Scientias Podcast

Scientias

Dé podcast van Scientias.nl over alle wetenschappen, de achtergronden en meer. Met Diederik Jekel en Krijn Soeteman. Met regelmaat ontvangen ze een gast om dieper op een specifiek onderwerp in te gaan. Ook bespreken ze het opvallende wetenschapsnieuws van de week.

  1. Epidemiologie, wat is dat eigenlijk? Met Erna van Balen - Scientias Podcast 76

    hace 1 día

    Epidemiologie, wat is dat eigenlijk? Met Erna van Balen - Scientias Podcast 76

    In deze aflevering spreekt Krijn Soeteman met epidemioloog en wetenschapsjournalist Erna van Balen over wat epidemiologie is, hoe je door misleidende gezondheidsclaims heen prikt en veel meer. Diederik is op vakantie en volgende week weer terug! https://scientias.nl/vreemde-taal-komt-er-beter-borreltje/  https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0269881117735687 https://scientias.nl/kan-semaglutide-helpen-om-te-stoppen-met-roken-misschien-wel/ https://scientias.nl/nieuwe-techniek-stopt-bloedingen-binnen-seconden-met-extra-sterke-stolsels/  https://scientias.nl/medicijn-long-covid-vermoeidheid/  00:00:00 Intro00:01:44 Kennismaking met Erna van Balen00:02:00 Wat is epidemiologie?00:02:23 John Snow, cholera en het begin van epidemiologie00:04:11 Van promotieonderzoek naar wetenschapsjournalistiek00:06:11 Hoe beoordeel je medische claims in het nieuws?00:07:43 Correlatie is nog geen oorzaak-gevolgrelatie00:09:22 Scientias-case: spreek je beter een taal na alcohol?00:09:46 Hoe lees je een wetenschappelijk artikel?00:11:18 Jargon, statistiek, confounding en bias00:14:08 Survivorship bias uitgelegd00:15:54 Randomized controlled trials en blinderen00:20:35 WEIRD-groepen en generaliseerbaarheid00:21:11 Wanneer is 'meer onderzoek nodig' zinvol?00:23:39 Titels, nuance en rode vlaggen00:25:07 Fase 1, 2 en 3 in klinisch onderzoek00:28:29 Vragen die wetenschapsjournalisten moeten stellen00:29:24 Semaglutide, Ozempic en stoppen met roken00:32:58 Bloedstolsels, labonderzoek en medische beloftes00:34:57 Fluvoxamine en vermoeidheid bij postcovid00:37:24 Epidemiologie sinds corona00:39:14 Kwantitatief en kwalitatief onderzoek00:40:51 Coronatesten, foutpositieven en foutnegatieven00:42:35 Percentages, absolute aantallen en risico00:45:53 UK Biobank en observationeel onderzoek00:49:26 Financiering, farmaceuten en belangenverstrengeling00:51:34 Ig Nobelprijs en afsluiting See omnystudio.com/listener for privacy information.

    53 min
  2. Apollo 14 – De Wederopstanding van Fra Mauro - Scientias Podcast 75

    19 jun

    Apollo 14 – De Wederopstanding van Fra Mauro - Scientias Podcast 75

    Wat heeft het Apollo-project ons wetenschappelijk gezien opgeleverd? 00:00:00 Intro en zomereditie00:01:35 Waarom wetenschap belangrijk was voor Apollo00:02:29 Apollo 13 en de mislukte landing bij Fra Mauro00:04:37 Waarom Fra Mauro zo interessant is00:05:02 Oriëntatie op de maan: Tycho, Copernicus en Fra Mauro00:06:25 Giovanni Battista Riccioli en de maan00:09:12 Riccioli, Galileo en vallende voorwerpen00:16:05 Experimenten in Bologna en de menselijke stopwatch00:18:45 Almagestum Novum en wereldbeelden00:20:46 Corioliseffect en argumenten tegen Copernicus00:22:08 Telescopen, sterren en optische schijven00:24:41 Riccioli's naamgeving van de maan00:27:56 Wie was Fra Mauro?00:29:05 Eugene Shoemaker en het belang van Fra Mauro00:31:21 Waarom landen bij Fra Mauro lastig was00:32:06 Apollo 14 keert terug naar Fra Mauro00:33:56 Shepard en Mitchell landen op de maan00:35:16 Big Bertha en lithopanspermie00:36:26 Mogelijk aards gesteente op de maan00:38:27 De maan, retroreflectoren en uitwisseling van gesteente00:40:01 Meteorieten van Mars en de maan00:41:56 Vooruitblik op Apollo 15, 16 en 1700:42:19 Afsluiting See omnystudio.com/listener for privacy information.

