Seachtain

Irish Independent
  • 0.0 (0)
  • NEWS
  • UPDATED WEEKLY

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge. 

  1. Dunmharú Shaun Duffy: Pobal beag Gaeltachta ina dhiaidh an ionsaí

    1 DAY AGO

    Dunmharú Shaun Duffy: Pobal beag Gaeltachta ina dhiaidh an ionsaí

    Sa bhliain 2005, thiar i gceantar tuaithe i nGaeltacht Dhún na nGall, tharla ionsaí fíochmhar a d’fhág smál ar an phobal ann le breis agus fiche bliain anuas.  Dúnmharaíodh Shaun Duffy, fear a bhí 36 bliain d'aois, ina theach féin  tar éis oíche cheiliúrtha ar an 29 Eanáir.  Níor cúisíodh éinne as an dúnmharú a tharla bliain is fiche ó shin. Tá achainí úr déanta ag na Gardaí ar dhuine ar bith a bhfuil eolas acu faoi dhúnmharú.  Láithreoir: Tessa Fleming, Aoi: Áine Ní Bhreisleáin Foclóir:  An Clochán Liath: Dungloe  Ceantar tuaithe: Rural area  Faoi ghlas: Locked   Stróicthe: Ripped  Ba léir: It was obvious  Saighead: Arrow  Sciathán: Arm  Adhlacóir: Undertaker  Geallghlacadóireacht: Betting  Ar leac an dorais: On the doorstep  Ag cíoradh: Combing   Ráitis: Statements  Feiceálach: Visible  Ráflaí: Rumours  Naimhde: Enemies  Fíochmhar: Savage  Na beithígh: Horses or cattle  Ina sheilbh: In his possession  Leid: Tip or advice  Coiste cróinéara: Coroner's inquest  Ag achainí ar dhaoine: Appealing to people  See omnystudio.com/listener for privacy information.

    17 min
  2. Bríd: Bandia págánta nó bean naofa?

    29 JAN

    Bríd: Bandia págánta nó bean naofa?

    Ag dul siar na cianta, rinneadh ceiliúradh ag an am tábhachtach seo den bhliain.  Ba é Imbolc ceann de mhórfhéilte an fhéilire Cheiltigh.  Agus ag croílár an cheiliúrtha sin tá Bríd.  Ach cad é an ceangal idir Bríd an bandia agus Bríd an naomh, más ann dó ar chor ar bith? Agus cérbh iad na bandéithe eile a shleamhnaigh as cuimhne na ndaoine le himeacht ama? ­ Láithreoir: Tessa Fleming, Aoi: Ríonach Uí Ógáin (iar-stiúrthóir Cnuasach Bhéaloideas Éireann) ­ ­ Foclóir: ­ Seanda: Ancient ­ Laethanta cinn ráithe: Quarter days ­ Lá Leathach an Earraigh: Spring equinox ­ Is ionann é: It's the same thing ­ Lón bia: Food supply ­ Ídithe: Depleted ­ Tréithe: Features ­ Luachra: Rushes ­ Barra: Crops ­ Eallach: Cattle ­ Comhbhá: Kinship ­ Fite fuaite: Intertwined ­ Giolla: Servant ­ Tóir: Popularity ­ Baile fearain: Townland ­ An charthanacht: The charity ­ An Mhaighdean Mhuire: The Virgin Mary ­ Cráifeach: Religious See omnystudio.com/listener for privacy information.

