72 Folgen

Die wöchentliche Plattdeutsch-Kolumne der Dithmarscher Landeszeitung - jetzt auch als Podcast.

De Döschkassen Heiko Kroll

    • Gesellschaft und Kultur
    • 5.0 • 3 Bewertungen

Die wöchentliche Plattdeutsch-Kolumne der Dithmarscher Landeszeitung - jetzt auch als Podcast.

    Hoorige Angelegenheit

    Hoorige Angelegenheit

    Wenn man
    de Weetenschop glööven dörft, denn hebbt unse Vörfohrn, de je so ähnli as
    Schimpansen utsehn hebbt, noch överall Fell hatt. In de wiedere Entwicklung, de
    man je ook Evolutschoon nöömt, hebbt wi dat Fell overs verlorn. Blots ni
    överall. Dat smiet Frogen op: Worüm hebbt wi Wimpern un de Hoor över de Oogen?
    Worüm wasst uns in de Jugend Hoor ünner de Arms un mang de Been, un worüm
    kriegt Mannslüüd ’n Boart in’t Gesicht un Hoor op de Bost? Man weet dat ni.


    Mit de
    Hoor op’n Kopp is de Entwicklung overs anschiend noch ni ganz afsloten. Bi mi
    jedenfalls noch ni. Dor entwickel ick mi noch düchti wieder. Wenn ick mi hüüt
    vör’n Speegel stell, denn heff ick dat Geföhl, dat ick mi dat Speegelbild vun
    mien eegen‘ Opa bekiek.


    Lockenwicklers
    kann man mi ni mehr andreihn, un ’n Kamm bruuk ick ook ni mehr. Schampuh? Bruuk
    ick ni.


    Wat ick overs
    bruuk, dat heff ick al lang funnen. Un dat is mien Mütz, weil mi de Hoor, de mi
    den Kopp fröher warmt hebbt, ni mehr dor sünd. Mennig een seggt je, mien Mütz
    weer mien Markenteeken. Dat dörft ook gern wieder vertellt warrn. De Wohrheit
    overs is, dat ick mien Mütz bruuk, weil ick mi sünst verköhl, wenn’t buten kold
    is.


    Un
    wenn’t buten hitt is, denn sorgt mien Mütz dorför, dat ick keen Sünn’brand op’n
    Dööz krieg. Mien Mütz is so’n richtigen Multifuktschoons-Apparot.


    Nu
    vergeet ick overs af un to, wenn ick no Huus kom, mien Mütz aftonehm. Wenn dat
    so is, denn seggt mien Fruu: „Hebbt wi in’t Huus nu Helmplicht? Nehm de Mütz
    af!“


    Un wenn
    se dat seggt, denn hett se sülms tomeist ’n Schol üm Hals.


    Nu frog
    ick mi, worüm mien Madam ehrn Schol dreegen dörft, ick mien Mütz overs ni.


    De
    Antwoord liggt op de Hand: Wohschienli harrn Fruunslüüd fröher in de
    Evolutschoon Hoor an Hals, de wichtiger weern, as de Hoor op’n Kopp. Liekers
    mokt se sick üm ehr Frisuur mehr Gedanken, as ick dat mokt heff, eher mien
    Frisuur verschütt gohn is. Tscha. Mi dücht, dat mit de Evolutschoon is ’n
    würkli hoorige Angelegenheit...


     


    In
    düssen Sinn

    • 2 Min.
    Tokunft is annerwegens

    Tokunft is annerwegens

    Digitaliseerung.
    Dat is je anschien’d ’n Woord, mit dat man as Politiker wiesen kann, dat man
    mit de Tied geiht, ne. Overs dat Woord fallt ut veele Politikers eenfach so rut
    un denn is dat wech.


    Nu ward
    je ook veel vun de Digitaliseerung an Schooln snackt. In der ersten Monot‘ vun
    de Corona-Krise, in de meist keen Kind no School gohn is, weer je genog Tied de
    Schoolgebüüd digitaler to moken. Geld weer ook genog dor. Blots togreepen hett
    dor meist keen School op – op’t Land erst recht ni. De Verantwordlichen harrn
    wohrschienli Wichtigered to tohn.


    As ick
    no Schooln gung, as dat noch ni mol Internet geev, dor hebbt wi al Programmeern
    lehrt. Dat hebbt wi overs blots lehrt, weil een vun uns‘ Schoolmasters dor sien
    Frietied för opwenn’d hett. He hett nömli meent, dat wi dat in Tokunft bruuken wurrn.


