Scientias Podcast

Scientias

Dé podcast van Scientias.nl over alle wetenschappen, de achtergronden en meer. Met Diederik Jekel en Krijn Soeteman. Met regelmaat ontvangen ze een gast om dieper op een specifiek onderwerp in te gaan. Ook bespreken ze het opvallende wetenschapsnieuws van de week.

  1. De belangrijkste vrouwen achter je computer en Apollo en Artemis - Scientias Podcast 68

    HACE 6 DÍAS

    De belangrijkste vrouwen achter je computer en Apollo en Artemis - Scientias Podcast 68

    In deze aflevering neemt Diederik Jekel ons mee naar de oude Apollo-missie en waarom de Artemis-missies zoveel moeilijker lijken. Daarna gaan we diep in op de belangrijkste vrouwen in de wereld van de computer en dan met name het programmeren: eerst letterlijk met fysieke kabels en later in code. 00:00:00 Intro: Apollo, Artemis en de computersaga00:01:12 Luisteraarsvraag: Apollo versus Artemis00:01:52 Waarom heten de missies Apollo en Artemis?00:06:26 De hitteschildproblemen van Artemis00:09:51 Apollo was touch-and-go, Artemis wil blijven00:11:00 Space Shuttle en herbruikbare hitteschilden00:12:07 Hoe risicovol was Apollo echt?00:17:52 Terug naar de computersaga00:19:02 Waarom programmeren via vrouwen uitleggen?00:21:34 De vrouwen achter de geschiedenis van programmeren00:21:56 Terugblik: van rekenmachine naar computer00:24:13 ENIAC en programmeren met kabels00:25:39 John von Neumann en opgeslagen programma's00:28:40 De enorme ENIAC in cijfers00:32:04 Programmeren als handwerk00:37:30 De vergeten rol van de ENIAC Girls00:38:41 Ada Lovelace: de eerste programmeur00:41:10 Lord Byron, Ada's moeder en de angst voor gekte00:47:01 Charles Babbage en mechanisch rekenen00:51:07 Ada ontmoet Babbage00:52:03 De Analytical Engine: computer op stoom00:55:04 Bernoulli-getallen en het eerste computerprogramma00:56:05 Wat programmeren eigenlijk is00:59:04 Machinecode: 5 + 5 in nullen en enen01:00:01 Hoe binair tellen werkt01:02:47 Machinecode, assembler en de vooruitblik01:03:34 Volgende week: de volgende heldinnen en AI See omnystudio.com/listener for privacy information.

    1 h 4 min
  2. GPS in je huis en Tsjernobyl deel 2 - Scientias Podcast 67

    24 ABR

    GPS in je huis en Tsjernobyl deel 2 - Scientias Podcast 67

    In deze aflevering deel twee van het verhaal over Tsjernobyl, of Tsjornoby in het Oekraïns. De afloop is iedereen bekend, het verhaal er naartoe misschien minder. Maar voor we verdergaan met de ramp van 26 april 1986 eerst over GPS in je huis en hoe dat werkt. Fragment Russisch nieuws: https://youtu.be/SFugxoT-OCE?is=meWwbrloKGcZt-bCFragment NOS Journaal: https://youtu.be/hXNdZOSpEIE?is=6pgMWlwrklwxEfR8  00:00:00 Intro en onderwerpen van de aflevering00:01:07 Wetenschapsnieuws: gps in je huis00:02:50 Waarom Celeste anders is dan gewone gps00:05:49 Hoe werkt gps eigenlijk?00:09:54 Het nieuws rond ESA's Celeste-missie00:11:20 Tsjernobyl: terug naar de nacht van de ramp00:12:56 De veiligheidstest die alles veranderde00:17:18 Xenonvergiftiging uitgelegd00:24:05 De fatale test begint00:25:14 De verborgen ontwerpfout van de RBMK-reactor00:31:12 AZ-5 en de explosie van reactor 400:32:36 Waarom Tsjernobyl zo'n enorme ramp werd00:35:48 De radioactieve wolk over Europa00:37:05 Wanneer Nederland de fallout merkte00:38:20 Hoe gevaarlijk was Tsjernobyl echt?00:40:58 Angst, perceptie en de erfenis van de ramp00:43:25 Kernenergie nu: veiligheid, kosten en keuzes00:47:00 Afsluiting See omnystudio.com/listener for privacy information.

