Fakkeldragers in het onderwijs

Human Education | Mariska Schrage

Een fakkeldrager in het onderwijs is iemand die het vuur van motivatie en verbeelding in zichzelf en anderen weet aan te wakkeren en daarmee een ruimte en lichtheid in het onderwijs brengt waar dat niet mogelijk leek. Fakkeldragers is het onderwijs is een plek waar onderwijsprofessionals elkaar ontmoeten om inzichten met elkaar te delen en te spreken over de kunst en mens-zijn. Een podcast waar je van oplaadt en die je knetterend uitdaagt om samen met andere energieke onderwijsprofessionals een waanzinnig wijze wereld te creëren.

  1. 28 okt

    #29 Nono Poels - Over regels, ruimte en een orkest zonder hiërarchie

    Fakkeldragers in het Onderwijs, met Nono Poels en Arnold van Gessel Wat gebeurt er als een bestuurder, een docent en een student naast elkaar zitten en geen van drieën weet hoe je een viool vasthoudt? In deze aflevering gaat het over ontwikkelen als beweging die nooit af is. Het gaat over de ruimte die er al is, als je haar durft te zien. Het gaat ook over de moed om een deur te openen die volgens de regels dicht moet blijven. De fakkeldrager Nono PoelsNono Poels is taalwetenschapper, onderzoeker en oprichter van het SWLO (Samen Werken aan LevenLang Ontwikkelen) in Doetinchem. Als onderwijsauditor zag ze steeds opnieuw hoeveel ruimte er tussen de regels ligt. Ze onderzocht waarom mensen uitvallen bij een overstap en kwam uit bij taal. Woorden dragen ongemerkt hiërarchie en verwachtingen met zich mee. Ze zocht een taal die dat gewicht mist en vond die in muziek. In haar leerorkest begint iedereen bij nul. De gesprekspartner Arnold van GesselArnold van Gessel is interim directeur en rector in het voortgezet onderwijs in de Achterhoek. Hij denkt in mogelijkheden en kent de wet- en regelgeving goed genoeg om te weten dat bijna alles kan. Hij is trots op scholen die hun onderwijs durfden te herschikken. Het boek De brief voor de koningNono neemt De brief voor de koning mee, geschreven en geïllustreerd door Tonke Dragt. In de nacht voor zijn ridderslag hoort de jonge Tiuri een stem die om hulp smeekt. Hij mag niet opendoen. Dragt bedacht dit moment ooit als vraag voor haar eigen tekenleerlingen: wat zou jij doen? Daarnaast ligt een tweede boek op tafel, Canto General van Pablo Neruda. Dat boek is een stukje van Nono’s Spaanstalige wortels. Check-in | Ontwikkeling als bewegingWe zitten in een broedplaats die vroeger een bibliotheek was. De kinderleuning bij de trap is er nog steeds. Vanaf daar zoeken we het verschil tussen groeien en ontwikkelen, met een knop, een bloesem en een appel. Halverwege verschijnt er een ladder met twee stokken en dwarssporen. Tussen de regels door | een stem achter de deurEen fragment over stilte, een kapel en een stem die blijft nazinderen. Wat kost het om je innerlijke kompas te volgen? Waarom is dat soms precies wat het onderwijs nodig heeft? Bladeren door de school | Samen leren vanaf de eerste nootOver wat er gebeurt als je de lestijd heel anders organiseert. Over een getal dat Arnold nooit zal vergeten. Over een orkest waarin professionele musici ook opnieuw moeten leren. Dichter bij huis gaat het over een brief die een leerling zelf schreef om zijn docenten te overtuigen. Van bladzijde naar buitenwereld | ruimte om je kompas te volgenWat gunnen we het onderwijs? Er komen drie wensen op tafel. Eén ervan ligt al bij de staatssecretaris. Check-out | wat er nog naklinktWat blijft er sudderen na een uur waarin twee mensen ontdekken hoeveel ze op elkaar lijken? Opgenomen op vrijdag 29 mei 2026 in De Stek, broedplaats in Doetinchem.

