Wetenschap

•

Canal • 2 programes

Astronomia

Astronomia

Setmanal
Ciència

Ciència

10/01/2024

FA 3 DIES

Wacht even... was het wel een zwart gat?

U herinnert zich vast wel die oranje-zwarte foto van het superzware zwarte gat in het midden van ons melkwegstelsel, genaamd Sagittarius A*. In deze aflevering willen we beweren dat dit misschien helemaal geen zwart gat was. Maar wat was het dan wel? Een zwart gat van donkere materie? https://news.mit.edu/2024/exotic-black-holes-could-be-dark-matter-byproduct-0606 Could the Milky Way galaxy's supermassive black hole actually be a clump of dark matter? https://www.space.com/astronomy/dark-universe/could-the-milky-way-galaxys-supermassive-black-hole-actually-be-a-clump-of-dark-matter The dynamics of S-stars and G-sources orbiting a supermassive compact object made of fermionic dark matter: https://academic.oup.com/mnras/article/546/1/staf1854/8431112?login=false Dark matter, not a black hole, could power Milky Way's heart: https://ras.ac.uk/news-and-press/research-highlights/dark-matter-not-black-hole-could-power-milky-ways-heart Imaging fermionic dark matter cores at the centre of galaxies: https://academic.oup.com/mnras/article/534/2/1217/7759710?login=false Quasars Have Always Had Dark Matter Halos: https://www.universetoday.com/articles/quasars-have-always-had-dark-matter-halos Subaru High-z Exploration of Low-Luminosity Quasars (SHELLQs). XVIII. The Dark Matter Halo Mass of Quasars at z ∼ 6: https://arxiv.org/pdf/2307.02531 Dark matter halos measured around ancient quasars: https://www.u-tokyo.ac.jp/focus/en/press/z0508_00310.html De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

fa 3 dies

•

12 min
10 DE FEBR.

De donkere eeuwen en MoM-z14

Luisteraar Joost vroeg of ik eens een aflevering kon besteden aan de donkere eeuwen, the dark ages, van ons heelal. Dat is een heel mooi onderwerp, omdat het juist in deze tijd enigszins onder vuur ligt door de waarnemingen die met de Webb ruimtetelescoop worden gedaan. Ask Ethan: What were the “dark ages” of the Universe? https://bigthink.com/starts-with-a-bang/what-were-dark-ages/ The cosmic dark ages: Everything you need to know: https://www.space.com/what-are-the-cosmic-dark-ages NASA Webb Pushes Boundaries of Observable Universe Closer to Big Bang: https://science.nasa.gov/missions/webb/nasa-webb-pushes-boundaries-of-observable-universe-closer-to-big-bang/ A Cosmic Miracle: A Remarkably Luminous Galaxy at z = 14.44 Confirmed with JWST: https://arxiv.org/pdf/2505.11263v2 GN-z11: https://en.wikipedia.org/wiki/GN-z11 Z calculator: https://www.astro.ucla.edu/%7Ewright/CosmoCalc.html De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

10 de febr.

•

12 min
2 DE FEBR.

Wintersporten op een andere planeet

Eind januari van dit jaar, 2026, lazen we in het nieuws over de vondst van een ietwat koude exoplaneet, die grote gelijkenis vertoont met onze planeet aarde. Luisteraar Bert attendeerde mij erop. De grote vraag is dus... moeten we onze koffers gaan pakken? En nog belangrijker: moeten de ski-spullen mee. Laten we in deze aflevering de feiten eens langslopen. Kepler ruimtetelescoop: https://en.wikipedia.org/wiki/Kepler_space_telescope Frosty Candidate Planet 150 Light-Years Away Might Be Remarkably Similar To Earth: https://www.iflscience.com/frosty-candidate-planet-150-light-years-away-might-be-remarkably-similar-to-earth-82392 Discovery Alert: An Ice-Cold Earth? https://science.nasa.gov/universe/exoplanets/discovery-alert-an-ice-cold-earth/ A Cool Earth-sized Planet Candidate Transiting a Tenth Magnitude K-dwarf From K2: https://arxiv.org/pdf/2601.19870 PLATO - Terrestrial planet hunter: https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Plato Planet Hunters TESS (Zooniverse): https://www.zooniverse.org/projects/nora-dot-eisner/planet-hunters-tess Afbeelding: NASA/JPL-Caltech/Keith Miller (Caltech/IPAC). De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

2 de febr.

