Scientias Podcast

Scientias
  • 5,0 (1)
  • Ciencias
  • Semanal

Dé podcast van Scientias.nl over alle wetenschappen, de achtergronden en meer. Met Diederik Jekel en Krijn Soeteman. Met regelmaat ontvangen ze een gast om dieper op een specifiek onderwerp in te gaan. Ook bespreken ze het opvallende wetenschapsnieuws van de week.

  1. hace 11 h

    De Roman-ruimtetelescoop, deel 1 - Scientias Podcast 86

    In aflevering 86 duiken we in de Nancy Grace Roman Space Telescope, NASA’s nieuwe ruimtetelescoop met een ongekend breed blikveld. Waarom is zo’n telescoop nodig naast Hubble en James Webb? We bespreken de reis naar L2, de zoektocht naar donkere energie en donkere materie en de Hubble-spanning. Daarna gaan we terug naar de geschiedenis van de telescoop, van Lipperhey, Galileo en Kepler tot Huygens, Newton, Gregory en Cassegrain. Onderweg leggen we uit hoe lenzen, spiegels, brandpuntsafstand en optische aberraties hebben geleid tot de moderne Roman-telescoop. Het verhaal blijkt te groot voor één aflevering. In deel twee gaan we verder met exoplaneten, directe beeldvorming en gravitationele microlensing. 00:00 Intro03:27 Sterrennieuws en Govert Schilling04:07 Buitenaards met Govert Schilling05:10 Waarom hebben we de Roman-telescoop nodig?06:11 De spiegel van Roman09:46 Wat is de Nancy Grace Roman Space Telescope?10:30 Waarom vliegt Roman naar Lagrangepunt L2?13:39 Lancering, missie en vergelijking met James Webb17:01 De panoramacamera van Roman19:04 Donkere materie en donkere energie19:50 Kan Roman de Hubble-spanning helpen oplossen?22:50 Wie was Nancy Grace Roman?23:40 Spitzer en het begin van ruimtetelescopen25:39 Waarom sterren twinkelen27:31 Hoe werkt een telescoop eigenlijk?28:03 De uitvinding van de telescoop29:14 Galileo en Kepler verbeteren de telescoop31:58 Christiaan en Constantijn Huygens34:05 Het probleem van chromatische aberratie37:28 Newton ontdekt hoe wit licht werkt38:46 De uitvinding van de spiegeltelescoop39:19 Gregory en Newton42:57 Het Cassegrain-ontwerp45:24 Wat is brandpuntsafstand?49:07 Hoe werkt de Roman-telescoop?51:46 De optica achter het enorme beeldveld52:40 Volgende week: exoplaneten See omnystudio.com/listener for privacy information.

    De Roman-ruimtetelescoop, deel 1 - Scientias Podcast 86

  2. 28 ago

    Black out en hoe we in Europa 6 minuten verloren - Scientias Podcast 85

    In aflevering 85 lossen Diederik en Krijn het mysterie op van de Europese klokken die in 2018 zes minuten achterliepen. Daarna reconstrueren ze stap voor stap hoe oscillaties, oplopende spanning, verkeerd ingestelde beveiligingen en uitvallende productie-eenheden de stroomuitval in Spanje en Portugal veroorzaakten. Tot slot bespreken ze hoe grid-forming omvormers, batterijen, synchrone compensatoren en elektrische auto’s het stroomnet van de toekomst stabiel kunnen houden. https://www.bright.nl/nieuws/2110712/vaarwel-saldering-hallo-slimme-energie-kom-naar-de-bright-energy-party.html Bright Energy Party https://www.entsoe.eu/publications/blackout/28-april-2025-iberian-blackout/ Onderzoek van Entsoe https://www.ree.es/en/transmission/transmission-projects/spain-france-underground-electricity-interconnection Verbinding tussen Frankrijk en Spanje 00:00:00 Introductie 00:01:11 Netcongestie en de Bright Energy Party 00:02:59 Terugblik op wisselstroom en blindvermogen 00:05:29 Waarom Europese klokken zes minuten achterliepen 00:07:17 Een netfrequentie van 49,996 hertz 00:10:53 Hoe gebruikt een klok de netfrequentie? 00:12:47 Het elektriciteitstekort in Kosovo en Servië 00:16:17 Waarom de klokken daarna voorliepen 00:17:54 De stroomuitval in Spanje en Portugal 00:20:32 Een hoogspanningslijn als spoel en condensator 00:24:27 De ochtend van 28 april 2025 00:27:20 De eerste oscillatie in het stroomnet 00:30:29 Waarom Spanje en Frankrijk gelijkstroom gebruiken 00:42:18 De tweede oscillatie 00:47:19 Productie-eenheden beginnen uit te vallen 00:48:55 De fatale kettingreactie 00:52:12 Waarom traagheid zo belangrijk is 00:55:57 Spanje en Portugal worden losgekoppeld 00:57:09 Was hernieuwbare energie de oorzaak? 01:01:26 Grid-forming omvormers en batterijen 01:03:18 De synchrone compensator 01:05:19 De belangrijkste les van de serie 01:06:59 Elektrische auto’s als tijdelijke netbatterij 01:09:00 Afsluiting See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Black out en hoe we in Europa 6 minuten verloren - Scientias Podcast 85

