Seachtain

Irish Independent
Irish Independent

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge. 

  1. há 3 dias

    Tackling the Gaeltacht housing crisis: ‘300 vacant homes ar ais in úsáid’

    Tá a fhios ag madraí na sráide faoin bhfadhb atá sa tír seo maidir le heaspa tithíochta.  Ó Ghaoth Dobhair, go Carna, go Corca Dhuibhne, tá dúshláin mhóra roimh theaghlaigh atá ag iarraidh teach a fháil i gceantair Ghaeltachta.  Beagnach bliain ó shin, fostaíodh duine chun dul i ngleic leis an ghéarchéim tithíochta sna Gaeltachtaí: Comhordaitheoir ar Thithe Folmha sa Ghaeltacht.  Agus an sprioc? Tithe folmha sna Gaeltachtaí a chur ar ais in úsáid.  Ach an bhfuil an éirigh leis an iarracht?  Agus cé chomh tábhacht is atá na deontais athchóirithe do na tithe fomha seo?  Ar Seachtain thug Colm Mac Eachmharcaigh, Comhordaitheoir Tithe Folmha sa Ghaeltacht, uasdátú ar an dul chun cinn atá déanta ó thosaigh sé sa phost.  Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism  Foclóir:  Deontas: Grant  Athchóiriú: Renovation  Tithe folmha: Vacant houses  Tréigthe: Abandoned  Díon: Roof  Bothán: An old rudimentary house  A mheas: To assess  Fostaíocht: Employment   Na scéaltaí rathúla: Success stories  Íochta amach: Paid out  Ag baint leas as: Benefitting from  Coinníoll: Condition  Daoine aonair: Individuals  Togra: Project  Dírithe: Directed at   Maoiniú: Funding  Cíos: Rent  Meascán: Mixture  Chun tosaigh: Ahead  Rannpháirtíocht: Participation  Uacht: Will  Cáin: Tax  See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Tackling the Gaeltacht housing crisis: ‘300 vacant homes ar ais in úsáid’

  2. 9 de jul.

    Gaeilge vs An Bhreatnais: Lessons from the Welsh language revival

    Ba scéal mór é sa Bhreatain Bheag nuair a chuir Plaid Cymru deireadh le forlámhas Páirtí an Luchta Oibre i mí na Bealtaine - páirtí a bhí i gcumhacht sa tír le breis agus 100 bliain. ­ ­ Is páirtí polaitíochta é Plaid Cymru ina bhfuil dlúthcheangal aige le cur chun cinn na teanga Bhreatnaise agus tá an teanga ar a dtoil ag formhór na n-airí rialtais, ar a laghad. ­ ­ Is éacht suntasach é do thír inár tháinig meath dhamnaithe ar an teanga leis na cianta. ­ ­ Anois, áfach, amharctar ar an mBreatain Bheag mar eiseamláir - mar chinéal blueprint faoi conas teanga – a bhí i mbaol - a athbheochan arís. ­ ­ Ba é scéal athbheochan na Breatnaise, scéal faoi feachtasaíocht, faoi toil pholaitiúil, agus faoi dúthracht na ndaoine chun todhchaí an teanga a athrú. ­ ­ Ach cé chomh fíor is atá rath na hathbheochana sa Bhreatain Bheag? ­ An glas iad na cnoic i bhfad uainn? ­ Nó an bhfuil ceachtanna le foghlaim againne ón Bhreatain Bheag i leith cur chun cinn na Gaeilge? ­ Ar Seachtain déanann an Dr Ben Ó Ceallaigh, leachtóir in ollscoil Aberystwyth, iniúchadh ar na ceachtanna atá le foghlaim ón Bhreatain Bheag. ­ ­ Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism ­ ­ ­ Foclóir: ­ Eiseamláir: Role model ­ Breatnais: Welsh ­ Athbheochan: Revival ­ Meath: Decline ­ Forlámhas: Supremacy ­ Rath: Success ­ Cos ar bolg: Oppress ­ Monarcháin: Factories ­ Ní sin an chloch is mó ar a phaidrín: It's not his biggest concern ­ Aire rialtais: Cabinet minister ­ Ag mianadóireacht: Mining ­ Nach maireann: The late or deceased ­ Coilíniú: Colonisation ­ Céatadán: Percentage ­ Folláin: Healthy ­ Ceacht: Lesson ­ Cíos: Rent ­ Bagairt: Threat ­ Cáin: Tax ­ Is fiúntaí: Most worthwhile ­ Uaillmhianach: Ambitious ­ Slat tomhais: Measuring stick ­ Mian: Desire ­ See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Gaeilge vs An Bhreatnais: Lessons from the Welsh language revival

  3. 2 de jul.

