Food4Innovations - gesprekken over innovatie en technologie in agrifood sector.

Wouter de Heij

Welkom bij Food & Tech gesprekken, de podcast waar passie voor innovatie en technologie centraal staat! Van de nieuwste trends in elektrificatie tot de toekomst van plant-based foods, we duiken diep in de thema’s die onze wereld veranderen. Met inzichten uit de industrie, inspirerende gesprekken en praktische toepassingen, bieden we luisteraars een kijkje in de fascinerende wereld van innovatie. Bezoek ook onze blog op www.food4innovations.blog voor meer inspiratie en achtergrondartikelen. 🚀🌱 Ook op X @deheij, @SoftPaleo, @Food_Services_ deheij.substack.com

  1. Mar 25

    De Stikstofcrisis: Van een Crisis van Verwarring naar een Wenkend Perspectief (let op: AI-podcast, met kleine foutjes).

    Disclaimer: dit is een AI-podcast op basis van het rapport. De grote lijn klopt helemaal, maar er worden her en der wat kleine foutjes gemaakt. Niks aan te doen. De Nederlandse stikstofcrisis houdt het land al jaren in een houdgreep. Projecten voor woningbouw, infrastructuur en de verduurzaming van de landbouw zitten juridisch en maatschappelijk op slot. Maar is dit probleem werkelijk onoplosbaar? Een nieuw rapport van wetenschappers van Wageningen University & Research (WUR) en partners, getiteld “De Nederlandse stikstofcrisis: Van verwarring naar verbinding”, stelt dat de huidige impasse vooral het gevolg is van een fundamentele verwarring tussen verschillende problemen. In deze editie duiken we in de kern van dit rapport en kijken we naar de voorgestelde weg uit de mist. De Gordiaanse Knoop Ontward Volgens de auteurs is de huidige crisis ontstaan doordat drie afzonderlijke problemen op een ongelukkige manier met elkaar zijn verknoopt: * Het Milieukundige Probleem: De noodzaak om de totale uitstoot van stikstof (ammoniak, nitraat, lachgas) structureel te verlagen voor de kwaliteit van water, lucht en klimaat. * Het Ecologische Probleem: De feitelijke schade in natuurgebieden door decennia van stikstofovermaat, maar ook door verdroging en achterstallig beheer. * Het Juridische en Beleidsmatige Probleem: Een vastgelopen vergunningverlening door een extreme focus op onzekere modelberekeningen (AERIUS) op bedrijfsniveau, waardoor innovatie wordt geblokkeerd. De Oplossing: Sturen op Emissieruimte De meest fundamentele verschuiving die het rapport voorstelt, is de overgang van een complex depositiebeleid naar een robuust en gebiedsgericht emissiebeleid. In plaats van elke gram stikstof op kilometers afstand proberen te berekenen, pleiten de onderzoekers voor: * Duidelijke emissiedoelen per gebied: Ondernemers krijgen een vastgesteld ‘emissieplafond’ (milieugebruiksruimte). * Vrijheid voor vakmanschap: Zolang een bedrijf binnen zijn emissieruimte blijft, heeft de ondernemer de vrijheid om met eigen innovaties en maatregelen dit doel te bereiken. * Bufferzones en Hotspots: Een gerichte aanpak met emissiearme zones van 500 meter rond de meest kwetsbare natuurgebieden en extra inzet in gebieden met een hoge emissiedichtheid. Herstel van Vertrouwen Het rapport benadrukt dat technische oplossingen alleen niet genoeg zijn. De transitie vraagt om een verschuiving van een cultuur van wantrouwen en controle naar een van ‘geborgd vertrouwen’. Geef boeren, bouwers en beheerders de ruimte om hun werk te doen, maar vraag hen om zich daarover te verantwoorden op basis van meetbare resultaten. Ook voor de zogenoemde PAS-melders – ondernemers die buiten hun schuld in onzekerheid leven – biedt het rapport een uitweg: een generaal pardon voor degenen buiten de 500 meter-bufferzone, ingebed in een bredere, geborgde landelijke emissiereductie. Waarom dit Rapport nu Belangrijk is Dit rapport biedt een handreiking om de stikstofcrisis niet langer te zien als een onoplosbaar juridisch moeras, maar als een stuurbaar proces naar een vitale natuur én een duurzame economie. Het is een pleidooi voor pragmatisme, wetenschappelijke nuchterheid en, bovenal, verbinding. Het volledige rapport (WU 2026.001) is gratis te downloaden via de website van Wageningen University & Research. This is a public episode. If you'd like to discuss this with other subscribers or get access to bonus episodes, visit deheij.substack.com/subscribe

    De Stikstofcrisis: Van een Crisis van Verwarring naar een Wenkend Perspectief (let op: AI-podcast, met kleine foutjes).
  2. 07/25/2025

    De ammoniakuitdaging in de varkenshouderij.

