Groetjes uit Shambhala

Jonas Slaats & Paul van der Velde

Met een kritische blik en een gezonde dosis humor ontrafelen hoogleraar Paul van der Velde en theoloog Jonas Slaats verschillende vormen van hedendaagse spiritualiteit en esoterie.

  1. Spiritualiteit vertalen: een moeilijke balans tussen letterlijk en leesbaar

    11/20/2025

    Spiritualiteit vertalen: een moeilijke balans tussen letterlijk en leesbaar

    Tijdens het schrijven van zijn nieuwe boek, dook Jonas diep in de Upanishads. Op zoek naar goede vertalingen, merkte hij echter dat die wel erg ver uiteen kunnen lopen. Afhankelijk van de vertaler kan je geheel andere betekenissen voorgeschoteld krijgen. Wanneer Jonas vervolgens ook teksten van christelijke kerkvaders en antieke Griekse filosofen doornam, merkte hij dat sommige belangrijke begrippen vandaag een totaal andere betekenis kregen. Daarom besprak hij enkele Bijbelverzen met exegeten en voor vertalingskeuzes van Sanskrietverzen klopte hij aan bij Paul. Uit die gesprekken werd duidelijk dat we vandaag soms verdwalen in vertaling wanneer we religieuze bronteksten lezen. Subtiele vertalingskeuzes kunnen bepaalde betekenissen verdoezelen of juist uitvergroten. Dat is trouwens meestal geen kwestie van kwade wil. Het is een onvermijdelijk onderdeel van het vertaalproces. Oude teksten letterlijk vertalen maakt ze vaak onbegrijpelijk voor een breed publiek, maar ze toegankelijk vertalen zorgt meteen voor een inhoudelijke invulling. Elke vertaler moet bijgevolg op zoek naar een goede balans daartussen. Jonas en Paul vonden het een goed idee om deze boeiende spanning wat diepgaander uit te spitten. Hun gesprek begint met een analyse van een vers uit de Shvetashvatara Upanishad die goed laat zien dat een uitwisseling tussen Oost en West ons steeds voor talloze vertalingskeuzes plaatst. Vervolgens nemen ze enkele specifieke begrippen onder de loep zoals Atman, Nirvana, Bhakti en Shakti, want de gangbare vertalingen ervan zorgen soms voor connotaties die niet altijd met de oorspronkelijke betekenissen verbonden zijn. Tot slot bespreken ze hoe gelijkaardige kwesties zich evenzeer aandienen wanneer je aan de slag gaat met Bijbelteksten. Ze zoomen in op de vertaling van de befaamde Godsomschrijving ‘Ik ben die ik ben’ en ze leggen uit hoe klassieke filosofen en theologen helemaal anders omgingen met woorden als ‘ziel’ en ‘geest’. ------------------ In de intro van deze aflevering heeft Jonas het over de allereerste Groetjes uit Shambhala live. Deze publieke opname zal plaatsvinden op donderdag 4 december om 19:30 in boekhandel Roelants in Nijmegen. Paul en Jonas zullen die avond in gesprek gaan over de kernthema’s in Jonas’ nieuwe boek Het Ene in het vele: God over religies heen. Taede Smedes zal het gesprek modereren. Uiteraard is er ook ruimte voor uitwisseling met het publiek. De toegang is gratis, maar de plaatsen zijn beperkt. Voor meer info en tickets: https://www.eventbrite.be/e/tickets-god-over-religies-heen-1802008338449 Voor meer uitleg over Jonas’ nieuwe boek: https://jonasslaats.net/boeken/het-ene-in-het-vele ------------------ Groetjes uit Shambhala is een productie van Volzin