    Máthair óg Ghaeltachta ar iarraidh: Breis is 40 bliana gan fhreagaí

    Breis is daichead bliain ó shín, d’imigh Barbara Bhreathnach, máthair óg de sheachtar, ar iarraidh gan tasc gan tuairisc i gCarna i gcroílár na Gaeltachta.  Oíche amháin i mí an Mheitheamh 1985, bhí muintir Bhreathnach ag cóisireacht sa teach tábhairne áitiúil, agus gaolta ar cuairt acu ó thar lear.  D’fhill siad go teach cónaithe muintir Bhreathnach agus lean an chóisir ar aghaidh go dtí na huaireanta beaga an mhaidin sin.  Chonacthas Barbara don uair dheireanach agus í ina codladh ar an tolg ag 4am.  Ní fhaca a teaghlach í ón lá sin ná ní raibh aon teagmháil léi ó shin.  Cad é go díreach a tharla an oíche chinniúnach sin?  Cén fáth nár tarraingíodh mórán airde ar an chás?  Agus an bhfuil daoine ann go fóill ag coinneáil na fírinne faoi cheilt?  Ar Seachtain, amharcann an t-iriseoir Áine Ní Bhreisleáin siar ar an chás a tharla 41 bliain ó shin agus atá go fóill gan fhreagraí.  Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism  Foclóir:  Ar iarraidh: Missing  Sna deaga: In the teenage years  Tábhairne: Pub  Scaifte: Group  Is cosúil: It seems  Pas: Passport  Módh taistil: Means of transport  Tuairimíocht: Speculation  In ísle brí: Depressed  Fiosrúchán: Investigation  Easpa: A lack of  Tochaltóir: Digger  Colscaradh: Divorce  Ráflaí: Rumours  Rún: Secret              See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Máthair óg Ghaeltachta ar iarraidh: Breis is 40 bliana gan fhreagaí

  4. 25 de jun.

    Wexford: Cén saghas Gaeilge a labhraíodh i nGaeltacht Loch Garman?

    Níl aon taifead ann de Ghaeilge Loch Garman.   Mar sin de, an bhfuil sí caillte ar fad nó an bhfuil fianaise ar bith ann faoin chineál Gaeilge a bhíodh ann?   Agus cad iad na teangacha eile a bhí á labhairt sa chontae in éineacht leis an nGaeilge?  Labhair Ciarán Dunbar leis an Dr Conchubhar Ó Crualaoich, Príomhoifigeach Logainmneacha leis an mBrainse Logainmneacha, comh-údar Gaelic Wexford: 1400 – 1660, agus thar rud ar bith eile, fear de bhunadh Bhaile Loch Garman.  Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism  See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Wexford: Cén saghas Gaeilge a labhraíodh i nGaeltacht Loch Garman?

  5. 18 de jun.

    Gaeltacht Loch Garman: When was Irish spoken in Wexford?

    Is dúiche Éireannach a chaith beagnach trí chéad bliana faoi thionchar na Lochlannach é Loch Garman.  Sa bhliain 1170 tháinig na hAngla-Normannaigh chuig an chontae agus d’fhág lorg ann a mhaireann go dtí an lá atá inniu ann – an Béarla, cuir i gcás.  Ní nach ionadh, glactar leis go minic, sa stairseanchas, agus sa stair scríofa ag an lucht léinn gur contae gallda amach is amach a bhí ann ó shin. Contae is ea é nach samhlaítear le Gaeltacht nó leis an nGaeilge.  Léiríonn taighde gurbh ann do na Gaeil agus a dteanga sa chontae i gcónaí áfach.  Labhair Ciarán Dunbar leis an Dr Conchubhar Ó Crualaoich, Príomhoifigeach Logainmneacha leis an mBrainse Logainmneach, comh-údar Gaelic Wexford: 1400 – 1660, agus thar rud ar bith eile, fear de bhunadh Bhaile Loch Garman.  Sa chéad eagrán eile den phodchraoladh seo, gheobhaidh muid amach faoi cén chineál Gaeilge a bhíodh á labhairt, i nGaeltacht Loch Garman.  Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism  See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Gaeltacht Loch Garman: When was Irish spoken in Wexford?

  6. 11 de jun.

