9 afleveringen

Je hoort vaak de claim dat je kwaliteit van leven kunt meten. Is dat wel zo? Deze podcast verkent nieuwe ideeën die méér recht doen aan onze ervaringen. Focus op kwaliteitsbeleving laat ons anders kijken en kiezen. In ons leven én in beleid.

Kwaliteitsbeleving :: erváren kwaliteit van leven Paul Schenderling

    • Wetenschap
    • 5,0 • 1 beoordeling

Je hoort vaak de claim dat je kwaliteit van leven kunt meten. Is dat wel zo? Deze podcast verkent nieuwe ideeën die méér recht doen aan onze ervaringen. Focus op kwaliteitsbeleving laat ons anders kijken en kiezen. In ons leven én in beleid.

    Podcast #7 :: De kracht van het narratief

    Podcast #7 :: De kracht van het narratief

    Dit is de laatste aflevering waarin we de balans opmaken. Wat is de échte essentie van kwaliteit van leven? Hiervoor gaan we te rade bij Martin Luther King, die het relationele denken – de inhoudelijke kern die in elke aflevering terugkomt – wist te koppelen aan een concrete levensvisie. Bovendien heeft hij deze levensvisie niet alleen uitgedacht, maar ook in de praktijk gebracht, soms tegen de klippen op.

    We behandelen zowel de inhoudelijke achtergronden van de levensvisie van King als zijn levensverhaal en belangrijke gebeurtenissen en uitspraken die zijn levensvisie illustreren en onderstrepen. We zullen ontdekken dat wie de visie van King in de praktijk wil brengen weerstanden zal moeten overwinnen, maar dat deze manier van leven ook een verrassende, positieve keerzijde heeft die een voldoening geeft die niet in woorden uit te drukken is.

    :: Algemene informatie over de podcastserie

    :: De kernvraag van de serie is: hoe ervaren mensen kwaliteit van leven? Hoe kunnen we onze ervaring van kwaliteit van leven het beste omschrijven, zodat we ervan kunnen leren? Je hoort vaak de claim dat je kwaliteit van leven kunt meten. Is dat wel zo?

    :: Deze serie verkent nieuwe ideeën over kwaliteit van leven die méér recht doen aan onze ervaringen. Focus op kwaliteitsbeleving laat ons anders kijken en kiezen. In ons leven én in beleid.

    :: De afleveringen uit deze serie zijn ook onafhankelijk van elkaar te beluisteren.

    :: Een versie van deze podcast met verhelderende slides is te vinden op Youtube.

    :: Auteur: Paul Schenderling

    • 25 min.
    Podcast #6 :: Geestkracht

    Podcast #6 :: Geestkracht

    In deze aflevering behandelen we een aantal overkoepelende vragen. Vanwaar de relevantie van zuiver kwalitatieve aspecten van het leven? Waarmee staan ze in contrast en wat is er nou zo revolutionair aan? Wat is de onderliggende relatie tussen de kwalitatieve aspecten van het leven? En: wat is het praktische nut van de nieuwe invalshoeken?

    De relevantie, revolutie en onderliggende relatie van de kwalitatieve aspecten van het leven laten zich vatten in één woord: geestkracht. Verlangen, verbondenheid en wilskracht zijn alle drie uitingen van geestkracht en brengen een permanente revolutie teweeg: ze doorbreken telkens onze automatismen en maken ons gevoelig voor betere vormen van (samen)leven.

    :: Relevantie

    Het is in het verleden mogelijk gebleken om op grote schaal ethisch verlangen, onderlinge verbondenheid en wilskracht aan te wakkeren en levend te houden. Dan moet het óók op kleine schaal kunnen, in ons eigen leven en in onze omgeving. De moeilijkheid is dat veel mensen het gevoel hebben dat we in de ijzeren greep van de wet van oorzaak en gevolg leven. Bijvoorbeeld omdat we denken dat uiteindelijk alles herleidbaar is tot stofjes en wetmatigheden.

    Het is dus nuttig, relevant en nodig om wetmatigheden ter discussie te stellen. En is er een wereld te winnen als we de zuiver kwalitatieve aspecten van het leven zouden herontdekken en herwaarderen, in ons leven en in beleid.

    :: Revolutionaire gevolgen

    Daarom gaan we in de eerste helft van deze podcast nog eens héél goed na wanneer en hoe we geestkracht vinden in ons leven. We doen dit aan de hand van concrete beelden. In de kern is het antwoord op deze vraag: we vinden geestkracht op doorleefde momenten, als we de aandacht afwenden van de uitingsvorm van ons handelen en richten op de betekenis ervan.