    47 min
  3. Tsjernobyl deel 1 en hoe selecteren we wetenschapsnieuws? - Scientias Podcast 66

    17 ABR

    Tsjernobyl deel 1 en hoe selecteren we wetenschapsnieuws? - Scientias Podcast 66

    In deze aflevering van de Scientias Podcast nemen Diederik Jekel en Krijn Soeteman je mee in het indrukwekkende verhaal van Tsjernobyl, veertig jaar na de kernramp die de wereld veranderde. Ze staan stil bij wat er gebeurde, hoe de gevolgen nog altijd voelbaar zijn en waarom dit verhaal relevant blijft. Ook praten ze over een artikel over long covid naar aanleiding van reacties van lezers. 00:00:00 Intro en vooruitblik00:01:37 Reacties op het long-covid-artikel00:06:02 Wat is long covid precies?00:13:21 De fluvoxamine-studie uitgelegd00:15:37 Waarom dit soort medische berichtgeving gevoelig ligt00:19:34 De ontdekking in Forsmark00:23:35 De avond voor de ramp00:25:44 De veiligheidstest van reactor 400:27:26 Zo werkt de reactor van Tsjernobyl00:30:58 Hoe kernsplijting en kettingreacties werken00:35:11 Prompte en vertraagde neutronen00:37:03 Wat is een RBMK-reactor?00:39:48 Pripyat en de opmaat naar volgende week See omnystudio.com/listener for privacy information.

    41 min
  4. Hoe de ondergang van bepaalde wiskunde de redding van computers werd - Scientias Podcast 65

    10 ABR

    Hoe de ondergang van bepaalde wiskunde de redding van computers werd - Scientias Podcast 65

    Een lijst die zichzelf moet bevatten als hij zichzelf niet bevat en zichzelf niet mag bevatten als hij zichzelf wel bevat. Het klinkt als een flauwe woordgrap, maar rond 1900 stortte de hele wiskunde er bijna door in. En uitgerekend die ineenstorting leverde ons, via een omweg langs Kurt Gödel en John von Neumann, de moderne computer op. Eerst hebben Diederik en Krijn het over de Artemis II-missie en dan in het bijzonder de wonderlijke manier hoe de capsule rond de Aarde en de Maan vliegt.  00:00:00 Intro00:00:46 Artemis-missie en vervolg van computers00:01:42 De inbound coast phase00:25:54 Recap van vorige computer-afleveringen00:26:48 Wie maakte de wiskunde kapot?01:10:17 Mensen en computers zijn meer hetzelfde dan je voor deze podcast dacht See omnystudio.com/listener for privacy information.

    1 h 11 min
  5. Teylers Museum en waarom het zo'n belangrijke plek is voor de wetenschap - Scientias Podcast 64

    3 ABR

    Teylers Museum en waarom het zo'n belangrijke plek is voor de wetenschap - Scientias Podcast 64

    Diederik en Krijn zijn in Teylers Museum te gast. Ze spreken met Trienke van der Spek over het zijn van conservator op zo'n mooie plek. Voordat ze daaraan beginnen vertelt Diederik het verhaal van Pieter Teylers en vele andere oude bekenden uit de Nederlandse wetenschapsgeschiedenis passeren de revue. Aan het eind nog even een kleine shoutout naar de huidige tentoonstelling over Gevaarlijke Boeken. https://teylersmuseum.nl/nl/zien-en-doen/gevaarlijke-boeken Shownotes: https://teylers.adlibhosting.com/ais6/Details/museum/4001819 de iguandodon die Trienke noemde van de toverlantaarn https://teylers.adlibhosting.com/ais6/Details/museum/4001799 prehistorisch landschap https://teylersmuseum.nl/nl/ontdek/collectie/wetenschap de hele collectie van Teylers https://teylersmuseum.nl/nl/ontdek/verhalen?d7001cc8f963=d7ef1aa3-4c94-48ee-89df-c93b2d2325a0 Geschiedenis van het museum See omnystudio.com/listener for privacy information.

    1 h 4 min
  6. Antarctica en hoe maak je een computer deel 5 - Scientias Podcast 63

    27 MAR

    Antarctica en hoe maak je een computer deel 5 - Scientias Podcast 63

    Het vierde deel over ASML en hoe nu chips gebouwd worden. Daarnaast een belangrijk onderzoek over Antarctica en waarom het daar ineens zoveel sneller opwarmt... Shownotes: Waarom Antarctica zo snel smelt: https://scientias.nl/onderzoekers-snappen-eindelijk-waarom-het-zee-ijs-op-antarctica-zo-snel-smelt/ http://dx.doi.org/10.1038/s41558-026-02601-4 00:00:00 Intro00:00:54 Antarctica en waarom het zo'n belangrijk continent is bij klimaatverandering00:33:56 ASML en hoe ze nú die ongelofelijk kleine chips kan bouwen00:55:00 Hoe kwamen we bij het verschil tussen hardware en software? We gaan verder bij 1947!01:05:15 Afsluiting  See omnystudio.com/listener for privacy information.

