Gímaldið

Gímaldið

Hlaðvarpsþjónusta Gímaldsins 🧡

  1. 1 day ago

    Lifir þjóðin ágúst af eða deyr hún úr leiðindum?

    Ritstjórn Gímaldsins tekur stöðuna á kosningabaráttunni fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna 29. ágúst. Rætt er um nýjustu skoðanakönnun, breytta taktík stjórnmálaflokkanna, fjármál og baráttuaðferðir já- og nei-hreyfinganna, hvort þjóðin sé orðin þreytt á málinu og hvort þögn Kristrúnar Frostadóttur forsætisráðherra í umræðunni sé skynsamleg. Eitthvað er að klikka hjá Áfram Ísland því stuðningur við nei eykst ekkert.Eldra fólk er að verða jákvæðara samkvæmt nýrri könnun á meðan tvær grímur renna á miðaldra fólk.Rúm 93 prósent stuðningsmanna Vinstri grænna ætla að segja já í ágúst. Ungliðahreyfing og áhrifafólk í flokknum berst fyrir nei-hliðina.Sjálfstæðisflokkurinn biður flokksfólk að „fylgja eftir“ vinum og vinnufélögum fram að kosningum. Aðferðin minnir á pólitíska eltihrella.Hreyfingar sem þurfa ekki að gefa upp fjárframlög geta nú tekið við fé umfram það sem flokkar mega þiggja. Stjórnmálaflokkar hvetja fjársterka til að láta fé af hendi rakna.Opnir fundir henta ekki öllum hreyfingum. Evrópuhreyfingin ætlar að beita maður á mann aðferðinni en Sjá stendur fyrir opnum fundum.Kristrún Frostadóttir vill forðast mistök Davids Camerons og heldur sig til hlés. Eyrún Magnúsdóttir stýrir þættinum og með henni eru Aðalheiður Ámundadóttir, Erla Hlynsdóttir og Helga Arnardóttir. Þátturinn er opinn en við bendum á að hægt er að gerast áskrifandi að Gímaldinu og styðja þannig við frekari þáttagerð og viðleitni fjölmiðilsins til að lýsa upp samfélagið. Það er einnig hægt að leggja til frjálst framlag.

  2. 29 Jul

    Sér tækifæri fyrir landsbyggðina

    Reinhard Reynisson, sérfræðingur í byggðamálum, segir að ný eyjastefna Evrópusambandsins, sú fyrsta sinnar tegundar, geti reynst mikilvægt innlegg fyrir Ísland í hugsanlegum aðildarviðræðum. Hún taki sérstaklega á aðstæðum sem eigi vel við íslenskan veruleika: einangrun, háum flutningskostnaði og litlum heimamörkuðum.  Erla Hlynsdóttir ræðir við Reinhard um byggðamál í tengslum við fyrirhugaða þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið. Farið er yfir hvernig byggðastefna Evrópusambandsins virkar, hvaða sérkenni Íslands gætu skipt máli í hugsanlegum viðræðum og hvort byggðastefna ESB geti skapað tækifæri fyrir íslenska landsbyggð. Í þættinum kemur meðal annars fram: Byggðamál eru ekki hefðbundinn málaflokkur heldur sjónarhorn sem á að tryggja jafnræði fólks óháð búsetu og hafa áhrif á stefnumótun á mörgum sviðum. Reinhard bendir á að Ísland búi yfir ákveðinni sérstöðu og nefnir nýja eyjastefnu Evrópusambandsins sem dæmi um að sambandið sé að bregðast við sérstökum aðstæðum eyjasamfélaga. Hann segir umræðuna um undanþágur oft villandi og telur í mörgum tilvikum fremur vera um að ræða eðlilega aðlögun reglna að ólíkum aðstæðum en eiginlegar undanþágur. Að hans mati byggja íslensk byggðastefna og byggðastefna ESB á svipuðum grunnhugmyndum um að jafna stöðu byggða, þótt ESB leggi jafnframt ríka áherslu á að styðja þau svæði sem verði undir í samkeppni hins sameiginlega markaðar. Reinhard telur líklegt að meiri andstaða við ESB á landsbyggðinni skýrist meðal annars af því að umræðan hafi að stórum hluta snúist um hagsmuni landbúnaðar og sjávarútvegs. Hann segir ekki unnt að fullyrða fyrirfram um áhrif ESB-aðildar á íslenskan landbúnað eða aðrar atvinnugreinar. Slíkt mat verði fyrst trúverðugt þegar fyrir liggi samningur sem hægt sé að greina. Reinhard nefnir Skotland sem dæmi um svæði sem hafi notið verulegs stuðnings úr byggðasjóðum ESB og segir jafnframt að Finnland, Svíþjóð og Írland séu þau ríki sem Íslendingar geti helst borið sig saman við þegar kemur að byggðamálum. Hann segir umræðuna fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna þurfa meiri stillingu og jarðtengingu. Kosið verði í ágúst um hvort hefja eigi aðildarviðræður en ekki um endanlegan aðildarsamning, sem sé ekki til staðar.Frá sjónarhóli byggðamála telur Reinhard að möguleg ESB-aðild geti skapað tækifæri fyrir íslenska landsbyggð, meðal annars með auknum stuðningi við atvinnuuppbyggingu, búsetu og fjölbreytt atvinnulíf í dreifbýli.Þátturinn er opinn en við bendum á að hægt er að gerast áskrifandi að Gímaldinu og styðja þannig við frekari þáttagerð og viðleitni fjölmiðilsins til að lýsa upp samfélagið. Það er einnig hægt að leggja til frjálst framlag. (Reikningsupplýsingar: 0133-15-012265, kt. 490925-1040)