    Ammoniak. Een kleurloos gas, nauwelijks waarneembaar, maar met verstrekkende gevolgen voor mens, dier en milieu. In Nederland is de varkenshouderij verantwoordelijk voor meer dan een derde van alle ammoniakuitstoot uit de veehouderij. En hoewel dit gas in politieke discussies vaak wordt gereduceerd tot abstracte emissiecijfers, gaat het in werkelijkheid om een complex samenspel van chemie, diergedrag, stalontwerp, gezondheid en beleid. Volgende week publiceer ik een nieuw artikel waarin ik de ammoniakproblematiek in de varkenshouderij tot op detailniveau uiteenzet. Het is gebaseerd op gedegen onderzoek en bevat niet alleen feiten over emissiebronnen, maar ook over concrete technische maatregelen, gezondheidsaspecten voor mens en dier, en mogelijke oplossingsrichtingen. Een must-read voor wie voorbij de slogans wil kijken. Maar laat me alvast enkele sporen uit het artikel met je delen. Een ‘lekkende kraan’ in de stal De uitstoot van ammoniak in varkensstallen is geen statisch gegeven. Het ontstaat in dynamiek – door temperatuur, luchtsnelheid, pH, het voederregime en zelfs het liggedrag van de dieren. Mest op de vloer, slurry in de kelder en roostervloeren fungeren als permanente verdampingsoppervlakken. Zonder slimme oplossingen is het, zoals ik in het artikel beschrijf, “dweilen met de kraan open”. Toch ís er wat aan te doen. Door die ‘kraan’ aan te pakken (denk aan andere vloeren, ventilatieontwerpen of mestverzuring) én de ‘plas’ af te dekken (denk aan afdekkingen en additieven), kan de uitstoot drastisch omlaag. Sommige maatregelen zijn zelfs relatief goedkoop én bevorderen het dierenwelzijn. Gezondheidseffecten: binnen en buiten de stal In het artikel schijn ik ook licht op de menselijke kant van het verhaal. Werknemers in de varkenshouderij krijgen bovengemiddeld vaak te maken met luchtwegklachten – niet vanwege ammoniak alleen, maar door de combinatie met stof, bacteriën en endotoxinen. Voor omwonenden is het risico kleiner, maar geurhinder en lichte blootstelling aan micro-organismen kunnen evengoed leiden tot gezondheidsklachten of verminderde leefkwaliteit. De link met MRSA? Die is er ook – en ik laat zien wat daarover bekend is (en wat niet). Een oproep tot nuance en technologie Wat me in het hele ammoniakdossier opvalt, is dat we het te vaak versimpelen tot “meer of minder boeren”. Dat is een politieke reflex, geen technische oplossing. Wat nodig is, is precisie: begrijpen waar ammoniak vrijkomt, hoe het gevormd wordt, en wat we eraan kunnen doen – zonder dierenwelzijn of voedselzekerheid op het spel te zetten. Het aankomende artikel is een poging daartoe. Een nuchtere, technische maar toegankelijke verkenning van een onderwerp dat ten onrechte vaak verengt tot een politiek dogma. This is a public episode. If you'd like to discuss this with other subscribers or get access to bonus episodes, visit deheij.substack.com/subscribe

  3. 04/30/2025

    Unraveling the Nitrogen Knot: New Scientific Insights Challenge Dutch Policy Models

