153 episodes

Bhagavad Gita is a conversation between Lord Krishna and Warrior Arjun.

The Gita is Lord's guidance to humanity to be joyful and attain moksha (salvation) which is the ultimate freedom from all the polarities of the physical world. He shows many paths which can be adopted based on one's nature and conditioning. This podcast is an attempt to interpret the Gita using the context of present times.

Siva Prasad is an Indian Administrative Service (IAS) officer. This podcast is the result of understanding the Gita by observing self and lives of people for more than 25 years, being in public life.

Gita Acharan Siva Prasad

    • Religion & Spirituality

Bhagavad Gita is a conversation between Lord Krishna and Warrior Arjun.

The Gita is Lord's guidance to humanity to be joyful and attain moksha (salvation) which is the ultimate freedom from all the polarities of the physical world. He shows many paths which can be adopted based on one's nature and conditioning. This podcast is an attempt to interpret the Gita using the context of present times.

Siva Prasad is an Indian Administrative Service (IAS) officer. This podcast is the result of understanding the Gita by observing self and lives of people for more than 25 years, being in public life.

    130. Knowing the Unknowable

    130. Knowing the Unknowable

    Krishna described his param prakriti (higher nature) as the 'life element' which supports the universe (7.5) and gives the example of the string which supports the gems to form a beautiful ornament (7.7). He gives some more examples of the same leading to varied interpretations.
    While describing 'life element', Krishna earlier said, "none knows 'this' at all even though many describe it in many ways" (2.29). 'None' stands for someone who is trying to understand 'this' through Indriyas (senses) whereas the 'life element' is beyond the senses. This fact needs to be kept in mind to understand the following verses where he describes 'life element'.
    He says, "I am the ras in the water, the light in the Sun and the Moon, the sacred syllable pranvaakshar (Om) in the Vedas, the sound in space, and the manliness in man" (7.8). Ras is commonly interpreted as taste and sapidity, but both fall short of its actual meaning. Krishna is referring to the life nurturing capability of water. Similarly, 'sound in space' indicates the ability of the space to transmit the signals.
    He further says, "I am the fragrance of the earth, the tejas (brilliance) of fire, the life in all living beings, the discipline in ascetics (7.9). I am the intelligence of the intelligent, the splendour of the splendid (7.10). I am the power and strength that is free from desire and attachment. I am that desire which is not contrary to dharma" (7.11). Krishna earlier said that in yoga (Dharma) everything is harmonious (2.50); be it love or war.
    If the all pervading existence has to describe itself, words will fall short of requirements and that's what is seen here. These are some examples to help us realise paramatma who is beyond senses.

    • 3 min
    8. व्यक्त और अव्यक्त

    8. व्यक्त और अव्यक्त

    पतवार से जुड़े एक छोटे से यंत्र ‘ट्रिम टैब’ में एक हल्का सा बदलाव एक बड़े जहाज की दिशा को बदल देता है। इसी तरह, गीता का अध्ययन करने के लिए एक हल्का सा प्रयास हमारे जीवन में महत्वपूर्ण बदलाव ला सकता है। महामारी की वजह से उपलब्ध समय गीता में गोता लगाने के लिये किया जा सकता है, जो जीवन में बहुत बड़ा बदलाव ला सकता है। 
    गीता किंडरगार्टन से लेकर पोस्ट ग्रेजुएशन तक आंतरिक बोध के लिए एक शाश्वत पाठ्य पुस्तक है और संभावना है कि पहली बार पढऩे पर इसकी बहुत कम अवधारणाएँ समझ में आएंगी। यदि हम अव्यक्त और व्यक्त की दृष्टिकोण से अवलोकन करें तो उन्हें आसानी से समझा जा सकता है। अव्यक्त वह है जो हमारी इन्द्रियों से परे है और व्यक्त वह है जो इन्द्रियों के दायरे में है। 
    व्यक्त होने की कहानी बिग बैंग से लेकर सितारों के निर्माण तक, इन सितारों के अन्तर्भाग में उच्च रासायनिक तत्वों के परमाणुओं का विलय, सितारों के विस्फोट में इन तत्वों के प्रसार, ग्रह प्रणालियों के गठन और बुद्धिमान जीवन की उपस्थिति में शामिल है। यह वैज्ञानिक समुदाय द्वारा एक स्वीकृत तथ्य है कि इन व्यक्त जीवन रूपों, ग्रहों, सितारों और यहां तक कि ब्रह्मांड के अस्तित्व की एक निश्चित समय सीमा है। हालांकि इस समय सीमा के पैमाने भिन्न हो सकते हैं।
    हमारी यह समझ कि हम जन्म से मृत्यु तक मौजूद हैं, जो व्यक्त दृष्टिकोण से सही है। गीता के अनुसार, अव्यक्त दृष्टिकोण से, हम जन्म से पहले मौजूद थे और मृत्यु के बाद भी मौजूद रहेंगे। इस बोध के साथ, हम उनके बीच के संबंध को आसानी से समझ सकते हैं और यह समझ हमें अव्यक्त को साकार करने के लक्ष्य को प्राप्त करा सकता है जिसे मोक्ष के नाम से जाना जाता है। 
    इस लक्ष्य की प्राप्ति में अहंकार एक बाधा है। बाहर के सुख या दुख की परवाह किये बिना, जितनी मात्रा में आनंद से

