Seachtain

Irish Independent
  • 0,0 (0)
  • News
  • Ogni settimana

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge. 

  1. Géarchéim bhreosla níos measa sa Ghaeltacht?

    4 gg fa

    Géarchéim bhreosla níos measa sa Ghaeltacht?

    Os cionn mí ó shin, tharraing léirsithe maidir le costas breosla aird ar an mbrú atá ar phobail tuaithe.    Dúnadh bóithre timpeall na tíre agus lucht na hagóide ag lorg tacaíochta ón rialtas chun dul i ngleic leis an ardú costais.    In ainneoin gur chuir an rialtas beartais cúnaimh ar fáil, tá imní ar phobail tuaithe nach bhfuil deireadh na géarchéime seo ann go fóill.    Mar sin de, an bhfuil a dhath ar bith réitithe i ndáiríre?    Agus an bhfuil an ghéarchéim bhreosla níos measa fós sa Ghaeltacht?    Láithreoir: Tessa Fleming, Aoí: Áine Ní Bhreisleáin      Foclóir:  Léirsithe: Demonstrations  Breosla: Fuel  Iniúchadh: To examine  Iompar: Transport  An Meánoirthear: The Middle East  Ag teacht i dtír: To land or arrive by sea  Faoiseamh: Relief  Réiteach: Solution  Beart: Package  Scuainí: Queues  Conraitheoir talmhaíochta: Agricultural contractor  Díomhaoin: Idle  Earraí: Goods  Imníoch: Concerned/anxious  Rogha: Choice  Fiontraí: Entrepreneur  Éiginnteacht: Uncertainty  Costas reachtála: Running cost  Achmhainní nádúrtha: Natural resources  Móin: Turf  Leochaileach: Vulnerable  See omnystudio.com/listener for privacy information.

    23 min
  2. Dáithí Ó Sé: ‘A Blasket Island boatman was the best job I ever had!’

    28 mag

    Dáithí Ó Sé: ‘A Blasket Island boatman was the best job I ever had!’

    Is cloch mhíle mhór í caoga bliain d’aois - fágann duine slán le ré amháin, agus cuireann sé tús le ré nua. ­ Ach ní hionann “caoga” an lae inniu agus an chiall a ba leis do na glúnta eile a tháinig romhainn. ­ Agus is fíor é sin, go háirithe i gcás Dháithí Uí Shé, agus a bhreithlá mór féin ag teannadh leis. ­ Le beagnach Tríocha bliain caite aige ar an scáileán teilifíse, is beag duine in Éirinn nach bhfuil aithne súl acu ar Dháithí. ­ Cad é mar a mhothaíonn sé i ndáiríre faoin chloch mhíle mhór seo? ­ Agus cad iad na ceachtanna saoil atá foghlamtha aige ar an aistear go dtí seo? ­ Ar Seachtain, labhair Dáithí le Tessa Fleming. ­ ­ Foclóir: ­ Na maidí a scaoileadh le sruth: To let things slide ­ I bhfaiteadh na súl: In the blink of an eye ­ Roic: Wrinkles ­ Maol: Bald ­ Ag tanú: Thinning ­ Ardteist: Leaving Cert ­ Máistir sorcais: Circus master ­ I ndiaidh a chéile: Back-to-back ­ Fir grinn: Clowns ­ Bliain agus leathchéad: 51 years ­ Caid: Football ­ Soineanta: Naive or innocent ­ Domhain: Deep ­ Teoraí: Guide ­ Gealgháireach: Cheerful ­ I gcló: Print ­ Lig do scíth: Relax ­ Póigín gréine: Freckle ­ Breoite: Sick ­ Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism See omnystudio.com/listener for privacy information.

    25 min
  3. By-elections i nGaillimh agus BÁC: An buntáiste í an Ghaeilge sna fothoghcháin?

    20 mag

    By-elections i nGaillimh agus BÁC: An buntáiste í an Ghaeilge sna fothoghcháin?