    20 min
  3. Tubaisteach do na Gaeltachtaí: 2,300 fishing jobs i mbaol

    22 JAN

    Tubaisteach do na Gaeltachtaí: 2,300 fishing jobs i mbaol

    Deir eagrais iascaireachta go bhfuil beagnach 2,300 post i mbaol tar éis chinneadh ón Aontas Eorpach atá “tubaisteach”, dar leo. I mí na Nollag, ag cruinniú sa Bhruiséil, fógraíodh go mbeidh ciorrú ollmhór ar an méid iasc is féidir a thabhairt i dtír in Éirinn. Tiocfaidh an t-athrú seo i bhfeidhm i mbliana. Cén tionchar a bheas aige seo ar iascairí agus ar lucht próiseála atá fostaithe sa tír seo? Céard atá i ndán don earnáil iascaireachta amach anseo?  Láithreoir: Róisín Ní Mhaoláin, Aoi: Áine Ní Bhreisleáin  Foclóir:  Earnáil: Sector  Aontas Eorpach: European Union  Domhain: Deep  Slí beatha: Livelihood  Comhphobal: Ccommunity  Uasmhéid: Maximum  Tubaisteach: Disastrous  Imeall: Border  Bia mara: Seafood  Táillí: Fees  Monarcha : Factory  Eagrais: Oorganisations  Spotsolas: Spotlight  Baol: Danger/fear  Cé: Quay/dock  Neodrach: Neutral  See omnystudio.com/listener for privacy information.

    23 min
  4. Éigeandáil teanga sa Ghaeltacht: An bhfuil an Ghaeilge ag sleamhnú uainn?

    21 JAN

    Éigeandáil teanga sa Ghaeltacht: An bhfuil an Ghaeilge ag sleamhnú uainn?

    An bhfuil éigeandáil teanga sa Ghaeltacht? De réir tuarascáil nua-eisithe - tá. Deirtear go neamhbhalbh sa tuairisc seo go gcaithfear “idirghabháil phráinneach chuimsitheach” a dhéanamh sula sleamhnaíonn an Ghaeilge níos faide siar mar theanga sa Ghaeltacht. Mar sin, an bhfuil an Ghaeilge ag fáil bháis mar theanga sna ceantair? Láithreoir: Tessa Fleming, Aoi: John Prendergast See omnystudio.com/listener for privacy information.

    17 min
  5. A Gaeltacht resurrected: Áit a bhí á bánú ach anois faoi bhláth

    15 JAN

    A Gaeltacht resurrected: Áit a bhí á bánú ach anois faoi bhláth

    Amuigh faoin tuath in oirthear Chontae Dhoire, díreach faoi scáth shliabh Charn Tóchair, tá pobal beag de chúpla cead theach le fáil ann.   Go dtí tús an 20ú haois, bhí Gaeilge láidir go fóill sa cheantar, ach tháinig athrú ar sin nuair a thosaigh an cheantar á bhánú de bharr easpa fostaíochta, easpa tithe agus easpa deiseanna.  Thart fá tríocha bliana ó shin, tháinig an pobal le chéile le dul i ngleic leis an mbánú seo, thosaigh siad coiste le hathghiniúint a dhéanamh ar an gceantar agus leag siad béim láidir ar an nGaeilge.  Ó shin i leith, tá rath iontach ar an dúiche agus bhronnadh aitheantas oifigiúil ar an cheantar mar Líonra Gaeilge in 2015, an chéad uair a bhain ceantar tuaithe a leithéid d’aitheantas.  Ní hamháin sin ach tá clú millteanach ar an gclub CLG áitiúil, Sléacht Neill, mar gheall ar na gaiscí atá bainte amach acu ar an bpáirc imeartha le blianta beaga anuas.  Éachtaí dochreidte do cheantar beag iargúlta nach bhfuil fiú sráidbhaile le fáil ann.   Láithreoir: Tessa Fleming, Aoi: Aoife Ní Chasaide    Foclóir:  Eispéireas: Experience  Fís: Vision  Muintir na háite: The local people  Coiste: Committee  De réir mo thuigbhéala: From my understanding  Bothán: cabin  Neartú: Strengthen  Éacht: Achievement  Cothú: Cultivate  Tírdhreach: Landscape  Uile-Éireann: All-Ireland  Dúshlánach: Challenging  Comhairle: Advice  Comhphobal: Community  Ag streachailt: Struggling  Díospóireacht: Debate  I lár an aonaigh: Centre stage  Thar fóir: Over the top   Aird: Attention    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    23 min

