De Gedachtestreep

Humanistisch Verbond
  • 5,0 (1)
  • Boeken

De Gedachtestreep – Het online boekenprogramma van het Humanistisch Verbond en de denktank Kwintessens. Johan Braeckman duikt in de beste non-fictieboeken van onze tijd en gaat in gesprek met auteurs, evenals met filosofen, historici en wetenschappers uit diverse disciplines. Van urgente hedendaagse vraagstukken tot de wijsheid van tijdloze klassiekers – diepgravend, kritisch en helder. Geen snelle soundbites, maar échte gesprekken over kennis, wetenschap en humanisme. De Gedachtestreep

  1. 2 dgn geleden

    De Gedachtestreep: Vincent Scheltiens Ortigosa, 'Onvoltooid verleden'

    Johan Braeckman spreekt met Vincent Scheltiens Ortigosa over zijn boek 'Onvoltooid verleden' (Ertsberg, 2025).Over het boekVijftig jaar geleden overleed de Spaanse generaal Francisco Franco, een van de langst regerende dictators van Europa. Na een burgeroorlog en bijna vier decennia dictatuur werd Spanje na diens dood een parlementaire monarchie. Winnaars en verliezers van de burgeroorlog waren stilzwijgend overeengekomen om het traumatische verleden achter zich te laten. De zwarte bladzijde werd omgeslagen zonder dat ze collectief gelezen was.Internationaal werd deze overgang geroemd als een volwassen consensus tussen twee daarvoor pal tegenover elkaar staande Spanjes. Binnen Spanje leidde die consensus ook tot straffeloosheid voor de misdaden die werden begaan tijdens de burgeroorlog en de dictatuur. Daarnaast ligt het aan de basis van systeemfouten waar het land nog steeds mee worstelt.Vandaag zijn er weinig landen waar het onverwerkte verleden zo vaak en fel opspeelt in de politieke en maatschappelijke actualiteit als in Spanje. Om dat te begrijpen moet dat traumatische verleden, de in het buitenland grotendeels vergeten dictatuur, verteld worden. In 'Onvoltooid verleden' blikt Vincent Scheltiens terug op dat overgangsproces van midden jaren 70 tot begin jaren 80, met alle mogelijke uitlopers tot vandaag.In een tijdsgewricht waarin democratische en sociale rechten en vrijheden wereldwijd door autocratische krachten geviseerd worden, stelt zich de vraag of een transitie zoals de Spaanse zich ook in omgekeerde richting kan voltrekken: door amnestie en amnesie consensueel van democratie naar dictatuur schuiven.Over de auteurVincent Scheltiens Ortigosa (1962) is doctor in de geschiedenis, als postdoctoraal onderzoeker verbonden aan het Power in History-Centre for Political History van de Universiteit Antwerpen waar hij ook gastprofessor is. Hij schrijft over nationalisme en rechtsradicalisme, politieke geschiedenis van België, de geschiedenis van de linkerzijde en de hedendaagse geschiedenis van Spanje.En verderLees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

    1 u 22 m

  2. 22 mei

    De Gedachtestreep: Kristof Smeyers, 'Uitdrijven'

    Johan Braeckman spreekt met Kristof Smeyers over zijn boek 'Uitdrijven' (Otheo Books, 2025).Over het boekMet de Verlichting dreef West-Europa zijn demonen uit. Demonische bezetenheid werd als bijgeloof verbannen naar de vuilbak van de geschiedenis. Maar dat was buiten de duivel gerekend. Zoals paus Franciscus in 2024 zei: 'Door de deur verdreven, is de duivel door het raam teruggekeerd.'Alle wensdromen van de moderniteit ten spijt bleef de vraag naar exorcisme – de rituele uitdrijving van de duivel en zijn dienaren – sinds de negentiende eeuw gestaag toenemen. In de laatste twintig jaar zag de katholieke wereld een ongeziene heropleving van de controversiële rite.Om te begrijpen waarom dit gebeurt, moet je 'Uitdrijven' lezen, een cultuurgeschiedenis van het exorcisme. Uitdrijven gaat over de kracht van een rite en de macht van een Kerk, maar ook over de limieten van die macht. Tussen rite en praktijk toont zich een geloofswereld in beroering. Vanuit de marges raakt deze geschiedenis aan een aantal grote vraagstukken die de moderniteit aanstuurden: over goed en kwaad, over lichamelijke en geestelijke autonomie, over geloof en twijfel.Over de auteurKristof Smeyers is historicus aan de KU Leuven. Hij doet er onderzoek naar de geschiedenis van religie, magie en wetenschap. Hij schrijft ook over fauna, flora en folklore.En verderLees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

    53 min.

