Prachatai Podcast

prachataipodcast

Prachatai Podcast

  1. 6d ago

    กับดักอุดมการณ์ จีนคือโซเวียต 2 หรือไม่? | หมายเหตุประเพทไทย

    กับดักอุดมการณ์ จีนคือโซเวียต 2 หรือไม่? | หมายเหตุประเพทไทย EP.653 หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ ปองขวัญ สวัสดิภักดิ์ ชวนอ่านบทความ “The Ideology Trap: China and the Limits of Cold War Analogies” ของ Eun A Jo และ Jessica Chen Weiss ตีพิมพ์ใน International Security ปี 2026 ซึ่งตั้งคำถามว่า การแข่งขันระหว่างสหรัฐฯ กับจีนในปัจจุบันคือการแข่งขันทางอุดมการณ์แบบเดียวกับสหรัฐฯ และสหภาพโซเวียตในสงครามเย็นจริงหรือไม่ หรือการใช้ภาพเปรียบเทียบ “สงครามเย็นครั้งใหม่” กำลังทำให้เรามองความแตกต่างสำคัญของจีนในปัจจุบันไม่เห็น ผู้เขียนเสนอว่า ไม่ควรมองอุดมการณ์เป็นสิ่งตายตัว แต่ควรแยกออกเป็น 2 มิติ มิติแรกคือ เนื้อหา (content) ว่ารัฐเชื่อว่าอุดมการณ์ของตนเป็นแบบอย่างที่ทุกประเทศควรยอมรับหรือไม่ แบ่งเป็น Universalism กับ Particularism ส่วนมิติที่สองคือ ขอบเขตของการเผยแพร่ (scope) ว่ารัฐพยายามผลักดันความคิดของตนออกไปภายนอกมากเพียงใด แบ่งเป็น Expansive กับ Selective กรอบนี้ทำให้เห็นว่า แม้ประเทศหนึ่งจะยังยึดถืออุดมการณ์เดิม แต่ยุทธศาสตร์ในการเผยแพร่อุดมการณ์สามารถเปลี่ยนแปลงได้ตามเวลา เมื่อใช้กรอบนี้เปรียบเทียบ ผู้เขียนพบว่า ไม่มี “สงครามเย็น” แบบเดียวตลอดทั้งยุค สหภาพโซเวียตสมัยสตาลินมีทั้งเนื้อหาแบบ Universalist และการเผยแพร่แบบ Expansive ขณะที่ในสมัยเบรจเนฟยังคง Universalist แต่เลือกส่งเสริมอุดมการณ์อย่าง Selective มากขึ้น เช่นเดียวกับจีนที่เปลี่ยนจาก Particularist–Selective ในสมัยเติ้ง เสี่ยวผิง มาเป็น Particularist–Expansive ในสมัยสี จิ้นผิง กล่าวคือ จีนมีความกระตือรือร้นมากขึ้นในการเสนอวิสัยทัศน์ต่อระเบียบโลก แต่ไม่ได้หมายความว่าจีนต้องการให้ทุกประเทศเปลี่ยนมารับระบบการเมืองแบบจีน ข้อเสนอสำคัญจึงอยู่ที่ว่า การที่จีนขยายบทบาททางการเมืองและอุดมการณ์ในระดับโลก ไม่จำเป็นต้องเท่ากับการทำซ้ำยุทธศาสตร์ของสหภาพโซเวียต ผู้เขียนบทความมองว่าจีนภายใต้สี จิ้นผิง เสนอระเบียบโลกที่เปิดให้ระบบการเมืองและอุดมการณ์ที่แตกต่างกันดำรงอยู่ร่วมกัน มากกว่าการมุ่งสร้างโลกที่ทุกประเทศต้องมีอุดมการณ์แบบเดียวกัน การมองจีนผ่านภาพจำของสงครามเย็นจึงอาจทำให้การแข่งขันระหว่างสหรัฐฯ กับจีนถูกตีความเป็นความขัดแย้งทางอุดมการณ์ที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ ทั้งที่ธรรมชาติของการแข่งขันครั้งนี้อาจแตกต่างจากอดีตอย่างมีนัยสำคัญ ติดตามได้ใน #หมายเหตุประเพทไทย #จีน #สหรัฐอเมริกา

