A ferida aberta no 36

A ferida aberta no 36

0,0 (0)
DOCUMENTAIRE

Neste podcast preténdese rescatar a memoria daqueles homes e mulleres perseguidos polo franquismo e que pagaron coas súas propias vidas o seu compromiso co país. En cada capitulo percorreremos Galicia seguindo a pegada deixada polos fascistas desde o alzamento militar de xullo do 1936 e recreamos as experiencias das vítimas a través de documentos históricos e literarios e dos testemuños dos seus familiares e amigos.

23 JANV.

CAPÍTULO 27: A FERIDA ABERTA EN VIGO

Arrincamos a segunda temporada de 'A ferida aberta no 36' coa vista posta en Vigo. O enfrontamento armado comezou alí tras a lectura do bando de guerra na Porta do Sol o 20 de xullo do 1936. O capitán Carreró deu orde de disparar e o resultado foi unha vintena de mortos, dúcias de feridos e outros tantos encarcerados. Despois viría a resistencia épica de Lavadores e, tras dela, as represalias. Transitaremos por estes escenarios coa axuda do historiador Xoan Carlos Abad Gallego, do Instituto de Estudos Vigueses; do documentalista Xan Leira, neto de Flora de Dios e Agustín Leira, presos tralos golpe do 36; e de Xavier Moreda, presidente da Asociación MVX de Vigo e neto, bisneto, sobriño e curmán de represaliados. Falaremos tamén da traxedia do Bou Eva, que lle custou a vida a oito homes e unha muller no 1937, e farémolo co historiador Xesús Santos e de Sonia Fontán, neta e sobriña neta de dous dos falecidos. Pero ademais, regresaremos a San Simón con Flako Estévez protagonista da longametraxe 'San Simón' de Miguel Ángel Delgado, e percorreremos os mundos de Otero Pedrayo a través da secretaria da Fundación, Patricia Arias Chachero.

2 h 6 min
17/12/2025

CAPÍTULO 26: AS PROTESTAS DO 72, EN PÉ CONTRA A DITADURA

No capítulo de hoxe propoñémosvos viaxar ao corazón indutrial de Galicia dos anos 70; a aquel ano 1972 no que a clase obreira galega puxo contra as cordas un réxime que comezabn a esmorecer. Milleiros de traballadores participaron nas protestas que paralizaron Ferrol e Vigo e que se saldaron con dous traballadores mortos, dúcias de feridos e centos de despedidos e de detidos, moitos deles encarcerados. Tras delas, virían as protestas estudantís de Compostela destadas tras o asasinato a mans da policía franquista do estudante Chema Fuentes. Rememoramos o ocorrido con Víctor Santidrián, da Fundación 10 de marzo, con Alfonso Tellado, Fina Varela, Suso Chaves e Telmo Varela, represaliados, e con Manuel Mera, fundador de ERGA. Grazas aos seis e tamén a Manuel Reboiras e Pichi Varela, por axudarme a tecer a rede que fai posible este traballo.

2 h 10 min
05/12/2025

CAPÍTULO 25: A LOITA CONTRA A IMPUNIDADE

Coincidindo cos cincuenta anos da morte de Franco e o 47 aniversario da Constitución Española analizamos o camiño andado nos tribunais de xustiza para axustar contas coa ditadura. Como o regreso a Compostela das estatuas do Pórtico da Gloria espoliadas hai 70 anos, a anulación en Ferrol das primeiras sentenzas condenatorias ditadas por tribunais franquistas ou a citación ante a xustiza do exministro Martín Villa en relación co primeiro crime cometido durante a transición. Pasos cativos pero firmes para conseguir a verdade, xustiza e reparación reclamada polas vítimas. No capítulo 25 de 'A ferida aberta no 36' conversamos con Carmen Mendiguchía, Pepe Varela e Llum Quiñonero, de Ceaqua, sobre a represión sufrida por Miguel Mendiguchía Real, José Varela Cachaza e Teófilo del Valle; analizamos o alcance da represión franquista en Galicia co decano da Facultade de Xeografía e Historia de Santiago, Antonio Míguez Macho; e os momentos máis delicados polos que atravesou o réxime coa axuda do catedrático de Historia Contemporánea da USC, Emilio Grandío, coautor de 'La España Espiada'. Ademais, co gallo do Ano Castelao, falamos con Luis Martínez-Risco da relación entre Vicente Risco e o intelectual de Rianxo aproveitando a exposición "Vicente Risco e Daniel Castelao. Galiza como proxecto vital" aberta en Allariz.

1 h 57 min
24/11/2025

CAPÍTULO 24: #25N O PADROADO DE PROTECCIÓN Á MULLER

Neste 25N analizamos as violencia exercida polos fascistas contra as mulleres tralo golpe do 36 e poñemos o foco nunha realidade: a das nenas e mulleres recluidas nos centros do Padroado de Protección á Muller, unha institución franquista creada no 1941 para encarreirar as mulleres que non encaixaban coa moral católica do réxime e que estivo operativa ata ben entrada a democracia, ata o ano 1985. Analizamos esta realidade coa investigadora Belén López Cillero e achegámosvos as experiencia de dúas vítimas do padroado: Loli Benito e Paca Blanco. Pero ademais, coñeceremos a historia de Eva García de la Torre, recoñecida polo Goberno como a primeira vítima do Padroado., a través do relato da súa viúva, Silvia Fernández. Pero ademais, neste 25N analizaremos con Antonio Caeiro o seu último documental: "Lola", que recrea a historia de Dolores Rodal; unha veciña de Cangas que padeceu de preto a morte, o cárcere e o exilio dos seus seres queridos.