    Weil de
    Schoolleitung em overs blots mitleidig ankeeken hett, kreeg he so weni Geld för
    sien Idee, dat wi op Reekners programmeert hebbt, de dormols al in’t Museum
    heuert harrn.


    Kannst
    mol sehn, de goode ole Herr Schmidt hett dat vör över 30 Johrn al wusst.
    Dörsett hett sick sien Ansicht bet hüüt overs ni so recht.


    In de
    School schüllt de Kinner je wat för de Tokunft lehrn. De Schooln sülms doht
    sick mit dat Lehrn för de Tokunft overs recht wat schwörer.


    Klor
    gifft dat Schooln, de to’n Bispeel Tablet-Reekners insett, un de düüer vun de
    Öllern betohln lött.


    Regelmäßi
    insett ward de Dingers overs lang ni, un funktschoneern deiht dat Ganze ook
    oftmols ni so richti. De Schuld doran hebbt denn natüürli jümmers anner Lüüd.
    Schier!


    Overs
    dormit, mol ’n anstänniged Machtwoord to spreeken, doht sick de Kultusministers
    schwor.


    Tscha.
    Schient so, as wenn sick de Tokunft annerwegens afspeelt. Veellicht kann man mit
    de Technik je weenstern den Tofeldeenst organiseern. Denn so as dat utsüht,
    ward de Schölers bi uns noch lang mit Kritt un Tofel to dohn hebben.


    Vellicht
    kunnen de Schoolleiters je eenfach mol in’t Internet nokieken, wo dat mit de
    Digitaliseerung löppt. De Schöölers künnt ehr wiss wiesen, wo man mit‘ Internet
    ümgeiht...


     


    In
    düssen Sinn

    • 2 Min.
    Middel-Eer in’t Middel-Meer

    Middel-Eer in’t Middel-Meer

    Middel-Eer
    in’t Middel-Meer


     


    Moria. Moria
    hett man fröher je blots ut de Book-Reeg „Herr der Ringe“ vun Tolkien kinnt.
    Dor weer Moria je de düstere Ünnerwelt, so’n Labyrinth, wo man sick leever ni
    opholn schull.


    In düsse
    düstere Ünnerwelt harr de „Balrog“ dat seggen. Dat weer ’n gruselige Gestalt,
    de jeden mit sien Füüer verbrenn‘ deh, de to dicht an em rankeem.


    Un hüüt?
    Hüüt is’n annered Moria in Griechenland veel bekannter. Düssed Moria in’t
    Middel-Meer leeg för veele Lüüd op ehr’n langen Weg in ’n betere Tokunft. Un
    ook dor wurr dat so lang slimmer, bet dat brennt hett.


    Dösig,
    bi Tolkien in Middel-Eer weer dat ni veel anners, dor weer je ook ’n Schwung
    Lüüd ünnerwegens, üm de Tokunft beter to moken. Moria schull op ehr’n Weg ’n
    Afkörtung warrn. Is dat overs ni worrn.


    In Moria
    weer dat ganz fürchterli. Un as se ennli ut Moria rutfunnen hebbt, sünd dat
    weniger as to Anfang ween. Un ook de Lustigsten ünner de Reisenden hebbt dor ni
    mehr so recht wat to Lachen hatt.


    As wenn
    Tolkien ohnt harr, wat sick in dat echte Moria mol afspeeln schull. Overs dor
    sünd de Gemeensomkeiten ook vörbi. De Reisenden in dat echte Loger Moria sünd
    nömli keen lütte tofreedene Hobbits mit groote Fööt, de duernd an eeten sünd.
    De echten Reisenden sünd nömli al siet veele Johrn ni mehr tofreeden ween. Un
    to eeten hebbt se meist gor nix.


    Se kümmt
    ook ni ut dat Auenland. Velleicht hebbt se dacht, dat dat dor, wo se henwulln
    as in’t Auenland ween wurr.


    Also
    hier bi uns. Overs in uns Land un ook in de annern Länner de to de Europäische
    Union heuert, de 2012 den Freedensnobelpries kreegen hett, ward över de mehr as
    10000 Lüüd in Moria al siet veer Johr schachert un verhannelt as wurr sick dat
    üm Tiern hanneln. Nä, dat Auenland mutt annerwegens ween. Mi fallt op’n Slag
    overs ook ni in, wonehm op de Welt dat ween kunn.


