Wetenschap

•

Kanal • 2 Sendungen

Astronomie

Astronomie

Wöchentlich
Wissenschaft

Wissenschaft

10.01.2024

VOR 4 TAGEN

De donkere eeuwen en MoM-z14

Luisteraar Joost vroeg of ik eens een aflevering kon besteden aan de donkere eeuwen, the dark ages, van ons heelal. Dat is een heel mooi onderwerp, omdat het juist in deze tijd enigszins onder vuur ligt door de waarnemingen die met de Webb ruimtetelescoop worden gedaan. Ask Ethan: What were the “dark ages” of the Universe? https://bigthink.com/starts-with-a-bang/what-were-dark-ages/ The cosmic dark ages: Everything you need to know: https://www.space.com/what-are-the-cosmic-dark-ages NASA Webb Pushes Boundaries of Observable Universe Closer to Big Bang: https://science.nasa.gov/missions/webb/nasa-webb-pushes-boundaries-of-observable-universe-closer-to-big-bang/ A Cosmic Miracle: A Remarkably Luminous Galaxy at z = 14.44 Confirmed with JWST: https://arxiv.org/pdf/2505.11263v2 GN-z11: https://en.wikipedia.org/wiki/GN-z11 Z calculator: https://www.astro.ucla.edu/%7Ewright/CosmoCalc.html De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

vor 4 Tagen

•

12 Min.
29.12.2025

De Oortwolk

Ver voorbij de baan van Neptunus, zelfs nog verder weg dan de Kuipergordel, vinden we - waarschijnlijk - de Oortwolk, genoemd naar Jan Hendrik Oort (1900 - 1992). Maar kunnen we objecten in die "Oortwolk" eigenlijk waarnemen? Het antwoord daarop hoort u in deze laatste aflevering van 2025. Jan Hendrik Oort: https://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_Hendrik_Oort Origin And Evolution Of The Unusual Object 1996 Pw: Asteroids From The Oort Cloud? https://sci-hub.se/10.1086/310940 1996 PW in het Minor Planet Center (klik vooral ook op Interactive Orbit Sketch): https://www.minorplanetcenter.net/db_search/show_object?object_id=1996+PW Angular Diameters and Fundamental Parameters of Forty-Four Stars from the Navy Precision Optical Interferometer: https://arxiv.org/pdf/2211.09030 An Efficient Observational Strategy for the Detection of the Oort Cloud: https://iopscience.iop.org/article/10.3847/1538-3881/ad644b Detectability Of Oort Cloud Objects Using Kepler: https://iopscience.iop.org/article/10.1088/2041-8205/711/1/L7 Detectability Of Occultations Of Stars By Objects In The Kuiper Belt And Oort Cloud: https://iopscience.iop.org/article/10.1086/521396/pdf Report on Three Stellar Occultations by the Excited Kuiper Belt Object 2002 MS4: https://iopscience.iop.org/article/10.3847/2515-5172/ac5f3b International Occultation Timing Association (IOTA): https://occultations.org/ De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

29.12.2025

•

19 Min.
2. FEB.

Wintersporten op een andere planeet

Eind januari van dit jaar, 2026, lazen we in het nieuws over de vondst van een ietwat koude exoplaneet, die grote gelijkenis vertoont met onze planeet aarde. Luisteraar Bert attendeerde mij erop. De grote vraag is dus... moeten we onze koffers gaan pakken? En nog belangrijker: moeten de ski-spullen mee. Laten we in deze aflevering de feiten eens langslopen. Kepler ruimtetelescoop: https://en.wikipedia.org/wiki/Kepler_space_telescope Frosty Candidate Planet 150 Light-Years Away Might Be Remarkably Similar To Earth: https://www.iflscience.com/frosty-candidate-planet-150-light-years-away-might-be-remarkably-similar-to-earth-82392 Discovery Alert: An Ice-Cold Earth? https://science.nasa.gov/universe/exoplanets/discovery-alert-an-ice-cold-earth/ A Cool Earth-sized Planet Candidate Transiting a Tenth Magnitude K-dwarf From K2: https://arxiv.org/pdf/2601.19870 PLATO - Terrestrial planet hunter: https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Plato Planet Hunters TESS (Zooniverse): https://www.zooniverse.org/projects/nora-dot-eisner/planet-hunters-tess Afbeelding: NASA/JPL-Caltech/Keith Miller (Caltech/IPAC). De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

2. Feb.

•

18 Min.
12. JAN.

Waaruit ontstond ons zonnestelsel?