    The Netherlands has been grappling with a complex nitrogen crisis for years, leading to heated debates and significant policy challenges. At the heart of the issue are questions about how nitrogen compounds, particularly ammonia (NH₃) from agriculture, spread through the atmosphere and deposit on sensitive natural areas. Official policy heavily relies on atmospheric transport models like OPS/AERIUS to calculate nitrogen deposition and inform permitting decisions. However, a new series of scientific reports by Ir. Wouter de Heij, an R&D and innovation expert in food technology, is challenging some of the fundamental assumptions underpinning this policy. Drawing on new measurements, model analyses, and literature, his second report, "Ammonia above and in the Netherlands: A scientific overview (part 2)," along with related articles on Foodlog.nl, presents a compelling case for revising how we understand and regulate nitrogen emissions and deposition. The Core Hypotheses: Local Deposition and Emission Overestimation De Heij's work centers around two main hypotheses: * Ammonia spreads primarily locally: Contrary to the assumption that ammonia diffuses widely across the landscape, the research suggests it deposits much closer to its source, often within a few hundred meters. * Emissions are overestimated, and deposition calculation is inaccurate: The official emission figures (NEMA) are argued to be too high, especially for certain livestock sectors, and the models used to calculate deposition are not sufficiently accurate, particularly at a local level. These hypotheses stem from the observation that new insights from measurements, models, and local dispersion of ammonia don't align with current policy assumptions. The report aims to provide a better understanding of the spatial distribution of ammonia and the reliability of models like OPS/AERIUS. Challenging the Dispersion Models: What the Data Says Measurements and alternative modeling approaches suggest that ammonia concentration decreases exponentially with distance from a stable. According to De Heij's adapted Gaussian Plume model, concentrations become negligible at a distance of a few hundred meters (circa 250-500 meters). This is supported by field measurements and sensor research. This finding directly contrasts with the OPS model's predictions. While OPS simulations estimate that only about 5-9% of total ammonia emission is deposited within a 500-meter radius around the stable, measurements near farms suggest significantly higher local deposition. For example, a UvA study measured high bulk NH₄⁺-depositie (48.6 kg NH₄⁺-N ha⁻¹ y⁻¹ at 15m) and NH₃ concentration (34.0 µg NH₃-N m⁻³ at 15m) near a dairy farm, values substantially higher than those calculated by OPS directly at the stable (around 600 mol/ha/year, equivalent to roughly 8.5 kg NH₃/ha/year). This indicates that OPS might significantly underestimate local ammonia deposition. Further analysis using KringloopWijzer (KLW) data from dairy farms suggests that the actual percentage of ammonia redepositing on the farm's own land could be much higher, ranging from 25% to 75%, with a median around 50%. This is far greater than the approximately 4% calculated by the current RIVM model for local deposition on the farm. De Heij introduces the concept of an "ammonia saldering percentage," similar to solar power net-metering, where higher uptake on owned land reduces the burden elsewhere. Emission Factors Under Scrutiny The reports also argue that the official NEMA emission factors, particularly for dairy farming, are too high. While the total number of animals in the Netherlands might have relatively small uncertainty, practice measurements and KLW data indicate that the actual emission factors for dairy cattle (per livestock unit, GVE) are lower than assumed in NEMA calculations. An analysis of nearly 50 KLW records showed an average stable emission of 11 kg ammonia per animal place per year, contradicting critique suggesting emissions might be higher than 13-14 kg. This aligns with recent WUR practical research reporting stable emissions between 8.5 and 10 kg ammonia per dairy cow. De Heij suggests that the overestimation for dairy specifically contributes to a structured over-calculation of emissions for this sector. Analysis is also underway for the pig and poultry sectors to see if similar overestimations exist. Based on these adjusted emission factors and updated