    Hierbij zullen we ingaan op de ontdekking van de natuurkundige Niels Bohr dat complementariteit een fundamenteel kenmerk van de natuur blijkt te zijn. Vervolgens zullen we ontdekken dat er een opvallende parallel bestaat met de werking van de psyche, zoals beschreven door de psycholoog William James. En dan duikt er nota bene nóg een frappante parallel op, en wel in de kenschets van een écht gewilde handeling van de filosoof Ludwig Wittgenstein. Op grond van deze parallellen leren we begrijpen dat het niet overdreven is om te stellen dat wat Bohr, James en Wittgenstein proberen te tonen, ronduit revolutionair is.

    :: Toepassing in de praktijk

    Complementariteit van geestelijk begrijpen en cognitief begrijpen is een essentieel kenmerk van de natuur en van de psyche, maar nog niet van onze levenswijsheid en van ons onderzoek en beleid. In de tweede helft behandelen we daarom een aantal praktijkvoorbeelden over de toepassing van een complementaire aanpak met kwantitatieve én kwalitatieve methoden in onderzoek en beleid.

    :: Algemene informatie over de podcastserie

    :: De kernvraag van de serie is: hoe ervaren mensen kwaliteit van leven? Hoe kunnen we onze ervaring van kwaliteit van leven het beste omschrijven, zodat we ervan kunnen leren? Je hoort vaak de claim dat je kwaliteit van leven kunt meten. Is dat wel zo?

    :: Deze serie verkent nieuwe ideeën over kwaliteit van leven die méér recht doen aan onze ervaringen. Focus op kwaliteitsbeleving laat ons anders kijken en kiezen. In ons leven én in beleid.

    :: De afleveringen uit deze serie zijn ook onafhankelijk van elkaar te beluisteren.

    :: Een versie van deze podcast met verhelderende slides is te vinden op Youtube.

    :: Auteur: Paul Schenderling

    • 22 min.
    Podcast #5 :: Aandacht

    Podcast #5 :: Aandacht

    In deze aflevering contrasteren we twee manieren van leven. De eerste manier is gerichtheid op het zeker stellen van je behoeften. De tweede manier is gerichtheid op ontmoeting. Veel mensen hunkeren naar ontmoeting, maar in de praktijk zijn we meestal bezig met zeker stellen. Waarom is dat toch?

    Misschien hebben we wel de juiste intuïtie, maar missen we de handvatten om te handelen naar onze intuïtie. In deze podcast nemen we daarom vijf ingrediënten van de gerichtheid op ontmoeting onder de loep. Hierbij zullen we ontdekken dat er in de gerichtheid op ontmoeting een bijzonder geheim verborgen zit. Dit is het geheim van de aandacht.

    :: De eerste vier ingrediënten

    De eerste vier ingrediënten van aandachtig leven zijn vooral lessen om bepaalde houdingen niet aan te nemen, om bepaalde verleidingen te weerstaan. Denk niet te snel dat je een ander begrijpt; probeer niet onafhankelijk in het leven te staan maar juist geworteld en kwetsbaar; wees niet ontevreden en denk niet dat je je eigen behoeften kent. Dit brengt ons bij de vraag: kunnen we ook ergens uit afleiden wat een gerichtheid op ontmoeting in positieve zin oplevert? Jazeker! Het kortst mogelijke antwoord is: aandacht brengt bloei!

    :: Het vijfde ingrediënt: de werkzaamheid van relaties

    In een koude, cognitieve filosofie zijn relaties slechts een gedachtenstreepje tussen op zichzelf staande wezens. Dit koude wereldbeeld klopt niet met onze ervaringen. We ervaren de wereld als een levend verband, waarin relaties bepalen wie we zijn en niet andersom. In een warm, relationeel wereldbeeld zijn relaties werkzaam. We weten dit, omdat het geven van aandacht iets dóet met mensen en andere levende wezens: ze bloeien ervan op.

    :: Tot slot

    Aandacht is dus geen cognitief gebeuren, het is een ethisch gebeuren. Dat maakt de aandacht misschien cognitief gezien ongrijpbaar, maar niet minder reëel. Aandacht het mooiste geschenk dat je aan je omgeving kunt geven. En het is ook een enorme impuls voor kwaliteit van leven, zowel voor degene die aandacht geeft als degene die aandacht ontvangt.