  2. 12 okt

    #28 Elma Harkema - Wie vertraagt, hoort meer

    Deze aflevering speelt zich af aan de keukentafel van Elma Harkema in Assen. Door de open schuifpui kijk je uit op een tuin in mei, terwijl het schooljaar richting de eindstreep raast. Precies in die spanning tussen bloeien en afronden begint het gesprek. De fakkeldrager Elma Harkema stond vijftien jaar voor de klas in het basisonderwijs en het speciaal basisonderwijs. Nu is ze trainer en coach voor leerkrachten die binnen de kaders buiten de lijntjes willen kleuren. Ze werkt vanuit het waarderend onderzoeken en begeleidt leerkrachten die vastlopen in overbelasting en verder willen. De gesprekspartner Christy Tanghé is onderwijsadviseur en trainer. Ze begeleidt teams bij leerprocessen en curriculumbewustzijn, onder meer rond burgerschap. Samen met Elma was ze ook te gast in aflevering 23. Het boekDe reis van de wijze kat is geschreven en geïllustreerd door James Norbury. Een kat gaat op zoek naar rust en ontmoet onderweg dieren die hem elk een spiegel voorhouden. Elma koos het als het boek dat ze zichzelf als kind had gegund. Check-inHet ritme van de seizoenen schuurt met het ritme van het schooljaar. Je hoort over zaadjes, over een team bekeken als tuin en over een perenboom die gesnoeid werd. Tussen de regels doorElma leest voor over een wolvenwelp met een onrustige droom. Daarna vertelt ze over het moment waarop ze voor het eerst bewust buiten de lijntjes kleurde, en wat dat in gang zette. Bladeren door de schoolVan het pannaveldje tot de prikpen op het kindcentrum: herkenbare momenten waarop we snel naar een nieuwe regel grijpen. De waarderende cyclus komt langs, net als de vraag “zeg nou maar hoe het moet”. Ook een navigatiesysteem en een witte eend spelen een rol. Van bladzijde naar buitenwereldWat gunnen zij het onderwijs? Het gaat over schatkistjes, over ruimte en over een grote opdracht die je klein mag maken. Check-outEen druppel op een gloeiende plaat, een olievlek en een puzzel die blijft liggen. Voor wie voelt dat het tempo in school niet klopt en zoekt naar het eigen kompas daaronder. Een aflevering om met de deur open te luisteren. Deze aflevering van Fakkeldragers in het onderwijs werd opgenomen op 6 mei 2026 in Assen.

  3. 3 okt

    #27 Wieke van Hoek - De deur op een kier. Waar blijft de vraag van een kind als de rekenles begint?

    Fakkeldragers in het Onderwijs | Wieke van Hoek en Martijn Bellaard Een kleine school in een onopvallend straatje in De Bilt, omringd door groen. In klas vier van vrijeschool Het Zonnewiel slaat Wieke van Hoek een boek open dat zij als kind kreeg voorgelezen. Een meisje stapt een kleerkast in en laat de deur op een kier. De fakkeldrager. Wieke van Hoek is leerkracht op Het Zonnewiel en als zelfstandig lerarenopleider in het vrijeschoolonderwijs, verbonden aan de Marnix Academie. Zij zoekt bij ieder kind en iedere student naar de ingang waarlangs iemand in beweging komt. De gesprekspartner. Martijn Bellaard is docent bij Open-ICT aan de Hogeschool Utrecht. Hij was fakkeldrager in de vorige aflevering en schuift nu aan als luisteraar en meedenker. Het boek. Het betoverde land achter de kleerkast van C.S. Lewis, met illustraties van Pauline Baynes. Vier kinderen vervelen zich in een groot landhuis. De jongste probeert een kastdeur. Check-in. Hoe vrij is een vrije school? Drie mensen leggen hun beelden op tafel en ontdekken dat het woord meer vraagt dan het belooft. Tussen de regels door. Wieke leest voor en vertelt waarom Lucy haar al zo lang vergezelt. Over nieuwsgierigheid, over werelden achter een deur en over een bijna gekozen ander beroep. Bladeren door de school. Wat gebeurt er met de vraag van een kind die op het verkeerde moment komt? Een bak elastiekjes, een student met grapjes en de vraag of er iemand thuis is. Van bladzijde naar buitenwereld. Wat zouden Wieke en Martijn de minister meegeven? Over vertragen in een tijd van efficiëntie, over meten en over wat vorming nodig heeft om goed te zijn. Check-out. Ieder neemt één ding mee naar de dag van morgen. Het begint bij een fietstocht van zeven kilometer. Genoemd in deze aflevering De Staat van het Vernieuwingsonderwijs, tweede editie: Vertragen in tijden van efficiëntieGert Biesta over breed vormend onderwijs en moreel bewustzijnHet filmpje van De Vrije Denkers over nieuwsgierigheid [kijk hier]De eerdere aflevering met Martijn Bellaard als fakkeldrager [link] Opgenomen op 17 april 2026 in De Bilt.