    Veellicht
    schull de EU langsom mol den Freedensnobelpries trüchgeeven oder se fangt an
    sick so to verholn as man sick dat vun Nobelpriesdräger vörstellt. Irgendeen
    mutt dor mol mit anfang‘ wenn’t beter warrn schall...


     


    In
    düssen Sinn

    • 2 Min.
    Platt is hügienisch

    Platt is hügienisch

    Op Platt
    heuert sick Menniged je veel fründlicher an, as op Hochdüütsch, ne. Besünners,
    wenn twee sick in de Flicken hebbt un sick gegensiedi anpöbelt un utschellt,
    denn heuert sick dat an, as wenn de beiden sick an un för sick doch gern hebbt.


    Wenn een
    dat to’n Bispeel ni so genau mit de Wohrheit nehm‘ deiht, denn is se oder he ’n
    „Tüünbüddel“. Un wenn een ni stillsitten kann un een op’n Geist geiht, is dat
    ’n „Jiddelbüddel“. Söcht een jümmers blots Stried un kann anner Lüüd ni tofreeden
    losten, is dat ’n „Stenkerbüddel“. Un löppt een anduuernd rin un rut, is dat ’n
    „Köterbüddel“.


    Op Platt
    is man interessanterwies oftmols irgendeen „Büddel“. Dat mutt overs ni jümmers
    böös meent ween.


    So hett
    mien Madam, as unsen Lütten noch recht wat lütter as hüüt weer, mol ganz leev
    to em seggt, as he morns bi uns ünner de Deek kroopen is: „Na mien lütten
    Schietbüddel.“


    Do keek
    he ehr mit ’n ganz kruused Gesicht an un säh: „Was? Kleiner Scheißbeutel?“


    Tscha,
    Platt is no Hochdüütsch even ni jümmers afwartskompatibel. Veele plattdüütsche
    Snacks kann man ook gor ni op Hochdüütsch översetten, op jeden Fall ni mit so
    weni Wöörd.


    „Dor
    sitt keen Arg bin“ is so Snack. Wenn man all dat, wat dormit meent is, op
    Hochdüütsch to’n Utdruck bring‘ will, denn mutt man sich ’n beten mehr Tied
    nehm‘.


    Overs
    trüch no‘t Pöbeln. Wenn man sick mit ’n annern richti dull vertörnt hett, denn
    kann man sick dorto henrieten loten, „kleih‘ mi an Mors“ do gröln. Dor seggt
    man op Hochdüütsch je ganz wat anners to, wat sick veel schabbiger anheuert.


    Overs de
    Vörgang, to den dorbi op Hochdüütsch opfordert ward, is je ook ’n annern. Dat
    hett wat mit de Tung un den Achtersten to dohn. Fürchterli. Op Platt schall de
    anner een je an Mors „kleihn“, wat man mit de Hand moken kann. Un wenn man dat
    will, kann man sick dorto je sogor Handschen antrecken.


    Sick op
    Platt to strieden, is also ni blots fründlicher, sünnern, besünners wat de
    dorste Pandemie angeiht, ook veel hügienischer...

    • 2 Min.
    Wat ’n Drama in‘ Reichsdag

    Wat ’n Drama in‘ Reichsdag

    Nä, wat
    hackt de Kommentator’n un de Oppositschoon nu op de Regeerung rüm. Se hett dat je
    ni trechkreegen, ’n anstännige Reform vun dat Wohlrecht torecht to klabüstern.
    De Bunnesdag schall lütter warrn, de Tohl vun de Afgeordneten schall rünner.


    Overs
    mol Hand op’t Hart, Lüüd: Wulln Jüm as Afgeordnete dorför verantwoordli ween,
    dat Jüm sülms oder Ju’n Frünnen nästed Johr den Schrievdisch utrüüm mööt? Un
    dat bi ’n Arbeid, de weenstern 15000 Euro in Monot op’t Konto spöölt? Allns tosom
    kost‘ uns jeden Afgeordneten in Bunnesdag sogor meist 38000 Euro in Monot oder,
    as de Stüüertohler-Bund vörreekend, good 450000 Euro in’t Johr, wat blots de
    Ünnerkant ohn‘ all de Sünnertologen, Reisekosten un so wieder dorstellt.


    Dat
    schall overs an düsse Steed gor ni interesseern. Wi wüllt uns mol dat
    minschliche Drama achter de Reform, de keen is, bekieken.


