25 episodes

Democratie in uitvoering is een podcast over de kwaliteit van de democratie. In elke aflevering spreekt host Marije van den Berg iemand die daar iets van vindt, er iets mee wil en eraan werkt. Aan het woord komen experts, bewoners, onderzoekers, ambtenaren, ondernemers en bestuurders. Voor een goed gesprek over hoe we de kwaliteit van onze democratie kunnen verbeteren. Marije: "Ik werk als onderzoeker, adviseur en spreker in en over de lokale democratie. Ik ben na acht jaar gemeenteraadswerk en daarna alweer bijna tien jaar als lokale 'initiatiefnemer' onverminderd nieuwsgierig naar waar de democratie nou eigenlijk van gebakken is. Inmiddels ben ik er wel een beetje achter, en stel ik waar dat maar kan de vraag: is het hier een beetje democratisch?"

Democratie in uitvoering Marije van den Berg

    • Government

Democratie in uitvoering is een podcast over de kwaliteit van de democratie. In elke aflevering spreekt host Marije van den Berg iemand die daar iets van vindt, er iets mee wil en eraan werkt. Aan het woord komen experts, bewoners, onderzoekers, ambtenaren, ondernemers en bestuurders. Voor een goed gesprek over hoe we de kwaliteit van onze democratie kunnen verbeteren. Marije: "Ik werk als onderzoeker, adviseur en spreker in en over de lokale democratie. Ik ben na acht jaar gemeenteraadswerk en daarna alweer bijna tien jaar als lokale 'initiatiefnemer' onverminderd nieuwsgierig naar waar de democratie nou eigenlijk van gebakken is. Inmiddels ben ik er wel een beetje achter, en stel ik waar dat maar kan de vraag: is het hier een beetje democratisch?"

    Spelregels, staatsrecht en standaarden | Aflevering 25 (hoera!) is een tof gesprek met Thorbeckeprofessor Geerten Boogaard

    Spelregels, staatsrecht en standaarden | Aflevering 25 (hoera!) is een tof gesprek met Thorbeckeprofessor Geerten Boogaard

    De vijfentwintigste aflevering! 
    In de alleréérste aflevering, maart 2018 was dat, sprak ik Job Cohen, die toen de Thorbeckehoogleraar was, de hoogleraar die aan de universiteit Leiden “decentrale overheden onderzoekt als ‘bestuurlijk, politiek en juridisch systeem’.
    Voor deze vijfentwintigste doe ik dat gewoon nog een keer. Maar inmiddels zit er iemand anders op die leerstoel. Geerten Boogaard. Geerten en ik zaten begin deze eeuw samen in de gemeenteraad van Leiden. Hij voor het CDA, ik voor de Partij van de Arbeid. Dat heeft hij me nooit echt kwalijk genomen en de afgelopen jaren heb ik geregeld gastlessen gegeven aan zijn studenten. We gaven samen ook jarenlang het vak ‘Leren door doen’ waarin studenten van allerlei studierichtingen aan de slag gingen met een maatschappelijk thema in Leiden.
    Ik leerde ze maatschappelijke dingen voor elkaar krijgen, Geerten leerde ze kritisch te kijken naar de democratische kwaliteit van wat ze aan het doen waren. 
    Door Geerten heb ik leren knutselen met staatsrecht, want meer zal ik het niet noemen… maar ook niet minder. Het is heerlijk om met hem te praten over de pragmatiek van het staatsrecht: waar is het voor, hoe werkt het, werkt het een beetje en voor wie dan?
    Ik ben ontzettend nieuwsgierig hoe hij aankijkt tegen de polariteit van ‘de menselijke maat’ en maatwerk aan de ene kant en standaarden en normen aan de andere kant. Daar wordt ontzettend geworsteld op allerlei werkvloeren. 
    Misschien kunnen we wel bij de ontwerper van onze Grondwet Thorbecke terecht om daar een beetje licht op te schijnen? Want een grondwet, dat zijn immers hele precieze regels die toch ruimte moeten bieden voor de grilligheid en veelkleurigheid van een gemeenschap. 
    Na afloop van weer eens zo’n gastles gingen we dus in gesprek. Over staatsrecht, zijn definitie van beleid, en over normen. We starten het gesprek waar het college ophield en dat ging over het belang van precieze spelregels.