    43 min
  3. Apollo 13 – Het Wetenschappelijke 'Wat als?' - Scientias Podcast 74

    12 jun

    Apollo 13 – Het Wetenschappelijke 'Wat als?' - Scientias Podcast 74

    Wat heeft het Apollo-project ons wetenschappelijk gezien opgeleverd? 00:00:00 Intro: Apollo 13 en de vraag wat de missie wetenschappelijk opleverde00:01:53 Maanstenen als ijkmeting voor het zonnestelsel00:07:51 Van Apollo 11 en 12 naar Apollo 1300:08:19 Het ongeluksgetal 13 en de start van het verhaal00:10:30 De zuurstoftank: een fout die jaren eerder begint00:14:59 Een vergeten veiligheidsschakelaar00:15:00 De beschadiging van zuurstoftank 200:17:34 De generale repetitie en het leegkoken van de tank00:20:29 De lancering op 11 april 197000:23:27 Pogo-oscillaties tijdens de vlucht00:27:41 De routinefase en de saaie tv-uitzending00:28:18 Waarom de zuurstoftanks geroerd moesten worden00:31:17 Kortsluiting en explosie in zuurstoftank 200:32:31 “Houston, we’ve had a problem”00:33:17 Aquarius als reddingsboot00:34:10 Het CO2-filterprobleem en ducttape00:36:03 Wat ging er nog wél goed?00:36:34 De S-IVB-impact op de maan00:37:15 Foto’s en zwaartekrachtsmetingen rond de maan00:39:16 De lessen van Apollo 1300:40:01 Afsluiting en vooruitblik op Apollo 14 See omnystudio.com/listener for privacy information.

    41 min
  4. Apollo 12 – Precisie op de Oceaan van Stormen - Scientias Podcast 73

    5 jun

    Apollo 12 – Precisie op de Oceaan van Stormen - Scientias Podcast 73

    Wat heeft het Apollo-project ons wetenschappelijk gezien opgeleverd? 00:00:00 Intro: Apollo 12 en de wetenschap achter de maanmissies00:04:23 Na Apollo 11: waarom Apollo 12 al klaarstond00:06:10 Het noodplan voor een mislukte maanlanding00:09:22 Apollo 12 wordt de precisie- en wetenschapsmissie00:11:15 Lanceren door geladen wolken00:13:03 Twee blikseminslagen en chaos in Mission Control00:14:59 John Aaron herkent het patroon00:16:35 SCE to AUX redt de missie00:18:55 De technische fout die Apollo 12 in 2002 terugbracht00:19:12 Hoe de Saturn V in trappen werkt00:21:23 Translunar Injection en de derde trap00:23:20 Een kleine sensorafwijking met grote gevolgen00:24:22 De zwervende S-IVB-rakettrap00:26:22 J002E3: Apollo 12 duikt opnieuw op00:28:36 De bemanning: Pete Conrad, Alan Bean en Dick Gordon00:30:18 Pete Conrads eerste woorden op de maan00:31:14 De precisielanding bij Surveyor 300:32:17 Alan Bean, Dick Gordon en de wetenschap aan boord00:33:28 ALSEP: een wetenschapspakket op de maan00:34:32 De plutoniumstaaf en de geologische hamer00:35:33 Wat ALSEP allemaal mat00:37:31 Hoe wetenschap stap voor stap wordt opgebouwd00:37:53 Maanstof, Artemis en toekomstige landingen00:38:45 SNAP-27: plutonium als energiebron00:43:04 Maanstenen en de magma-oceaan00:45:45 De maan als kind van de aarde00:46:20 Seismologie op de maan00:48:09 De opstijgtrap als gecontroleerde maaninslag00:49:47 Afronding en vooruitblik op Apollo 13 See omnystudio.com/listener for privacy information.