    • 3 min
    10. మహమ్మారిలో శ్రీకృష్ణుడు

    10. మహమ్మారిలో శ్రీకృష్ణుడు

    ఆత్మజ్ఞానం పొందే దారిలో మనకు ఎదురయ్యే అనేక అడ్డంకులను దాటడానికి, మూసివున్న ద్వారాలను తెరవడానికి కావలసిన అమోఘమైన తాళంచెవులన్నీ భగవద్గీతలో ఉన్నాయి. అటువంటి ఒక కీలకమైన ఉపాయం మిమ్మల్ని ఇతరుల్లో, ఇతరుల్ని మీలో చూసుకోవడం. అందరిలో ఉన్నది తానేనని గుర్తు చేస్తూ, తాను నిరాకారుడినని శ్రీకృష్ణుడు సూచిస్తున్నారు. శ్రీమద్ భాగవతంలో శ్రీకృష్ణుడు, మనం ఆయనకు సాష్టాంగ పడ్డ విధంగానే ఒక గాడిదకు లేక దొంగకు కూడా సాష్టాంగ ప్రణామం చేసే స్థాయికి ఎదగాలని చెబుతారు.
    ఇంద్రియాలు మనకు అందించిన సమాచారం యొక్క ఆధారంగా మన మనస్సు మనము ఎదుర్కొంటున్న పరిస్థితులను, సురక్షితమైనవి/ఆహ్లాదకరమైనవి లేదా హానికరమైనవి/బాధాకరమైనవిగా నిర్ధారిస్తుంది. ఎదురవబోయే ప్రమాదాల నుంచి మనల్ని రక్షించడానికి ఇది ఎంతో అవసరం. ఇతర సాంకేతిక పరిజ్ఞానంలాగానే మన మనస్సు కూడా రెండు వైపులా పదునున్న కత్తిలాంటిది; అది మన పై పెత్తనం చేయడానికి దాని పరిధుల్ని మీరుతుంది. ఇదే అహంకారానికి జన్మస్థానం.
    భగవద్గీతలోని అమోఘమైన ఉపాయాలు, మనస్సుని బానిసగా చేసి ఈ విభజనలను తగ్గిస్తే, కలయిక ఐక్యత కలుగుతాయని చెబుతాయి. మన శరీరం లాంటి ఏదైనా సంక్లిష్ట నిర్మాణం ఇటువంటి ఐక్యత సాధించకుండా మనుగడ సాధించలేదు.
    మనం ఇటువంటి కీలకమైన ఉపాయాలను ఉపయోగించి నప్పుడు ఇతరుల పట్ల కరుణను, మన గురించిన అవగాహనను పెంచుకుంటాము. ఏ కారణం చేతనైనా మనకు శత్రువు అయిన ఒకరిని ఎంచుకుని వారిలో భగవంతుని చూడటం మొదలు పెట్టడమే ఈ సూత్రాన్ని అనుభవంలోకి తీసుకు రావడానికి మంచి మార్గం. వారితో అనేక బాధాకరమైన
    జ్ఞాపకాలు, భావనలు ముడిపడి ఉంటాయి కనుక ఖచ్చితంగా ఇది కష్టమైనదే! కానీ క్రమంగా, కాలంతో పాటు ఈ బాధంతా కరిగిపోయి సంతోషానికి దారితీస్తుంది. నిజానికి మనందరికీ ఇలాంటి పరిస్థితులు ఎదురయి ఉంటా

    • 3 min
    129. God Plays Dice.

