Seachtain

Irish Independent
  • 0.0 (0)
  • News
  • Updated weekly

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge. 

  1. Máthair óg Ghaeltachta ar iarraidh: Breis is 40 bliana gan fhreagaí

    3 hr ago

    Máthair óg Ghaeltachta ar iarraidh: Breis is 40 bliana gan fhreagaí

    Breis is daichead bliain ó shín, d’imigh Barbara Bhreathnach, máthair óg de sheachtar, ar iarraidh gan tasc gan tuairisc i gCarna i gcroílár na Gaeltachta.  Oíche amháin i mí an Mheitheamh 1985, bhí muintir Bhreathnach ag cóisireacht sa teach tábhairne áitiúil, agus gaolta ar cuairt acu ó thar lear.  D’fhill siad go teach cónaithe muintir Bhreathnach agus lean an chóisir ar aghaidh go dtí na huaireanta beaga an mhaidin sin.  Chonacthas Barbara don uair dheireanach agus í ina codladh ar an tolg ag 4am.  Ní fhaca a teaghlach í ón lá sin ná ní raibh aon teagmháil léi ó shin.  Cad é go díreach a tharla an oíche chinniúnach sin?  Cén fáth nár tarraingíodh mórán airde ar an chás?  Agus an bhfuil daoine ann go fóill ag coinneáil na fírinne faoi cheilt?  Ar Seachtain, amharcann an t-iriseoir Áine Ní Bhreisleáin siar ar an chás a tharla 41 bliain ó shin agus atá go fóill gan fhreagraí.  Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism  Foclóir:  Ar iarraidh: Missing  Sna deaga: In the teenage years  Tábhairne: Pub  Scaifte: Group  Is cosúil: It seems  Pas: Passport  Módh taistil: Means of transport  Tuairimíocht: Speculation  In ísle brí: Depressed  Fiosrúchán: Investigation  Easpa: A lack of  Tochaltóir: Digger  Colscaradh: Divorce  Ráflaí: Rumours  Rún: Secret              See omnystudio.com/listener for privacy information.

    24 min
  2. Wexford: Cén saghas Gaeilge a labhraíodh i nGaeltacht Loch Garman?

    25 Jun

    Wexford: Cén saghas Gaeilge a labhraíodh i nGaeltacht Loch Garman?

    Níl aon taifead ann de Ghaeilge Loch Garman.   Mar sin de, an bhfuil sí caillte ar fad nó an bhfuil fianaise ar bith ann faoin chineál Gaeilge a bhíodh ann?   Agus cad iad na teangacha eile a bhí á labhairt sa chontae in éineacht leis an nGaeilge?  Labhair Ciarán Dunbar leis an Dr Conchubhar Ó Crualaoich, Príomhoifigeach Logainmneacha leis an mBrainse Logainmneacha, comh-údar Gaelic Wexford: 1400 – 1660, agus thar rud ar bith eile, fear de bhunadh Bhaile Loch Garman.  Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism  See omnystudio.com/listener for privacy information.

    20 min
  3. Gaeltacht Loch Garman: When was Irish spoken in Wexford?

    18 Jun

    Gaeltacht Loch Garman: When was Irish spoken in Wexford?

    Is dúiche Éireannach a chaith beagnach trí chéad bliana faoi thionchar na Lochlannach é Loch Garman.  Sa bhliain 1170 tháinig na hAngla-Normannaigh chuig an chontae agus d’fhág lorg ann a mhaireann go dtí an lá atá inniu ann – an Béarla, cuir i gcás.  Ní nach ionadh, glactar leis go minic, sa stairseanchas, agus sa stair scríofa ag an lucht léinn gur contae gallda amach is amach a bhí ann ó shin. Contae is ea é nach samhlaítear le Gaeltacht nó leis an nGaeilge.  Léiríonn taighde gurbh ann do na Gaeil agus a dteanga sa chontae i gcónaí áfach.  Labhair Ciarán Dunbar leis an Dr Conchubhar Ó Crualaoich, Príomhoifigeach Logainmneacha leis an mBrainse Logainmneach, comh-údar Gaelic Wexford: 1400 – 1660, agus thar rud ar bith eile, fear de bhunadh Bhaile Loch Garman.  Sa chéad eagrán eile den phodchraoladh seo, gheobhaidh muid amach faoi cén chineál Gaeilge a bhíodh á labhairt, i nGaeltacht Loch Garman.  Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism  See omnystudio.com/listener for privacy information.