    Beidh vótálaithe i nGaillimh agus Baile Átha Cliath ag caitheamh vóta i bhfothoghcháin Dé hAoine beag seo.  Ghéill Paschal Donohoe a shuíochán Dála i mBaile Átha Cliath Láir i mí na Samhna seo caite chun a dhul ag obair sa Bhanc Domhanda.  Chomh maith leis, tá suíochán an Uachtaráin nua Catherine Connolly le líonadh i nGaillimh Thiar.  Tá 31 iarrthóir san iomlán ag rith sa dá thoghcheantar.  Is iomaí ceist atá i mbéal an phobail agus an toghchán ag teannadh linn.  Tá cúrsaí tithíochta, an costas maireachtála, an inimirce ag croílár an fheachtais sa dá chontae.  Ach cé hiad na hiarrthóirí atá chun cinn go dtí seo?  An buntáiste í líofacht na Gaeilge, go háirithe do mhuintir Chonamara?  Agus cén tionchar a bheidh ag torthaí na dtoghchán seo ar na páirtithe móra agus ar chúrsaí polaitíochta na tíre i gcoitinne?  Ar Seachtain, labhair Ciarán Dunbar le John Downing, tráchtaire polaitíochta leis an Irish Independent agus Máirín Ní Ghadhra, tráchtaire polaitíochta agus láithreoir TG4.    Foclóir:  Fothoghchán: By-election  Breithiúnas cúirte: Court judgement  Moill: Delay  Stocaireacht: Campaigning  Codarsnacht: Contrast  Toghcheantar/dáilcheantar: Constituency   Bruachbhaile: Suburb  Áibhéil: Exaggeration  Pobalbhreith: Opinion poll  An dallamullóg a chur ar dhuine: To pull the wool over someone’s eyes  Cuarbhóthar: Ring road  Tachta: Choked  Tráth dá raibh: Back in the day  Vóta aistrithe: Transfers  Frithbhunaíochta: Anti-establishment  Teip: Failure  Rogha na coitiantachta: The favourite  Cinniúnach: Decisive  Eachtrannaigh: Foreigners  Iallach a chur ar: To force  Comhaireamh: Count  See omnystudio.com/listener for privacy information.

    23 min
  4. An dúnmharfóir Stephen McCullagh: 'Iar-chomhghleacaí de mo chuid'

    14 mag

    An dúnmharfóir Stephen McCullagh: 'Iar-chomhghleacaí de mo chuid'

    Maraíodh Natalie McNally, bean sna luath-tríochaidí, i mbéal na Nollag 2022, agus í trí ar pháiste.   Ciontaíodh a iar-pháirtí, Stephen McCullagh, le déanaí as an dúnmharú ina dhiaidh dó iarracht a dhéanamh na póilíní a chur ar strae le linn an fhiosrúcháin.  Chruthaigh sé bréag-ailibí dó féin. Maígh sé go raibh sé ag ‘beoshruthú’ ar Youtube ar feadh sé uair a chloig an oíche a dúnmharaíodh Natalie.   Chomh maith leis sin, rinne sé tréaniarracht an milleán a chur ar iarpháirtí eile de chuid Natalie.  Mar sin, cén dóigh ar tháinig na póilíní ar an fhírinne?  Agus cad é atá i ndán anois do McCullagh?  Ar Seachtain, labhair Ciarán Dunbar le Tessa Fleming faoin fhiosrúchán, faoin chas cúirte agus faoi McCullagh – iar-chomhghleacaí dá chuid.  ­ ­ Foclóir: ­ Gean: Affection ­ Torrach: Pregnant ­ Idir dhá comhairle: Unsure or to be on the fence ­ Is léir: it is obvious ­ Tacht: Choke ­ Sádh í: She was stabbed ­ Dúnorgain: Manslaughter ­ An rud is míofaire: The most hideous thing ­ Otharcharr: Ambulance ­ Gabh: Arrest ­ Dodhéanta: Impossible ­ Aisteach: Strange ­ D'ainneoin: Despite ­ Bleachtaire: Detective ­ Bhí an t-ádh dearg air: He was very lucky ­ Comhghleacaí: Colleague ­ De réir a chéile: Bit by bit ­ Miotógaí: Gloves ­ Stócach: Boyfriend ­ Mar sin féin: However ­ Go teoiriciúil: Theoretically ­ Machnamh: Consideration ­ Aiféala: Regret ­ Is ball den Trust Project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism See omnystudio.com/listener for privacy information.

