1D AGO

#148 Is het erg als de mens uitsterft? (Herhaling)

Terwijl de wetenschap de vraag probeert te beantwoorden of de mens met uitsterven wordt bedreigd, bespreken wij alvast vanuit een meer filosofisch perspectief of het uitsterven van de mens eigenlijk erg zou zijn. Hier zijn binnen de filosofie verschillende ideeën over die de revue zullen passeren. Ook bespreken we hoe er binnen de psychologie onderzoek naar dit onderwerp wordt gedaan. Toegegeven, het is niet het gezelligste onderwerp dat we ooit hebben behandeld, maar wel zeer interessant en aan het eind van de uitzending wordt er aardig gelachen. Onderzoek: Dr. Anita Eerland, prof.dr. Rolf Zwaan Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland Muziek: Rolf Zwaan Bronnen Coleman, M. B., Caviola, L., Lewis, J., & Goodwin, G. (21 oktober 2023). How important is the end of humanity? Lay people prioritize extinction prevention but not above all other societal issues. https://doi.org/10.31234/osf.io/qn7k5 Lambeets, K. (11 januari 2024). Universiteit past nieuwe campagne aan na kritiek van wetenschappers. VOX. https://www.voxweb.nl/nieuws/universiteit-past-nieuwe-campagne-aan-na-kritiek-van-wetenschappers Torres, É.P. (2023, February 20). The ethics of human extinction. Aeon. https://aeon.co/essays/what-are-the-moral-implications-of-humanity-going-extinct Een compleet overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen is hier te vinden. Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

35 min

FEB 22

#147 - Sterven complotverhalen ooit uit?

Eerder bespraken we een experiment waarbij complotdenkers naar Antarctica reisden om te testen of de aarde echt plat is. Stel nu dat alle flat earthers zo tot inkeer zouden komen. Verdwijnt het verhaal dat de aarde plat is dan? Kan een complotverhaal uitsterven? Aan de hand van bekende voorbeelden, van de Y2K-paniek en de Maya-voorspelling tot chemtrails en 5G, onderzoeken we hoe complottheorieën ontstaan, groeien en veranderen. Waarom verdwijnen sommige theorieën, terwijl andere blijven voortbestaan of steeds nieuwe vormen aannemen? We laten zien dat complottheorieën niet zomaar losse ideeën zijn, maar samenhangende mentale modellen die helpen om de wereld te begrijpen — en juist daarom zo hardnekkig kunnen zijn. Sterven complottheorieën ooit echt? Of veranderen ze simpelweg van vorm?Je hoort alles over de opkomst en (mogelijke) ondergang van het complotverhaal in deze aflevering van Drang naar Samenhang. Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland Muziek geschreven en gespeeld door Rolf Zwaan In deze aflevering refereren we onder andere aan de eerdere afleveringen Puzzels, WIDM en QAnon (3) en Je mening herzien: Wat flat earthers op Antarctica ontdekten (130). Een compleet overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen vind je hier op Rolfs Nederlandse blog. De samenvatting van deze aflevering wordt binnenkort gepost. Volg Rolf op Craving Coherence voor Engelstalige posts - over meer dan de onderwerpen uit de podcast. Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

43 min

JAN 26

#146 Dat kun je echt niet zeggen: de psychologie van taalverandering

Het Nederlands van nu is niet hetzelfde als het Nederlands van 50 jaar geleden. En over 50 jaar zal onze taal er ook weer anders uitzien. Allerlei factoren zorgen ervoor dat talen veranderen. Denk aan beïnvloeding door andere talen, maatschappelijke veranderingen en nieuwe fenomenen waar we nog geen woorden voor hebben. Wat doen taalveranderingen met ons denken? Wat voor soorten veranderingen zijn er? En hoe veranderlijk is straattaal eigenlijk? Je hoort het in deze aflevering van Drang naar Samenhang. Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland Muziek geschreven en gespeeld door Rolf Zwaan Bronnen Artikel Hoe straattaal heel Nederland veroverde Een compleet overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen vind je hier op Rolfs Nederlandse blog. De samenvatting van deze aflevering wordt binnenkort gepost. Volg Rolf op Craving Coherence voor Engelstalige posts - over meer dan de onderwerpen uit de podcast. Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