    22 min
  4. ‘No Irish need apply’: Scéal na nÉireannach i Sasana

    11 Jun

    ‘No Irish need apply’: Scéal na nÉireannach i Sasana

    Ó Learphoill go cathair Londain - is fada scéal an imirce go Sasana. Leis an glúnta, chuir easpa deiseanna sa tír seo iachall ar dhaoine imeacht, agus ba í an Bhreatain an chéad stad do cuid mhaith acu agus iad ag cuartú saol níos fearr dóibh féin. Le linn an chéad seo caite, bhí na hÉireannaigh ag croílár tionscadail tógála sa Bhreatain, ach taobh leis an obair sin, bhí leithcheal, imeallú agus droch-chlú a lean iad ar feadh i bhfad. Mar sin, cén tionchar a bhí ag an imeallú seo ar na pobail Éireannacha  ar fud na Breataine? Agus cén chuma a bhí ar an saol i ndáiríre dóibh siúd a rinne an turas trasna Mhuir Éireann? Tá taispeantas nua san Epic Museum i mBaile Átha Cliath a dhéanann iniúchadh ar na ceisteanna seo agus ar scéal na n-imirceach i Sasana. Chun an stair seo a fhiosrú, labhair Seachtain leis an staraí eacnamaíochta Cormac Ó Gráda - duine acu siúd atá taobh thiar den taighde don taispeantas seo - le súil siar a chaitheamh ar shaol na nÉireannach i Sasana. Foclóir: An Réabhlóid Thionsclaíoch: Industrial revolution Táille: Fee An chosmhuintir: The common people Spáilpíní: Nomadic farmworkers Díspeag: Belittle Coitianta: Common Éirimiúil: Intelligent Ag toraíocht: Searching Achrann: Dispute Sloinnte: Surnames Meán: Average Maoiniú: Financing Eachtrannaigh: Foreigners Bhí fonn orthu: They were keen to Todhchaí: Future Ag maolú: Petering out Naimhdeas: Animosity Sofheicthe: Visible Léirsithe: Demonstrations Inimirce: Immigration Ganntanas oibrithe: A lack of workers See omnystudio.com/listener for privacy information.

    26 min
  5. Géarchéim bhreosla níos measa sa Ghaeltacht?

    4 Jun

    Géarchéim bhreosla níos measa sa Ghaeltacht?

    Os cionn mí ó shin, tharraing léirsithe maidir le costas breosla aird ar an mbrú atá ar phobail tuaithe.    Dúnadh bóithre timpeall na tíre agus lucht na hagóide ag lorg tacaíochta ón rialtas chun dul i ngleic leis an ardú costais.    In ainneoin gur chuir an rialtas beartais cúnaimh ar fáil, tá imní ar phobail tuaithe nach bhfuil deireadh na géarchéime seo ann go fóill.    Mar sin de, an bhfuil a dhath ar bith réitithe i ndáiríre?    Agus an bhfuil an ghéarchéim bhreosla níos measa fós sa Ghaeltacht?    Láithreoir: Tessa Fleming, Aoí: Áine Ní Bhreisleáin      Foclóir:  Léirsithe: Demonstrations  Breosla: Fuel  Iniúchadh: To examine  Iompar: Transport  An Meánoirthear: The Middle East  Ag teacht i dtír: To land or arrive by sea  Faoiseamh: Relief  Réiteach: Solution  Beart: Package  Scuainí: Queues  Conraitheoir talmhaíochta: Agricultural contractor  Díomhaoin: Idle  Earraí: Goods  Imníoch: Concerned/anxious  Rogha: Choice  Fiontraí: Entrepreneur  Éiginnteacht: Uncertainty  Costas reachtála: Running cost  Achmhainní nádúrtha: Natural resources  Móin: Turf  Leochaileach: Vulnerable  See omnystudio.com/listener for privacy information.

    23 min
  6. Dáithí Ó Sé: ‘A Blasket Island boatman was the best job I ever had!’

    28 May

    Dáithí Ó Sé: ‘A Blasket Island boatman was the best job I ever had!’

    Is cloch mhíle mhór í caoga bliain d’aois - fágann duine slán le ré amháin, agus cuireann sé tús le ré nua. ­ Ach ní hionann “caoga” an lae inniu agus an chiall a ba leis do na glúnta eile a tháinig romhainn. ­ Agus is fíor é sin, go háirithe i gcás Dháithí Uí Shé, agus a bhreithlá mór féin ag teannadh leis. ­ Le beagnach Tríocha bliain caite aige ar an scáileán teilifíse, is beag duine in Éirinn nach bhfuil aithne súl acu ar Dháithí. ­ Cad é mar a mhothaíonn sé i ndáiríre faoin chloch mhíle mhór seo? ­ Agus cad iad na ceachtanna saoil atá foghlamtha aige ar an aistear go dtí seo? ­ Ar Seachtain, labhair Dáithí le Tessa Fleming. ­ ­ Foclóir: ­ Na maidí a scaoileadh le sruth: To let things slide ­ I bhfaiteadh na súl: In the blink of an eye ­ Roic: Wrinkles ­ Maol: Bald ­ Ag tanú: Thinning ­ Ardteist: Leaving Cert ­ Máistir sorcais: Circus master ­ I ndiaidh a chéile: Back-to-back ­ Fir grinn: Clowns ­ Bliain agus leathchéad: 51 years ­ Caid: Football ­ Soineanta: Naive or innocent ­ Domhain: Deep ­ Teoraí: Guide ­ Gealgháireach: Cheerful ­ I gcló: Print ­ Lig do scíth: Relax ­ Póigín gréine: Freckle ­ Breoite: Sick ­ Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism See omnystudio.com/listener for privacy information.