    Wi hebbt
    nu 709 Afgeordnete in Bunnesdag. An un för sick schulln dat blots 598 ween.
    Nästed Johr ward dat overs erstmol blots so bummeli 20 weniger. Den Rest hett düsse
    Regeerung de näste Regeerung in de Steebeln schooven. Schlau, ne?


    Ick
    dink, de Gedanken dorachter sünd de: Wurr man sülms sien Posten loswarrn, weer
    dat grooten Mist. Behölt man sien Posten overs un kann denn de ehemoligen
    Kollegen towinken, de sick de Nees an de Schieven vun Reichsdag plattdrückt,
    denn ward dat keddeli.


    Ünner de
    Lüüd, de denn dor buten stohn wurrn, weer nömli wohrschienli ’n bestimmten
    Perzentsatz, de irgendwat över all de, de in’t Amt bleeven sünd, weet. Irgendwat,
    dat op gor keen Fall an de Öffentlichkeit schull.


    Un wenn över
    hunnert Lüüd op’n Mol rutfleegen dehn, de allns vertelln wurrn, wat se so an
    Geheemnisse över de annern in petto harrn, denn weer de Reichsdag wohrschienli bald
    tehmli leeri.


    So finn
    ick ook ni scheun, wat de Regeerung besloten hett, overs so’n lütt beten
    verstohn kann ick dat doch: Een Kreih kippt dat Fatt even ni tosom mit de Flint
    ut, solang se Gold in Mund hett – oder so ähnli...


     


    In
    düssen Sinn

    • 2 Min.
    In Harz is dat ook scheun...

    In Harz is dat ook scheun...

    Wat
    hebbt se Markus Söder un sien Gesundheitsministerin Huml an Kanthoken wegen de
    Corona-Tests bi de Urlaubers. Vörige Week an Middeweeken harrn 44000 Utlandsreiselustige
    un dorünner 900 Corona-Positive noch keen Bescheed över ehr Ergeevnis. Bet nästen
    Dag schulln je tominst de Positiven bescheed kriegen. Dat wurr overs nix, un över
    40 Positive ward gor keen Bescheed mehr kriegen.


    Dat dor
    so veel Alarm üm mokt ward, kann ick je verstohn. Intwüschen sünd dat je noch
    mehr.


    Wat ick
    overs ni verstohn kann, is, dat dor keeneen so richti op de Infektschoonstohln
    ingohn is. Dithmarschen schull annerletzt al meist Risikogebiet warrn, as
    bummeli 50 Lüüd in Heid‘ infizeert weern.


    Af 50
    Lüüd op Hunnertduusend gült een Regioon je as Risiko.


    Wenn man
    sick nu overs mit’n Dreesatz utkinnt, denn sünd 900 Positive op 44000 ni 50,
    sünnern mehr as 2000 op Hunnertduusend oder good twee Perzent. Dat finn ick
    persönlich je noch veel bediklicher as de „Panne“ mit de Toordnung vun de
    positiven Tests. Wenn mi een frogen wurr, denn wurr erstmol keeneen mehr in’t
    Utlant Urlaub moken, bet sick de ganze Krom entspannt hett. Un wenn denn
    unbedingt wülk in’t Utland fleegen oder fohrn mööt, denn schulln se dorto
    verplicht warrn, vörher een un achteran twee Tests to moken, de se denn overs sülms
    betohlt un twor al vör den Urlaub.


    Bi uns
    kann man sick jümmers noch meist keen Konzert un keen Theoterstück bekieken,
    weil dat „to gefähli“ is, un de Schoolünnerricht un privote Fiern sünd
    problematisch. Op Gran Canaria mit Duusende anner Lüüd dicht an dicht an Strand
    rümtoliggen un dicht an dicht in Fleeger to sitten is overs in Ordnung?


    Dorbi
    kann man je ook bi uns Urlaub moken. An de Ostsee, in Harz oder in Swattwald is
    dat doch ook scheun.


    Mutt dat
    denn so wiet wech gohn? För mennige anschiend jo, wohrschienli üm bi de Novers
    dormit antogeeven, wo düüer de Urlaub weer. Un wenn man krank ward un annere
    ansteekt – annerlei, dat betohlt je de Staat. Richti, man mutt ook mol
    Prioriteeten setten...


    In
    düssen Sinn

    • 2 Min.

Kundenrezensionen

5.0 von 5
3 Bewertungen

3 Bewertungen

Top‑Podcasts in Gesellschaft und Kultur