Meesterwerk Podcast

Jan Jaap Hubeek

Welkom bij de NIVOZ-podcast van meesterwerk. Een serie gesprekken van Jan Jaap Hubeek waarin hij met mensen uit het onderwijs op zoek gaat naar onderwijskundig avontuur of ondernemerschap. Zij die de kanteling of de versnelling van het onderwijssysteem inzetten. Gesprekken over het meesterwerk dat deze mensen in het onderwijs realiseren. Meesterwerk is een kanaal geworden van Stichting NIVOZ, het Nederlands Instituut voor Onderwijs en Opvoedings Zaken (NIVOZ).

  1. 3 dgn geleden

    #202 Het koloniale verleden en de doorwerking in ons onderwijs vandaag

    Vijftig jaar geleden werd Suriname onafhankelijk. Surinaamse leerlingen leren nog altijd veel over Nederland; Nederlandse leerlingen nauwelijks iets over Suriname. Dat eenzijdige kennisverkeer is geen detail, het bepaalt hoe we ons tot elkaar verhouden. In deze podcast bezoekt Jan Jaap Hubeek Hanna Mitra Rambaran, docent bestuurskunde aan de Haagse Hogeschool. Binnen de minor 'Racisme en discriminatie op de werkvloer en in de samenleving' geeft zij les over het koloniale verleden en de doorwerking daarvan. Toen ze begon, stuitte ze op een hardnekkig feit: bruikbaar lesmateriaal was er niet. Dus deed ze in een vakantie zelf het onderzoek en schreef ze haar eigen syllabus, met een tijdlijn van het Haags Historisch Museum. Die tijdlijn lopen we langs. Jan Pieterszoon Coen en de Banda-eilanden, waar een hele bevolking werd uitgeroeid om de handel in nootmuskaat. Het contractarbeidersmodel dat al werd geoefend vóór de slavernij was afgeschaft. De tien jaar staatstoezicht daarna, waarin niet de vrijgemaakten maar de plantagehouders werden gecompenseerd. En de opstand op plantage Mariënburg in 1902, waar vierentwintig mannen werden doodgeschoten en met ongebluste kalk in een massagraf verdwenen - een plantage van de Nederlandsche Handel-Maatschappij, de voorloper van ABN AMRO. "Dat zijn verhalen die heb je nooit hoorde op school." Maar het gesprek gaat over meer dan de feiten. Over wat het van een docent vraagt om dit onderwerp op de agenda te krijgen én te houden. Over studenten die boos weglopen, en over studenten bij wie het landt zodra ze zien wie er in een Gouden Eeuw-schilderij op de laagste plek staat. Over de wrange constatering dat het koloniaal verleden pas nu in de onderwijsvisie verschijnt - drie jaar nadat zij het bouwde. En over de vraag wie zich dit denken kan veroorloven. Mitra Rambaran werkte in Suriname bij de medische zending, in het binnenland. "In Suriname is men bezig met overleven. Als je het goed hebt in je leven, ga je over dit soort dingen nadenken." Haar boodschap aan wie iets met dit thema wil: je hoeft het niet alleen te doen. Ga in gesprek met wie er al mee bezig is, gebruik hun materiaal én noem hun naam. En gevraagd waar ze over vijf jaar hoopt te staan: als gastspreker voor de klas. Genoemd in deze aflevering Staat en slavernij. Het Nederlandse koloniale slavernijverleden en zijn doorwerkingen — Rose Mary Allen e.a. Uitgever: Athenaeum (2023)De suiker die niet zoet was — Safdar Zaidi & Marieke de Wijs, vertaald door Mitra Rambaran (U2pi, 2013)De vloek van de nootmuskaat. Boodschap aan een planeet in crisis — Amitav Ghosh, vertaald door Menno Grootveld (Atlas Contact, 2024, ISBN 978-90-450-5133-8)Haags Historisch Museum (tentoonstelling over zwarte bedienden) en het MauritshuisHet Surinaams Museum en The Black Archives, AmsterdamHet artikel dat aanleiding was voor dit gesprek: Vijftig jaar Surinaamse onafhankelijkheid: wat we (niet) over elkaar leerden, Rasheed Jamaloodin, Red Pers: https://redpers.nl/vijftig-jaar-surinaamse-onafhankelijkheid-wat-we-niet-over-elkaar-leerden/