animal numbers, the estimated total ammonia emission from the livestock sector for 2025 is around 73 million kilograms, a 13% drop compared to 2021. Grasslands as a Significant Sink A crucial insight is the role of grasslands and fodder crops (maize) as a substantial sink for reactive nitrogen. With over 1.16 million hectares dedicated to these uses in the Netherlands, these areas absorb significant amounts of nitrogen from the atmosphere through dry and wet deposition of both ammonia (NH₃) and nitrogen oxides (NOₓ). Estimates based on KLW data, COTAG measurements, and literature suggest that total nitrogen deposition on agricultural land (including dry and wet deposition of both NH₃ and NOₓ) is around 22 kg nitrogen per hectare per year. This high uptake capacity means that a significant portion of ammonia emissions from nearby sources is likely redeposited on agricultural land itself. This positions the ground-based dairy farming sector as potentially the only economic sector that functions as a net nitrogen-sink on a large scale. Critique of Models and Feedback The report is critical of the heavy reliance on models like OPS/AERIUS for policy and permitting, especially at local and ultra-local scales. The scientific literature points to significant limitations and uncertainties in these models at fine scales, often exceeding 70%. Furthermore, calculation results below 1 mol/ha/year are deemed scientifically unreliable for specific project decisions due to insufficient certainty to distinguish them from zero. The author engaged with RIVM and other experts, receiving feedback that is included in the report. While RIVM appreciated the engagement, they raised concerns about insufficient literature consultation, missing assumptions, and lack of reproducibility in De Heij's work. De Heij responded to specific points, requesting references for RIVM's claims of potentially higher stable emissions and acknowledging the complexity of atmospheric processes and the limitations imposed by research budget on formal publication. He maintains that multiple signals point to lower, not higher, stable emissions than assumed by NEMA. Historical Events and Policy Effectiveness Analyzing historical events involving significant reductions in livestock numbers – such as the pig plague (1997), Foot-and-Mouth Disease (2001), and the phosphate reduction plan (2017) – revealed no structural observable effect on measured atmospheric ammonia concentrations. This finding challenges the direct, model-based assumption that changes in livestock numbers automatically lead to proportional, measurable changes in atmospheric ammonia levels. Based on this, the report predicts that the effects of recent voluntary buyout schemes (Lbv and Lbv+), which aim for a reduction of 2.7 kilotons of ammonia emission, will likely not be detectable in existing measurement networks. Implications for Policy The findings suggest a need for a fundamental revision of the Dutch nitrogen policy. If ammonia deposits mostly locally and existing models underestimate this while overestimating total emissions, the current policy, heavily reliant on these models for permits far from sources, might be misdirected. The report advocates for: * Revising models to better reflect local deposition based on practical measurements. * Implementing finer-grained monitoring. * Adopting area-specific policies that account for local conditions and the actual contribution of sources near nature areas. * Focusing on tailored solutions, buffer zones, and farm-specific monitoringrather than generic measures like mass buyouts, which are deemed financially inefficient and socially controversial. * Developing and implementing innovations and proven techniques. De Heij suggests that significant emission reductions are achievable with a different approach, estimating a potential 40-50% reduction within a total budget of €5.3 to 8.4 billion over 10 years (2025-2035). By making scientific insights accessible and engaging in public debate, De Heij aims to contribute to a more transparent, careful, and knowledge-driven approach to the nitrogen crisis. The core message is clear: understanding the real-world behavior of ammonia and basing policy on robust practical data is essential for finding effective and fair solutions. This is a public episode. If you'd like to discuss this with other subscribers or get access to bonus episodes, visit deheij.substack.com/subscribe