  6. 10 JAN

    Dúnmharú Michaela McAreavey: 15 mbliana ar aghaidh agus ceartas in easnamh go fóill

    I mí Eanáir 2011, dúnmaraíodh Michaela McAreavey agus í ar mhí na meala in ostán in Oiléan Mhuirís. Phós sí John McAreavey díreach dhá lá déag roimhe sin. Buille uafásach dá teaghlach a bhí san eachtra brúidiúil agus tharraing an fiosrúchán aird na meán ní amháin in Éirinn, ach ar fud an domhain. Cúisíodh beirt fhear ach fuarthas neamhchiontach an dís acu. 15 bhliain níos déanaí, tá an cás fós gan réiteach. Phléigh iriseoir Seachtain an cás le Ciarán Dunbar. See omnystudio.com/listener for privacy information.

    26 min
  7. 2026: ‘Ní féidir a bheith cinnte de rud ar bith tar éis thús spleodrach leis an mbliain’

    8 JAN

    2026: ‘Ní féidir a bheith cinnte de rud ar bith tar éis thús spleodrach leis an mbliain’

    Maduro fuadaithe, neamhaird ar bhuaiteoir Nobel Machado, an Ghraonlainn faoi bhagairt ó thús na bliana. Tar éis seachtain den bhliain 2026, tá cúrsaí an domhain níos corraithí ná mar a bhí anuraidh cheana féin. Pléann John Downing agus Conchúr Ó Faoláin cúrsaí an tsaoil sa bhliain úr le Ciarán Dunbar See omnystudio.com/listener for privacy information.

    31 min
  8. Éilis Ní Dhuibhne: Gaeilge, Grief agus saol caite i mbun pinn

    8 JAN

    Éilis Ní Dhuibhne: Gaeilge, Grief agus saol caite i mbun pinn

    Tá os cionn caoga bliana caite ag an úrscéalaí Éilis Ní Dhuibhne i mbun pinn.    Le breis agus 30 leabhar eisithe aici, idir Bhéarla agus Ghaeilge agus iliomad gradaim buaite aici, is í duine de na scríbhneoirí is tábhachtaí i litríocht na hÉireann.     I measc an réimse leathain leabhar atá scríofa aici, tá ‘The Dancers Dancing’, ‘Twelve Thousand Days’ agus ‘Fáinne Geal an Lae’.    Cé go bhfuil aitheantas go leor bainte amach aici as a cuid scríbhneoireachta i nGaeilge, admhaíonn sí go raibh drogall uirthi tabhairt faoin dúshlán sa chéad dul síos.    Mar sin de, cad chuige a mothaíonn sí an gá anois chun tabhairt faoina leithéid?    Agus ina dhiaidh bhás a fear céile, an béaloideasaí clúiteach Bo Almqvist, cén dóigh ar aimsigh sí tearmann agus dóchas ón bhrón?    Ar Seachtain, labhraíonn Éilis Ní Dhuibhne, atá ina Laureate i gcomhair fhicsean Éireannach, faoina cuid gaiscí, a cuid ísealphointí agus an ceangal atá aici le teanga a hathar.    Foclóir:  Ionadaíocht: Representation  I mbéal an phobail: The talk of the parish  Aonarach: Solitary  Go smior: To the core  Bua: Attribute or gift  Siúinéir: Carpenter  Spreag siad: They encouraged  Fíodóireacht: Weaving  Béaloideas: Folklore  Finscéal: Fable/Legend  Peaca: Sin  Clúiteach: Renowned  A thréigean: To abandon  Cúthaileach: Shy   Úrscéal: Novel  Mórtas: Pride  Tagairtí: References  Slabhra: Chain    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    24 min
See All (151)

Trailer

About

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge. 

Information

  • Channel
    Irish Independent
  • Creator
    Irish Independent
  • Years Active
    2024 - 2026
  • Episodes
    151
  • Rating
    Clean
  • Copyright
    © 2026 Irish Independent
  • Show Website
    Seachtain

More From Irish Independent

You Might Also Like