    Sér tækifæri fyrir landsbyggðina

  3. 23 Jul

    „Skemmdarverk á lýðræðislegri umræðu“ – Gauti B. Eggertsson um staðreyndir og rangfærslur

    Gauti B. Eggertsson prófessor í hagfræði við Brown-háskóla í Bandaríkjunum segir það hafa verið hálfgerða tilviljun að hann fór að leggja sig fram um að leiðrétta rangfærslur í umræðu um Evrópumál og þjóðaratkvæðagreiðslu. Hann hefur á undanförnum mánuðum birt greinar og útreikninga sem varpa ljósi á fullyrðingar í umræðunni sem ekki standast skoðun. Eyrún Magnúsdóttir ræðir við Gauta um þessa staðreyndavöktun, sem fer mikið til fram á samfélagsmiðlum, og um ógnir við lýðræðislega umræðu. Í þættinum kemur meðal annars fram: Ummæli Ólafs Ragnars um 25% atvinnuleysi ungmenna í Finnlandi byggja á misskilningi um mælingu atvinnuþátttöku. Hann gagnrýnir að slíkar upplýsingar séu bornar á borð fyrir fyrrverandi forseta og telur að Ólafur myndi aldrei fara viljandi með slíkar fleipur. Það sé illa gert að láta ungt fólk fá það á tilfinninguna að ef Ísland gengur í ESB verði erfitt að fá vinnuVaxtakjör almennings myndu klárlega batna við upptöku evru, enda eru raunvextir á Íslandi þeir hæstu í Evrópu. „Það er bara einfaldlega rangt“ að halda öðru fram, segir Gauti í viðtalinuGauti tekur dæmi um 60 milljóna króna húsnæðislán til 25 ára. Mánaðarlegar afborganir miðað við jafngreiðslulán væru 333.000 kr. á mánuði miðað við raunvexti á Íslandi en aðeins 220.000 kr. á evrusvæðinu. Alls fara 40 milljónir í vexti yfir lánstímann „í krónulandi“ en aðeins 6 milljónir „í evrulandi“ en hér má lesa grein Gauta um dæmiðTalan um að Ísland hafi aðeins tekið upp 13% af regluverki ESB er röng og byggir á að telja litla tilskipun um svínapest jafn þunga og heildar bankalöggjöf ESBFjölmiðlum ber ekki skylda til að gefa röngum og réttum upplýsingum jafnt vægi„Ég vildi að Íslendingar myndu temja sér betra hóf í þjóðfélagsumræðu og sérstaklega bera virðingu fyrir því að stundum eru hlutirnir réttir og stundum eru rangir,“ segir GautiGauti gagnrýnir „nýstárlegar kenningar“ um verðlag og segir engar deilur ríkja innan hagfræði um hvernig skilgreina beri verðlag. Tilraunir til að endurskilgreina verðlag sem hlutfall af tekjum snúi einfaldlega kaupmætti á hvolf og kalli það verðlag. Það sé eins og að segja að verðlag sé lægra á Seltjarnarnesi en í Reykjavík af því að fólk á Seltjarnarnesi sé með hærri launHann segir vel hægt að rökstyðja það að vilja vera utan ESB, þótt hann sé ekki á þeirri skoðun. Rökstuðningur á báða bóga verði þó að byggja á staðreyndum Hann segir afstöðu sína um að Ísland eigi að ganga í ESB grundvallast á fullveldi og varnar- og öryggismálumÞátturinn er opinn en við bendum á að hægt er að gerast áskrifandi að Gímaldinu og styðja þannig við frekari þáttagerð og viðleitni fjölmiðilsins til að lýsa upp samfélagið. Það er einnig hægt að leggja til frjálst framlag. (Reikningsupplýsingar: 0133-15-012265, kt. 490925-1040)