    Je zou aandacht ook wel de drager kunnen noemen van de andere aspecten van kwaliteit van leven die we in eerdere afleveringen op het spoor zijn gekomen: ze is behulpzaam bij het ervaren van betekenis, bij het concretiseren van het ethische verlangen en bij het nemen van wilsbesluiten. Op zeldzame momenten brengt de gerichtheid op ontmoeting alle facetten van het leven bij elkaar. We sluiten de aflevering af met een voorbeeld daarvan.

    :: Algemene informatie over de podcastserie

    :: De kernvraag van de serie is: hoe ervaren mensen kwaliteit van leven? Hoe kunnen we onze ervaring van kwaliteit van leven het beste omschrijven, zodat we ervan kunnen leren? Je hoort vaak de claim dat je kwaliteit van leven kunt meten. Is dat wel zo?

    :: Deze serie verkent nieuwe ideeën over kwaliteit van leven die méér recht doen aan onze ervaringen. Focus op kwaliteitsbeleving laat ons anders kijken en kiezen. In ons leven én in beleid.

    :: De afleveringen uit deze serie zijn ook onafhankelijk van elkaar te beluisteren.

    :: Een versie van deze podcast met verhelderende slides is te vinden op Youtube.

    :: Auteur: Paul Schenderling

    • 18 min.
    Podcast #4 :: Het persoonlijke wilsbesluit

    Podcast #4 :: Het persoonlijke wilsbesluit

    In deze aflevering komen we een een derde aspect van het leven op het spoor dat zuiver kwalitatief is: het persoonlijk wilsbesluit. Ook ontdekken we dat het persoonlijk wilsbesluit op drie verschillende manieren verweven is met onze kwaliteit van leven.

    Volgens de psycholoog William James is het persoonlijk wilsbesluit van groot belang voor onze kwaliteit van leven. Echter, de voornaamste sneer die vandaag de dag wordt uitgedeeld aan de wil is dat het onwetenschappelijk zou zijn. Hierbij wordt vaak verwezen naar het experiment van de psycholoog Benjamin Libet uit 1985 als hét bewijs tegen de vrije wil. Het ironische is dat dit experiment zeer nauwkeurig bewijst wat William James een eeuw eerder beweerd heeft over de aard en implicaties van wilsbesluiten. In deze podcast passeren de voornaamste conclusies van James de revue en relateren we deze aan recente inzichten, zoals het Libetexperiment.

    :: De eerste vraag: de wil en actuele intenties

    De stelling van psycholoog William James is dat het persoonlijk wilsbesluit de instemming of afwijzing van onze actuele intenties is. De actuele intentie is de intentie die we op het ene, actuele moment hebben.

    Actuele intenties zijn als het ware de potentie die we voelen. Die potentie herbergt een wereld aan mogelijkheden. De stelling van James is dat alle potentie die we voelen slechts potentie blijft, totdat we een wilsbesluit nemen. Het wilsbesluit, of het nu bewust of onbewust is, is onze instemming voor de verwerkelijking – het waar maken – van één van deze mogelijkheden. Pas dán worden wij een persoon, een eigen oorzaak in de wereld. Vandaar de term persoonlijk wilsbesluit.

    :: De tweede vraag: de wil en onze persoonlijkheid

    Een actuele intentie kan bewust of onbewust tot stand komen en het wilsbesluit ook. Als het wilsbesluit onbewust is, dan regeren in feite onze gewoonten, die onderdeel zijn van onze persoonlijkheid. Goede gewoonten zijn daarom van essentieel belang voor kwaliteitsbeleving. James besteedt in zijn werk dan ook veel aandacht aan persoonlijkheid en gewoonten. Zijn ideeën hierover geven veel inzicht in de psyche en zijn tegelijkertijd verbluffend praktisch en toepasbaar.

    :: De derde vraag: de wisselwerking tussen wil en gewoonte

    Onze wilsbesluiten beïnvloeden de levensovertuigingen die verankerd raken in onze persoonlijkheid, en vice versa. Dit betekent dat wilsbesluiten van groot belang zijn voor onze kwaliteit van leven op de lange termijn. We kunnen alleen voldoening blijven ervaren als we blijven werken aan ons karakter. Daarom gaat Podcast #5 over aandacht: de kunst om in de drukte van het bestaan bezig te zijn met wat er werkelijk toe doet. En daarom sluiten we deze podcast af met vier waardevolle tips van James over karaktervorming.

    :: Algemene informatie over de podcastserie

    :: De kernvraag van de serie is: hoe ervaren mensen kwaliteit van leven? Hoe kunnen we onze ervaring van kwaliteit van leven het beste omschrijven, zodat we ervan kunnen leren? Je hoort vaak de claim dat je kwaliteit van leven kunt meten. Is dat wel zo?