    กับดักอุดมการณ์ จีนคือโซเวียต 2 หรือไม่? | หมายเหตุประเพทไทย
  2. Nov 10

    ปราชญ์ชาวบ้านพบรอยัลลิสต์ | หมายเหตุประเพทไทย

    หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ ต่อศักดิ์ จินดาสุขศรี และ ชานันท์ ยอดหงษ์ ชวนอ่านวิทยานิพนธ์เรื่อง “ความคิดทางการเมืองของ ‘ปัญญาชนฝ่ายค้าน’ ภายหลังการตกต่ำของกระแสความคิดสังคมนิยมในประเทศไทย พ.ศ. 2524–2534” ของ ธิกานต์ ศรีนารา โดยเฉพาะบทที่ 7 ซึ่งศึกษากระแส “วัฒนธรรมชุมชน” ในฐานะหนึ่งในความคิดสำคัญของปัญญาชนฝ่ายค้านไทยหลังวิกฤตการณ์ “ป่าแตก” งานศึกษาชี้ว่า หลังการเสื่อมอำนาจของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย ปัญญาชน นักพัฒนาเอกชน และนักวิชาการจำนวนหนึ่งหันจากการปฏิวัติและการวิเคราะห์ชนชั้นแบบมาร์กซิสต์ มาสนใจ หมู่บ้าน วัฒนธรรมดั้งเดิม การพึ่งตนเอง และภูมิปัญญาท้องถิ่น ในฐานะทางเลือกต่อการขยายตัวของระบบทุนนิยมโลกและวัฒนธรรมตะวันตก จนนำไปสู่สิ่งที่ผู้วิจัยเรียกว่า “ชาตินิยมทางวัฒนธรรม” ที่มองชุมชนและรากเหง้าความเป็นไทยเป็นฐานสำคัญของสังคมและประชาธิปไตยจากระดับล่าง ในช่วงก่อตัวของกระแสวัฒนธรรมชุมชน มีนักคิดและนักวิชาการหลายคนช่วยวางรากฐานสำคัญ เช่น ฉัตรทิพย์ นาถสุภา ที่ศึกษาประวัติศาสตร์เศรษฐกิจหมู่บ้านไทย และพัฒนาไปสู่ข้อเสนอเรื่องชุมชนที่สามารถพึ่งตนเองและต้านการครอบงำของรัฐกับทุน ขณะที่ พรพิไล เลิศวิชา มีบทบาทขยายการศึกษาจาก “เศรษฐกิจหมู่บ้านไทย” ไปสู่การทำความเข้าใจ “วัฒนธรรมหมู่บ้านไทย” อย่างเป็นระบบ ต่อมาแนวคิดเหล่านี้ค่อย ๆ ขยายไปสู่ “ภูมิปัญญาชาวบ้าน” “ปราชญ์ชาวบ้าน” และ “พุทธเกษตรกรรม” โดยมี ประเวศ วะสี เสนอแนวคิดพุทธเกษตรกรรม เสรี พงศ์พิศ เผยแพร่ความคิดเรื่องภูมิปัญญาชาวบ้านและการคืนสู่รากเหง้า และ พิทยา ว่องกุล มีบทบาทในการเสาะหาและเผยแพร่เรื่องราวของ “ปราชญ์ชาวบ้าน” ให้กลายเป็นตัวแบบของการพึ่งตนเอง ก่อนที่ในต้นทศวรรษ 2530 ภาษาเรื่องชุมชนและการพึ่งตนเองจะเริ่มบรรจบกับแนวทางพัฒนาชนบทของรัฐและสถาบันพระมหากษัตริย์ โดยงานศึกษาชี้ถึงบทบาทของ ดร.สุเมธ ตันติเวชกุล ในฐานะจุดเชื่อมสำคัญระหว่างความคิดสายวัฒนธรรมชุมชนกับแนวพระราชดำริ รวมถึงการนำแนวคิดดังกล่าวเข้าสู่นโยบายและโครงการของรัฐ ข้อเสนอสำคัญของวิทยานิพนธ์จึงอยู่ที่การอธิบายว่า ปัญญาชนฝ่ายค้านที่เริ่มต้นจากการวิพากษ์ทุนนิยม รัฐรวมศูนย์ และวัฒนธรรมตะวันตก สามารถค่อย ๆ เคลื่อนเข้าสู่ความคิดแบบอนุรักษนิยมและกษัตริย์นิยมได้อย่างไร ผ่านภาษาร่วมเรื่อง ชุมชน การพึ่งตนเอง ภูมิปัญญาชาวบ้าน และความเป็นไทย จาก “วัฒนธรรมชุมชน” สู่ “ปราชญ์ชาวบ้าน” และการบรรจบกับโครงการพัฒนาของรัฐ ติดตามได้ใน #หมายเหตุประเพทไทย #คำตอบอยู่ที่หมู่บ้าน #ปราชญ์ชาวบ้าน #รอยัลลิสต์