    „Skemmdarverk á lýðræðislegri umræðu“ – Gauti B. Eggertsson um staðreyndir og rangfærslur

  4. 18 Jul

    Ekki íþróttakeppni þar sem stórþjóðir valta yfir smáþjóðir

    Er samstarf Evrópuþjóða eins og íþróttakeppni þar sem litlar þjóðir sitja alltaf eftir en þær stærri taka bikarinn? Dóra Sif Tynes, lögmaður og sérfræðingur í Evrópurétti sem meðal annars hefur starfað sem forstöðumaður lagaskrifstofu EFTA, segir að sú mynd standist ekki skoðun. Aðalheiður Ámundadóttir ræðir við Dóru um hvernig hlutirnir virka í Brussel: muninn á EES og EFTA, tveggja stoða kerfið, hversu háð Ísland er Noregi í EES-samstarfinu, hvernig lög og reglur verða til innan ESB og um áhrif og völd Íslands innan núverandi samstarfs.  Meðal þess sem kemur fram í þættinum:Tveggja stoða kerfið: hlutverk Eftirlitsstofnunar EFTA og EFTA-dómstólsinsEr Ísland viðhengi við Noreg í EES-samstarfinu?Hvernig verða reglur innri markaðarins í Evrópðu til: framkvæmdastjórnin, Evrópuþingið og ráðherraráðiðAf hverju Evrópuþingmenn skipa sér í flokka eftir stjórnmálaskoðun, ekki þjóðerniLandbúnaður og sjávarútvegur: hvað stendur utan EES-samningsins?Mýtan um „íþróttakeppnina" og það af hverju sex þingsæti þýða ekki áhrifaleysiMalta sem dæmi: 89% Maltverja eru ánægð með ESB-aðild. Malta er með sex manna þingflokk á Evrópuþinginu og á forseta þingsins Er fullveldisumræðan séríslensk, eða er hún líka til í öðrum aðildarríkjum? Í Belgíu var umræðan akkúrat öfug, Belgar litu á það sem staðfestingu á fullveldi að verða aðilar að Evrópubandalaginu, forvera ESBÞátturinn er opinn en við bendum á að hægt er að gerast áskrifandi að Gímaldinu og styðja þannig við frekari þáttagerð og viðleitni fjölmiðilsins til að lýsa upp samfélagið. Það er einnig hægt að leggja til frjálst framlag. (Reikningsupplýsingar: 0133-15-012265, kt. 490925-1040)

    Ekki íþróttakeppni þar sem stórþjóðir valta yfir smáþjóðir

  5. 15 Jul

    Er bannað að tala um álagningu á Íslandi?