De titel is kort gezegd de vraag van de vader van Jan. In deze aflevering zullen we proberen samen te vatten wat onze oorsprong is. We hebben het daar natuurlijk wel vaker over gehad, maar hopelijk wordt het zo wat duidelijker! Periodic Table of the Elements: Origins of the Elements: https://svs.gsfc.nasa.gov/13873/ Synthetic elements: https://en.wikipedia.org/wiki/Synthetic_element Triggered Star Formation Inside The Shell Of A Wolf-Rayet Bubble As The Origin Of The Solar System: https://arxiv.org/pdf/1712.10053 De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

12. Jan.

•

17 Min.
26. JAN.

Metalen balk in Ringnevel

Onlangs werd een "metalen balk" in de beroemde Ringnevel M57 in sterrenbeeld de Lier waargenomen. Wat moeten we daar nou weer van denken? Messier challenge: https://britastro.org/section_information_/observing-challenges/the-messier-challenge Astronomers Spot Surprising Iron ‘Bar’ at Heart of Ring Nebula: https://www.sci.news/astronomy/iron-bar-ring-nebula-14488.html WEAVE imaging spectroscopy of NGC 6720: an iron bar in the Ring: https://academic.oup.com/mnras/article/546/1/staf2139/8425243?login=false WEAVE: https://www.ing.iac.es/astronomy/instruments/weave/weaveinst.html De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

26. Jan.

•

14 Min.
4. JAN.

Artemis 2

Het ziet er naar uit dat we binnen enkele weken gaan meemaken dat astronauten voor het eerst sinds 1972 verder de ruimte in zullen reizen dan alleen in een baan rond de aarde. Om goed voorbereid te zijn als u binnenkort met de borrelnootjes achter de tv of laptop zit, leek het me aardig om in deze aflevering wat feiten op een rijtje te zetten. Artemis (NASA): https://www.nasa.gov/humans-in-space/artemis/ NASA Moon to Mars architecture: https://www.nasa.gov/moontomarsarchitecture/ Over the moon: How the Trump-Musk feud helps the lunar mission: https://www.politico.com/news/2025/06/06/musk-trump-nasa-spacex-moon-00391742 Here's how Artemis 2 astronauts will exercise, sleep and use the toilet on their moon mission: https://www.space.com/artemis-2-orion-spacecraft-moon-astronaut-mockup Stuur uw naam (of die van uw (klein)kind) mee naar de maan: https://www3.nasa.gov/send-your-name-with-artemis/ Trajectories in the Earth-Moon space with symmetrical free return properties: https://ntrs.nasa.gov/api/citations/19630007117/downloads/19630007117.pdf Free return trajectories: https://en.wikipedia.org/wiki/Free-return_trajectory Voedsel in de ruimte: https://www.nasa.gov/ochmo/food-in-space/ Fabrique des Lumières Amsterdam: https://www.fabrique-lumieres.com/nl De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

4. Jan.

•

19 Min.
18. JAN.

Cloud 9: een mislukt sterrenstelsel

Eind vorig jaar werd een artikel gepubliceerd in the Astrophysical Journal Letters met de titel "The First RELHIC? Cloud-9 is a Starless Gas Cloud". Wat er zo bijzonder is aan een plek zonder sterren hoort u in deze aflevering, tenzij u natuurlijk besluit niet te luisteren. Why not finding stars has astronomers on Cloud-9: https://www.astronomy.com/science/why-not-finding-stars-has-astronomers-on-cloud-9/ The First RELHIC? Cloud-9 is a Starless Gas Cloud: https://iopscience.iop.org/article/10.3847/2041-8213/ae1584 Reionization: https://en.wikipedia.org/wiki/Reionization Five-hundred-meter Aperture Spherical Telescope (FAST): https://en.wikipedia.org/wiki/Five-hundred-meter_Aperture_Spherical_Telescope Steun deze podcast en koop het album met muziek: https://henszimmermanaudio.bandcamp.com/album/really-slow-tapes Hey en bedankt hè, iedereen die mijn muziekjes al kocht! Geweldig. De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

18. Jan.

•

14 Min.
25.11.2025

Maar waar komt die mysterieuze interstellaire komeet 3I/ATLAS vandaan?