    ปราชญ์ชาวบ้านพบรอยัลลิสต์ | หมายเหตุประเพทไทย
  3. Nov 2

    ฝ่ายขวาจัดกำลังสร้างเครือข่ายระดับโลก | หมายเหตุประเพทไทย EP.651

    หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ ต่อศักดิ์ จินดาสุขศรี และชานันท์ ยอดหงษ์ ชวนอ่านบทความ “The Emergence of a Global Radical Right” ของ Rita Abrahamsen และ Michael C. Williams ตีพิมพ์ใน Current History ปี 2026 ซึ่งตั้งข้อสังเกตถึงความเปลี่ยนแปลงสำคัญของการเมืองฝ่ายขวา เมื่อกลุ่มการเมืองที่ย้ำเรื่องชาตินิยม อธิปไตย และ “ประเทศของเราต้องมาก่อน” กลับกำลังสร้างเครือข่ายข้ามพรมแดน และมองตัวเองมากขึ้นว่าเป็นส่วนหนึ่งของขบวนการทางการเมืองระดับโลก ตลอดทศวรรษที่ผ่านมา นักการเมือง นักเคลื่อนไหว สื่อ ปัญญาชน และสถาบันฝ่ายขวาจากหลายประเทศพบปะและแลกเปลี่ยนกันผ่านเวทีอย่าง Conservative Political Action Conference (CPAC) และ National Conservatism จากสหรัฐฯ ฮังการี บราซิล ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ ไปจนถึงประเทศอื่น ๆ แม้กลุ่มเหล่านี้ไม่ได้มีนโยบายหรือผลประโยชน์ตรงกันทั้งหมด แต่มีจุดร่วมสำคัญคือการมองว่า เสรีนิยม โลกาภิวัตน์ และชนชั้นนำแบบ liberal-globalist เป็นฝ่ายตรงข้ามร่วมกัน จนช่วยสร้างทั้งอัตลักษณ์และเป้าหมายทางการเมืองข้ามชาติขึ้นมา บทความยังชี้ว่า radical right ในปัจจุบันไม่ได้เกิดขึ้นอย่างฉับพลันจากปัญหาผู้อพยพหรือความไม่พอใจต่อโลกาภิวัตน์เท่านั้น แต่มีรากทางความคิดยาวนาน ตั้งแต่สาย French Nouvelle Droite ที่เสนอการต่อสู้ทางวัฒนธรรมและความคิด หรือ metapolitics ไปจนถึงการหยิบแนวคิดของ Antonio Gramsci มาปรับใช้กับฝ่ายขวา เพื่อเปลี่ยนสถาบัน วัฒนธรรม และสิ่งที่สังคมยอมรับว่าเป็น “สามัญสำนึก” ในระยะยาว ขณะเดียวกัน แนวคิดเรื่อง “managerial elite” ก็ถูกนำมาใช้อธิบายว่า โลกปัจจุบันถูกครอบงำโดยชนชั้นผู้เชี่ยวชาญและชนชั้นนำข้ามชาติที่ตัดขาดจากประชาชนและวัฒนธรรมของชาติ เมื่อการต่อต้านเสรีนิยมกลายเป็นภาษาร่วม เครือข่ายฝ่ายขวาจึงสามารถเชื่อมต่อกับกลุ่มอนุรักษนิยมและกลุ่มชาตินิยมใน Global South ผ่านประเด็นอย่างอธิปไตย ครอบครัว ศาสนา เพศ และการต่อต้านสิ่งที่พวกเขามองว่าเป็นการครอบงำทางวัฒนธรรมจากตะวันตก นำไปสู่จินตนาการถึงระเบียบโลกแบบ หลายขั้วและแบ่งตามอารยธรรม ที่แต่ละสังคมมีคุณค่าและวิถีทางการเมืองของตนเอง อย่างไรก็ตาม ผู้เขียนเตือนว่า การกล่าวถึง “ความแตกต่างทางวัฒนธรรม” เช่นนี้ไม่ได้หมายถึงความเสมอภาคเสมอไป แต่อาจรองรับลำดับชั้น การกีดกัน และอัตลักษณ์ทางการเมืองแบบแบ่งเขาแบ่งเราได้เช่นกัน จาก America First สู่เครือข่ายฝ่ายขวาข้ามชาติ จึงเกิดคำถามว่า เหตุใดการเมืองที่ยืนยันเรื่อง “ชาติ” จึงสามารถรวมตัวกันในระดับ “โลก” ได้ และเครือข่ายเหล่านี้กำลังเสนอระเบียบโลกแบบใดขึ้นมาแข่งขันกับระเบียบเสรีนิยมที่มีอยู่ ติดตามได้ในรายการ #หมายเหตุประเพทไทย #GlobalRadicalRight