    51 min
  2. God over religies heen

    10/24/2025

    God over religies heen

    Een belangrijke aankondiging voor onze luisteraars: Groetjes uit Shambhala goes live! Paul en Jonas verlaten hun Shambhala studio en gaan in gesprek met het publiek. De aanleiding daarvoor is het verschijnen van Jonas' nieuwe boek Het Ene in het vele: God over religies heen. Voor deze eerste live-opname nodigde Jonas ook ‘vriend van de pod’ Taede Smedes uit. Meer nog, deze keer worden de rollen wat omgedraaid: Taede wordt de host en hij zal zowel Jonas als Paul aan de tand voelen over het centrale thema van het boek: kunnen we over religies heen een rode draad ontwaren in het menselijke denken over God? En zo ja, wat houdt die rode draad dan in? Na de opname volgt een uitwisseling met het publiek. Wil je er dus graag bij zijn, schrijf je dan zeker in via de onderstaande link. Want het event is gratis, maar de plaatsen zijn beperkt. = Alle Praktische info op een rij = Wanneer? Donderdag, 4 december 2025 om 19u30 Waar? Boekhandel Roelants, 7 Tweede Walstraat, Nijmegen Inschrijven? Je kan een gratis ticket bestellen via https://www.eventbrite.com/e/tickets-god-over-religies-heen-1802008338449 = Programma = 19:30 Verwelkoming 19:40 Opname van het live podcast-gesprek 20:30 Jonas, Paul en Taede gaan in gesprek met het publiek = Andere boekvoorstellingen = Kan je er niet bij zijn op deze live-opname, maar wil je graag zien waar Jonas nog boekvoorstellingen geeft, neem dan een kijkje op https://jonasslaats.net/lezingen Vooral voor Belgische luisteraars zal dat interessant zijn. Er staan immers voorstellingen gepland in Antwerpen, Gent, Oostende, Brugge, Aalst en Heusden-Zolder. = Over Jonas' nieuwe boek = Wie of wat is God? De vraag wordt weer vaker gesteld, maar velen ontbreken de taal om erop te antwoorden. Met Het Ene in het vele: God over religies heen wil Jonas die taal aanreiken. Hij duikt in de bronteksten van verschillende tradities en gaat te rade bij grote wijsgeren om te verhelderen wat er werkelijk schuilgaat onder woorden als ‘God’, ‘Allah’ of ‘Brahman’. Over de religies heen vind je immers uiteenlopende godsbeelden terug, maar toch kan je ook grote gelijkenissen op het spoor komen. De vele profeten, filosofen, theologen en mystici spreken over een God die de grond vormt van alle bestaan, die verweven is met de kern van ons wezen en die de hele kosmos doordringt met een intense bezieling. Het goddelijke overstijgt al onze begrippen en toch kan het door iedereen begrepen worden, omdat het ons meer nabij is dan onze eigen huid. Meer info op otheobooks.be of jonasslaats.net = De avond is een organisatie van = Groetjes uit Shambhala i.s.m. Volzin.nl, Boekhandel Roelants, Otheo books en New Book Collective