    129. God Plays Dice.

    At the time of the creation of the universe, it was pure energy and matter formed subsequently. Scientifically, it is accepted that there were quantum fluctuations in terms of temperature, density and the ratio of matter-antimatter in the very early universe and there is no scientific reason for these variations. These fluctuations are responsible for the creation of matter and science agrees that God does play dice to create the diversity we see around us today.
    In this regard, Krishna says that his lower nature (prakriti) is eightfold. Fire, earth, water, air and space are for the material world and mann (mind), buddhi (intellect) and ahankaar for the living entities (7.4). Fire stands for the energy which has been in existence since the beginning. Energy was converted into matter which has a solid state (earth), liquid state (water) and gaseous (air). Space is needed to hold all of them.
    In the case of living entities, logic gates are needed for survival. Mann is the basic level of thinking (system1 -quick and intuitive) and buddhi is the higher level of thinking (system2 -slow and reflective). Ahankaar is the final barrier we need to cross into Paramatma's higher nature. Krishna says that his higher nature is the 'life element' which supports the universe (7.5) like an invisible string holding gems (7.7).
    Krishna says, "Very few out of thousands try to reach Me and out of such people hardly few know Me in essence" (7.4). Thus, crossing the barrier of ahankaar is a herculean task and the same is indicated here.
    Another way to look at it is that we gathered a lot of dust knowingly, unknowingly during the evolutionary journey of 13.8 billion years. The first step is being aware of this dust which manifests as ahankaar and the second step is getting rid of it.

    • 3 min
    7. निमित्त मात्र

    7. निमित्त मात्र

    श्रीमद्भगवदगीता का जन्म रणक्षेत्र में हुआ था और वर्तमान महामारी (कोविड-19) का समय कुरुक्षेत्र युद्ध के समान हैं। गीता में एक वाक्यांश‘निमित्त मात्र’ यानी ‘सर्वशक्तिमान के हाथों में एक उपकरण’ बड़े स्पष्ट तरीके से इसका सार प्रस्तुत करता है।
    अर्जुन श्रीकृष्ण की वास्तविकता का यथार्थ देखना चाहता था और उसे समझने के लिए एक अतिरिक्त ज्ञान की आवश्यकता थी, जैसे अंधे को पूर्ण हाथी को देखने के लिए आंख की आवश्यकता होती है। भगवान श्रीकृष्ण ने उसे अपने विश्वरूप को देखने के लिए दिव्य चक्षु दिया था। विश्वरूप दिखाने के अलावा, श्रीकृष्ण उसे भविष्य तक देखने की दृष्टि प्रदान करते हैं और अर्जुन देखता है कि कई योद्धा मौत के मुंह में प्रवेश कर रहे हैं।
    तब भगवान अर्जुन को बताते हैं कि ये योद्धा जल्द ही मर जाएंगे। तुम उस प्रक्रिया में सिर्फ एक साधन हो। श्रीकृष्ण स्पष्ट करते हैं कि अर्जुन कर्ता नहीं है और दूसरी बात, वह यह सुनिश्चित करते हैं कि जब वह विजेता के रूप में सामने आएगा तो अर्जुन अहम् भाव से मुक्त होगा, क्योंकि जीत अहंकार को सर्वाधिक बढ़ावा देती है।
    वहीं श्रीकृष्ण ने अर्जुन को युद्ध के मैदान से बाहर नहीं जाने दिया। निमित्त मात्र आंतरिक बोध है और इससे जो निकलता है वह शुद्ध और अहंकार से मुक्त होना तय है।
    कोरोना महामारी के समय में, सडक़ पर या स्थिति कक्ष में एक व्यक्ति के लिए, कठिनाइयाँ अर्जुन के समान ही होती हैं। इसका कोई इलाज नहीं होने के कारण हम अंदर से केवल निमित्त मात्र हैं और बाहर की दुनिया में हमें सौंपी गई भूमिका में अपना सर्वश्रेष्ठ प्रदर्शन करना चाहिए। यह छोटा सा अहसास वास्तव में एक वरदान हो सकता है क्योंकि गीता की कई अवधारणाएं तब तक स्पष्ट नहीं होती हैं जब तक कि उन्हें जीवन में अनुभव नहीं किया जाता है, खासकर कठिन परिस्थिति म