  3. 13 mei

    De Gedachtestreep: Herman de Regt & Hans Dooremalen, 'Metaforen die ons het bos in sturen'

    Johan Braeckman spreekt met Herman de Regt & Hans Dooremalen over hun boek 'Metaforen die ons het bos in sturen' (Uitgeverij Noordboek, 2025).Over het boekAls iets de mens uniek maakt, dan is dat niet het denken, maar het gebruik van metaforen. De mens is het enige wezen dat in metaforen spreekt. Vreemd eigenlijk. Waarom gebruiken we zo vaak metaforen? Wat leveren die metaforen ons op?In dit boek bespreken de wetenschapsfilosofen Herman de Regt en Hans Dooremalen hoe metaforen werken, hoe we onszelf, als mens, op metaforische wijze beschrijven, en wanneer metaforen ons tot last worden. Tot slot waarschuwen ze voor misbruik van metaforen. Wie in argumentaties en conclusies metaforen gebruikt, zit per definitie fout. Metaforen zijn immers onwaar.Over de auteursHerman de Regt en Hans Dooremalen zijn als wetenschapsfilosofen verbonden aan Tilburg University. Ze schreven onder meer het wetenschapsfilosofisch handboek 'Exploring Humans' en 'Het snapgevoel. Hoe de illusie van begrip ons denken gijzelt', dat een vervolg is op 'Wat een onzin!'.En verderLees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

    1 u 3 m

  4. 1 mei

    De Gedachtestreep: Edgard Eeckman, 'Marijke begrijpt het niet'

    Johan Braeckman spreekt met Edgard Eeckman over zijn boek 'Marijke begrijpt het niet' (Borgerhoff & Lamberigts, 2024).Over het boekHet verhaal van de 70-jarige weduwe Marijke is exemplarisch voor de manier waarop wij vaak met patiënten omgaan. De auteur laat je haar moeizame tocht doorheen de zorg mee beleven. Het draait allemaal rond de manier waarop het zorgsysteem en de zorgverstrekkers (thuiszorg, ziekenhuizen, artsen, woonzorgcentra) met zorgvragers omgaan. Hoeveel aandacht voor en empathie met hebben we voor mensen die moeten worstelen om de juiste weg te vinden naar waar ze recht op hebben?Ons zorgsysteem kraakt in zijn voegen. Het wordt stilaan onbetaalbaar, de zorgnood stijgt en er is een tekort aan zorgverstrekkers en financiële middelen. Experts en beleidsmakers zijn het erover eens: er is nood aan een grondige hervorming. Het schaakbord van de zorg lijkt ondoorgrondelijk. Maar zou niet in de eerste plaats de patiënt, de cliënt, de resident aan zet moeten zijn? Is het belangrijkste schaakstuk niet de mens op het kwetsbaarst van zijn bestaan, als hij hulpbehoevend is?Over de auteurEdgard Eeckman (68) werkte lange tijd als communicatiemanager van het UZ Brussel. Hij behaalde een doctoraat in de media- en communicatiestudies en is gastprofessor aan verschillende onderwijsinstellingen. Hij is ook voorzitter van de vzw Patient Empowerment, toneelregisseur, acteur, schrijver en veelgevraagd gastspreker. Hij is lid van de humanistische denktank Kwintessens.En verderLees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

    1 u 5 m

  5. 10 apr

    De Gedachtestreep: Jan Balliauw, 'De droom van Poetin'