1 h 52 min
20/11/2025

CAPÍTULO 23: 50 ANOS DA MORTE DO DITADOR

Cando se cumpren cincuenta anos da morte na súa cama do ditador, botamos a vista atrás e facemos un percorrido polos case corenta anos de ditadura que esmagaron a legalidade republicana e, con ela, os dereitos, as liberdades e a democracia. Acompáñannos nesta viaxe familiares das vítimas, os expertos e as asociacións memorialistas. E arrincamos travesia da man de tres homes que viviron en primeira persoa as protestas obreiras do 72: Alfonso Tellado, Xesús Chaves e Telmo Varela. E ti, onde estabas aquel 20 de novembro do 75?.

53 min
11/11/2025

CAPÍTULO 22: NA LOITA

Malia o avance franquista, o espírito de loita mantívose durante a guerra e a ditadura. Un exemplo foi Ferrol , unha cidade que vén de ser declarada Lugar de Memoria. Neste capitulo poñemos o foco neste recoñecemento pero tamén nos opositores ao réxime e, en concreto, nos guerrilleiros. Concidindo coa homenaxe que lles brindou o Congreso recuperamos as historias do dirixente comunista José Gómez Gayoso, executado hai 77 anos, e a dos loitadores José Galán e Manuel Ramiro Souto, abatidos a tiros en Visantoña en xuño do 1952. Este verán os seus familiares recuperaron os seus corpos. Pero ademais repasaremos a traxectoria vital da pintora Maruxa Mallo, que acaba de ser recoñecida como vítima da Guerra Civil e a Ditadura. Vaia por diante o noso agradecemento a: - Manuel Fernández Pita, presidente da Asocación Memoria Democrática de Ferrol - Carlos Portomeñe, biógrafo de José Gómez Gayoso. - Carmen García-Rodeja, portavoz da ARMH da Coruña - Teresa Ramiro e Alberto Gómez, familiares de Manuel Ramiro e José Galán. - Patricia Molins, comisaria da exposición sobre Maruxa Mallo do Museo Reina Sofía de Madrid

1 h 49 min
30/10/2025

CAPÍTULO 21: OS ÚLTIMOS ASASINADOS DO FRANQUISMO

Este capítulo discorre no 1975, o anoda morte do ditador. Apenas dous meses antes de morrer na súa cama, Franco condena a morte a cinco militantes antifascistas, dous de ETA e tres dos FRAP, entre os que se atopan dous galegos: Xosé Luis Sánchez-Bravo Solla e Xosé Humberto Baena. Os dous son fusilados en Madrid o 27 de setembro, seis semanas despois do asasinato a tiros do líder sindical e político Moncho Reboiras. Repasarémos a traxectoria vital dos tres e tamén as súas últimas horas con vida e farémolo coa axuda dos seus familiares máis cercanos: Victoria e Flor, irmás de Sánchez-Bravo e Baena; e Manuel Reboiras irmán de Moncho Reboiras. A estas engadimos unha voz máis: a do intelectual, escritor e activista político Xosé Luis Méndez Ferrín, moi próximos aos asasinados e encarcerado nos últimos anos do franquismo.

1 h 43 min
18/10/2025

CAPÍTULO 20: LUGARES E MEMORIA

O vindeiro 4 de novembro o Goberno incoará o expediente para declarar Ferrol como Cidade de Memoria Democrática. Recoñece así a loita que a urbe realizou en favor das liberdades e a democracia no último século. No capítulo 20 de 'A ferida aberta no 36' analizaremos os fitos, lugares e persoas que fan a Ferrol merecente deste recoñecemento e percorreremos outros enclaves de Galicia que tamén queren ser recoñecidos como lugares de memoria como Celanova, Ourense, A Coruña ou Lugo. Pero ademais repasaremola traxectoria vital e profesional dun dos pais do galeguismo: o intelectual Alexandre Boveda. Vaia por diante o noso agradecemento a todos cantos interveñen neste capítulo: - Xosé Manuel Suárez, historiador; especialista na represión en Ferrolterra. - Hixinio Araúxo, secretario do comité da memoria histórica de Celanova - Carlos Lozano, presidente da Asociación de Amigos do Campo de Aragón, de Ourense. - Carlos Babío, presidente da CRMH da Coruña. - Emilio Grandío, catedrático de historia contemporánea e membro do Instituto Cornide da Coruña. - Amalia e Valentín García Bóveda, filla e neto de Alexandre Bóveda.

1 h 49 min

Tout afficher (28)

Neste podcast preténdese rescatar a memoria daqueles homes e mulleres perseguidos polo franquismo e que pagaron coas súas propias vidas o seu compromiso co país. En cada capitulo percorreremos Galicia seguindo a pegada deixada polos fascistas desde o alzamento militar de xullo do 1936 e recreamos as experiencias das vítimas a través de documentos históricos e literarios e dos testemuños dos seus familiares e amigos.

Création

A ferida aberta no 36
Années d’activité

2025 - 2026
Épisodes

28
Classification

Tous publics
Copyright

© 2026 A ferida aberta no 36
Site web de l’émission

A ferida aberta no 36