  4. 20 sep

    #25 Marieke Kievit - Van woorden naar werelden

    #25 Marieke Kievit Taal is alles – als je alles als taal durft te zien Wat gebeurt er wanneer je taal veel groter maakt dan lezen, schrijven en woordenschat? In deze aflevering staat fakkeldrager Marieke Kievit in het licht. Marieke is leerkracht op De Bascule, leergierig, goedlachs en altijd bereid om iets uit te proberen als het haar leerlingen verder kan brengen. Boeken hebben een vanzelfsprekende plek in haar klas. Ze leest veel, leest voor en gebruikt verhalen om werelden te openen die verder reiken dan de bladzijde. Aan tafel zit ook Brenda Kokje, senior onderwijsadviseur en opleider taalcoördinatoren bij Bureau Meesterschap. Vanuit haar expertise kijken we samen naar wat er onder Mariekes handelen ligt: hoe leren werkt, wat voorkennis doet, waarom hoge verwachtingen ertoe doen en welke rol de relatie tussen leerkracht en leerling daarin speelt. Marieke neemt Films die nergens draaien van Yorick Goldewijk mee uitgegeven bij uitgeverij Ploegsma. Een boek waarin je via een bijzondere bioscoop terug kunt stappen naar een moment uit je verleden. In Mariekes klas leidt dat tot een vraag waarop kinderen verrassend persoonlijke antwoorden geven. Check-in | Taal is alles We beginnen bij taal. Bij woorden kennen, begrijpen wat je leest en toegang krijgen tot leren. Al snel blijkt dat één ogenschijnlijk eenvoudige uitspraak genoeg is om een veel groter gesprek te openen. Tussen de regels door | Terug naar een moment Marieke leest voor uit Films die nergens draaien. Daarna vertelt ze wat er gebeurde toen ze het verhaal meenam haar klas in. Een vraag uit het boek opent een gesprek waarvoor vooraf geen lesdoel op papier stond. Bladeren door de school | Op het puntje van je stoel Een oude koffer, producten met palmolie en precies één liter water. Marieke laat zien hoe ze leerlingen nieuwsgierig maakt naar wat er komt. Brenda kijkt mee naar wat zulke ‘functionele haakjes’ doen met motivatie, voorkennis en leren. We praten ook over groepen die iets extra’s vragen, hoge verwachtingen, humor, veiligheid en de relatie die nodig is om samen te kunnen leren. Van bladzijde naar buitenwereld | Hoe groot is taal? Gaandeweg schuift het gesprek op naar een grotere vraag. Wat willen we kinderen eigenlijk meegeven wanneer we spreken over goed onderwijs en basisvaardigheden? Woorden krijgen gezelschap van beeld, muziek, theater, kunst en beweging. Daarmee komt ook brede ontwikkeling in beeld en wordt de openingszin van deze aflevering opnieuw interessant: als taal alles is, wat verstaan we dan eigenlijk onder taal? Check-out | Wat nemen we mee? We kijken terug naar wat gedurende het gesprek is gaan schuiven. Marieke, Brenda en Mariska nemen ieder iets anders mee. Eén vraag blijft na afloop nog op tafel liggen. Als jij door het doek van mevrouw Kano zou kunnen stappen en één moment uit je eigen leven opnieuw mocht bezoeken: naar welk moment zou jij dan teruggaan? Deze aflevering werd opgenomen op 6 april 2026 in Nieuw-Amsterdam