    51 min
  5. Apollo 11: One small step for man, one giant leap for Science! - Scientias Podcast 72

    29 may

    Apollo 11: One small step for man, one giant leap for Science! - Scientias Podcast 72

    Wat heeft het Apollo-project ons wetenschappelijk gezien opgeleverd? 00:00:00 Intro: Apollo 11 en de wetenschap achter de missie00:03:03 De onverwachte link met het Manhattanproject00:03:58 Waarom wetenschap zo belangrijk werd voor Apollo00:05:47 Twee onbekende hoofdrolspelers: Urey en Shoemaker00:07:54 Harold Urey, zwaar water en isotopen00:09:43 Het Miller-Urey-experiment en het ontstaan van leven00:13:47 De maan als archief van het jonge zonnestelsel00:16:01 Waarom maanstenen zonder context weinig zeggen00:17:09 Eugene Shoemaker en het belang van geologie00:18:01 Waarom men dacht dat maankraters vulkanisch waren00:23:03 Atoombommen, kraters en het bewijs voor inslagen00:28:33 Shoemaker wordt wereldexpert in inslagkraters00:30:03 Astronauten leren denken als geologen00:32:28 Shoemakers laatste rustplaats op de maan00:33:16 De experimenten van Apollo 1100:33:56 De Laser Ranging Retroreflector00:35:43 Waarom de maan langzaam van de aarde wegdrijft00:37:48 Wat de spiegel vertelt over de kern van de maan00:38:33 Apollo 11 als test voor Einsteins relativiteit00:42:01 Het Solar Wind Composition Experiment00:44:19 Maanstenen, magma en anorthosiet00:45:04 Maanstenen dateren met radioactieve elementen00:46:15 Kraters tellen en de leeftijd van planeten bepalen00:48:46 Late Heavy Bombardment en het water op aarde00:49:28 De astronauten zelf als experiment00:50:12 Straling en de Van Allen-gordels00:51:38 Terugblik en vooruitblik naar Apollo 1200:52:47 Volgende afleveringen: Apollo 13 en afsluiting See omnystudio.com/listener for privacy information.

    54 min
  6. Wat hebben we aan Apollo gehad, nr. 1: de start in Rusland en Duitsland - Scientias Podcast 71

    22 may

    Wat hebben we aan Apollo gehad, nr. 1: de start in Rusland en Duitsland - Scientias Podcast 71