    Samkeppniseftirlitið er nú með verðhækkanir á matvöru og eldsneyti til skoðunar en hagsmunasamtök kveinka sér undan því í stað þess að hvetja til þess að verð lækki og þar með verðbólgan. Eyrún Magnúsdóttir og Helga Arnardóttir, nýr liðsmaður Gímaldsins, ræða um hátt matvöruverð, methagnað matvörurisanna og af hverju enginn virðist geta sagt upphátt að álagning þurfi að lækka. Matvöruverð á Íslandi er nánast alltaf í toppsætinu í Evrópu, eina samkeppnin í háu matvöruverði er Sviss sem er stundum hærra. Þrír aðilar, Hagar, Festi og Skel, eiga nánast allar matvöru- og eldsneytiskeðjur landsins og stýra þar með verði á tveimur vöruflokkum sem heimilin komast ekki hjá að kaupa.Verðlagseftirlit ASÍ mældi allt annað en hóflegar hækkanir 2020-2023: lambalæri +13,5%, mjólk +14%, ostur +18% og 200 gr. pakki af Góu hraunbitum hækkaði um 62% á þremur árum, langt umfram nokkra hráefnisskýringu.Á sama tíma margfaldaðist hagnaður risanna: Hagar fóru úr 2,7 ma. kr. hagnaði (2021) í 7,4 ma. kr. (2025), Festi úr 2,3 ma. í 6,2 ma.Hvað þýðir hugtakið hagnaðardrifin verðbólga (gróðaverðbólga)? Varað var við henni strax 2023 en nær enginn ræðir um hana.Forstjóri Samkeppniseftirlitsins, Páll Gunnar Pálsson, hefur sætt harðri aðför fyrir að benda á staðreyndir þar til Daði Már Kristófersson fjármálaráðherra steig fram og varði stofnunina.Taktík hagsmunaaflanna er alltaf sú sama: sá efasemdum um tölurnar og varpa sökinni yfir á neytendur.Efla þarf málsvara neytenda. Neytendasamtökin og Verðlagseftirlit ASÍ þyrftu meiri athygli, og fjölmiðlar hafa dregið úr neytendablaðamennsku, meðal annars af ótta við að styggja stóra auglýsendur.Verðbólga mælist nú 5,2% en forsenduákvæði kjarasamninga miðast við 4,7%. Samt beinist umræðan nær eingöngu að því að tala niður launahækkanir, ekki að því að stórfyrirtæki lækki álagningu.Spurt er: ef hagsmunasamtök eins og SA vilja í alvöru forðast frekari launahækkanir, því beita þau sér þá ekki fyrir lægra vöruverði?Þátturinn er opinn en við bendum á að hægt er að gerast áskrifandi að Gímaldinu og styðja þannig við frekari þáttagerð og viðleitni fjölmiðilsins til að lýsa upp samfélagið. Það er einnig hægt að leggja til frjálst framlag. (Reikningsupplýsingar: 0133-15-012265, kt. 490925-1040)

  6. 7 Jul

    „Aðgangur að húsinu en ekki öllum herbergjum“ í styrkjakerfi ESB

    Evrópskir styrktarsjóðir eru langstærsta alþjóðlega uppspretta styrkja inn í íslenskt vísinda-, mennta- og menningarsamfélag og aðgangur Íslands að þeim er vel tryggður í gegnum EES-samninginn. Ísland hefur þó enga formlega aðkomu þegar áætlanir eru mótaðar, en það myndi breytast með inngöngu í ESB. Þetta segir Ágúst Hjörtur Ingþórsson, forstöðumaður Rannís, í viðtali við hlaðvarp Gímaldsins. Rannís hefur umsjón með helstu samkeppnissjóðum á sviði rannsókna og nýsköpunar, menntunar og menningar á Íslandi, auk samstarfsáætlana ESB og norrænna áætlana sem veita styrki til samstarfsverkefna, náms og þjálfunar. Við aðild EES árið 1994 opnuðust dyr íslenska þekkingarsamfélagsins að umtalsverðum styrkfjárhæðum og hafa Íslendingar verið mjög farsælir með styrkveitingar á undanförnum áratugum.Árin 2021–2027 er áætlað að íslenska ríkið greiði rúmlega 5 milljarða í rannsóknaráætlanir ESB en heimtur Íslendinga við styrkveitingar hafa verið umtalsvert meiri síðustu áratugi. Aðild að ESB myndi litlu breyta í heildarsamhenginu við styrkveitingar en Íslendingar fengju loks sæti við borðið og tækju þátt í ákvarðanatöku sem nú er nær eingöngu í höndum aðildarríkja ESB. Aðild að ESB myndi einnig opna dyr Íslendinga fyrir svokölluðum uppbyggingarsjóðum sem hafa styrkt innviði ESB-ríkja sem standa efnahagslega verr og eru með veika innviði. Íslenska ríkið hefur greitt háar fjárhæðir í þessa sjóði en ekki haft aðgang að þeim. Sjóðirnir hafa veitt styrki til uppbyggingar vegakerfis, atvinnulífs og fleira. Aðild að ESB hefði áhrif á aðra málaflokka eins og mögulega innviðauppbyggingu í landinu. Kostnaður íslenska ríkisins myndi ekki aukast verulega við aðild að ESB miðað við þær fjárhæðir sem nú þegar eru greiddar til styrktaráætlana Evrópusambandsins vegna EES-samningsins. Umsjón: Helga Arnardóttir Þátturinn er opinn en við bendum á að hægt er að gerast áskrifandi að Gímaldinu og styðja þannig við frekari þáttagerð og viðleitni fjölmiðilsins til að lýsa upp samfélagið. Það er einnig hægt að leggja til frjálst framlag.