    :: Deze serie verkent nieuwe ideeën over kwaliteit van leven die méér recht doen aan onze ervaringen. Focus op kwaliteitsbeleving laat ons anders kijken en kiezen. In ons leven én in beleid.

    :: De afleveringen uit deze serie zijn ook onafhankelijk van elkaar te beluisteren.

    :: Een versie van deze podcast met verhelderende slides is te vinden op Youtube.

    :: Auteur: Paul Schenderling

    • 18 min.
    Podcast #3 :: Het verbonden moment

    Podcast #3 :: Het verbonden moment

    De vraag die centraal staat in deze derde podcast is: hoe kan het dat latere momenten verbonden zijn met eerdere levensgebeurtenissen? Het concept verbonden moment, zoals belicht in werk van de psycholoog William James, geeft antwoord op deze vraag. Hierbij zullen we ontdekken dat de kwaliteit van het doorleefde moment beïnvloed wordt door een web van relaties dat hele brede wortels heeft.

    Volgens James is de stroom van onze ervaringen op twee manieren onderling verbonden. Ten eerste zijn ervaringen op elk tijdstip met elkaar verbonden: breedte van de stroom. Ten tweede zijn ervaringen door de tijd heen met elkaar verbonden: de voortgang of lengte van de stroom.

    :: De breedtedimensie: de zoom van betekenis

    De conclusie van het eerste deel van deze podcast is dat relaties niet alleen intrinsiek zijn in alles wat er in de psyche gebeurt, maar ook in de rest van de natuur. Waarom is deze conclusie zo belangrijk? Omdat relaties zorgen voor betekenis. Een gebeurtenis heeft namelijk alleen betekenis als deze gerelateerd is aan andere gebeurtenissen. Dus als relaties intrinsiek zijn aan de psyche en de natuur, dan is betekenis dat ook.

    Om het belang hiervan voor kwaliteit van leven te duiden heeft James een verhelderend concept aangereikt: de zoom van betekenis. Dit houdt in dat de gedachte of het gevoel waar op zeker moment je aandacht ligt altijd omgeven wordt door een ring van gerelateerde gebeurtenissen. Elke gerelateerde gebeurtenis is op haar beurt uiteraard ook weer gerelateerd aan andere gebeurtenissen, waardoor de betekeniszoom in principe oneindig is.

    :: De lengtedimensie: verleden & toekomst

    Wat de verbindingen tussen momenten betreft, de lengte van de stroom, heeft James het begrip de ‘specious present’ geïntroduceerd. Dit betekent dat elk ervaren moment teruggrijpt op het recente verleden en vooruitgrijpt naar de nabije toekomst. Het besef van het recente verleden stelt ons in staat om de tendens van de situatie en onze rol daarin in te schatten.

    De ervaren relaties, in de lengte en in de breedte van het moment, vormen een enorme verrijking van onze kwaliteitsbeleving. De verrijking is des te groter bij het samenspel van beide relaties. Dit zijn onze herinneringen en verwachtingen.

    :: Tot slot

    Dit brengt ons terug bij het leven in de spanning van het verleden en het verlangen. Ondanks het feit dat lang niet op elk moment levend verlangen aanwezig is, kan de verbondenheid van elk moment je wel helpen om te handelen vanuit een bepaald verlangen. En zo kan een levensgebeurtenis uitgroeien tot een ethische horizon die je leven richting geeft. En dat kan dan weer zorgen voor meer kwaliteit van leven.

    In Podcast #4 onderzoeken we een bijzondere mogelijkheid die het verbonden moment ons biedt en die in deze aflevering al is aangestipt: de mogelijkheid om onze duidingen en reacties bij te sturen. De mogelijkheid tot het nemen van wilsbesluiten geven de toch al rijke ervaringsstroom nóg een extra dimensie, een dieptedimensie wel te verstaan.

    :: Algemene informatie over de podcastserie

    :: De kernvraag van de serie is: hoe ervaren mensen kwaliteit van leven? Hoe kunnen we onze ervaring van kwaliteit van leven het beste omschrijven, zodat we ervan kunnen leren? Je hoort vaak de claim dat je kwaliteit van leven kunt meten. Is dat wel zo?

    :: Deze serie verkent nieuwe ideeën over kwaliteit van leven die méér recht doen aan onze ervaringen. Focus op kwaliteitsbeleving laat ons anders kijken en kiezen. In ons leven én in beleid.