    ฝ่ายขวาจัดกำลังสร้างเครือข่ายระดับโลก | หมายเหตุประเพทไทย EP.651
  4. Nov 1

    ‘ปิตาย’ ความเกรี้ยวกราดและปรารถนาความตายอันสงบ | BookBar EP.24

    ปิตา (ธิปไต) ย รวมเรื่องสั้นที่ได้รับการรีวิวว่าค่อนข้างเกรี้ยวกราด ทว่า บาดลึก เฉือดเฉือน และเปิดแผลให้เห็นแบบไม่ยั้งมือหลากหลายอารมณ์ทุกข์ความรู้สึก เธอยอมรับว่า เป็นนักเขียนเฟมินิสต์ ภายหลังผ่านเรื่องราวมากมาย มองเห็น สัมผัสถึงปิตาธิปไตยในสังคมไทย จนเกินกว่าจะนิ่งเงียบ BookBar สนทนากับ ‘ชิรณะ’ ผู้เขียนหนังสือ ปิ(ตาย) Wish We All Die in Peace หนังสือที่จะเล่าถึงแหล่งกำเนิดของ ‘ปิตาย’ และกระบวนการทำงานของนักเขียนคนหนึ่งที่เขียนงานหลากหลายแนว  . ฟังทั้งหมดได้ทุกช่องทางของ 'ประชาไท'  .  YouTube : https://youtu.be/VleIPoV8cDs  Spotify : https://pct.fyi/podcast-spotify  Apple Podcasts : https://pct.fyi/podcast-apple  Podbean : https://pct.fyi/podbeen

    ‘ปิตาย’ ความเกรี้ยวกราดและปรารถนาความตายอันสงบ | BookBar EP.24
  5. Oct 26

    อานันท์ ปันยารชุน วงศ์วานว่านเครือ สายสัมพันธ์ และอำนาจ | หมายเหตุประเพทไทย

    หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ ปองขวัญ สวัสดิภักดิ์ และ ต่อศักดิ์ จินดาสุขศรี ชวนอ่านบทความ “Birds of a Feather: Anand Panyarachun, Elite Families and Network Monarchy in Thailand” ของ Yoshinori Nishizaki จากมหาวิทยาลัยแห่งชาติสิงคโปร์ (NUS) ตีพิมพ์ใน Journal of Southeast Asian Studies ปี 2020 บทความนำสำนวน “Birds of a Feather” หรือคนที่มีลักษณะคล้ายกันมักรวมกลุ่มกัน มาใช้สำรวจความสัมพันธ์ระหว่างตระกูลชนชั้นนำของไทย และขยายความเข้าใจแนวคิด “Network Monarchy” หรือ “สถาบันกษัตริย์เชิงเครือข่าย” ที่ Duncan McCargo เสนอไว้ก่อนหน้านี้ Nishizaki เสนอว่า การทำความเข้าใจเครือข่ายดังกล่าวไม่ควรมองเฉพาะความจงรักภักดี อุดมการณ์ หรือระบบอุปถัมภ์ แต่ต้องพิจารณา สายเลือด การแต่งงาน และความสัมพันธ์ระหว่างตระกูลเชื้อพระวงศ์กับตระกูลขุนนางและข้าราชการชั้นสูง ที่สืบเนื่องมาหลายชั่วอายุคน เครือข่ายเหล่านี้มีรากมาก่อนการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 และสามารถปรับตัวเข้าสู่ระบบราชการ กองทัพ ศาล และสถาบันทางการเมืองหลังเปลี่ยนระบอบ ผู้เขียนจึงเสนอว่า Network Monarchy หลัง พ.ศ. 2516 ไม่ได้ถูกสร้างขึ้นใหม่ทั้งหมด แต่เติบโตต่อยอดจากเครือข่ายชนชั้นนำที่มีอยู่เดิม บทความใช้ อานันท์ ปันยารชุน เป็นกรณีศึกษาหลัก เพื่อติดตามว่าเครือญาติของครอบครัวหนึ่งเชื่อมโยงไปยังราชสกุล ตระกูลข้าราชการ นักการเมือง กองทัพ และองค์กรสำคัญได้อย่างไร ก่อนขยายไปสำรวจตระกูลอื่น ๆ เพื่อให้เห็นโครงสร้างที่กว้างกว่าความสัมพันธ์ของบุคคลสำคัญเพียงไม่กี่คน อย่างไรก็ตาม ผู้เขียนไม่ได้เสนอว่าคนในเครือข่ายทั้งหมดมีอุดมการณ์เดียวกัน หรือได้รับคำสั่งจากศูนย์กลางเดียว เพราะสมาชิกในครอบครัวเดียวกันอาจอยู่คนละฝ่ายทางการเมืองได้ ประเด็นสำคัญคือ ความสัมพันธ์ทางครอบครัวสามารถทำหน้าที่เป็นโครงสร้างพื้นฐานที่ช่วยให้ชนชั้นนำรักษาความต่อเนื่องของสถานะและอิทธิพลข้ามยุคสมัย จากแนวคิด Network Monarchy บทความจึงไปถึงข้อเสนอเรื่อง “Royalist Family Network State” หรือรัฐที่เครือข่ายครอบครัวฝ่ายนิยมเจ้ามีส่วนเป็นรากฐานของโครงสร้างอำนาจ ชวนมองการเมืองไทยไม่เพียงมองผ่านรัฐบาล รัฐสภา กองทัพ หรือศาล แต่รวมถึงสายสัมพันธ์ทางสังคมและครอบครัวที่เชื่อมบุคคลในสถาบันเหล่านั้นเข้าหากัน คำถามสำคัญจึงอยู่ที่ว่า เครือญาติ การแต่งงาน และตระกูลชนชั้นนำช่วยอธิบายความต่อเนื่องของอำนาจทางการเมืองไทยได้มากน้อยเพียงใด และแนวคิด Network Monarchy จะเปลี่ยนไปอย่างไร เมื่อเรามองผ่าน “ครอบครัว” มากกว่าบุคคลเพียงไม่กี่คน ติดตามได้ใน #หมายเหตุประเพทไทย #อานันท์ปันยารชุน