    4 min
  3. De onderhuidse religie van Nederland

    09/02/2025

    De onderhuidse religie van Nederland

    Samen met theoloog Janneke Stegeman en neerlandicus Saskia Pieterse duikt Jonas deze keer in het koloniale verleden van Nederland. Daar liggen immers de wortels van een onderhuidse religie die zelden wordt benoemd, maar die van grote invloed is op het dagelijkse reilen en zeilen in de samenleving. Want ook al wordt van West-Europese landen vaak gezegd dat ze seculier zijn, wie het politieke discours en het maatschappelijke debat eerlijk analyseert, komt tot de vaststelling dat er wel degelijk een bepaalde religiositeit aan ten grondslag ligt. Vooral in de vele discussies over onderwerpen als identiteit en migratie – die in het huidige politieke klimaat sterk op de voorgrond treden – valt dat sterk op. Nederlanders bekijken die thema’s helemaal niet op een ‘neutrale’ manier, zoals vaak wordt gedacht. Er is daarentegen wel sprake van en een specifiek mens- en wereldbeeld dat voortkomt uit een soort ‘collectieve begeestering’. We hebben misschien geen duidelijke naam voor de religiositeit die onder het Nederlandse secularisme schuilt, maar enkele basiskenmerken zijn gemakkelijk op te sommen. Het gaat om een sterke focus op vrijheid, tolerantie, vooruitgang en zelfontwikkeling. Op zich allemaal mooie waarden, maar jammer genoeg draaien ze vaak om in hun tegendeel. Dikwijls worden ze net ingeroepen om anderen hun vrijheid te ontnemen, tolerantie blijkt toch grenzen te hebben wanneer we anderen net iets té anders vinden en in naam van ‘vooruitgang’ worden velen verplicht om zich aan te passen aan de Nederlandse norm. Deze dubbelheid heeft veel te maken met een diepgewortelde geloofsovertuiging in deze onderhuidse religie: het geloof een uitverkoren volk te zijn. Het is dan ook die diepere geloofslaag die Janneke, Saskia en Jonas grondig analyseren. Ze gaan na hoe die voortkwam uit een mix van protestantisme, kolonialisme en racialisering; ze verduidelijken hoe oorspronkelijke religieuze overtuigingen wel in een nieuw jasje werden gestopt, maar nooit helemaal verdwenen; en ze bespreken hoe je in verschillende vormen van hedendaagse spiritualiteit soms dezelfde dynamieken ziet meespelen. ------- Voor meer over het werk van Janneke: jannekestegeman.com Voor meer over het werk van Saskia: saskiapieterse.nl Voor meer over hun boek: singeluitgeverijen.nl ------- 'Groetjes uit Shambhala’ is een productie van ⁠⁠⁠⁠Volzin⁠⁠⁠⁠.

    1 hr
  4. Happy birthday Dalai Lama!

    07/24/2025

    Happy birthday Dalai Lama!

    Op 6 juli 2025 werd de Dalai Lama 90 jaar. Een gezegende leeftijd. Dat leek voor Paul en Jonas dan ook de perfecte aanleiding om wat dieper in te gaan op het Tibetaans Boeddhisme en de reeks van Dalai Lama’s waar Tenzin Gyatso de 14e van vormt. Ze duiken in de geschiedenis en de mythologie achter deze vrij unieke vorm van religieus en politieke leiderschap, en zoals altijd doorprikken ze daarbij ook heel wat gangbare beeldvorming. Het Tibetaans boeddhisme was immers lang niet altijd een toonbeeld was van verheven spiritualiteit, vrede en gelukzaligheid. Ook de historische relatie met China is erg dubbel. De harde onderdrukking van de Tibetanen door de huidige Chinese regering kan je geschiedkundig immers contrasteren met lange periodes waarin er juist erg nauwe en goede banden waren tussen de Chinese machtshebbers en de Dalai Lama’s. Deze aflevering van Groetjes uit Shambhala is er dan ook één vol politieke intriges en sappige verhalen. Paul tracht ook nog een kopij van het Tibetaanse dodenboek op te vissen van onder een stapels tentamens, en Jonas merkt enkele sprekende gelijkenissen op tussen de Dalai Lama en de Paus. Als toemaat lezen ze op het einde enkele gedichten voor uit Pauls vertalingen van de liefdespoëzie van de zesde Dalai Lama. ------- Meer info over Paul’s boek Een turkooizen bij: De liefdesliederen van de zesde Dalai Lama, vind je op de site van op de site van M10Boeken. ------- 'Groetjes uit Shambhala’ is een productie van ⁠⁠⁠⁠⁠Volzin⁠⁠⁠⁠⁠.

    1h 3m
  5. Een revival van het christendom?

    03/11/2025

    Een revival van het christendom?