  3. 21 ago

    Spookstroom in het netwerk en vliegen achter een eclips - Scientias Podcast 84

    In aflevering 84 bespreken Diederik en Krijn de zonsverduistering van 12 augustus 2026. Kan een vliegtuig met de schaduw van de maan meevliegen en zo de totaliteit verlengen? Daarna duiken ze opnieuw in het elektriciteitsnet. Met spoelen, condensatoren en reactief vermogen leggen ze uit hoe wisselstroom werkt en waarom de stroomuitval in Spanje en Portugal zo uit de hand kon lopen. https://scientias.nl/de-komeet-van-halley-heeft-misschien-wel-helemaal-de-verkeerde-naam/ Malmesbury, Halley https://scientias.nl/hoe-een-misverstand-over-mars-de-mythe-van-de-marsmannetjes-voedde/ Giovanni Schiaparelli, canali https://www.entsoe.eu/publications/blackout/28-april-2025-iberian-blackout/ ENTSOE-onderzoek naar de blackout https://www.bayeuxmuseum.com/en/the-bayeux-tapestry/discover-the-bayeux-tapestry/explore-online/ Zoek op het Tapijt van Bayeux naar de komeet van Malmesbury / Halley 00:00:00 Introductie 00:02:09 De zonsverduistering van 2026 00:04:57 De Perseïden en komeet Swift-Tuttle 00:09:49 Kun je met de maanschaduw meevliegen? 00:11:05 De afstanden tussen zon, aarde en maan 00:14:02 Hoe snel beweegt de maanschaduw? 00:20:10 De langste zonsverduistering 00:22:24 Concorde 001 vestigt een eclipsrecord 00:24:11 Terug naar het elektriciteitsnet 00:28:06 Energie vervoeren met wisselspanning 00:41:40 Als stroom en spanning uit fase raken 00:44:56 Spoelen, condensatoren en zelfinductie 00:54:58 Wat is reactief vermogen? 00:58:41 Condensatoren als oplossing 01:01:47 Waarom het stroomnet in Spanje uitviel 01:03:21 Afsluiting Volg ons op TikTok, Instagram, BlueSky, Mastodon en Facebook  See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Spookstroom in het netwerk en vliegen achter een eclips - Scientias Podcast 84

  4. 14 ago

    Wat is waar en het stroomnet deel 3: Stroom door Nederland - Scientias Podcast 83

    In deze aflevering beantwoorden Diederik Jekel en Krijn Soeteman een luisteraarsvraag over het verschil tussen het ontbreken van bewijs en bewijs voor afwezigheid. Aan de hand van piramideclaims, buitenaardse hypothesen en de maanlandingen bespreken ze hoe toetsbare voorspellingen een hypothese sterker of juist minder geloofwaardig kunnen maken. Daarna vervolgen ze de geschiedenis van het Nederlandse stroomnet. Van de eerste elektrische verlichting bij een spoorbrug in Zevenbergen en de pioniersrol van Willem Smit gaat het verhaal naar de elektriciteitscentrale van Kinderdijk, de eerste interlokale wisselstroomverbinding met Krimpen aan de Lek, transformatoren, de wet van Lenz en de noodzaak van een gesynchroniseerd elektriciteitsnet. En 14 juli is 14 augustus natuurlijk!   00:00:00 Intro: waarheid, complotten en het stroomnet00:01:32 Luisteraarsvraag: wanneer is ontbreken van bewijs relevant?00:02:34 Piramides, verloren beschavingen en aliens00:07:16 Alternatieve verklaringen vragen om eigen bewijs00:09:50 Hoe toets je de alienhypothese?00:12:22 De Bagdadbatterij en te grote conclusies00:13:05 De vergelijking met de maanlandingen00:15:34 Het olifant-in-de-woonkamer-experiment00:19:58 Wanneer afwezig bewijs wél iets zegt00:24:25 Verder met de geschiedenis van het stroomnet00:28:01 Het begin van elektrische verlichting in Nederland00:30:47 Het eerste elektrische licht bij Zevenbergen00:35:24 De elektriciteitstentoonstelling van Parijs00:41:02 Willem Smit, de Edison van de Lage Landen00:43:13 De elektriciteitscentrale van Kinderdijk00:46:22 De lift van Jan Smit laat de lampen dimmen00:49:05 De wet van Lenz00:50:37 Waarom het stroomnet gesynchroniseerd moet zijn00:53:01 Het Nederlandse koppelnet00:54:43 Van gelijkstroom naar wisselstroom00:55:12 De stroomverbinding met Krimpen aan de Lek00:55:54 Hoe een transformator werkt00:57:05 Wisselstroom verovert Nederland00:58:00 Vooruitblik: blindstroom en netstoringen00:59:46 Afsluiting See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Wat is waar en het stroomnet deel 3: Stroom door Nederland - Scientias Podcast 83