    In deze aflevering praat Diederik over de voorgeschiedenis van Apollo. Hoe kwamen raketpioniers als Tsiolkovsky, Oberth en Wernher von Braun op het spoor van ruimtevaart? Welke rol speelden de V2, Operation Paperclip, Sputnik en Kennedy’s maanbelofte? En waarom was de keuze voor Lunar Orbit Rendezvous zo bepalend voor de reis naar de maan?  Luister deel 1 in deze Apolloreeks over ruimtevaart. Citaat Kennedy: https://youtu.be/atM5lmX5tPk?si=H6FM87l41grx97cw&t=3Werner von Braun (0:43): https://www.youtube.com/watch?v=8zcU85O82XEAlan Shepard: https://youtu.be/GuTE8Kndv4E?si=9UbDiQf6aEnfufgR&t=315 00:00:00 Intro: de Apollo-vakantieserie00:01:05 Wat leverde Apollo wetenschappelijk op?00:03:07 De hoofdpersonen en grote vragen achter Apollo00:04:00 Waarom wetenschap cruciaal was voor NASA00:06:06 Van de Wright Brothers naar de eerste ruimtedromen00:07:04 Tsiolkovsky en de droom van raketten naar de maan00:08:35 Newtons derde wet en hoe raketten werken00:11:26 Vloeibare waterstof en zuurstof als raketbrandstof00:15:44 Specifieke impuls: hoe efficiënt is raketbrandstof?00:19:29 De Tsiolkovsky-vergelijking en waarom massa alles is00:22:01 Hermann Oberth en de jonge Wernher von Braun00:23:15 De eerste Duitse raketclubs en gevaarlijke experimenten00:26:05 Von Braun, het leger en de V2-raket00:27:34 Mittelbau-Dora en de donkere kant van de ruimtevaart00:28:51 Operation Paperclip en von Braun naar Amerika00:30:30 Disney, Tomorrowland en het opgepoetste ruimtevaartverhaal00:31:47 Van V2-technologie naar ballistische raketten00:33:40 Sputnik, NASA en de druk op Amerika00:34:38 Gagarin en Kennedy’s zoektocht naar een grote overwinning00:37:01 James E. Webb en Apollo als wetenschappelijk project00:40:40 Direct Ascent en het probleem van de reuzenraket00:43:01 John Houbolt en het Lunar Orbit Rendezvous00:46:13 Project Mercury en de onzekerheden over mensen in de ruimte00:47:15 Kritiek op bemande ruimtevaart en angst voor besmetting00:48:29 James Van Allen en de stralingsgordels00:50:11 Hoe Apollo veilig door de Van Allen-gordels kon vliegen00:52:10 Wat bijna misging en de vooruitblik op Apollo 100:53:02 Afsluiting See omnystudio.com/listener for privacy information.

    54 min
  7. Over oudheidkunde, nepvondsten en AI: wat weten we écht over het verleden? - Scientias Podcast 70

    15 may

    Over oudheidkunde, nepvondsten en AI: wat weten we écht over het verleden? - Scientias Podcast 70

    Wat weten we eigenlijk écht over de oudheid? En hoe voorkom je dat archeologie verandert in mooie verhalen, mediahypes of zelfs regelrechte misleiding? In deze aflevering spreekt Krijn Soeteman met oudheidkundige, wetenschapsjournalist en schrijver Jona Lendering over de wereld achter archeologische vondsten, historische claims en wetenschappelijke onzekerheid. Van de Dode Zee-rollen tot vervalste papyri, van Romeinse resten in Nijmegen tot AI die oude teksten kan helpen lezen: deze aflevering laat zien hoe fascinerend én ingewikkeld het is om het verleden betrouwbaar te reconstrueren. Ook bespreken we waarom communicatie over oudheidkunde vaak misgaat, hoe journalisten beter met archeologisch nieuws kunnen omgaan en waarom goede wetenschap juist begint bij twijfel. Blog Mainzerbeobachter: https://mainzerbeobachter.com/ Persbericht Pompeii: https://pompeiisites.org/comunicati/archeologia-pompei-nuovi-ritrovamenti-nella-necropoli-di-porta-stabia/Cloe vs. History: https://www.youtube.com/watch?v=aaua5ghidk0 Backfire-effect: https://mainzerbeobachter.com/2017/07/31/mom-het-backfire-effect/ Filmpjes Diederik over Egypte: https://scientias.nl/piramides-gebouwd-door-aliens-hadden-ze-elektriciteit-short/ en https://scientias.nl/onvoltooide-vazen-liegen-niet-waarom-aliens-de-piramides-niet-bouwden/  00:00:00 Intro en Jona Lendering00:01:57 Wat is oudheidkunde?00:04:01 Waarom de oudheid relevant blijft00:05:58 Jona als uitlegger van de oudheid00:07:00 Archeologie in de praktijk: veldwerk en methodes00:11:55 Ambigu bewijs: één muntje en meerdere hypotheses00:14:38 Crisis in archeologische communicatie00:17:00 De Schijf van Nebra, hypotheses en media00:19:09 Nijmegen, de aquaductaffaire en wetenschappelijke integriteit00:22:31 Lekenpubliek, musea en draagvlak voor archeologie00:27:01 Misverstanden over de oudheid en historische analogieën00:33:02 Geschiedenis, archeologie en mooie verhalen00:37:19 De grondslagencrisis in de oudheidkunde00:42:20 Wat misgaat in wetenschapsjournalistiek00:44:20 Vervalsingen: Sappho-papyri en het Evangelie van Jezus’ vrouw00:51:29 Het IDOHZO-syndroom: oudheid koppelen aan actualiteit00:58:16 De Dode Zee-rollen als voorbeeld van echte oudheidkunde01:00:15 AI in oudheidkunde: nut en valkuilen01:04:40 Goede AI-toepassingen: LiDAR en grafheuvels01:07:33 Qumran Instituut, Dode Zee-rollen en klerken01:11:42 Kleitabletten automatisch lezen01:14:46 Diederiks vraag: Egyptenaren, piramiden en aliens01:19:30 Wat wetenschapsjournalisten beter moeten begrijpen01:22:31 Afsluiting en vooruitblik #archeologie #scientias See omnystudio.com/listener for privacy information.