55 min

JAN 11

#145 Als jouw partner een complotdenker is

In een aantal eerdere afleveringen hebben we gezien hoe het geloof in complotverhalen de complotdenker zelf en de maatschappij als geheel beïnvloedt. Maar wat zijn de gevolgen van complotdenken voor het hebben van een romantische relatie? In deze aflevering van Drang Naar Samenhang bespreken we recent onderzoek waarin (ex-)partners van complotdenkers zijn geïnterviewd om inzicht te krijgen in de effecten van complotdenken op romantische relaties. Daarnaast bespreken we de nieuwe VPRO-serie Wakker in Paraguay, een feest der herkenning voor luisteraars van onze podcast. Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland Muziek geschreven en gespeeld door Rolf Zwaan Bronnen Kamitz, L.C., Green, R., Rowden, C., Toribio-Flórez, D., Biddlestone, M., & Douglas, K.M. (2025). “You lose the person; they're still there but you don't recognize them”: A qualitative study examining the consequences of conspiracy beliefs for romantic partners. British Journal of Social Psychology. Artikel nu.nl over de serie “Wakker in Paraguay” Forum reddit voor slachtoffers QAnon In deze aflevering refereren we onder andere aan de eerdere afleveringen Puzzels, WIDM en QAnon (3), Complotverhalen (9), Zijn complotdenkers paranoïde? (55), Complotdenkers: wappies of snappies? (76), Hoe word je een platte aarde aanhanger? (116), Waarom moeite doen loont (117), De psychologie van de eenvoud (143) . Een compleet overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen vind je hier op Rolfs Nederlandse blog. De samenvatting van deze aflevering wordt binnenkort gepost. Volg Rolf op Craving Coherence voor Engelstalige posts - over meer dan de onderwerpen uit de podcast. Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

48 min

12/21/2025

#144 Psychologie van de feestdagen (herhaling)

Omdat de feestdagen voor de deur staan een herhaling van een aflevering van drie jaar geleden. Ingeluid door een blazersensemble in ons geliefde Bad Kleinkirchheim duiken we in (het begrijpen van) rituelen en tradities rondom feestdagen. Wat maakt iets een ritueel? Wat zijn mogelijke functies van rituelen? En hoe zijn rituelen anders dan gewoontes, scripts en tradities? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek proberen we deze vragen te beantwoorden. Daarnaast bespreken we enkele opvallende tradities rondom de kerst uit landen om ons heen. Fijne feestdagen van ons allebei! Muziek geschreven en gespeeld door Rolf Zwaan Bronnen Hobson, N. M., Schroeder, J., Risen, J. L., Xygalatas, D., & Inzlicht, M. (2018). The Psychology of Rituals: An Integrative Review and Process-Based Framework. Personality and Social Psychology Review, 22(3), 260–284. https://doi-org.eur.idm.oclc.org/10.1177/1088868317734944 Verhaal David Sedaris over tradities met Pasen: https://www.youtube.com/watch?v=N5apZmwR9UI Blog post Rolf Zwaan over promotieplechtigheid in Finland: https://rolfzwaan.blogspot.com/2013/07/let-sabers-rattle-cross-cultural.html De Zweedse kerstgeit: https://www.christmaholic.nl/julbocken-de-scandinavische-kerstgeit/ Extra poppetje in de Spaanse kerststal: https://en.wikipedia.org/wiki/Caganer Geluid vuurwerk: salamisound.com Opname blazersensemble: Rolf Zwaan Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

42 min

12/07/2025

#143 De psychologie van de eenvoud

We leven in een digitaal tijdperk dat gericht is op een snel, efficiënt en productief leven. We zijn druk - en zien dat stiekem misschien ook wel als een statussymbool - en hebben toch constant het gevoel nog meer te moeten. We ervaren angst om dingen te missen (FOMO) en vermoeidheid van de dingen die we niet missen. Misschien niet gek om te bedenken dat er steeds meer aandacht is voor een tegengeluid, een roep om een simpeler leven. Denk aan bewegingen zoals het minimalisme, mindfulness, de opkomst van tiny houses, slow food en slow travel. Waar komt die behoefte aan een simpeler leven vandaan? Je hoort het in Drang naar Samenhang. Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland Muziek geschreven en gespeeld door Rolf Zwaan Bronnen Monsell, S. (2003). Task switching. Trends in Cognitive Sciences, 7(3), 134-140. doi: 10.1016/s1364-6613(03)00028-7. Thoreau, H.D. (1854). Walden. Hier gratis te lezen: https://onlinebooks.library.upenn.edu/webbin/gutbook/author?name=Thoreau%2c%20Henry%20David%2c%201817%2d1862 In deze aflevering refereren we aan de eerdere aflevering Waarom moeite doen loont (117). Een compleet overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen vind je hier op Rolfs Nederlandse blog. De samenvatting van deze aflevering wordt binnenkort gepost. Volg Rolf op Craving Coherence voor Engelstalige posts - over meer dan de onderwerpen uit de podcast. Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

55 min

11/24/2025

#142 ChatGPT als relatietherapeut?