  5. 7 ago

    De Wet van Murphy en Het stroomnet deel 2: War of the currents - Scientias Podcast 82

    In deze aflevering onderzoeken Diederik Jekel en Krijn Soeteman de oorspronkelijke betekenis van de wet van Murphy als ontwerpprincipe voor veilige systemen. Via de spectaculaire raketsleeproeven van John Stapp gaat het verhaal naar de ontwikkeling van generatoren, elektromagneten en het elektriciteitsnet. Edison, Tesla en Westinghouse spelen vervolgens de hoofdrol in de felle strijd tussen gelijkstroom en wisselstroom, die uiteindelijk de basis legde voor het moderne stroomnet. 00:00:00 Intro: de stroomoorlog en de wet van Murphy00:01:42 Luisteraarsvraag: wat bedoelde Murphy echt?00:06:19 Wie was Edward Murphy?00:06:49 Raketsledes, g-krachten en menselijke grenzen00:15:37 John Stapp stelt zichzelf op de proef00:18:24 Hoe de wet van Murphy ontstond00:23:16 Veilig ontwerpen en de lessen van Fukushima00:26:46 Hoe Murphy’s Law wereldberoemd werd00:29:28 Van de wet van Murphy naar het stroomnet00:31:04 De stroomoorlog tussen Edison en Tesla00:34:16 Faraday en het ontstaan van de generator00:42:36 Hippolyte Pixii en de eerste praktische generator00:47:35 Elektromagneten en de Monster Magnet00:49:46 Waarom gelijkstroom aanvankelijk favoriet was00:55:49 Edison bouwt een compleet elektriciteitssysteem00:59:46 Het grote probleem van laagspanning01:01:39 Tesla gaat voor Edison werken01:03:47 De elektrische stoel en Edisons vuile PR-strijd01:07:00 Westinghouse en Tesla slaan terug01:08:11 Niagara Falls beslist de stroomoorlog01:09:42 Afsluiting en vooruitblik See omnystudio.com/listener for privacy information.

    De Wet van Murphy en Het stroomnet deel 2: War of the currents - Scientias Podcast 82

  6. 31 jul

    De grootste machine ooit: het stroomnet, deel 1 - Scientias Podcast 81

    Wat gebeurt er als het elektriciteitsnet plotseling uitvalt? In deze aflevering duiken Diederik en Krijn in de geschiedenis en werking van de grootste machine die de mens ooit heeft gebouwd. Van Faraday, Tesla en Edison tot de uitdagingen van een moderne stroomstoring. Ook beantwoorden we een luisteraarsvraag over mijnbouw op de maan. Wordt de maan daardoor lichter? 00:00 Intro: het stroomnet als grootste machine ooit03:08 Luisteraarsvraag over mijnbouw op de maan05:27 Wordt de maan lichter door mijnbouw?09:17 Helium-3 als mogelijke brandstof voor kernfusie17:34 Waarom bevindt helium-3 zich op de maan?22:46 Verandert maanbouw de baan van de maan?25:55 Gevolgen voor zonsverduisteringen26:18 Waarom het elektriciteitsnet onmisbaar is27:58 Wat gebeurt er bij een langdurige stroomuitval?33:00 Hoe start je een uitgevallen stroomnet opnieuw op?35:04 De geschiedenis van elektriciteit39:29 Galvani, Volta en de eerste batterij43:17 Ørsted ontdekt de koppeling met magnetisme46:32 Elektrolyse en de eerste experimenten met batterijen50:01 Michael Faraday en elektromagnetische inductie55:31 Waarom we wisselstroom gebruiken58:00 Edison versus Tesla en de oorlog van de stromen01:00:44 Vooruitblik en afsluiting See omnystudio.com/listener for privacy information.