    • 3 min
    9. మిత్రుడిని, శత్రువును గుర్తించడం

    9. మిత్రుడిని, శత్రువును గుర్తించడం

    భగవద్గీతలో కృష్ణ భగవానుడు మనకు మనము మిత్రులము, మనము మనకు శత్రువులము అంటారు. ఉచ్చుల్లో పడ్డ ఒక కోతి కథ ఈ విషయాన్ని మరింత తేలిగ్గా అర్ధం చేసుకోవటానికి ఉపయోగ పడుతుంది.
    సన్నమూతి ఉన్న ఒక కుండ (కూజా)లో కొన్ని శెనగ గుళ్ళు ఉన్నాయి. అందులో కోతి చెయ్యి అతి కష్టం మీద పడుతుంది. కోతి తన చేతిని ఆ కుండ యొక్క మూతిలో అతి కష్టంగా దూర్చి చేతినిండా గింజలను పట్టుకుంది. చేతినిండా గింజలు ఉండడంతో చేతి పరిమాణం పెరిగి కుండ నుంచి బయటకు రాలేక పోతుంది. గుప్పిట నిండా గింజలు పట్టుకుని తన చేతిని బయటకు తీయడానికి కోతి అన్ని రకాల ప్రయత్నాలు చేస్తుంది. ఎవరో దానికోసం ఉచ్చు బిగించారని అది భావిస్తుంది కానీ ఆ ఉచ్చును తనకు తానే ఏర్పరుచుకుందని ఎన్నడూ గుర్తించదు. మనము ఏ విధంగా వివరించినా కూడా ఆ కోతి ఆ గింజలను వదలదు; బదులుగా మనమే దాని గింజలను చేజిక్కించుకునేందుకు చూస్తున్నామని భావిస్తుంది.
    బయటి నుంచి చూస్తే అది కొన్ని గింజలను పడేస్తే గుప్పిట వదులై, దాని చెయ్యి బయటికి వస్తుందని తెలుస్తుంది. మనం అనూహ్య పరిస్థితుల్లోనో, విషమ పరిస్థితుల్లోనో చిక్కుకుని ఉన్నప్పుడు ఈ చిన్న విషయాన్ని గుర్తించడమే ఒక నిజమైన పరీక్ష.
    మూసిన గుప్పిట మనకు శత్రువు, తెరిచిన గుప్పిట మనకు స్నేహితుడు. గుప్పిట తెరవాలా, ముయ్యాలా అన్నది మన చేతుల్లోనే ఉంది. దీన్ని బట్టే మనకు మనం మిత్రుడు లేక శత్రువుగా మారతాము.
    జీవితంలో మనం ఇటువంటి ఎన్నో ఉచ్చులను ఎదుర్కొంటాము. ఆ గింజలు మరేమిటో కాదు 'నేను',' నాది', 'నాకు', 'నన్ను' వంటివి; అహంకారం మన చేతిని వాటికి కట్టిపడేస్తుంది. భగవద్గీత ఎన్నో విధాలుగా పదేపదే మనకు చెప్పేది ఏమిటంటే అహంకారాన్ని విడనాడమని! అప్పుడు మనం ఈ ఉచ్చుల నుండి విడివడి పరమ స్వేచ్ఛ అంటే మోక్షం దిశగా పయనిస్తాము.
    రణగొణ ధ్వనులతో వేగంగా పరుగులు తీసే ప్రపం

    • 3 min