    1 h 23 min
  8. Van herhaling tot echt programmeren: computers - Scientias Podcast 69

    8 may

    Van herhaling tot echt programmeren: computers - Scientias Podcast 69

    In deze aflevering praten Diederik en Krijn over de geschiedenis van programmeren en kunstmatige intelligentie. Ze volgen de ontwikkeling van machinecode naar programmeertalen, van de eerste computers tot moderne AI. Ze besteden bijzondere aandacht aan pioniers als Kathleen Booth, Grace Hopper, Margaret Hamilton, Karen Spärck Jones en Fei-Fei Li, ofwel de vrouwen die programmeren mogelijk maakten. Een aflevering over schakelaars, bugs, compilers, zoekmachines en de ideeën die uiteindelijk de basis legden voor de AI van nu. Een relais-computer: https://www.youtube.com/shorts/KpFzga-bDtI 00:00:00 Intro: van programmeren naar AI00:00:49 Terugblik op vrouwen in de softwaregeschiedenis00:04:12 Kathleen Booth en het probleem van machinecode00:06:14 De ARC en computers met relais00:10:07 Van binaire code naar assembler00:13:12 Wie was Kathleen Booth?00:16:16 De volgende stap: herhaling automatiseren00:20:20 Subroutines als recepten voor computers00:22:38 Grace Hopper: van wekkers naar Harvard Mark I00:25:16 Grace Hopper na de oorlog: UNIVAC en standaardcode00:31:39 Wat doet een compiler?00:34:31 COBOL en de onzichtbare motor van banken00:36:13 De eerste echte bug00:37:40 Margaret Hamilton en software engineering00:40:14 Apollo 11, fouttolerantie en priority scheduling00:41:29 Waarom vaste regels tekortschieten00:43:47 Karen Spärck Jones en de statistiek van zoeken00:45:41 Inverse document frequency uitgelegd00:47:28 Van regels naar waarschijnlijkheid en machine learning00:49:18 Fei-Fei Li en de doorbraak van computer vision00:52:11 ImageNet: miljoenen voorbeelden voor AI00:53:11 Geoffrey Hinton, neurale netwerken en de AI-revolutie00:54:21 Samenvatting: van schakelaars naar kunstmatige intelligentie00:55:25 Afsluiting en vooruitblik Beeld thumbnail: CODASYL - https://ia801604.us.archive.org/3/items/bitsavers_codasylCOB_6843924/COBOL_Report_Apr60.djvu, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=35899805 See omnystudio.com/listener for privacy information.

    57 min
Ver todo (77)

Tráiler

Acerca de

Dé podcast van Scientias.nl over alle wetenschappen, de achtergronden en meer. Met Diederik Jekel en Krijn Soeteman. Met regelmaat ontvangen ze een gast om dieper op een specifiek onderwerp in te gaan. Ook bespreken ze het opvallende wetenschapsnieuws van de week.

Información

  • Creador
    Scientias
  • Años de actividad
    2025 - 2026
  • Episodios
    77
  • Clasificación
    Apto
  • Copyright
    © 2026 Scientias
  • Mostrar sitio web
    Scientias Podcast

También te podría interesar