Generatieve AI — we lijken niet meer zonder te kunnen. We gebruiken het om vragen te beantwoorden, afbeeldingen te genereren en zelfs om een moordspel te laten bedenken (ideaal voor tijdens de kerstdagen). Maar wat als we generatieve AI zouden inzetten als therapeut? Zouden we het verschil met een menselijke therapeut merken? En zo ja, waarin zit dat verschil dan precies? Je hoort het in deze aflevering van Drang naar Samenhang. Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland Muziek geschreven en gespeeld door Rolf Zwaan De samenvatting van deze aflevering wordt binnenkort gepost. Volg Rolf op Craving Coherence voor Engelstalige posts - over meer dan de onderwerpen uit de podcast. Bronnen Hatch, S.G., Goodman, Z.T., Vowels, L., Hatch, H.D., Brown, A.L., Guttman, S., et al. (2025) When ELIZA meets therapists: A Turing test for the heart and mind. PLOS Mental Health, 2(8): e0000426. https://doi.org/10.1371/journal.pmen.0000426 Li, H., Zhang, R., Lee, Y.C., et al. (2023). Systematic review and meta-analysis of AI-based conversational agents for promoting mental health and well-being. npj Digital Medicine, 6, 236. https://doi.org/10.1038/s41746-023-00979-5 Moore, J., Grabb, D., Agnew, W., Klyman, K., Chancellor, S., Ong, D.C., & Haber, N. (2025). Expressing stigma and inappropriate responses prevents LLMs from safely replacing mental health providers: Should a large language model (LLM) be used as a therapist? arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2504.18412 Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

39 min

10/26/2025

#141 Ik wil het niet weten: het bewust negeren van informatie

In onze samenleving ligt de nadruk op het opdoen van kennis. Hoe meer kennis, hoe beter, lijkt het devies. Daarmee gaan we voorbij aan het feit dat we er soms bewust voor kiezen om beschikbare informatie niet te hebben. Zo willen we de uitslag van een wedstrijd niet weten als we die op een later moment terugkijken en vraagt ook niet iedereen de uitslag van een medische test op. Wat zijn redenen om informatie niet te willen hebben? Is dit bewust negeren van informatie ethisch? En (hoe) kunnen we bewust negeren verklaren en voorspellen? Je hoort het in deze aflevering van Drang Naar Samenhang. Ps. Waar Rolf het over Bye bye, Lenin! heeft (het is Good bye, Lenin!) bedoelt hij natuurlijk Das Leben der Anderen. Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland Muziek geschreven en gespeeld door Rolf Zwaan Bron Hertwig, R., & Engel, C. (2016). Homo ignorans: Deliberately choosing not to know. Perspectives on Psychological Science, 11(3), 359-372. DOI: 10.1177/1745691616635594 Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

53 min

Drang naar Samenhang

#148 Is het erg als de mens uitsterft? (Herhaling)

#147 - Sterven complotverhalen ooit uit?

#146 Dat kun je echt niet zeggen: de psychologie van taalverandering

#145 Als jouw partner een complotdenker is

#144 Psychologie van de feestdagen (herhaling)

#143 De psychologie van de eenvoud

#142 ChatGPT als relatietherapeut?

#141 Ik wil het niet weten: het bewust negeren van informatie

Trailer

Trailer Drang naar Samenhang

About

Information

Drang naar Samenhang

Episodes

#148 Is het erg als de mens uitsterft? (Herhaling)

#147 - Sterven complotverhalen ooit uit?

#146 Dat kun je echt niet zeggen: de psychologie van taalverandering

#145 Als jouw partner een complotdenker is

#144 Psychologie van de feestdagen (herhaling)

#143 De psychologie van de eenvoud

#142 ChatGPT als relatietherapeut?

#141 Ik wil het niet weten: het bewust negeren van informatie

Trailer

About

Information