان،  از یک طرف کنجکاوی ذاتی من است و علاقه‌ی کودک گونه‌ام برای گشت و گذار در کهکشان آگاهی ها و آفرینش‌های انسانی. از طرف دیگر، و اتفاقاً به‌خاطر همین وضعیت وانفسا، چنین منابعی

    • 6 min
    ۳۰- توانایی های زبانی-گفتگوی پنجم: مشکلات و تاریخچه‌ی انواع واژه سازی و برنامه ریزی زبان

    ۳۰- توانایی های زبانی-گفتگوی پنجم: مشکلات و تاریخچه‌ی انواع واژه سازی و برنامه ریزی زبان

    ###  بخش سوم: تاریخچه‌ی مشکلات واژه سازی در فارسی

    ## ۱- تنش با روشهای واژه سازی در عربی

    # تفاوت روش واژه سازی در عربی با فارسی

    # تأثیر تاریخی عربی بر فارسی: تداخل زبانی

    -- وجود دو شیوه موازی در فارسی

    -- نتیجه: کند شدن اشتقاق فارسی

    # پیشنهاد فعال کردن اشتقاق فارسی (۸:۳۰) 

     -- دائره المعارف مصاحب: یونش، یونیده، یونیزه، قطبش، اکسایش ...

    ## ۲- مقابله با هجوم زبان های غربی (۱۱:۰۰)‌‌ 

    # تأثیر کنونی وامگیری واژگان انگلیسی بر فارسی

    ## ۳- چاره‌جویی: چه باید کرد؟ (۱۵:۰۰)

    # دوراهی انتخاب: ترکیب یا اشتقاق؟


    ### بخش چهارم (گریز): رده‌‏بندی زبانها از منظر واژه‎سازی  (۲۰:۰۰)

    (توضیح:  رده بندی پایین دیگر معمول نیست ولی برای این بحث مفید است)

    ## ۱- زبانهای پیوندی(چسبناکی) (Agglutinative languages) (۲۱:۰۰)

    # مثال: زبان‌های هند و اروپایی مانند فارسی

    ## ۲- زبانهای ترکیبی (synthetic or fusional languages ) (۲۳:۰۰)

    # مثال: زبان‌های سامی مانند عربی

    ## ۳. زبانهای تحلیلی ( analytical languages) (۳۸:۰۰)

    # مثال: زبان چینی


    ### بخش پنجم:  اختلاط ‌ روشهای زبان های پیوندی و تحلیلی در فارسی  (۴۰:۳۰)

    ## ۱. روشهای زبانهای تحلیلی در فارسی:  (۴۰:۳۰)


    # مرکب سازی برای تولید فعل

    -- کمبود چشمگیر افعال بسیط در فارسی نسبت به زبان های دیگر (چهارصد)

    -- جبران بسنده‌ی این کمبود توسط فعل های مرکب

    # مرکب سازی برای تولیدحروف اضافه و حروف ربط (۴۶:۳۰)

    ## ۲. فرضیه میل کردن تاریخی فارسی از یک زبان پیوندی به سمت زبان های تحلیلی (۴۸:۳۰)

    # قوی تر بودن شیوه های تحلیلی نسبت به شیوه های پیوندی  (۵۱:۰۰)

    -- مثال: رواج و فعال بودن بیشتر پسوند -خانه در مقایسه با -ستان 


    ### بخش ششم برنامه ریزی زبان و دو دستگی در میان زبان شناسان: (۶۰:۰۰)

    ## ۱. طرفداران فعال کردن واژه سازی از طریق اشتقاق (روش زبان های پیوندی)

    ## ۲. طرفداران ادامه مسیر طبیعی فارسی:  واژه سازی از طریق ترکیب یا عبارت‌ سازی (نزدیکتر به روش زبان‌های تحلیلی)

    ## ۳. نتیجه‌ی اختلاف: دو نوع گرایش برای  واژه سازی (۶۴:۰۰)

    # ۳.۱- واژه سازی طبیعی: به طور طبیعی و نا آگاهانه توسط اهل زبان (کاربران زبان)

    # ۳.۲- واژه سازی برنامه ریزی شده: «تقویت» آگاهانه‌ی زبان بر اساس اطلاعات زبانی و تاریخی

    -- واکنش منفی اهل زبان (کاربران زبان) (۶۶:۳۰)

    --- مثال: به سخره گرفتن واژگان پیشنهادی فرهنگستان اول توسط صادق هدایت: (۷۰:۳۰)

    شد کلوب و کافه و جایی و قبرستان کنون

    باشگاه و داشگاه و  شاشگاه و لاشگاه

    -- اشاره به مجموعه گفتگوهای برنامه ریزی زبان (۷۱:۳۰)


    ### بخش هفتم: پرسش و پاسخ (۷۳:۰۰)

    ۱- موضوع پاکسازی فارسی از عربی: واژگانی (لغوی) یا دستوری (صرفی/نح

    • 1 hr 32 min

Top Podcasts In Science

Listeners Also Subscribed To