    --
    In de podcast noemen we het stuk dat Geerten schreef met Douwe Elzinga. Dat kun je hier in pdf vinden. Dit is de link naar het essay op de site van Binnenlands Bestuur.Hier schrijft de Raadsledenvereniging erover onder de kop 'De raad gaat over alles.' 

    • 46 min
    Is het einde van beleid nu echt aanstaande? | In gesprek met AJ Kruiter over maatwerk, standaarden en de rol van de politiek

    Is het einde van beleid nu echt aanstaande? | In gesprek met AJ Kruiter over maatwerk, standaarden en de rol van de politiek

    'Ontworsteling aan een bepaalde orde, lukt pas als er theoretische en praktische alternatieven zijn,' stelde Christine de Pisan in de vijftiende eeuw in haar feministisch manifest.*

    In deze aflevering van Democratie in uitvoering praat ik met een van de leukste leveranciers van zulk soort alternatieven in het sociaal domein.  Mijn bestuurskundige bijscholing - van huis uit ben ik boekwetenschapper - startte ik ruim tien jaar geleden met zijn boek Mild despotisme. Toen ik het uit had en een beetje had verwerkt dat het inderdaad allemaal de schuld was van Wouter Bos, mailde ik Albert Jan Kruiter en spraken we af voor koffie. Want over hem heb ik het.

    Dat van die koffie, dat lukte toen nog gewoon, want het was helemaal aan het begin van zijn  IPW,  het Instituut voor Publieke Waarden, dat sinsdien furore maakte met de Doorbraakmethode, het Sociaal Hospitaal en ook het actie-onderzoek in Nederland groot heeft gemaakt.

    AJ roept al jaren dat 'het einde van beleid' aanstaande is, dus het werd hoog tijd dat ik eens afreisde naar Utrecht voor een goed gesprek over maatwerk, standaarden, beleid en natuurlijk nog meer oude filosofen.

    Lees meer
    Mild despotisme, het boek van AJ Kruiter (2011)Op IPW,  het Instituut voor Publieke Waarden vind je veel meer over hun werkwijze en bijvoorbeeld ook de Doorbraakmethode


    * Vast niet helemaal waar, maar ik ga dit mooie citaat niet kapot-fact-checken, dat snap je natuurlijk. 

    • 47 min
    Werken met complexiteit | Met Angela Riddering en Herrie Geuzendam over de grote maatschappelijke vraagstukken en het loslaten van de illusie dat jij daarvoor de oplossing bent

    Werken met complexiteit | Met Angela Riddering en Herrie Geuzendam over de grote maatschappelijke vraagstukken en het loslaten van de illusie dat jij daarvoor de oplossing bent

    Wicked problems, zo  heetten ze een tijdje geleden. Opgaven waarin alles met alles samenhangt en je niet met wat opeenvolgende transacties een resultaat voor elkaar krijgt in 5 stappen. De term is weer wat uit de mode, maar de vraagstukken zijn er niet minder wicked op geworden. Want je zal maar bent  "chef energietransitie" of "trekker gezonde leefomgeving" in een willekeurige gemeente zijn.  Hoe dóe je dat? 

    Tegenwoordig noemen we al deze problemen "complex". Zelf sta ik wat ambivalent tegenover die term. Hij wordt naar mijn idee te vaak gebruikt om noodzakelijke verandering tegen te houden, niet vanwege ingewikkeldheid, maar vanwege allerlei belangenstrijd. 

    Want vaak is  iets niet zozeer complex, maar vooral ingrijpend. Voor allerlei belangen.
    Maar dat neemt niet weg dat er natuurlijk nog genoeg vraagstukken overblijven die wel écht complex zijn.  Supergrote vraagstukken die niet zozeer ingewikkeld zijn, zoals een vliegtuig bouwen ingewikkeld is, maar complex en niet goed voorspelbaar en planbaar, zoals 'het weer'. 

    En daarmee omgaan, is een ambacht!
    Angela Riddering en Herrie Geuzendam schreven hét boek voor ambtenaren over hoe je kunt werken met complexiteit.
    In deze aflevering buitelen Angela, Herrie  en ik over elkaar heen rond dat begrip 'complexiteit'.  (Je hoort, ik zoek een inhoudelijk excuus voor het veel door mijn gasten heen praten dit keer :))
    We gaan in gesprek over hoe je naar complexiteit kunt kijken, en hoe je je werk dan inricht in het besef dat je in complexe situaties de illusie moet loslaten dat jij de oplossing voor het probleem bent. 