Onze derde bekende interstellaire bezoeker, 3I/ATLAS, is de laatste tijd flink aanwezig in het nieuws. Luisteraar van deze podcast Chris vraagt zich af of we niet terug kunnen rekenen waar dit object vandaan komt. Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System: https://atlas.fallingstar.com/ JUICE and 3I/ATLAS: An Unexpected Encounter in Space: https://www.mps.mpg.de/juice-and-3iatlas-an-unexpected-encounter-in-space NASA’S STEREO Observes Interstellar Comet 3I/ATLAS: https://science.nasa.gov/blogs/3iatlas/2025/11/19/nasas-stereo-observes-interstellar-comet-3i-atlas/ JWST detection of a carbon dioxide dominated gas coma surrounding interstellar object 3I/ATLAS: https://arxiv.org/pdf/2508.18209 All The Real Science of 3I/ATLAS. The Ultimate Guide: https://www.youtube.com/watch?v=hZWKAxFeNp8 The Kinematic Age of 3I/ATLAS and its Implications for Early Planet Formation: https://arxiv.org/pdf/2507.08111 3I/ATLAS: In Search of the Witnesses to Its Voyage: https://arxiv.org/pdf/2509.07678 Search for Past Stellar Encounters and the Origin of 3I/ATLAS: https://arxiv.org/pdf/2509.03361 Thick disk: https://astronomy.swin.edu.au/cosmos/t/thick+disk Spying Interstellar Comet 3I/ATLAS Near Perihelion: https://www.universetoday.com/articles/spying-interstellar-comet-3iatlas-near-perihelion Newly-Discovered Interstellar Comet is Billions of Years Older Than the Solar System: https://www.universetoday.com/articles/newly-discovered-interstellar-comet-is-billions-of-years-older-than-the-solar-system From a Different Star: 3I/ATLAS in the context of the Otautahi–Oxford interstellar object population model: https://arxiv.org/pdf/2507.05318 Foto credit: International Gemini Observatory/NOIRLab/NSF/AURA/Shadow the Scientist. De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

25.11.2025

•

16 Min.
16.12.2025

Monstersterren in GS 3073

Gigantische sterren tijdens de begindagen van ons heelal. Hoe zit dat nou weer? Astronomers find first direct evidence of “Monster Stars” from the cosmic dawn: https://www.port.ac.uk/news-events-and-blogs/news/astronomers-find-first-direct-evidence-of-monster-stars-from-the-cosmic-dawn 1000–10,000 M⊙ Primordial Stars Created the Nitrogen Excess in GS 3073 at z = 5.55: https://iopscience.iop.org/article/10.3847/2041-8213/ae1a63 Astronomen vinden eerste directe bewijs voor ‘monstersterren’ in het vroege heelal: https://www.astronomie.nl/nieuws/astronomen-vinden-eerste-directe-bewijs-voor-monstersterren-in-het-vroege-heelal-4773 GA-NIFS: An extremely nitrogen-loud and chemically stratified galaxy at z ∼ 5.55: https://arxiv.org/html/2404.04148v1 Afbeelding: © Nandal et al De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

16.12.2025

•

11 Min.
22.10.2025

AMIGO: een neuraal netwerk verbetert foto's van de Webb ruimtetelescoop

Wat doet men als een sensor op een ruimtevaartuig in de praktijk een beetje onderpresteert? Een upgrade uitvoeren is lastig als het ruimtevaartuig in kwestie ver weg van de aarde in een baan rond de zon geparkeerd staat. De oplossing is in het geval van de Webb ruimtetelescoop een stuk software met de naam AMIGO. De James Webb-ruimtetelescoop ziet weer scherp dankzij slimme software: https://www.nrc.nl/nieuws/2025/10/16/de-james-webb-ruimtetelescoop-ziet-weer-scherp-dankzij-slimme-software-a4909800 AMIGO: a Data-Driven Calibration of the JWST Interferometer: https://arxiv.org/abs/2510.09806 Software solution can correct image blurring by James Webb Space Telescope: https://phys.org/news/2025-10-software-solution-image-blurring-james.html Image reconstruction with the JWST Interferometer: https://arxiv.org/pdf/2510.10924 AMIGO in GitHub: https://github.com/LouisDesdoigts/amigo De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

22.10.2025

•

17 Min.

Echte wetenschap