    De laatste tijd merkte Jonas steeds vaker op dat het christendom terug populairder wordt. De afgelopen decennia trokken jonge spirituele zoekers vooral richting het Oosten maar het tij lijkt te keren. Het christendom is niet langer iets wat je afzweert. Het wordt terug iets waar je je in verdiept. Zo valt het op dat een grote hoeveelheid influencers zich de afgelopen drie jaar plots tot het christendom (be)keerden en daar honderduit over praten in hun YouTube video’s en podcasts. Ayan Hirsi Ali, Candace Owens, Russell Brand, George Sanko, Elizabeth Oldfield, Paul Kingsnorth,… het zijn maar enkele namen van figuren met een groot gevolg die hun liefde voor Jezus en de Bijbel publiekelijk uit de doeken doen. Over dit alles ging Jonas dan ook verder in gesprek met theoloog en Bijbelkenner Alain Verheij. In de vorige aflevering focusten ze specifiek op Jordan Peterson. Ze bespraken wat Petersons invloed is op het publieke debat en ze analyseerden zijn jongste boek waarin hij een poging onderneemt om zijn achterban van een bijbeluitleg te voorzien. Maar Peterson is dus zeker niet de enige YouTube goeroe die steeds meer aandacht heeft voor zo’n thema’s. Interessant genoeg tref je het zelfs aan onder atheïsten. Een YouTuber als Alex O’Connor is daarvan een goed voorbeeld. O’Connor is een vertegenwoordiger van hedendaags populair atheïsme, maar in tegenstelling tot de vorige generatie (zoals Dawkins, Hitchens, Harris, Dennet), doet hij diepgravende interviews met theologen en exegeten in een poging om een beter begrip te krijgen van het christendom en de Bijbel. Daarenboven is het niet louter een internetfenomeen. Ook offline herleeft de interesse in het christendom. Aan de eettafel tijdens familiefeesten hoorde Jonas enkele jongere neven vertellen over de christelijke influencers die ze volgen. En in gesprekken met vrienden kwamen de laatste maanden erg vaak verhalen aan bod over kennissen die zich terug openstellen voor de christelijke traditie. Genoeg redenen dus om even stil te staan bij de vraag of er op dit moment werkelijk sprake is van een revival van het christendom. En als dat inderdaad zo is, welke maatschappelijke dynamieken zorgen daar dan voor? Hoe moeten we ons tot die dynamieken verhouden? Kunnen we voorkomen dat de Bijbel louter op sloganeske manieren geïnterpreteerd wordt? En zijn het vooral rechtse stemmen die opgang maken of is er ook sprake van heropleving van het christendom aan de linkerkant? ------- Voor meer over het werk van Alain, kan je terecht op zijn website: ⁠alainverheij.nl⁠ ------- 'Groetjes uit Shambhala’ is een productie van ⁠⁠⁠⁠Volzin⁠⁠⁠⁠.