    Unraveling the Nitrogen Knot: New Scientific Insights Challenge Dutch Policy Models
  4. 04/30/2025

    De Stikstofknoop Ontward: Nieuwe Wetenschappelijke Inzichten Zetten Nederlands Beleidsmodel Op Ander Spoor

    Nederland worstelt al jaren met een complexe stikstofcrisis, die heeft geleid tot verhitte discussies en grote beleidsuitdagingen. Centraal staat de vraag hoe stikstofverbindingen – met name ammoniak (NH₃) uit de landbouw – zich door de atmosfeer verspreiden en neerslaan in kwetsbare natuurgebieden. Het beleid (te) steunt zwaar op atmosferische transportmodellen zoals OPS/AERIUS om stikstofdepositie te berekenen en vergunningen te onderbouwen. Maar een nieuwe reeks wetenschappelijke rapporten van ir. Wouter de Heij, R&D- en innovatie-expert in voedseltechnologie, zet vraagtekens bij enkele van de fundamentele aannames achter dit beleid. Op basis van nieuwe metingen, modelanalyses en literatuurstudies presenteert zijn tweede rapport, “Ammoniak boven en in Nederland: Een wetenschappelijk overzicht (deel 2)”, samen met gerelateerde artikelen op Foodlog.nl, een krachtig pleidooi voor een herziening van de wijze waarop we stikstofemissie en -depositie begrijpen en reguleren. Twee Kernhypotheses: Lokale Depositie en Overschatte Emissies De analyse van De Heij draait om twee centrale hypotheses: * Ammoniak slaat vooral lokaal neer: In tegenstelling tot de aanname dat ammoniak zich wijd verspreidt over het landschap, wijzen metingen en modelanalyses erop dat het overgrote deel binnen enkele honderden meters van de bron neerslaat. * Emissies worden overschat, depositieberekeningen zijn onnauwkeurig: Officiële emissiecijfers (zoals gerapporteerd door het NEMA) zijn volgens De Heij te hoog – vooral bij rundvee – en modellen zoals OPS berekenen de neerslag van ammoniak onvoldoende accuraat, zeker op lokaal niveau. Deze hypotheses zijn gebaseerd op de constatering dat inzichten uit praktijkmetingen, alternatieve modellen en lokale verspreidingspatronen niet overeenkomen met beleidsaannames. Het rapport wil de ruimtelijke verdeling van ammoniak en de betrouwbaarheid van OPS/AERIUS-modeluitkomsten beter verklaren. Modellen Uitgedaagd: Wat Zeggen de Gegevens? Metingen en alternatieve modelbenaderingen laten zien dat de ammoniakconcentratie exponentieel afneemt met de afstand tot een stal. In het aangepaste Gauss-model van De Heij wordt de concentratie verwaarloosbaar vanaf zo’n 250 tot 500 meter afstand. Dit wordt ondersteund door veldmetingen en sensoronderzoek. Dit staat haaks op de aannames in het OPS-model. Waar OPS berekent dat slechts 5–9% van de ammoniak binnen een straal van 500 meter neerslaat, wijzen metingen juist op aanzienlijk hogere lokale depositie. Zo toont een UvA-studie aan dat er op 15 meter afstand van een melkveestal 48,6 kg NH₄⁺-N per hectare per jaar wordt gedeponeerd, en de NH₃-concentratie daar 34,0 µg/m³ bedroeg. Dit is veel hoger dan de 8,5 kg NH₃/ha/jaar die OPS bij de stal zelf berekent. Ook blijkt uit analyse van KringloopWijzer-data dat tot wel 25–75% van de emissie terug op eigen landbouwgrond neerslaat – met een mediaan van 50% – in plaats van de 4% die het RIVM hanteert. De Heij introduceert het begrip “ammoniak-salderingspercentage”, vergelijkbaar met het salderen van zonne-energie, waarbij hogere opname op eigen grond leidt tot minder belasting elders. Emissiefactoren Ter Discutie De rapporten stellen ook dat de officiële emissiefactoren uit de NEMA, met name voor melkveehouderij, te hoog zijn. Hoewel het aantal dieren redelijk nauwkeurig bekend is, wijzen praktijkmetingen en KLW-data op lagere emissies per dierplaats dan aangenomen in de modellen. Een analyse van bijna 50 KLW-dossiers laat een gemiddelde stalemissie van 11 kg NH₃ per dier per jaar zien – lager dan de vaak aangehaalde 13–14 kg. Praktijkonderzoek van WUR rapporteert zelfs waarden tussen 8,5 en 10 kg per melkkoe. De Heij concludeert dat deze overschatting bijdraagt aan een structurele overcalculatie van emissies. Onderzoek loopt ook voor varkens en pluimvee om te zien of daar vergelijkbare overschattingen optreden. Op basis van gecorrigeerde emissiefactoren en geactualiseerde dierenaantallen wordt de verwachte ammoniakemissie uit de veehouderij in 2025 geschat op 73 miljoen kilo – een daling van 13% ten opzichte van 2021. Grasland als Belangrijke