  2. 24 mrt

    #198 Basisschool de Stern - in gesprek met Martijn van Ackooij

    Martijn van Ackooij is directeur van Kindcentrum De Stern in Rotterdam – een plek waar onderwijs en opvang samenkomen, van 0 tot 13. Geen gewone school. Een kindcentrum dat de inspiratie van het vrijeschoolonderwijs combineert met de stevigheid van regulier onderwijs, samengebald in drie woorden: hoofd, hart en handen. In dit gesprek nemen we de lemniscaat als leidraad. Want bij De Stern begint het niet bij methodes, niet bij data, maar bij één fundamentele vraag: wat is de bedoeling van ons onderwijs? Vanuit die intentie is een curriculum gebouwd, een dagindeling, rapporten, oudergesprekken – alles congruent, alles in beweging. Martijn vertelt hoe hij in anderhalf jaar een team heeft gevormd van mensen met wortels in theater, architectuur en conservatorium. Hoe vertrouwen, compassie, stabiliteit en hoop geen managementjargon zijn, maar de dagelijkse grondstof van goed schoolleiderschap. En waarom hij geen stress heeft van ziekmeldingen op zondagavond. We praten ook over hoogbegaafdheid vanuit sociaal-emotionele grond, over cultureel responsief onderwijs in een grootstedelijke context, en over het bewuste buiten de deur houden van onderwijshypes die niet passen bij de visie. Een gesprek over pedagogisch leiderschap dat begint waar het moet beginnen: bij het kind. De Stern: https://kc-destern.nl/ De lemniscaat: https://nivoz.nl/nl/nro/doe-je-wat-je-belangrijk-vindt-de-lemniscaat-als-instrument-om-te-werken-aan-congruentie-tussen-intentie-ontwerp-en-handelen-in-de-onderwijspraktijk

  3. 07-12-2025

    #197 Janusz Korczak en de radicale gelijkwaardigheid van kinderen

    Janusz Korczak (1878-1942) was een Pools-Joodse kinderarts die zijn leven wijdde aan kinderen zonder rechten. In zijn weeshuis in Warschau richtte hij een kinderparlement en kinderrechtbank op – waar ook hijzelf werd aangeklaagd. Al in 1919 formuleerde hij drie grondrechten voor kinderen, zeventig jaar vóór het VN-Kinderrechtenverdrag. In dit gesprek vertelt Arie de Bruin, voorzitter van de Nederlandse Korczak Stichting, over het leven en gedachtegoed van deze bijzondere pedagoog – en waarom zijn ideeën juist nu zo actueel zijn. Arie de Bruin is voorzitter van de Nederlandse Korczak Stichting. Hij was 45 jaar werkzaam in het onderwijs: als onderwijzer, directeur van een basisschool, leraar pedagogiek aan de pabo en locatiedirecteur. In 1985 kwam hij voor het eerst in aanraking met het werk van Korczak via het boek Hoe houd je van een kind? – een ontmoeting die hij beschrijft als 'thuiskomen'. Sindsdien zet hij zich in voor het verspreiden van Korczaks gedachtegoed. Bronnen en meer lezen:Boeken van Janusz Korczak Korczak, J. (2010). Hoe houd je van een kind. Het kind in het gezin. Amsterdam: Uitgeverij SWP. (Vertaling en bewerking R. Görtzen)Korczak, J. (2007). Het recht van het kind op respect. Amsterdam: Uitgeverij SWP. (Vertaling en bewerking R. Görtzen)Korczak, J. (2012). De republiek der kinderen. Amsterdam: Uitgeverij SWP. (Vertaling en bewerking R. Görtzen) Over Korczak Berding, J. (2020). Janusz Korczak: Educating for Justice. Springer.Lifton, B.J. (2005). The King of Children: The Life and Death of Janusz Korczak. American Academy of Pediatrics. Artikelen Stevens, L. & Stevens, M. (2025). 'Korczaks grondrechten in deze tijd: Vergelijk mij niet met anderen.' In: Korczak Jaarboek 2025: Het recht op de dag van vandaag. Janusz Korczak Stichting / Uitgeverij SWP.De Bruin, A. (2015). 'Janusz Korczak: inspirator voor mensen in het onderwijs.' NIVOZ. nivoz.nlBerding, J. 'Janusz Korczak en de wet van respect.' NIVOZ. nivoz.nl Websites Janusz Korczak Stichting Nederland: korczak.nlKorczak Digital Repository (internationaal archief): korczak.ckc.uw.edu.pl

