De Leescast

Stichting Lezen

De podcast van Stichting Lezen over lezen, leesbevordering en literatuureducatie.

  1. 21-11-2025

    Aflevering 19: Meertalige leesbevordering lezing van Mirjam Günther

    Krachtig en inclusief leesonderwijs in regionale minderheidstalen  Spreker: Mirjam Günther (NHL Stenden Hogeschool)    Opgenomen tijdens de studiedag Meertalige leesbevordering op 7 november 2025 in De Krook, Gent.    Waar gaat deze aflevering over?  In een boeiende lezing laat Mirjam Günther zien hoe streek­talen als Fries, Gronings en Limburgs een bron van kracht kunnen zijn in het leesonderwijs. Ze laat met onderzoek én praktijkvoorbeelden zien dat streektaal geen belemmering vormt voor Nederlands, maar leesmotivatie, taalbewustzijn en begrip juist kan versterken. Wat zij vertelt over streektaal geldt net zo goed voor andere thuistalen.    Wat je meeneemt uit deze aflevering  Alle talen doen ertoe: het brein scheidt Fries, Nederlands of Arabisch niet in hokjes.  Kinderen die met streektaal opgroeien scoren net zo goed of beter op begrijpend lezen; streektaal is geen achterstand.  Lezen is meer dan technisch decoderen: samen praten, vergelijken en redeneren over teksten staat centraal.  Concrete projecten (zoals Friese leesteksten gekoppeld aan wereldoriëntatie en toneellezen in streektaal) laten zien hoe je thuistalen speels en laagdrempelig kunt inzetten.  Werken met streek- en thuistalen hoeft geen extra vak te zijn, maar kan gewoon verweven worden in wat je al doet.    Kortom:  Streektaal is geen probleem om weg te werken, maar een kans om taal, identiteit en leesplezier te versterken.

    35 min
  2. 21-11-2025

    Aflevering 18: Meertalige leesbevordering lezing van Steven Delarue

    Meertaligheid benutten in ons onderwijs: geen ideologie maar common sense  Spreker: Steven Delarue (Onderwijscentrum Gent)  Opgenomen tijdens de studiedag Meertalige leesbevordering, 7 november 2025 in De Krook, Gent.    Waar gaat deze aflevering over?  De levendige en met humor gebrachte keynote van Steven Delarue laat zien waarom meertaligheid geen probleem is, maar een kans. Met cijfers uit Gent, herkenbare klaspraktijken, scherpe observaties en veel vaart maakt hij duidelijk dat thuistalen niet tegenover het Nederlands staan. Integendeel: meertaligheid helpt kinderen juist groeien.    Wat je uit deze aflevering meeneemt  Meertaligheid is de dagelijkse realiteit: in veel scholen heeft meer dan de helft van de leerlingen een andere thuistaal.  De thuistaal voorspelt niet of een kind goed kan lezen. Onderzoek toont dat een taalrijke omgeving belangrijker is dan welke taal er thuis wordt gesproken.  Kinderen gebruiken buiten school vaak wél veel Nederlands, bijvoorbeeld met vrienden en in vrijetijdsactiviteiten.  Lees- en leerachterstanden hebben meer te maken met kansenongelijkheid dan met meertaligheid.  Meertaligheid biedt cognitieve voordelen, zoals beter kunnen focussen en schakelen.    Wat scholen kunnen doen  Steven schetst drie manieren waarop scholen met meertaligheid kunnen omgaan:  Thuistalen toestaan.  Thuistalen zichtbaar maken in de school.  Thuistalen functioneel inzetten om lesdoelen te bereiken.    Met voorbeelden uit de praktijk laat hij zien dat het vaak in kleine dingen zit: een wereldbol met vlaggen, meertalige woordkaarten, of leerlingen eerst in hun thuistaal laten denken voordat ze overstappen naar het Nederlands.    Kortom:  Meertaligheid in de klas is geen ideologische keuze, maar gezond verstand. Door de thuistalen van leerlingen te erkennen en te benutten, ontstaat ruimte om te leren. In álle talen.

