Van vijf zintuigen naar AI: hoe Haystack het onderzoeksvak opnieuw vormgeeft Wat gebeurt er als je de werelden van marktonderzoek, innovatie, gedragswetenschap en kunstmatige intelligentie samenbrengt? Volgens Stefan Peters, Country Lead NL van Haystack Consulting (Haystack Consulting | Global strategic research partner), ontstaan er nieuwe manieren om consumenten, merken en markten beter te begrijpen. Tijdens ons gesprek op de NDSM-werf in Amsterdam vertelde hij over de ontwikkeling van Haystack, de impact van AI op het vakgebied en waarom menselijke expertise ook in een steeds verder digitaliserende wereld cruciaal blijft. Haystack Consulting heeft zijn oorsprong in sensorisch onderzoek. Het bureau bouwde jarenlang expertise op rondom de vijf zintuigen, met gespecialiseerde panels die producten beoordelen op geur, smaak en andere zintuiglijke eigenschappen. Vanuit die basis groeide de ambitie om organisaties breder te helpen bij innovatie, merkontwikkeling en het begrijpen van consumentengedrag. De afgelopen jaren heeft het bureau een duidelijke transformatie doorgemaakt. Waar sensoriek ooit de kern vormde, ligt de focus tegenwoordig sterk op de combinatie van menselijke intelligentie en AI. Volgens Stefan draait de toekomst niet om de vraag of AI mensen vervangt, maar om hoe technologie en menselijke expertise elkaar versterken. AI maakt het mogelijk om sneller inzichten te genereren, grote hoeveelheden data toegankelijk te maken en nieuwe onderzoeksmethoden te ontwikkelen. Tegelijkertijd blijft de menselijke context onmisbaar voor het interpreteren en toepassen van die inzichten. Een van de meest opvallende innovaties van Haystack is het Virtual Audience Platform. Met deze technologie creëert het bureau op basis van grote hoeveelheden data realistische digitale doelgroepen waarmee kwalitatief onderzoek kan worden uitgevoerd. Door verschillende databronnen en AI-modellen slim te combineren ontstaan persona’s die opdrachtgevers helpen om ideeën, concepten en vraagstukken veel sneller te verkennen dan via traditionele onderzoekstrajecten mogelijk zou zijn. Volgens Stefan gaat het daarbij nadrukkelijk niet om het vervangen van echte consumenten. Het platform wordt vooral ingezet om sneller te leren, richtingen te verkennen en onderzoek efficiënter te maken. Voor grote strategische beslissingen blijft validatie met echte doelgroepen belangrijk. Juist de combinatie van beide werelden levert volgens hem de grootste meerwaarde op. Innovatie vormt het hart van veel projecten die Haystack uitvoert. Een aanzienlijk deel van het werk richt zich op het ontwikkelen en testen van nieuwe concepten, producten en proposities. Daarnaast ondersteunt het bureau organisaties bij vraagstukken rondom prijsstrategieën, merkontwikkeling, klantreizen en complexe marktuitdagingen. Daarbij helpt Haystack klanten om structuur aan te brengen in een wereld waarin steeds meer data beschikbaar is en keuzes steeds ingewikkelder lijken te worden. Tijdens het gesprek deelde Stefan ook enkele projecten waar hij bijzonder trots op is. Zo werkt Haystack al jaren samen met Suntory (Suntory) op het gebied van prijs- en portfoliomanagement. Daarnaast noemde hij een maatschappelijk project voor het Ouderenfonds (Week tegen Eenzaamheid bijlage), waarbij innovatieve onderzoeksmethoden werden ingezet om nieuwe inzichten te verkrijgen. Ook een innovatietraject met Heineken, waarbij samen met R&D-teams nieuwe productrichtingen werden ontwikkeld, behoort tot zijn persoonlijke hoogtepunten. Opvallend is hoe diep AI inmiddels verweven is in de dagelijkse werkzaamheden binnen Haystack. Medewerkers gebruiken verschillende AI-tools voor analyses, voorbereiding, rapportages en kennisontwikkeling. Toch ziet Stefan de toekomst niet als een wereld waarin alleen technologische vaardigheden tellen. Nieuwsgierigheid, kritisch denken en het vermogen om inzichten te vertalen naar concrete beslissingen blijven volgens hem minstens zo belangrijk. Daarnaast werkt Haystack aan nieuwe modellen waarmee organisaties niet alleen beter kunnen begrijpen hoe hun merk ervoor staat, maar ook kunnen voorspellen wat de impact is van bepaalde keuzes. Door onderzoek, modellering en simulatie te combineren ontstaat een krachtig hulpmiddel waarmee merken strategische scenario’s kunnen verkennen voordat zij belangrijke investeringen doen. Kijkend naar de toekomst verwacht Stefan dat opdrachtgevers steeds meer zelf toegang krijgen tot data, dashboards en AI-gedreven analyses. Daardoor zal de rol van onderzoeksbureaus veranderen. Tegelijkertijd ziet hij juist nieuwe kansen ontstaan voor bureaus die organisaties kunnen helpen om de juiste vragen te stellen, inzichten te interpreteren en richting te geven aan complexe vraagstukken. Wat vooral blijft hangen na het gesprek is het pragmatische optimisme waarmee Stefan naar de toekomst kijkt. Hij ziet kunstmatige intelligentie niet als een bedreiging voor het vak, maar als een kans om onderzoek sneller, slimmer en waardevoller te maken. Voorwaarde is wel dat organisaties blijven investeren in menselijke kennis, nieuwsgierigheid en vakmanschap. Juist op dat snijvlak van technologie en menselijk inzicht lijkt Haystack Consulting zich de komende jaren verder te willen onderscheiden. Voor iedereen die geïnteresseerd is in de toekomst van marktonderzoek, innovatie en AI biedt het verhaal van Stefan een inspirerende inkijk in hoe het vak zich ontwikkelt. Niet door technologie centraal te stellen, maar door technologie in dienst te laten staan van betere inzichten en betere beslissingen. Tot slot Stefan’s lees- en luistertips: · The Semantic Brand Score: The Semantic Brand Score - ScienceDirect · Martin van Kranenburg – Van SEO naar GEO: Van SEO naar GEO door Martin van Kranenburg en Bob van Duuren - Managementboek.nl · En meer over dit thema vind je via dit interview: ‘Ondernemers missen verschuiving naar GEO’: Martin van Kranenburg ziet websites terrein verliezen · Congressen IIEX: IIEX Europe 2027 · En verder veel met start-ups praten