    28 min
  5. Gráinne McElwain: From múinteoir meánscoile to media guru

    7 mag

    Gráinne McElwain: From múinteoir meánscoile to media guru

    Tá blianta fada caite ag Gráinne McElwain os comhair an cheamara mar láithreoir.  D’fhág sí an mhúinteoireacht meánscoile agus í go fóill sna luath-fichidí chun gairm bheatha a chruthú di féin mar thuairisceoir agus mar láithreoir in earnáil an spóirt.  Ó shin i leith, d’oibrigh sí ag na hócáidí spóirt is mó leis na cainéil mhóra, ar nós RTÉ, BBC, Sky Sports, GAA Beo agus TG4.  Tá a ceird forbartha go paiteanta aici agus an-taithí go deo aici a bheith ag cur faoi agallamh imreoirí, bainisteoirí agus tráchtairí spóirt.  Ach ní earnáil éasca í na meáin in aon chor, agus is minic go mbíonn níos mó ama caite ar an bhóthar ag taistil ná os comhair an cheamara.  Mar sin de, cad iad na buaicphointe agus an crá croí is mó a bhaineann leis an saol seo, saite sa spóirt?  Agus i dtaca leis an láithriú de agus maidir lena a bheith ag caint go poiblí, cad iad na do’s and don’ts atá le foghlaim?  Ar Seachtain, labhraíonn Tessa Fleming leis an láithreoir spóirt Gráinne McElwain faoina saol oibre agus faoina togra úr ‘Own My Stage’.    Foclóir:  Togra: Project   Seomra foirne: Staff room  Nathanna cainte: Phrases or sayings   Earnáil: Sector  Caint phoiblí: Public speaking  Táithí: Experience  Fuinneamh: Energy  Aitheantas: Recognition  Aiseolas: Feedback  Bua na cainte: The gift of the gab  Eiseamláir: Role model  Imní: Nervousness or anxiety  Fánach: Random  Scáthán: Mirror  Teachtaireacht: Message  Caighdeán: Standard  Meáchan: Weight  See omnystudio.com/listener for privacy information.

    22 min
  6. 1926 Census: ‘1% de phobal na tíre a líon i nGaeilge é - mo mhuintir ina measc’

    30 apr

    1926 Census: ‘1% de phobal na tíre a líon i nGaeilge é - mo mhuintir ina measc’

    Ba é Daonáireamh 1926 an chéad daonáireamh a rinneadh tar éis bhunú an Stáit. Beagnach céad bliain tar éis dó a bheith curtha i gcrích, tá fáil againn anois ar an eolas pearsanta a líonadh isteach ar na foirmeacha sin. Rinneadh tuairisciú ar bheagnach trí mhilliún duine sa daonáireamh sin agus tugann sé léargas fíorluachmhar dúinn ar shaol mhuintir na hÉireann mar a bhí sa bhliain 1926. Tá cuid mhór againn anois ag tumadh isteach sa chartlann agus suim againn níos mó a fháil amach faoinár gceantar féin agus faoi na daoine a tháinig romhainn. Sa sraith teilifíse nua, ‘Come to your Census’, chuaigh seisear ar thuras pearsanta chun iniúchadh a dhéanamh ar a gcuid gaolta féin atá luaite sna cáipéisí. Duine acu siúd ná an láithreoir raidió Gormfhlaith Ní Thuairisg, agus í ag rianú a sinsear féin agus scéalta a pobail. Labhair Gormfhlaith ar Seachtain faoi na scealta a tháinig chun solais ar a haistear agus an dóigh a ndeachaigh sé i bhfeidhm uirthi. Foclóir: Múnlaigh: Shape Ag brath ar: Depending on Eisimirice: Emmigration  Éagóir agus leatrom: Injustice and opression Gannchuid: Scarcity  Racht mothúcháin: Fit of emotion  Chuaigh sé i gcion orm: It really hit home Drogall: Reluctant I gcaitheamh móige: Throughout my childhood  Ní laghdaíonn sé sin: That doesn’t take away from Cosc: Prevent Leigheas: Remedy Comhbhá: Empathy Cruatan: Hardship Domhain: Deep Airigh: To feel Níor chuimhnigh mé: I didn’t consider Tochailt: Digging  Cladach: Coast/Shoreline See omnystudio.com/listener for privacy information.