  5. 15 sep

    #24 Rens van der Voorn - Huilen mag, wachten niet

    Fakkeldragers in het Onderwijs — aflevering 24 Rens van der Voorn & Rudolf de Vreeze — Meester Jaap huilt In deze aflevering van Fakkeldragers in het Onderwijs schuiven twee schoolleiders uit Friesland aan tafel: Rens van der Voorn van IKC De Sprong en Rudolf de Vreeze van IKC Sin & Wille. Vier scholen delen hier één plein. Ooit gescheiden werelden, nu buren die elkaar opzoeken. Rens neemt Meester Jaap huilt van Jacques Vriens mee, met tekeningen van Annet Schaap: het verhaal waarin een meester laat zien dat verdriet, net als rekenen en taal, een plek verdient in de klas. Check-in — OntmoetenWat betekent ontmoeten eigenlijk, wanneer vier scholen op één plein staan? Rens en Rudolf blikken terug op een tijd waarin scholen in dezelfde wijk vooral concurrenten waren, met kinderen die de rivaliteit overnamen zonder precies te weten waarom. En op wat er verschuift zodra je zelf het initiatief neemt. Tussen de Regels Door — Meester Jaap huiltEen meester met een slaperig hoofd in de kring, een verdrietige Ellen, konijnen en opa's die door elkaar lopen. Rens vertelt waarom dit korte, eenvoudige verhaal precies raakt aan wat hij belangrijk vindt in leiderschap: emotie die er mag zijn, naast de lesstof. Bladeren door de School — Wijk, jeugd en verleidingVan een jongerensoos die binnen een jaar uitgroeit tot een vaste plek voor tientallen kinderen, tot de vraag hoever de opdracht van de school reikt wanneer het buiten de klas misgaat. Rens en Rudolf spreken open over grijze gebieden, de verleidingen van deze tijd en de balans tussen helpen en grenzen stellen. Van Bladzijde naar Buitenwereld — Kwetsbaarheid als leiderschapWat gebeurt er wanneer een leerkracht, of een schoolleider, zichzelf durft te laten zien? Het gesprek beweegt van het klaslokaal naar het team, van het kind naar de volwassene ernaast, en naar de vraag wat onderwijs eigenlijk mag omvatten. Check-out — Wat blijft hangenNiet afwachten, maar bewegen. Elkaar in de ogen kijken, ook wanneer dat spannend is. Rens en Rudolf sluiten af met wat ze zelf meenemen en met een wens voor het onderwijs die verder reikt dan dit ene gesprek. Luister de hele aflevering van Fakkeldragers in het Onderwijs, waarin ontmoeten, kwetsbaarheid en een huilende meester samenkomen.

  6. 4 sep

    #23 Christy Tanghé - Van stip naar stap

    Aflevering 23 — Fakkeldragers in het Onderwijs Deze aflevering schuift Christy Tanghé aan: leerkracht-geworden-trainer, werkzaam voor IPC Nederland en met haar eigen onderneming actief in het waarderend begeleiden van schoolteams. Naast haar zit Elma Harkema, eveneens trainer en adviseur in het onderwijs met haar eigen onderneming Licht & Wijs. Het gesprek speelt zich af in Christy's huis in Ruinerwold, tussen souvenirs van een leven dat langs Schotland, Singapore, Cambodja en Nigeria liep voor het hier terugkwam. Het boek van vandaag: De Stip, geschreven en getekend door Peter H. Reynolds. Een meisje, een leeg vel papier, en een lerares die iets doet wat meer in gang zet dan wie dan ook had kunnen bedenken. Check-inWat houdt je op dit moment groot en klein bezig? Een vraag die de wereld binnen handbereik brengt, en meteen laat zien hoe klein die eerste hanteerbare stap eigenlijk is. Tussen de regels doorChristy neemt een prentenboek mee dat al jaren in haar tas zit. Een punt op papier wordt het vertrekpunt voor een gesprek over loslaten, vertrouwen en wat er ontstaat als niemand vooraf de uitkomst bepaalt. Bladeren door de schoolWat gebeurt er in scholen zodra veranderen dichtbij komt? Over comfortzones, over spelen dat kinderen lijken te zijn verleerd, en over een leerkracht die zichzelf evenveel ruimte mag geven als het kind voor haar. Van bladzijde naar buitenwereldDe stip duikt overal weer op: bij burgerschap, bij kerndoelen, bij de vraag wat volwassenen zichzelf toestaan dat ze een kind allang gunnen. Check-outDrie mensen, drie woorden om mee naar huis te nemen. Vertragen. Een stip. Het antwoord dat je jezelf durft te geven. Beluister de hele aflevering op Spotify of Apple Podcasts.

Info

Een fakkeldrager in het onderwijs is iemand die het vuur van motivatie en verbeelding in zichzelf en anderen weet aan te wakkeren en daarmee een ruimte en lichtheid in het onderwijs brengt waar dat niet mogelijk leek. Fakkeldragers is het onderwijs is een plek waar onderwijsprofessionals elkaar ontmoeten om inzichten met elkaar te delen en te spreken over de kunst en mens-zijn. Een podcast waar je van oplaadt en die je knetterend uitdaagt om samen met andere energieke onderwijsprofessionals een waanzinnig wijze wereld te creëren.