    42 min
  6. Jordan Peterson doorgelicht

    02/25/2025

    Jordan Peterson doorgelicht

    Jordan Peterson is zonder twijfel één van de belangrijkste YouTube goeroes van net moment. Hij bouwde een enorme schare volgers uit die zijn podcasts beluisteren, de opnames van zijn lezingen bekijken en zijn boeken lezen. Die volgers werden grotendeels aangetrokken door een combinatie van zijn vereenvoudigde Jungiaanse psychologie, zijn grootse maatschappijanalyses, zijn schijnbaar filosofisch inzicht, zijn conservatieve gendervisie en zijn praktische zelfhulptips om je leven op orde te krijgen. De laatste jaren kwamen daar ook nog eens expliciete (extreem)rechtse politieke overtuigingen bij. Zijn filmpjes werden over de hele wereld miljoenen keren bekeken en op zijn lezingentours krijgt hij Ahoi in Amsterdam en Vorst Nationaal in Brussel vol. Peterson heeft dan ook een grote impact op de levenvisie en de spiritualiteit van veel jonge mensen. En toch is hij niet algemeen bekend bij het brede publiek. Het leek dan ook een goed idee om er een aflevering van Groetjes uit Shambhala aan te spenderen. Vooral ook omdat hij in zijn jongste boek (Wij die worstelen met God) zijn ideeën verwerkt in een uitvoerige Bijbeluitleg. Om het werk van Peterson wat grondiger onder de loep te nemen, klopte Jonas aan bij theoloog en Bijbelkenner Alain Verheij die zijn boek voor Nederlands Dagblad recenseerde. Hoe moeten we de man precies kaderen? Waarom heeft hij plots zo’n interesse in Bijbel en christendom? Waar komt zijn grote interesse in de Bijbel vandaan? En bevat zijn boek een zinnige interpretatie van de oude verhalen of gaat hij eerder in het wilde weg orakelen voor zijn achterban? Dit gesprek met Alain wordt in twee delen online gezet. De wijze waarop Peterson het publieke debat over religie beïnvloed en een analyse van zijn nieuwste boek staat centraal in het eerste deel. In het tweede deel gaan ze dieper in op de bredere context die van belang is om te begrijpen waarom dit boek gepubliceerd werd. Er lijkt immers sprake te zijn van een bredere revival van het christendom, want Peterson is zeker niet de enige die plots veel aandacht voor de Bijbel heeft. Zowel aan de rechter- als de linkerkant van het politieke spectrum krijgen verschillende christelijke influencers een groot gevolg. Er is dus een duidelijke interesse merkbaar bij een breed publiek, en zeker ook onder jongeren. Welke maatschappelijke dynamieken daar voor zorgen en hoe we ons tot deze tendensen kunnen verhouden is dan ook voer voor de volgende aflevering. Dit tweede deel komt er binnenkort aan. Abonneer je dus in je favoriete podcastapp om op de hoogte te blijven. ------- Afbeelding: een schilderij van Frans Floris dat Kaïn en Abel weergeeft. Zoals Alain toelicht, is dat een verhaal waar Peterson vaak naar verwijst. ------- Voor meer over het werk van Alain, kan je terecht op zijn website: alainverheij.nl ------- ‘Groetjes uit Shambhala’ is een productie van ⁠⁠Volzin⁠⁠.

    30 min
  7. Grensoverschrijdende spiritualiteit

    01/31/2025

    Grensoverschrijdende spiritualiteit

    Wanneer gevallen van misbruik in de kerk naar buiten komen, wordt daar terecht veel aandacht aan besteed in de media. Van religieuze leiders wordt een hoge morele standaard verwacht, wat tot grote verbolgenheid leidt wanneer er sprake blijkt van grensoverschrijdend gedrag. Alleen wordt het thema soms erg sterk toegespitst op gebeurtenissen in kerkelijke en zelfs specifiek in katholieke contexten. Nochtans kan je grensoverschrijdend gedrag in de meest uiteenlopende spirituele milieus aantreffen. De aandacht in de media er vaak ook één van kortstondige verontwaardiging. Zelden wordt het thema grondig uitgespit om écht te leren begrijpen welke dynamieken en manipulaties er precies in meespelen. In zekere zin blijft dat nog steeds taboe. Het leek Jonas en Paul dan ook goed om een poging te ondernemen dit moeilijke thema toch wat verder open te trekken. Zijn er specifieke redenen waarom het zo vaak voorkomt in spirituele en religieuze contexten? Gaat het louter om machtsverhoudingen of spelen er ook dynamieken mee die inherent verbonden zijn met bepaalde spirituele overtuigingen? Sluit men in sommige milieus niet toch opnieuw de ogen, ondanks de hedendaagse alertheid rond het thema? Wanneer slaat een gezonde spirituele relatie tussen meester en leerling of tussen begeleider en zoeker om in zijn donkere, destructieve tegendeel? Door dergelijke vragen te stellen, hopen Paul en Jonas een beter zicht te krijgen op dit urgente thema. Want pas wanneer we goed begrijpen wat de onderliggende patronen zijn grensoverschrijdende spiritualiteit, zullen we mensen kunnen helpen om het te voorkomen en slachtoffers bij te staan wanneer ze ermee te maken kregen. ------- 'Groetjes uit Shambhala’ is een productie van ⁠⁠⁠Volzin⁠⁠⁠.

    57 min

About

Met een kritische blik en een gezonde dosis humor ontrafelen hoogleraar Paul van der Velde en theoloog Jonas Slaats verschillende vormen van hedendaagse spiritualiteit en esoterie.