•

18 min
16/02/2025

Een hyper velocity ster in onze Melkweg

Dat plaatje bij deze aflevering is "Einstein's Cross" of QSO B2237+0305. Geloof het of niet, maar die vier buitenste stippen zijn steeds hetzelfde object, een quasar op 8 miljard lichtjaar van ons vandaan. De kopieën ontstaan door zwaartekrachtlenswerking. Deze aflevering gaat niet over "Einstein's Cross", maar heeft er wel mee te maken. Want de hyper velocity ster, die astronomen hebben ontdekt, is gedetecteerd door middel van zwaartekrachtlenswerking. Fastest exoplanet ever is dragged through space at 1.2 million mph by hypervelocity star: https://www.space.com/hypervelocity-star-drags-fastest-exoplanet-1-million-mph NASA Scientists Spot Candidate for Speediest Exoplanet System: https://www.nasa.gov/universe/nasa-scientists-spot-candidate-for-speediest-exoplanet-system/ MOA-2011-BLG-262lb: A sub-earth-mass moon orbiting a gas giant primary or a high velocity planetary system in the galactic bulge: https://iopscience.iop.org/article/10.1088/0004-637X/785/2/155 A Candidate High-velocity Exoplanet System in the Galactic Bulge: https://iopscience.iop.org/article/10.3847/1538-3881/ad9b0f/meta Discovery of a nearby 1700 km s−1 star ejected from the Milky Way by Sgr A*: https://academic.oup.com/mnras/article/491/2/2465/5612212 Einsteinkruis: https://nl.wikipedia.org/wiki/Einsteinkruis De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

16/02/2025

•

15 min
29/12/2025

De Oortwolk

Ver voorbij de baan van Neptunus, zelfs nog verder weg dan de Kuipergordel, vinden we - waarschijnlijk - de Oortwolk, genoemd naar Jan Hendrik Oort (1900 - 1992). Maar kunnen we objecten in die "Oortwolk" eigenlijk waarnemen? Het antwoord daarop hoort u in deze laatste aflevering van 2025. Jan Hendrik Oort: https://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_Hendrik_Oort Origin And Evolution Of The Unusual Object 1996 Pw: Asteroids From The Oort Cloud? https://sci-hub.se/10.1086/310940 1996 PW in het Minor Planet Center (klik vooral ook op Interactive Orbit Sketch): https://www.minorplanetcenter.net/db_search/show_object?object_id=1996+PW Angular Diameters and Fundamental Parameters of Forty-Four Stars from the Navy Precision Optical Interferometer: https://arxiv.org/pdf/2211.09030 An Efficient Observational Strategy for the Detection of the Oort Cloud: https://iopscience.iop.org/article/10.3847/1538-3881/ad644b Detectability Of Oort Cloud Objects Using Kepler: https://iopscience.iop.org/article/10.1088/2041-8205/711/1/L7 Detectability Of Occultations Of Stars By Objects In The Kuiper Belt And Oort Cloud: https://iopscience.iop.org/article/10.1086/521396/pdf Report on Three Stellar Occultations by the Excited Kuiper Belt Object 2002 MS4: https://iopscience.iop.org/article/10.3847/2515-5172/ac5f3b International Occultation Timing Association (IOTA): https://occultations.org/ De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

29/12/2025

•

19 min
26 DE GEN.

Metalen balk in Ringnevel

Onlangs werd een "metalen balk" in de beroemde Ringnevel M57 in sterrenbeeld de Lier waargenomen. Wat moeten we daar nou weer van denken? Messier challenge: https://britastro.org/section_information_/observing-challenges/the-messier-challenge Astronomers Spot Surprising Iron ‘Bar’ at Heart of Ring Nebula: https://www.sci.news/astronomy/iron-bar-ring-nebula-14488.html WEAVE imaging spectroscopy of NGC 6720: an iron bar in the Ring: https://academic.oup.com/mnras/article/546/1/staf2139/8425243?login=false WEAVE: https://www.ing.iac.es/astronomy/instruments/weave/weaveinst.html De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

26 de gen.

•

14 min
02/12/2025

Zijn wij eigenlijk buitenaards leven? Of anders geformuleerd: komen de bouwstenen van ons leven van elders?