    ‘No Irish need apply’: Scéal na nÉireannach i Sasana

    Ó Learphoill go cathair Londain - is fada scéal an imirce go Sasana. Leis an glúnta, chuir easpa deiseanna sa tír seo iachall ar dhaoine imeacht, agus ba í an Bhreatain an chéad stad do cuid mhaith acu agus iad ag cuartú saol níos fearr dóibh féin. Le linn an chéad seo caite, bhí na hÉireannaigh ag croílár tionscadail tógála sa Bhreatain, ach taobh leis an obair sin, bhí leithcheal, imeallú agus droch-chlú a lean iad ar feadh i bhfad. Mar sin, cén tionchar a bhí ag an imeallú seo ar na pobail Éireannacha  ar fud na Breataine? Agus cén chuma a bhí ar an saol i ndáiríre dóibh siúd a rinne an turas trasna Mhuir Éireann? Tá taispeantas nua san Epic Museum i mBaile Átha Cliath a dhéanann iniúchadh ar na ceisteanna seo agus ar scéal na n-imirceach i Sasana. Chun an stair seo a fhiosrú, labhair Seachtain leis an staraí eacnamaíochta Cormac Ó Gráda - duine acu siúd atá taobh thiar den taighde don taispeantas seo - le súil siar a chaitheamh ar shaol na nÉireannach i Sasana. Foclóir: An Réabhlóid Thionsclaíoch: Industrial revolution Táille: Fee An chosmhuintir: The common people Spáilpíní: Nomadic farmworkers Díspeag: Belittle Coitianta: Common Éirimiúil: Intelligent Ag toraíocht: Searching Achrann: Dispute Sloinnte: Surnames Meán: Average Maoiniú: Financing Eachtrannaigh: Foreigners Bhí fonn orthu: They were keen to Todhchaí: Future Ag maolú: Petering out Naimhdeas: Animosity Sofheicthe: Visible Léirsithe: Demonstrations Inimirce: Immigration Ganntanas oibrithe: A lack of workers See omnystudio.com/listener for privacy information.

    ‘No Irish need apply’: Scéal na nÉireannach i Sasana

  7. 4 de jun.

    Géarchéim bhreosla níos measa sa Ghaeltacht?

    Os cionn mí ó shin, tharraing léirsithe maidir le costas breosla aird ar an mbrú atá ar phobail tuaithe.    Dúnadh bóithre timpeall na tíre agus lucht na hagóide ag lorg tacaíochta ón rialtas chun dul i ngleic leis an ardú costais.    In ainneoin gur chuir an rialtas beartais cúnaimh ar fáil, tá imní ar phobail tuaithe nach bhfuil deireadh na géarchéime seo ann go fóill.    Mar sin de, an bhfuil a dhath ar bith réitithe i ndáiríre?    Agus an bhfuil an ghéarchéim bhreosla níos measa fós sa Ghaeltacht?    Láithreoir: Tessa Fleming, Aoí: Áine Ní Bhreisleáin      Foclóir:  Léirsithe: Demonstrations  Breosla: Fuel  Iniúchadh: To examine  Iompar: Transport  An Meánoirthear: The Middle East  Ag teacht i dtír: To land or arrive by sea  Faoiseamh: Relief  Réiteach: Solution  Beart: Package  Scuainí: Queues  Conraitheoir talmhaíochta: Agricultural contractor  Díomhaoin: Idle  Earraí: Goods  Imníoch: Concerned/anxious  Rogha: Choice  Fiontraí: Entrepreneur  Éiginnteacht: Uncertainty  Costas reachtála: Running cost  Achmhainní nádúrtha: Natural resources  Móin: Turf  Leochaileach: Vulnerable  See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Géarchéim bhreosla níos measa sa Ghaeltacht?

  8. 28 de mai.

    Dáithí Ó Sé: ‘A Blasket Island boatman was the best job I ever had!’

    Is cloch mhíle mhór í caoga bliain d’aois - fágann duine slán le ré amháin, agus cuireann sé tús le ré nua. ­ Ach ní hionann “caoga” an lae inniu agus an chiall a ba leis do na glúnta eile a tháinig romhainn. ­ Agus is fíor é sin, go háirithe i gcás Dháithí Uí Shé, agus a bhreithlá mór féin ag teannadh leis. ­ Le beagnach Tríocha bliain caite aige ar an scáileán teilifíse, is beag duine in Éirinn nach bhfuil aithne súl acu ar Dháithí. ­ Cad é mar a mhothaíonn sé i ndáiríre faoin chloch mhíle mhór seo? ­ Agus cad iad na ceachtanna saoil atá foghlamtha aige ar an aistear go dtí seo? ­ Ar Seachtain, labhair Dáithí le Tessa Fleming. ­ ­ Foclóir: ­ Na maidí a scaoileadh le sruth: To let things slide ­ I bhfaiteadh na súl: In the blink of an eye ­ Roic: Wrinkles ­ Maol: Bald ­ Ag tanú: Thinning ­ Ardteist: Leaving Cert ­ Máistir sorcais: Circus master ­ I ndiaidh a chéile: Back-to-back ­ Fir grinn: Clowns ­ Bliain agus leathchéad: 51 years ­ Caid: Football ­ Soineanta: Naive or innocent ­ Domhain: Deep ­ Teoraí: Guide ­ Gealgháireach: Cheerful ­ I gcló: Print ­ Lig do scíth: Relax ­ Póigín gréine: Freckle ­ Breoite: Sick ­ Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Dáithí Ó Sé: ‘A Blasket Island boatman was the best job I ever had!’
Ver tudo (176)

Trailer

Sobre

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge. 

Informações

  • Canal
    Irish Independent
  • Criado por
    Irish Independent
  • Anos de atividade
    2024 - 2026
  • Episódios
    176
  • Classificação
    Livre
  • Copyright
    © 2026 Irish Independent
  • Site do podcast
    Seachtain

Mais de Irish Independent

Você também pode gostar de