  7. 3 Jul

    Kosningabaráttan: Geta gervimenni klofið þjóðina?

    Eyrún Magnúsdóttir, Aðalheiður Ámundadóttir og Erla Hlynsdóttir fara yfir kosningabaráttuna sem nú er að taka á sig mynd vegna atkvæðagreiðslunnar í ágúst. Þær ræða nýjar baráttuhreyfingar, gæði umræðunnar og þá hættu að erlend ríki reyni að hafa áhrif á niðurstöðuna með upplýsingaóreiðu. Af hverju er kosið um aðildarviðræður en ekki um aðild?Hvaða þýðingu hafa nýju já- og nei- hreyfingarnar fyrir þjóðfélagsumræðuna?Verður venjulegt fólk fyrir háði og spotti í baráttunni?Geta Halldór Benjamín og Sólveig Anna verið saman í liði? Erum við óvart farin að rökræða við rússnesk gervimenni á netinu?Hvað kostar að kaupa hundrað þúsund „áhrif" á samfélagsmiðlum?Mun baráttan kljúfa þjóðina?Þátturinn er opinn en við bendum á að hægt er að gerast áskrifandi að Gímaldinu og styðja þannig við frekari þáttagerð og viðleitni fjölmiðilsins til að lýsa upp samfélagið. Það er einnig hægt að leggja til frjálst framlag.

  8. 27 Jun

    Borgin, Bretland og Brexit á röngunni

    Eyrún Magnúsdóttir og Aðalheiður Ámundadóttir ræða fyrstu hagræðingaraðgerðir nýs meirihluta í Reykjavík, tíu ára afmæli Brexit og óróa í breskum stjórnmálum, nýjan liðsmann Gímaldsins, áherslu á neytendaumfjöllun og nýja stjórnsýsluúttekt um Græna gímaldið. Hvað kemur í staðinn fyrir alla upplýsingafulltrúa borgarinnar?Verður upplýsingamiðluninni útvistað og mega borgarbúar búast við fleiri „labba og tala“-myndböndum? Hvaða mistök kostuðu breska Evrópusinna aðild að ESB?Breskur borgarstjóri verður næsti forsætisráðherraJá-eða-nei-fylkingar farnar að þjappa sér saman. Hvor fylkingin situr uppi með hræðsluáróðurinn um ESB?Hvað stendur í nýrri úttekt um Græna gímaldið og hvernig tengist hún tiltekt á skrifstofu borgarstjóra?Dýrasti matur í Evrópu og neytendaáherslur Gímaldsins  Þátturinn er opinn en við bendum á að hægt er að gerast áskrifandi að Gímaldinu og styðja þannig við frekari þáttagerð og viðleitni fjölmiðilsins til að lýsa upp samfélagið. Það er einnig hægt að leggja til frjálst framlag.

See All (80)

About

Hlaðvarpsþjónusta Gímaldsins 🧡

Information

  • Creator
    Gímaldið
  • Years Active
    2025 - 2026
  • Episodes
    80
  • Rating
    Clean
  • Copyright
    © Gímaldið ehf.
  • Show Website
    Gímaldið