    Luister- en leesvoer voor iedereen die werkt aan maatschappelijke vraagstukken. Wat Angela en Herrie hebben ontdekt, beschreven en vertellen, helpt echt. Juist in deze periode in gemeentebesturen.

    Want het is nogal wat als je tot je door laat dringen dat je niet voor de komende vier jaar als gemeenteraad wilt en kunt 'dichttimmeren' wat je wilt doen, wat dat kost en met wie je dat allemaal gaat afspreken. Herrie en Angela leggen de nadruk op het proces:  elkaar vaker en waardevoller spreken.  Dat moet, bij complexiteit. 

    Goed werken met complexiteit levert  contact op en meer ingrediënten voor wijze en democratische besluiten. Een blessing in disguise.  Geen grip, maar begrip. 

    En dat is dan dan ook de titel van het boek.

    Herrie Geuzendam op LinkedIn
    Angela Riddering op LinkedIn en op twitter
    BEgrip, werken met complexiteit, preview op Managementboek
    Recensie van het boek in VNG Magazine
    Veldgids Vertrouwen, een eerder boek van Angela, alleen nog als e-boek

    • 1 hr 1 min
    Mensen zijn ingewikkeld - en modellen te simpel | Met psychiater Floortje Scheepers over modellen, mensen en de overeenkomsten tussen haar ziekenhuis en een gemeente

    Mensen zijn ingewikkeld - en modellen te simpel | Met psychiater Floortje Scheepers over modellen, mensen en de overeenkomsten tussen haar ziekenhuis en een gemeente

    Hoe maken we modellen om de werkelijkheid beter te analyseren en recht te doen aan alle ingewikkelde interacties tussen mensen in hun gemeenschap, in hun context? 
    Daarover ga ik eens niet in gesprek met iemand van een gemeente of uit de politiek. Nee, ik ben dit keer bij het UMC Utrecht voor een gesprek met Floortje Scheepers. Ze is kinder- en jeugdpsychiater en  hoogleraar Innovatie in de GGZ. 

    Vorig jaar schreef ze ‘Mensen zijn ingewikkeld’. Een bijzonder boek, waarin ze wetenschappers en ervaringsdeskundigen vraagt om te reflecteren op haar vak. 
    Ze houdt een pleidooi voor het erkennen en verdragen van complexiteit: een alles oplossend model bestaat gewoon niet, hoe graag we dat ook willen, zegt ze. Het leven is niet een puzzel met een oplossing.
    Ik zie allerlei overeenkomsten tussen haar zoektocht in de gezondheidszorg en die in ons lokaal bestuur, en echt niet alleen in het sociaal domein maar ook gewoon bij wijkontwikkeling.
    Het is een zoektocht naar kwaliteit die recht doet aan mensen, naar normen en standaarden die helpen en niet onnodig knellen, en naar indicatoren waarmee je niet alleen bewijst dat je iets hebt gedaan, maar vooral dat het heeft gewerkt. Voor mensen.
    Daarvoor moet je echt anders gaan werken. Want of je nu de mens, de burger, de uitvoerder of de patiënt centraal zet: het zijn vaak mooie woorden in beleidsstukken, maar in de uitvoering komt er nog weinig van terecht.
    Tenzij je het echt anders aanpakt. Hoe? Daarover gaan we praten.


    Mensen zijn ingewikkeld, lees dat boek!Economics in Nouns and Verbs, de aflevering van de Complexity-podcast met W. Brian Arthur die ik kort noemHelgoland van Carlo Rovelli, de aanrader van Floortje aan het eind 

    • 46 min
    Welzijnseconomie | Met Nicky Pouw over maatschappelijke meerwaarde als economische indicator en hoe je dat doet

    Welzijnseconomie | Met Nicky Pouw over maatschappelijke meerwaarde als economische indicator en hoe je dat doet