    :: De afleveringen uit deze serie zijn ook onafhankelijk van elkaar te beluisteren.

    :: Een versie van deze podcast met verhelderende slides is te vinden op Youtube.

    :: Auteur: Paul Schenderling

    • 20 min.
    Audiogram podcast #4 :: Het persoonlijk wilsbesluit

    Audiogram podcast #4 :: Het persoonlijk wilsbesluit

    In deze aflevering komen we een een derde aspect van het leven op het spoor dat zuiver kwalitatief is: het persoonlijk wilsbesluit. Ook ontdekken we dat het persoonlijk wilsbesluit op drie verschillende manieren verweven is met onze kwaliteit van leven.

    Volgens de psycholoog William James is het persoonlijk wilsbesluit van groot belang voor onze kwaliteit van leven. Echter, de voornaamste sneer die vandaag de dag wordt uitgedeeld aan de wil is dat het onwetenschappelijk zou zijn. Hierbij wordt vaak verwezen naar het experiment van de psycholoog Benjamin Libet uit 1985 als hét bewijs tegen de vrije wil. Het ironische is dat dit experiment zeer nauwkeurig bewijst wat William James een eeuw eerder beweerd heeft over de aard en implicaties van wilsbesluiten. In deze podcast passeren de voornaamste conclusies van James de revue en relateren we deze aan recente inzichten, zoals het Libetexperiment.

    :: De eerste vraag: de wil en actuele intenties

    De stelling van psycholoog William James is dat het persoonlijk wilsbesluit de instemming of afwijzing van onze actuele intenties is. De actuele intentie is de intentie die we op het ene, actuele moment hebben.

    Actuele intenties zijn als het ware de potentie die we voelen. Die potentie herbergt een wereld aan mogelijkheden. De stelling van James is dat alle potentie die we voelen slechts potentie blijft, totdat we een wilsbesluit nemen. Het wilsbesluit, of het nu bewust of onbewust is, is onze instemming voor de verwerkelijking – het waar maken – van één van deze mogelijkheden. Pas dán worden wij een persoon, een eigen oorzaak in de wereld. Vandaar de term persoonlijk wilsbesluit.

    :: De tweede vraag: de wil en onze persoonlijkheid

    Een actuele intentie kan bewust of onbewust tot stand komen en het wilsbesluit ook. Als het wilsbesluit onbewust is, dan regeren in feite onze gewoonten, die onderdeel zijn van onze persoonlijkheid. Goede gewoonten zijn daarom van essentieel belang voor kwaliteitsbeleving. James besteedt in zijn werk dan ook veel aandacht aan persoonlijkheid en gewoonten. Zijn ideeën hierover geven veel inzicht in de psyche en zijn tegelijkertijd verbluffend praktisch en toepasbaar.

    :: De derde vraag: de wisselwerking tussen wil en gewoonte

    Onze wilsbesluiten beïnvloeden de levensovertuigingen die verankerd raken in onze persoonlijkheid, en vice versa. Dit betekent dat wilsbesluiten van groot belang zijn voor onze kwaliteit van leven op de lange termijn. We kunnen alleen voldoening blijven ervaren als we blijven werken aan ons karakter. Daarom gaat Podcast #5 over aandacht: de kunst om in de drukte van het bestaan bezig te zijn met wat er werkelijk toe doet. En daarom sluiten we deze podcast af met vier waardevolle tips van James over karaktervorming.

    :: Algemene informatie over de podcastserie

    :: De kernvraag van de serie is: hoe ervaren mensen kwaliteit van leven? Hoe kunnen we onze ervaring van kwaliteit van leven het beste omschrijven, zodat we ervan kunnen leren? Je hoort vaak de claim dat je kwaliteit van leven kunt meten. Is dat wel zo?

    :: Deze serie verkent nieuwe ideeën over kwaliteit van leven die méér recht doen aan onze ervaringen. Focus op kwaliteitsbeleving laat ons anders kijken en kiezen. In ons leven én in beleid.

    :: De afleveringen uit deze serie zijn ook onafhankelijk van elkaar te beluisteren.

    :: Dit een audiogram van Podcast #4.

    :: Podcast #4 verschijnt in maart 2020.

    :: Auteur: Paul Schenderling

    • 1 min.

Klantrecensies

5,0 van 5
1 beoordeling

1 beoordeling

Top-podcasts in Wetenschap

Universiteit van Nederland
De Volkskrant
NRC
NPO Radio 1 / AVROTROS
Open Universiteit | Nynke de Jong | VISIONAIR ORDINAIR
NPO Radio 1 / NTR