    1 h 6 min
  7. Bijzondere planeet ontdekt en hoe ASML de wereld maakt, computers deel 4 | Scientias Podcast 62

    20 MAR

    Bijzondere planeet ontdekt en hoe ASML de wereld maakt, computers deel 4 | Scientias Podcast 62

    In deze aflevering van de Scientias Podcast duiken Diederik Jekel en Krijn Soeteman in twee totaal verschillende, maar even fascinerende werelden. Eerst reizen we de ruimte in, naar een bizarre exoplaneet die mogelijk een compleet nieuw type planeet vertegenwoordigt. Een wereld met een waterstofrijke atmosfeer, zwaveldioxide en temperaturen die eerder aan de hel doen denken dan aan een plek waar leven mogelijk is. Daarna keren we terug naar de aarde voor deel 4 van onze serie over computers. Want hoe maken we chips eigenlijk zo ongelooflijk klein? En waarom is een Nederlands bedrijf uit Veldhoven daarbij onmisbaar geworden? Van de allereerste experimenten met fotolithografie tot de technologische revolutie van ASML: dit is het verhaal van hoe we computers bouwden en hoe Nederland daarin een sleutelrol kreeg. Een aflevering over verre planeten, gesmolten oceanen, slimme lenzen en de machines die de moderne wereld mogelijk maken. Shownotes: Planeet: https://scientias.nl/deze-vreemde-planeet-ruikt-naar-rotte-eieren/  http://dx.doi.org/10.1038/s41550-026-02815-8  Eerste foto ooit van Joseph Nicéphore Niépce: https://nl.wikipedia.org/wiki/Uitzicht_vanuit_het_raam_in_Le_Gras uit ~1827 en https://www.hrc.utexas.edu/niepce-heliograph/  NASA L98-59 d https://science.nasa.gov/exoplanet-catalog/l-98-59-d/  Officiële TESS-pagina: https://science.nasa.gov/mission/tess/  ESPRESSO-pagina ESO: https://www.eso.org/sci/facilities/paranal/instruments/espresso.html  ASML-geschiedenis: https://www.asml.com/en/company/about-asml/history En Philips NatLab: https://www.philips.nl/a-w/philips-museum/verhalen/130-years-of-philips.html  00:00:00 Intro aflevering 6200:01:00 Recap vorige week00:02:20 Exoplaneten waarom deze wel interessant is00:33:10 ASML! De geschiedenis van chiplithografie01:07:35 Einde: wat gaan we volgende week doen? See omnystudio.com/listener for privacy information.

    1 h 9 min
  8. AI en de taal van het leven en hoe maak je een computer deel 3 | Scientias Podcast 61

    13 MAR

    AI en de taal van het leven en hoe maak je een computer deel 3 | Scientias Podcast 61

    In deze aflevering praten Diederik Jekel en Krijn Soeteman over het schrijven van het boek van leven. DNA, met behulp van taalmodellen. Verder hebben ze het over het ontstaan van de computer en duiken nu diep in het ontstaan van de transistor, de halfgeleider.  Aflevering 58 en 59 nog niet geluisterd? Check die dan eerst: 58: https://scientias.nl/het-verhaal-van-de-computer-deel-1-en-zwaartekracht-meten-in-de-ruimte-scientias-podcast-58/  59: https://scientias.nl/kamerlingh-onnes-en-de-computer-deep-dive-deel-2-scientias-podcast-59/  Shownotes: EvO 2, het ‘taalmodel’ voor DNA https://scientias.nl/ai-kan-nu-de-genetische-code-van-al-het-leven-op-aarde-lezen-en-schrijven/  http://dx.doi.org/10.1038/s41586-026-10176-5  Relais-computer: https://youtu.be/_j544ELauus?si=MEdwTUn_s5vdbS29&t=738  IBM 604 (1948) https://www.youtube.com/watch?v=n58bu4CMSb8  IBM 650 (1954) https://www.youtube.com/watch?v=x7nq-rxYHXk 00:00:00 DNA, AI en de toekomst van wetenschap00:02:25 Hoe AI leert lezen in ons DNA00:04:19 Van het Human Genome Project naar junk-DNA00:09:31 De verborgen laag boven op het DNA00:13:31 Spreekt DNA echt een taal?00:18:41 Wat evolutie wel en niet bewaart00:22:18 Evo 2: sleutelen aan de bouwcode van het leven00:25:01 Terug naar de oorsprong van de computer00:26:57 Waarom de eerste computers vastliepen00:31:24 De race naar de transistor00:39:17 De verrassende rol van de kristalradio00:44:42 De onzichtbare muur in halfgeleiders: de Schottky-barrière00:48:27 Wat energieniveaus met chips te maken hebben00:57:57 Hoe de transistor de wereld veranderde See omnystudio.com/listener for privacy information.

    1 h 8 min
Ver todo (69)

Tráiler

Acerca de

Dé podcast van Scientias.nl over alle wetenschappen, de achtergronden en meer. Met Diederik Jekel en Krijn Soeteman. Met regelmaat ontvangen ze een gast om dieper op een specifiek onderwerp in te gaan. Ook bespreken ze het opvallende wetenschapsnieuws van de week.

Información

  • Creador
    Scientias
  • Años de actividad
    2025 - 2026
  • Episodios
    69
  • Clasificación
    Apto
  • Copyright
    © 2026 Scientias
  • Mostrar sitio web
    Scientias Podcast

También te podría interesar