    "Dit jaar sneuvelden een record aantal politieke heilige huisjes.  Het moest gedaan zijn met de uitwassen van het neo-liberalisme.  Van links tot rechts, met uitzondering van SGP en radicaal rechts, waren partijen het eens over verhoging van het minimumloon,  de noodzaak voor een nieuw toeslagenstelsel en het afschaffen van het leenstelsel voor studenten. Met de aanzwellende klimaatcrisis en wooncrisis, sneuvelden opnieuw politieke taboes. Aanpak van de zware industrie, afschaffen van de verhuurderheffing, verdere beperking van de hypotheekrenteaftrek, uitkoop van boeren: onder druk is alles vloeibaar geworden."  (Trouw, 11/12/21)

    We weten heel goed waar we van weg willen bewegen en wat er anders zou moeten. We willen  minder in euro's uitdrukken, en meer in maatschappelijke meerwaarde. Maar hoe doe je dat nu precies?

    En hoe krijgen politici nu een beetje meer comfort om op een andere (betere) manier te kijken naar onze gemeenschap en de rol van de economie daarin? Want die euro's zijn zo prettig  telbaar en meetbaar en het wordt er allemaal zo makkelijk inwisselbaar van, alles van waarde.  Wat als we dat loslaten? 

    Hoe geef je je keuze-makerij praktisch vorm als je dat beter wilt?

    Daar was ik op aan het broeden en toen ontdekte ik Nicky Pouw. Ze werkt als associate professor bij de Universiteit van Amsterdam en onderzoekt Welzijnseconomie. Ze schreef er een prettig en praktisch boek over met dezelfde titel. 

    Het boek levert gereedschap om het echt anders te gaan doen. De beschrijft 'wat kun je nu wel meten, om ervoor te zorgen dat je de brede welvaart in beeld krijgt en meeweegt?'  Wat zijn de indicatoren waardoor je die waarden in je keuzes zichtbaar kunt maken? Dat je niet weg-modelleert of weg-indiceert dat er allerlei impact op het klimaat van jouw keuzes is aan de andere kant van de wereld, bijvoorbeeld. En dat je de waarde meeweegt van een ontmoetingsplek in een wijk, zonder de omweg van 'uitdrukken in euro's' - wat natuurlijk helemaal niet kan.

    Ik ga met haar in gesprek over haar aanpak voor welzijnseconomie leidend kan zijn voor onze politiek. En we kijken extra goed naar maatschappelijk vastgoed!


    Welzijnseconomie, waarom en hoe onze economie moet veranderenEen heldere presentatie van Nicky en haar team over het werk in Venserpolder aan een model dat welzijn meet én waarin bewoners zeggenschap hebben over wat dat dan is.  (Download pdf)En de geweldige Floor Milikowski (eerder in deze podcast) schreef  een artikel over dat project in de Venserpolder. Woekerruimte: in een eerdere aflevering ging ik in gesprek met Maurice Specht en Arie Lenkeek over maatschappelijk vastgoed. Podcast met W. Brian Arthur over 'Economics in verbs and nouns' 'We moeten leren ontcijferen', alweer de Groene, interview met Daniel Mügge, hoogleraar die onderzoek doet naar data en politiek en het bbp. 

    • 46 min
    De regels en de rek | Met Boukje Keijzer over de liefde voor regels die helpen

    De regels en de rek | Met Boukje Keijzer over de liefde voor regels die helpen

    Boukje Keijzer en ik komen elkaar al heel wat jaren tegen op allerlei kruispunten in ons werk in het publieke domein. Net als ik is zij altijd bezig met het realiseren van betere verhoudingen tussen overheid en samenleving. 

    Ze schreef een ontzettend leuk, uitnodigend en praktisch boek: De regels en de rek. Want ze heeft zich gespecialiseerd in de rek zoeken in regels, door middel van een groot aantal 'rek-strategieën', maar ze heeft ook een hernieuwde liefde voor de regel ontdekt. 

    Daarover gaan we in gesprek!


    Alles over Boukje en het boek vind je op www.deregelsenderek.nlOp 16 mei is er een congres! Op www.verhaalmetimpact.nl/regelrek vind je er alles over. En in  de podcast krijg je als luisteraar een kortingscode waarmee je  50 euro korting krijgt op de toegangsprijs. De podcast met Tim Robbe waar ik het kort over: The whole shabang van het sociaal domein.

    • 39 min

You Might Also Like