    De grootste machine ooit: het stroomnet, deel 1 - Scientias Podcast 81

  7. 24 jul

    DNA in de rechtszaal - Scientias Podcast 80

    Hoe betrouwbaar is DNA-bewijs eigenlijk? In deze aflevering duiken Diederik Jekel en Krijn Soeteman in de wetenschap achter forensisch onderzoek. Ze bespreken de geschiedenis van sporenonderzoek, van vroege autopsies en gifdetectie tot vingerafdrukken en moderne DNA-profielen. Boekaanbeveling: The Poisoner's Handbook, Debrah Bluhm (en ook In de naam van de roos van Umberto Eco) 00:00 De wetenschap achter true crime00:51 Waarom is tachtig vier keer twintig?11:16 Hoe bewijs je dat iemand schuldig is?12:06 Wat is forensische wetenschap?13:54 Julius Caesar als plaats delict19:03 Song Ci en de verraderlijke vliegen20:58 Arsenicum en de Marsh-test27:37 Edmond Locard en het eerste politielaboratorium29:13 Vingerafdrukken en de zaak-Rojas32:04 Hoe betrouwbaar zijn haren, vezels en andere sporen?36:11 DNA-vervuiling en de onschuldige Lukis Anderson39:31 Het Spook van Heilbronn41:55 Hoe werkt een DNA-profiel?46:12 Alec Jeffreys en de ontdekking van de DNA-barcode53:34 Restrictie-enzymen: DNA knippen zonder CRISPR57:05 Moderne DNA-profielen en loci1:00:33 Bayesiaanse statistiek in de rechtszaal1:04:13 De prosecutor’s fallacy1:05:18 De zaak-Lucia de Berk1:07:47 Likelihood ratio: OM tegenover verdediging1:12:00 Wat DNA-bewijs wel en niet bewijst1:13:55 Boekentip en afsluiting   See omnystudio.com/listener for privacy information.

    DNA in de rechtszaal - Scientias Podcast 80

  8. 17 jul

    De Maanlanding een HOAX? - Scientias Podcast 79

    Dat dit niet zo is, tja, daar twijfelt Diederik niet aan, maar waarom twijfelt hij daar niet aan? Dat legt hij aan Krijn uit in deze aflevering van de Scientias Podcast 0:00 Is de maanlanding echt gebeurd? 2:43 Waarom zoveel mensen twijfelen 6:59 Is de scepsis over de maanlanding toegenomen? 12:27 Vertrouwen in wetenschap en deskundigen 16:27 Hoe complotdenken werkt 20:01 Waarom complotverhalen aantrekkelijk zijn 23:53 De bewijzen voor de maanlanding 24:17 Waarom zo’n groot complot niet geheim blijft 33:53 De Sovjet-Unie als onafhankelijke getuige 38:03 Volgstations en radiosignalen 40:00 Reflectoren, maanstenen en ander fysiek bewijs 45:11 Van Allen-gordels en dodelijke straling 51:11 Extreme temperaturen op de maan 56:38 Waarom er geen sterren op de foto’s staan 59:37 Hoe live televisie vanaf de maan werkte 1:05:14 Waarom de vlag leek te wapperen 1:06:40 Wie zette de camera klaar? 1:08:57 De C op de maansteen en de ontbrekende krater 1:11:09 Waren de Apollo-computers niet te primitief? 1:12:31 Vertrouwen, woede en de slotconclusie See omnystudio.com/listener for privacy information.

    De Maanlanding een HOAX? - Scientias Podcast 79
Ver todo (87)

Tráiler

Información

Dé podcast van Scientias.nl over alle wetenschappen, de achtergronden en meer. Met Diederik Jekel en Krijn Soeteman. Met regelmaat ontvangen ze een gast om dieper op een specifiek onderwerp in te gaan. Ook bespreken ze het opvallende wetenschapsnieuws van de week.

Ficha técnica

  • Creado por
    Scientias
  • Años en activo
    2025 - 2026
  • Episodios
    87
  • Clasificación
    Apto
  • Derechos de autor
    © 2026 Scientias
  • Sitio web del podcast
    Scientias Podcast
  • Proveedor

Quizá también te guste