Stikstofsink Een belangrijk inzicht is dat graslanden en voedergewassen (zoals maïs) een grote stikstofsink vormen. Met ruim 1,16 miljoen hectare aan grasland en voedergewassen nemen deze percelen grote hoeveelheden stikstof op via droge en natte depositie van NH₃ en NOₓ. Op basis van KLW-data, COTAG-metingen en literatuur wordt geschat dat de totale stikstofdepositie op landbouwgrond zo’n 22 kg N per hectare per jaar bedraagt. Hierdoor slaat een aanzienlijk deel van de stikstof uit emissiebronnen dus neer op landbouwgrond zelf. Dit maakt van de melkveehouderij mogelijk de enige economische sector in Nederland die netto stikstof opneemt. Kritiek op Modellen en Reacties Het rapport is kritisch over het sterke vertrouwen op modellen als OPS/AERIUS, vooral op lokaal en ultra-lokaal niveau. De wetenschappelijke literatuur wijst op grote onzekerheden in deze modellen op kleine schaal – vaak meer dan 70%. Daarnaast zijn modelresultaten onder 1 mol/ha/jaar wetenschappelijk niet onderscheidend van nul, en dus niet bruikbaar voor besluitvorming op projectniveau. De Heij ging in gesprek met het RIVM en andere experts. Hun feedback is opgenomen in het rapport. Hoewel het RIVM de dialoog waardeerde, gaf men aan dat De Heij te weinig literatuur zou hebben geraadpleegd, aannames zou missen, en de reproduceerbaarheid onvoldoende zou zijn. De Heij reageerde inhoudelijk en vroeg o.a. om onderbouwing van hogere stalemissies door RIVM. Hij erkent de complexiteit van atmosferische processen, maar benadrukt dat meerdere signalen juist wijzen op lagere emissies dan het RIVM-model veronderstelt. Historie en Beleidsimpact Een analyse van historische gebeurtenissen zoals de varkenspest (1997), mond-en-klauwzeer (2001) en het fosfaatreductieplan (2017) toont aan dat forse dalingen in het aantal dieren géén zichtbaar effect hadden op de gemeten ammoniakconcentratie in de atmosfeer. Dit stelt vraagtekens bij de aanname dat een afname van veestapel automatisch leidt tot meetbare dalingen in NH₃-concentraties. Daarom voorspelt De Heij dat het effect van de huidige opkoopregelingen (Lbv en Lbv+) – bedoeld om 2,7 kiloton NH₃-emissie te reduceren – waarschijnlijk niet meetbaar zal zijn in bestaande meetnetwerken. Implicaties voor Beleidsverandering De bevindingen wijzen op de noodzaak van een fundamentele herziening van het Nederlandse stikstofbeleid. Als ammoniak vooral lokaal neerslaat en modellen deze lokale depositie onderschatten maar totale emissies overschatten, dan is het huidige op modellen gebaseerde vergunningenbeleid mogelijk verkeerd gericht. De Heij pleit voor: * Aanpassing van modellen op basis van praktijkmetingen; * Fijnmaziger monitoring; * Gebiedsgericht beleid dat rekening houdt met lokale omstandigheden en nabijgelegen bronnen; * Maatwerkoplossingen, bufferzones en bedrijfsspecifieke monitoring in plaats van generieke maatregelen zoals massale opkoopregelingen; * Versnelling van innovatie en toepassing van bewezen technieken. Hij stelt dat een reductie van 40-50% in ammoniakemissie mogelijk is met een andere aanpak, binnen een budget van €5,3 tot 8,4 miljard over tien jaar (2025–2035). Door wetenschappelijke inzichten toegankelijk te maken en het publieke debat aan te gaan, wil De Heij bijdragen aan een transparanter, zorgvuldiger en kennisgedreven stikstofbeleid. De kernboodschap is helder: alleen door ammoniakgedrag in de praktijk echt te begrijpen en beleid te baseren op robuuste data, vinden we effectieve en eerlijke oplossingen voor de stikstofcrisis. This is a public episode. If you'd like to discuss this with other subscribers or get access to bonus episodes, visit deheij.substack.com/subscribe

    De Stikstofknoop Ontward: Nieuwe Wetenschappelijke Inzichten Zetten Nederlands Beleidsmodel Op Ander Spoor

About

Welkom bij Food & Tech gesprekken, de podcast waar passie voor innovatie en technologie centraal staat! Van de nieuwste trends in elektrificatie tot de toekomst van plant-based foods, we duiken diep in de thema’s die onze wereld veranderen. Met inzichten uit de industrie, inspirerende gesprekken en praktische toepassingen, bieden we luisteraars een kijkje in de fascinerende wereld van innovatie. Bezoek ook onze blog op www.food4innovations.blog voor meer inspiratie en achtergrondartikelen. 🚀🌱 Ook op X @deheij, @SoftPaleo, @Food_Services_ deheij.substack.com