De ontdekking van tryptofaan op een ander hemellichaam dwingt ons na te denken over de geschiedenis van leven op onze aarde. Scientists found tryptophan, the ‘sleepy’ amino acid, in an asteroid. Here’s what it means: https://edition.cnn.com/2025/11/27/science/tryptophan-asteroid-bennu-nasa-sample Prebiotic organic compounds in samples of asteroid Bennu indicate heterogeneous aqueous alteration: https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2512461122 Hayabusa 2: https://en.wikipedia.org/wiki/Hayabusa2 OSIRIS-REx: https://nl.wikipedia.org/wiki/OSIRIS-REx Tryptofaan: https://nl.wikipedia.org/wiki/Tryptofaan Nucleobase: https://nl.wikipedia.org/wiki/Nucleobase Nucleobase synthesis in interstellar ices: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5d/S41467-019-12404-1.pdf Could nucleobases form in the ISM? A theoretical study in the horsehead nebula: https://arxiv.org/pdf/2303.03963 De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

02/12/2025

•

19 min
22/10/2025

AMIGO: een neuraal netwerk verbetert foto's van de Webb ruimtetelescoop

Wat doet men als een sensor op een ruimtevaartuig in de praktijk een beetje onderpresteert? Een upgrade uitvoeren is lastig als het ruimtevaartuig in kwestie ver weg van de aarde in een baan rond de zon geparkeerd staat. De oplossing is in het geval van de Webb ruimtetelescoop een stuk software met de naam AMIGO. De James Webb-ruimtetelescoop ziet weer scherp dankzij slimme software: https://www.nrc.nl/nieuws/2025/10/16/de-james-webb-ruimtetelescoop-ziet-weer-scherp-dankzij-slimme-software-a4909800 AMIGO: a Data-Driven Calibration of the JWST Interferometer: https://arxiv.org/abs/2510.09806 Software solution can correct image blurring by James Webb Space Telescope: https://phys.org/news/2025-10-software-solution-image-blurring-james.html Image reconstruction with the JWST Interferometer: https://arxiv.org/pdf/2510.10924 AMIGO in GitHub: https://github.com/LouisDesdoigts/amigo De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

22/10/2025

•

17 min
4 DE GEN.

Artemis 2

Het ziet er naar uit dat we binnen enkele weken gaan meemaken dat astronauten voor het eerst sinds 1972 verder de ruimte in zullen reizen dan alleen in een baan rond de aarde. Om goed voorbereid te zijn als u binnenkort met de borrelnootjes achter de tv of laptop zit, leek het me aardig om in deze aflevering wat feiten op een rijtje te zetten. Artemis (NASA): https://www.nasa.gov/humans-in-space/artemis/ NASA Moon to Mars architecture: https://www.nasa.gov/moontomarsarchitecture/ Over the moon: How the Trump-Musk feud helps the lunar mission: https://www.politico.com/news/2025/06/06/musk-trump-nasa-spacex-moon-00391742 Here's how Artemis 2 astronauts will exercise, sleep and use the toilet on their moon mission: https://www.space.com/artemis-2-orion-spacecraft-moon-astronaut-mockup Stuur uw naam (of die van uw (klein)kind) mee naar de maan: https://www3.nasa.gov/send-your-name-with-artemis/ Trajectories in the Earth-Moon space with symmetrical free return properties: https://ntrs.nasa.gov/api/citations/19630007117/downloads/19630007117.pdf Free return trajectories: https://en.wikipedia.org/wiki/Free-return_trajectory Voedsel in de ruimte: https://www.nasa.gov/ochmo/food-in-space/ Fabrique des Lumières Amsterdam: https://www.fabrique-lumieres.com/nl De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

4 de gen.

•

19 min
18 DE GEN.

Cloud 9: een mislukt sterrenstelsel

Eind vorig jaar werd een artikel gepubliceerd in the Astrophysical Journal Letters met de titel "The First RELHIC? Cloud-9 is a Starless Gas Cloud". Wat er zo bijzonder is aan een plek zonder sterren hoort u in deze aflevering, tenzij u natuurlijk besluit niet te luisteren. Why not finding stars has astronomers on Cloud-9: https://www.astronomy.com/science/why-not-finding-stars-has-astronomers-on-cloud-9/ The First RELHIC? Cloud-9 is a Starless Gas Cloud: https://iopscience.iop.org/article/10.3847/2041-8213/ae1584 Reionization: https://en.wikipedia.org/wiki/Reionization Five-hundred-meter Aperture Spherical Telescope (FAST): https://en.wikipedia.org/wiki/Five-hundred-meter_Aperture_Spherical_Telescope Steun deze podcast en koop het album met muziek: https://henszimmermanaudio.bandcamp.com/album/really-slow-tapes Hey en bedankt hè, iedereen die mijn muziekjes al kocht! Geweldig. De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

18 de gen.

•

14 min

Echte wetenschap