    45 min
  3. 20-11-2025

    Aflevering 17 De leescast: Tekstselectie in het literatuuronderwijs

    In deze aflevering van De Leescast, de podcast van Stichting Lezen, gaat Hasna Elmaroudi in gesprek met drie onderzoekers: Jeroen Dera, Maaike Koffeman en Lindsay Janssen. Zij deden samen met Yvonne Delhey, Sabine Jentges en Marloes Mekenkamp onderzoek naar wat er in het literatuuronderwijs op het vwo echt gelezen wordt - bij Nederlands, Engels, Frans, Duits en Spaans.  Waarom staan Multatuli, Goethe, Saint-Exupéry en Shakespeare nog steeds zo stevig in de literatuurlessen? Hoe verhouden die klassiekers zich tot de boeken die docenten hun leerlingen juist aanraden om zelf te lezen? En wat betekent dat voor de diversiteit, belevingswereld en leesmotivatie?    Over de gasten  Jeroen Dera – letterkundige, onderzoeker en lerarenopleider Nederlands.  Maaike Koffeman – letterkundige, onderzoeker en lerarenopleider en auteur van een literatuurmethode Frans.  Lindsay Janssen –letterkundige, onderzoeker en lerarenopleider Engels    Lees het volledige onderzoek: https://www.lezen.nl/publicatie/tekstselectie-in-het-nederlandse-literatuuronderwijs/     In deze aflevering hoor je onder meer:  Hoe het onderzoek is opgezet en waarom voor het eerst alle moderne vreemde talen én Nederlands samen zijn onderzocht.  Waarom samenwerking tussen secties (Nederlands en moderne vreemde talen) cruciaal is voor een rijker literatuuronderwijs.  Welke teksten het vaakst klassikaal behandeld worden en welke boeken docenten juist aanraden aan hun leerlingen om zelf te lezen  Wat opvalt in de lijsten: veel canonieke, mannelijke, witte auteurs op de leeslijst, maar óók een langzaam groeiend aandeel eigentijdse en diverse auteurs als het gaat om aanraders voor leerlingen.  De spanning tussen curriculum, tijd & examens aan de ene kant en leesplezier & dialoog aan de andere kant.  Hoe je literatuur kunt inzetten voor cultuurbewustzijn, multiperspectiviteit en gesprekken over thema’s als racisme, consent en ongelijkheid.Het verschil overbruggen tussen de literatuurlijst en de aanraders; waar kunnen aanraders ook ingezet worden in de klas, in plaats van aan te raden dat leerlingen dit buiten de les doen    Reageren?  Wil je reageren op deze aflevering of je eigen ervaringen met literatuuronderwijs delen?  Laat van je horen via de socials van Stichting Lezen.    Vond je deze aflevering waardevol?  Deel de podcast met een collega en laat een review achter in je podcastapp – zo help je anderen De Leescast ook te vinden.

    37 min
  4. 26-02-2025

    Aflevering 13: Lesya Ganushchak over praten over lezen

    In deze aflevering praat Hasna El Maroudi met Lesya Ganushchak ( Erasmus Universiteit Rotterdam) Gesprekken over lezen op scholen hebben een positieve invloed op de leesmotivatie, het leesbegrip en het leesgedrag van leerlingen in zowel het basisonderwijs als het voortgezet onderwijs. Dit blijkt uit een literatuurstudie van universitair docent Lesya Ganushchak, gepubliceerd in het rapport Praten over lezen. Ganushchak onderzocht 62 studies die gericht waren op programma’s waarbij tijdens schooltijd over lezen werd gepraat. De centrale vragen in de literatuurstudie waren: Hoe worden gesprekken over lezen in de klas vormgegeven? en  Welk effect hebben deze gesprekken op de leesmotivatie, het leesgedrag en de leesvaardigheid van leerlingen?  Vrijwel alle studies in deze literatuurstudie (98%) laten een positieve invloed zien van gesprekken over boeken en lezen op de leesmotivatie van leerlingen. Ook op het gebied van leesgedrag laten de beschikbare studies regelmatig positieve effecten zien ( in 80% van de gevallen), op bijvoorbeeld concentratie en betrokkenheid  bij het lezen. Het effect van gesprekken op leesbegrip is wisselend. Sommige studies laten wel een positieve invloed zien (46%), met name bij zwakkere lezers. Andere studies vinden geen effect. Lees hier het onderzoeksrapport Praten over lezen. Een literatuurstudie naar de invloed van gesprekken over teksten en lezen op de leesontwikkeling van leerlingen in funderend onderwijs (2025) Leesmonitor maakt het beschikbare onderzoek naar lezen , leesbevordering en literatuureducatie toegankelijk voor een breed publiek. Kijk op lezen.nl/onderzoek. Stichting Lezen is er om alle kinderen het plezier in lezen te laten ontdekken zodat ze kunnen uitgroeien tot blijvende lezers. Dat doen we met een effectieve leesbevorderingsaanpak. Als een stimulerende leesomgeving en competente leesbevorderaars aanwezig zijn kan ieder kind prettige leeservaringen opdoen. Lees je nu, lees je later ! Het boek dat Lesya als kind las: Alice Journey   Interview: Hasna El Maroudi Productie: Marc Brouwer