    23 min
  7. War, ISIS, Taliban: An Gaeilgeoir a théann isteach sa choimhlint

    23 apr

    War, ISIS, Taliban: An Gaeilgeoir a théann isteach sa choimhlint

    Ar shamhlaigh tú riamh cad é mar a bheadh sé a bheith i do shuí ag bord os comhair an Talaban? Nó idirbheartaíocht a dhéanamh le rialtas nua tar éis chogadh fíochmhar? Cad é a dhéanfá dá mbeadh ort dul go ceantar buailte ag tubaiste mhillteanach, agus tosú arís leis an atógáil? Sin iad roinnt de na dúshláin a bhíonn os comhair Angus Lambkin go rialta agus é ag obair leis na Náisiúin Aontaithe. Is saineolaí tubaiste é Angus a bhíonn ag taistil ar fud an domhain chuig tíortha atá i mbaol is faoi bhagairt. Ar Seachtain labhraíonn Ciarán Dunbar leis an bhFeirsteach Angus Lambkin, faoin ról ar leith atá aige mar shaineolaí tubaiste leis na Náisiúin Aontaithe. Foclóir: Oifig co-ordú: Cordination office Daonchairdeas: Philanthropy Stráitéis comhroinnte: Shared strategy Comhoibriú: Work together Ionadaíocht: Represent Ní airíonn muid: We don’t feel Caighdeán beatha: Quality of life Na diúracáin: The missiles Éiginnteacht: Uncertainty Coimeádach: Conservative Acmhainní: Resources Cráifeach: Religious Taidhleoireacht: Diplomacy Antoisceach: Extremist Crith talún: Earthquake Coimhlint: Conflict Ag obair go dlúth: Working closely Leochaileach: Vulnerable Ag dul in olcas: Getting worse Scoil idirchreidmheach : Interdenominational school Fostaithe: Employed Cinneadh: Decision Teip: Failure Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism See omnystudio.com/listener for privacy information.

    27 min
  8. Agóidí agus achrann: Seachtain chorraitheach sa pholaitíocht

    15 apr

    Agóidí agus achrann: Seachtain chorraitheach sa pholaitíocht

    Ba é seachtain thar a bheith neamhghnách í i gcúrsaí polaitíochta, gan dabht. ­ Le praghsanna breosla ag ardú go géar, shocraítear léirsithe ar fud na tíre an tseachtain seo caite. ­ Chuaigh na mílte i mbun agoide agus dúnadh bóithre, cuireadh bacainn ar scaglanna ola na tíre  agus is ar éigean a bhí an tír ar tí stoptha ar fad.  ­ Faoi dheireadh, aontaíodh pacáiste ar luach breis agus €700 milliún le dul i ngleic le hardú na bhpraghasanna breosla. ­ Mar sin féin, cáineadh an rialtas go géar faoin chaoi gur láimhséil siad an ghéarchéim agus cuireadh rún muiníne sa Rialtais faoi bhráid na Dála dá bharr. ­ Baineadh siar as daoine freisin nuair a d’éirigh Michael Healy-Rae as a phost mar Aire Stáit go tobann, mar léiriú ar a mhíshástacht leis an Rialtas. ­ Ach tá go leor ceisteanna fós le freagairt. ­ An bhfuil sé d’acmhainn ag an tír €700 milliún a chur ar fáil don earnáil seo? ­ Agus leis an Rialtas ag feidhmiú ar thromlach an-chaol, cén tionchar a bheas ag imeacht na Healy Rae’s ón chomhrialtas? ­ Ar Seachtain, labhraíonn an comhfhreagraí polaitíochta, John Downing le Tessa Fleming. ­ FOCLÓIR: ­ Breosla: Fuel ­ Rún: Motion ­ Aighneas: Disagreement ­ Agóideoirí: Protestors ­ Mustar: Pomp ­ Tromchúiseach: Consequential ­ Meath: Decline ­ Clis eacnamúil: Economic crash or breakdown ­ Faoiseamh cánach: Tax relief ­ Fuinneamh: Energy ­ Ag géilleadh: Conceding to ­ Ag teacht salach ar a chéile: At odds with each other ­ Bruscar: Litter/rubbish ­ Iniúchadh: Inspection or examination ­ Ag fulaingt: Suffering ­ Claonta: Biased ­ Féinfhostaithe: Self-employed ­ Cáineadh: Criticism ­ ­ ­ ­ See omnystudio.com/listener for privacy information.

    22 min
Elenco completo (170)

Trailer

Descrizione

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge. 

Informazioni

  • Canale
    Irish Independent
  • Creatore
    Irish Independent
  • Anni di attività
    2024 - 2026
  • Puntate
    170
  • Classificazione
    Contenuti adatti a tutti
  • Copyright
    © 2026 Irish Independent
  • Sito web del podcast
    Seachtain

Altro da Irish Independent

Potrebbero piacerti anche…