    25 min
  7. By-elections i nGaillimh agus BÁC: An buntáiste í an Ghaeilge sna fothoghcháin?

    20 May

    By-elections i nGaillimh agus BÁC: An buntáiste í an Ghaeilge sna fothoghcháin?

    Beidh vótálaithe i nGaillimh agus Baile Átha Cliath ag caitheamh vóta i bhfothoghcháin Dé hAoine beag seo.  Ghéill Paschal Donohoe a shuíochán Dála i mBaile Átha Cliath Láir i mí na Samhna seo caite chun a dhul ag obair sa Bhanc Domhanda.  Chomh maith leis, tá suíochán an Uachtaráin nua Catherine Connolly le líonadh i nGaillimh Thiar.  Tá 31 iarrthóir san iomlán ag rith sa dá thoghcheantar.  Is iomaí ceist atá i mbéal an phobail agus an toghchán ag teannadh linn.  Tá cúrsaí tithíochta, an costas maireachtála, an inimirce ag croílár an fheachtais sa dá chontae.  Ach cé hiad na hiarrthóirí atá chun cinn go dtí seo?  An buntáiste í líofacht na Gaeilge, go háirithe do mhuintir Chonamara?  Agus cén tionchar a bheidh ag torthaí na dtoghchán seo ar na páirtithe móra agus ar chúrsaí polaitíochta na tíre i gcoitinne?  Ar Seachtain, labhair Ciarán Dunbar le John Downing, tráchtaire polaitíochta leis an Irish Independent agus Máirín Ní Ghadhra, tráchtaire polaitíochta agus láithreoir TG4.    Foclóir:  Fothoghchán: By-election  Breithiúnas cúirte: Court judgement  Moill: Delay  Stocaireacht: Campaigning  Codarsnacht: Contrast  Toghcheantar/dáilcheantar: Constituency   Bruachbhaile: Suburb  Áibhéil: Exaggeration  Pobalbhreith: Opinion poll  An dallamullóg a chur ar dhuine: To pull the wool over someone’s eyes  Cuarbhóthar: Ring road  Tachta: Choked  Tráth dá raibh: Back in the day  Vóta aistrithe: Transfers  Frithbhunaíochta: Anti-establishment  Teip: Failure  Rogha na coitiantachta: The favourite  Cinniúnach: Decisive  Eachtrannaigh: Foreigners  Iallach a chur ar: To force  Comhaireamh: Count  See omnystudio.com/listener for privacy information.

    23 min
  8. An dúnmharfóir Stephen McCullagh: 'Iar-chomhghleacaí de mo chuid'

    14 May

    An dúnmharfóir Stephen McCullagh: 'Iar-chomhghleacaí de mo chuid'

    Maraíodh Natalie McNally, bean sna luath-tríochaidí, i mbéal na Nollag 2022, agus í trí ar pháiste.   Ciontaíodh a iar-pháirtí, Stephen McCullagh, le déanaí as an dúnmharú ina dhiaidh dó iarracht a dhéanamh na póilíní a chur ar strae le linn an fhiosrúcháin.  Chruthaigh sé bréag-ailibí dó féin. Maígh sé go raibh sé ag ‘beoshruthú’ ar Youtube ar feadh sé uair a chloig an oíche a dúnmharaíodh Natalie.   Chomh maith leis sin, rinne sé tréaniarracht an milleán a chur ar iarpháirtí eile de chuid Natalie.  Mar sin, cén dóigh ar tháinig na póilíní ar an fhírinne?  Agus cad é atá i ndán anois do McCullagh?  Ar Seachtain, labhair Ciarán Dunbar le Tessa Fleming faoin fhiosrúchán, faoin chas cúirte agus faoi McCullagh – iar-chomhghleacaí dá chuid.  ­ ­ Foclóir: ­ Gean: Affection ­ Torrach: Pregnant ­ Idir dhá comhairle: Unsure or to be on the fence ­ Is léir: it is obvious ­ Tacht: Choke ­ Sádh í: She was stabbed ­ Dúnorgain: Manslaughter ­ An rud is míofaire: The most hideous thing ­ Otharcharr: Ambulance ­ Gabh: Arrest ­ Dodhéanta: Impossible ­ Aisteach: Strange ­ D'ainneoin: Despite ­ Bleachtaire: Detective ­ Bhí an t-ádh dearg air: He was very lucky ­ Comhghleacaí: Colleague ­ De réir a chéile: Bit by bit ­ Miotógaí: Gloves ­ Stócach: Boyfriend ­ Mar sin féin: However ­ Go teoiriciúil: Theoretically ­ Machnamh: Consideration ­ Aiféala: Regret ­ Is ball den Trust Project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism See omnystudio.com/listener for privacy information.

    28 min
See All (174)

Trailer

About

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge. 

Information

  • Channel
    Irish Independent
  • Creator
    Irish Independent
  • Years Active
    2024 - 2026
  • Episodes
    174
  • Rating
    Clean
  • Copyright
    © 2026 Irish Independent
  • Show Website
    Seachtain

More From Irish Independent

You Might Also Like