  4. 01-12-2025

    #196 Hannah Arendt en het onderwijs: Liefde voor de wereld

    "In de opvoeding zal blijken of wij genoeg van de wereld houden." Op 4 december is het precies 50 jaar geleden dat Hannah Arendt overleed. Een bijzonder moment om stil te staan bij een denker wier ideeën over onderwijs actueler zijn dan ooit. Ter gelegenheid van deze sterfdag maakte Jan Jaap Hubeek een podcast met twee belangrijke Nederlandse Arendt-kenners: Joop Berding – auteur van meerdere boeken over Arendt, waaronder Het gepassioneerde leven van Hannah Arendt. Hij publiceerde daarnaast veel over opvoeding en onderwijs. Zijn kennismaking met Arendt, bijna 25 jaar geleden, noemt hij 'transformatief'. Hanke Drop – hogeschoolhoofddocent aan Hogeschool Utrecht, werkzaam bij het lectoraat Normatieve Professionalisering. Ze is actief in liberal arts onderwijs en gefascineerd door Arendts grensoverschrijdende manier van denken. Samen spraken we over liefde voor de wereld, de school als tussenruimte, en de vraag die we te weinig stellen: waartoe leiden we eigenlijk op? Aan bod komen onder andere: *Amor mundi – de liefde voor de wereld als pedagogische opdracht *Nataliteit – kinderen als nieuwkomers die we moeten toerusten, niet vormen naar ons beeld *De school als tussenruimte – tussen de privésfeer van het gezin en de publieke wereld *De tafel van de wereld – hoe verschillende perspectieven in de klas samenkomen *De waartoe-vraag – waarom we niet alleen moeten vragen 'wat werkt?', maar 'waartoe?' Citaat"Verantwoordelijkheid is een heel belangrijk pedagogisch begrip. De zorg voor kinderen betekent ook dat je heel actief inzet om hen iets te leren. We kunnen kinderen niet zomaar aan henzelf overlaten. Het is veel meer een 'wijzen op', een 'verwijzen naar' de dingen die wij als volwassen generatie door willen geven." — Joop Berding Meer lezen*Hannah Arendt, Tussen verleden en toekomst (met daarin 'De crisis in de opvoeding') *Hannah Arendt, Vita Activa / De menselijke conditie *Joop Berding, zijn werk over Arendt: https://joopberding.com/arendt/ *Pedagogische Canon op NIVOZ: Hannah Arendt en de school als tussenruimte: https://nivoz.nl/nl/hannah-arendt-en-de-school-als-tussenruimte-onderwijs-is-er-niet-om-de-wereld-te-verbeteren-maar-om-cultuur-door-te-geven

Beoordelingen en recensies

4,7
van 5
45 beoordelingen

Info

Welkom bij de NIVOZ-podcast van meesterwerk. Een serie gesprekken van Jan Jaap Hubeek waarin hij met mensen uit het onderwijs op zoek gaat naar onderwijskundig avontuur of ondernemerschap. Zij die de kanteling of de versnelling van het onderwijssysteem inzetten. Gesprekken over het meesterwerk dat deze mensen in het onderwijs realiseren. Meesterwerk is een kanaal geworden van Stichting NIVOZ, het Nederlands Instituut voor Onderwijs en Opvoedings Zaken (NIVOZ).