    Johan Braeckman spreekt met Jan Balliauw over zijn boek 'De droom van Poetin' (Borgerhoff & Lamberigts, 2025).Wat dreef Poetin toen hij besloot om in februari 2022 Oekraïne binnen te vallen? Velen konden niet geloven dat een dergelijke grootschalige oorlog nog mogelijk was in het Europa van de 21ste eeuw. Poetin greep terug naar het aloude machtsdenken in de internationale politiek. Zijn poging tot verovering van Oekraïne was essentieel om zijn ultieme droom te realiseren: van Rusland opnieuw een machtige staat maken die dominant is op het Europese continent. In De droom van Poetin onderzoekt Rusland-expert Jan Balliauw waarom Poetin de confrontatie met het Westen heeft opgezocht.Jan Balliauw werd geboren op 29 december 1959 in Beveren. Hij stampte met onder meer Stefan Blommaert Radio Centraal in Antwerpen uit de grond. Deze Vlaamse journalist ging in 1983 aan de slag als freelanceverslaggever over Oost-Europa en Rusland voor VPRO-radio. Zeven jaar later ging hij studeren in Leningrad en uiteindelijk bleef hij plakken in Moskou. Als Rusland-correspondent voor de toenmalige BRT kon hij twee liefdes combineren. Hij maakte er de val van de Sovjet-Unie mee en zag Gorbatsjov de macht verliezen. In 1993 nam hij het vliegtuig richting Brussel waar hij zich op de VRT-redactie specialiseerde in internationale politiek, Rusland en de Verenigde Staten.In 2011 reisde hij met Stefan Blommaert terug naar Rusland. In het boek Back in the USSR, naar de gelijknamige reeks op Canvas, maakten ze de balans op van twintig jaar Rusland na de val van de Sovjet-Unie.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

    1 u 17 m

  6. 27 mrt

    De Gedachtestreep: Farah Focquaert, 'Beter leven zonder vrije wil'

    Johan Braeckman spreekt met Farah Focquaert over haar boek 'Beter leven zonder vrije wil' (Borgerhoff & Lamberigts, 2025).De vrije wil is een illusie. Al onze daden, gedachten, gedragingen zijn gedetermineerd door een combinatie van nature en nurture. Maar als dat zo is, wat betekent dat dan? Zijn mensen dan niet meer moreel verantwoordelijk voor wat ze doen? Kunnen we mensen dan nog wel bestraffen of terechtwijzen? En bestaat er dan ook geen verdienstelijk gedrag meer, geen reden voor erkenning of bewondering? Of moeten we vrije wil dan gebruiken als een nuttige fictionaliteit? De auteur is elk geval zeker: het leven is beter zonder vrije wil. Het noopt ons om ons leven (de opvoeding van onze kinderen, het omgaan met je partner, het inrichten van een samenleving) zo te organiseren dat ons gedrag er positief door wordt beïnvloed.Professor en filosofe Farah Focquaert werkt als hoofddocent wijsgerige antropologie en onderzoeker aan de Vakgroep Wijsbegeerte en Moraalwetenschappen van de Universiteit Gent. Ze is een experte in o.a. het onderzoek naar de vrije wil en morele verantwoordelijkheid, bestraffing en detentie.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

    1 u 7 m

  7. 20 mrt

    De Gedachtestreep: Yves T'Sjoen over Breyten Breytenbach

    Johan Braeckman spreekt met Yves T'Sjoen over Breyten Breytenbach.Yves T'Sjoen (°1966) is hoogleraar moderne Nederlandse literatuur (Universiteit Gent) en voorzitter van het Arkcomité van het Vrije Woord.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

    1 u 20 m

  8. 25 feb

    De Gedachtestreep: Maarten van Buuren over Spinoza

    Johan Braeckman spreekt met Maarten van Buuren over Spinoza.Maarten van Buuren (1948) is emeritus hoogleraar Franse letterkunde aan de Universiteit Utrecht. Hij publiceerde veel over Spinoza en vertaalde zijn belangrijkste werken. Daarnaast is hij essayist. Hij schreef boeken over levenskunst, literatuur en depressie. Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

    1 u 34 m
Bekijk alles (78)

Info

De Gedachtestreep – Het online boekenprogramma van het Humanistisch Verbond en de denktank Kwintessens. Johan Braeckman duikt in de beste non-fictieboeken van onze tijd en gaat in gesprek met auteurs, evenals met filosofen, historici en wetenschappers uit diverse disciplines. Van urgente hedendaagse vraagstukken tot de wijsheid van tijdloze klassiekers – diepgravend, kritisch en helder. Geen snelle soundbites, maar échte gesprekken over kennis, wetenschap en humanisme. De Gedachtestreep

Informatie

  • Maker
    Humanistisch Verbond
  • Jaren actief
    2025 - 2026
  • Afleveringen
    78
  • Beoordeling
    Veilig
  • Copyright
    © Humanistisch Verbond
  • Website van aflevering
    De Gedachtestreep

Suggesties voor jou