    26 min
  5. 16-12-2024

    Aflevering 12: Mira Beukering en Judith de Lang, over Begeleid Diep Lezen

    De Leescast In deze aflevering praat Hasna El Maroudi met Mira Beukering en Judith de Lang. Bij Begeleid Diep Lezen, een gespreksmethode voor 4 en 5 vwo, stellen docenten hun leerlingen vragen over opvallend taalgebruik in literaire verhalen. De methode vergroot zowel de literaire als de zakelijke leesvaardigheid van leerlingen, blijkt uit het promotieonderzoek van Mira Beukering (Vrije Universiteit en docent Nederlands). Mira vertelt over het onderzoek, de gespreksmethode en de lessenserie die ze daarbij heeft ontwikkeld. Haar collega-docent Nederlands Judith de Lang vertelt over haar ervaringen met de lessenserie in de klas. Centrale rol voor docent Nederlands Bij Begeleid Diep Lezen heeft de docent Nederlands een centrale rol. De docent leest samen met leerlingen een literair verhaal, en maakt leerlingen tijdens het (voor)lezen bewust van opvallend taalgebruik en opvallende verhaalelementen in de tekst. Dit doet de docent door prikkelende vragen te stellen die inferenties, associaties en interpretaties stimuleren. Stap voor stap wordt de leerlingen aangeleerd om ook zelfstandig het opvallende taalgebruik te registreren en hier vragen bij te formuleren (volgens het principe ‘rolwisselend leren’). Zo wennen zij aan een literaire leeshouding. Docentenhandleiding en tutorials In de docentenhandleiding Begeleid Diep Lezen van Mira Beukering staat een beschrijving van de gelijknamige gespreksmethode en een vijfdelige lessenserie. Als aanvulling op de handleiding zijn twee tutorials ontwikkeld om docenten die daar behoefte aan hebben extra ondersteuning te bieden.   De tutorials zijn complementair. In tutorial 1 demonstreert ontwikkelaar, tevens docent Nederlands, Mira Beukering in een een-op-eengesprek de belangrijkste principes van de gesprekstechnieken met twee leerlingen uit vwo 4. In tutorial 2 laat Mira de toepassing van de methode in een klassensetting zien. Zij doorloopt hierin samen met een groep leerlingen onderdelen van de eerste vier lessen. In een fragment van de vijfde les stellen leerlingen elkaar zelfstandig vragen over het gelezen verhaal. Begeleid Diep Lezen in een een-op-eengesprek (video, 2024) Begeleid Diep Lezen in de klas (video, 2024)   Mira Beukering, promovendus aan de Vrije Universiteit en docent Nederlands op het Vossius Gymnasium in Amsterdam,onderzocht de effectiviteit van de methode Begeleid Diep Lezen middels twee experimenten. Ze ontwikkelde de methode Begeleid Diep Lezen samen met hoogleraar Nederlandse Letterkunde Jacqueline Bel. Het onderzoek naar de effectiviteit van de methode, kwam tot stand onder begeleiding van Roel van Steensel, Adriana Bus en Jacqueline Bel.   De resultaten van het onderzoek naar de gespreksmethode zijn opgenomen in de congresbundel Lezen in beweging van Stichting Lezen. Lees hier onderzoeksartikel ‘Hebben leerlingen in de bovenbouw van het vwo begeleiding nodig bij het lezen van literaire teksten? Naar een methode voor Begeleid Diep Lezen’ in de congresbundel Lezen in beweging.   Leesmonitor maakt het beschikbare onderzoek naar lezen, leesbevordering en literatuureducatie toegankelijk voor een breed publiek. Kijk op lezen.nl/onderzoek. Stichting Lezen is er om alle kinderen het plezier in lezen te laten ontdekken zodat ze kunnen uitgroeien tot blijvende lezers. Dat doen we met een effectieve leesbevorderingsaanpak. Als een stimulerende leesomgeving en competente leesbevorderaars aanwezig zijn kan ieder kind prettige leeservaringen opdoen. Lees je nu, lees je later.   Interview: Hasna El Maroudi Productie: Marc Brouwer

    33 min

Info

De podcast van Stichting Lezen over lezen, leesbevordering en literatuureducatie.