    อานันท์ ปันยารชุน วงศ์วานว่านเครือ สายสัมพันธ์ และอำนาจ | หมายเหตุประเพทไทย
  6. Oct 19

    จับตาฐานบินจีนในลาว | หมายเหตุประเพทไทย EP.649

    หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ ปองขวัญ สวัสดิภักดิ์ และ ต่อศักดิ์ จินดาสุขศรี พูดถึงการเปิดศูนย์สนับสนุนและฝึกอบรมร่วมจีน-ลาว และโรงเรียนการบินมิตรภาพจีน-ลาว ที่สนามบินบ้านเกิน เมื่อปลายเดือนกันยายนที่ผ่านมา สนามบินแห่งนี้ตั้งอยู่ทางเหนือของนครหลวงเวียงจันทน์ ใกล้ชายแดนไทย และในช่วงสงครามเวียดนามเคยเป็น ไซต์ลิม่า 44 (Lima Site 44) ที่เกี่ยวข้องกับปฏิบัติการของสหรัฐฯ ในลาว ทางการจีนระบุว่าศูนย์แห่งนี้มีเป้าหมายเพื่อฝึกนักบินกองทัพอากาศลาวและไม่ได้มุ่งเป้าไปยังประเทศที่สาม  อย่างไรก็ตาม ภาพถ่ายดาวเทียมหลังการเปิดศูนย์เผยให้เห็นเครื่องบินฝึกและโจมตีเบา K-8 จำนวน 8 ลำ พร้อมยานยนต์สนับสนุนมากกว่า 20 คัน ขณะที่พื้นที่มีทางวิ่งยาวราว 2,000 เมตร และลานจอดรองรับเครื่องบินได้ประมาณ 22 ลำ ทำให้บ้านเกินถูกจับตามองในฐานะจุดตั้งทางทหารทางอากาศของจีนในต่างประเทศ แม้ปักกิ่งจะยังเรียกสถานที่ดังกล่าวว่า “ศูนย์สนับสนุนและฝึกอบรม” มากกว่า “ฐานทัพ” ก็ตาม ภาพจากดาวเทียมแสดงให้เห็นภาพรันเวย์สนามบินบ้านเกิน ในสปป. ลาว โดยเมื่อเดือนกันยายนที่ผ่านมา มีข่าวว่าสนามบินร้างแห่งนี้ถูกพัฒนาเป็นศูนย์สนับสนุนและฝึกอบรมร่วมจีน-ลาว และโรงเรียนการบินมิตรภาพจีน-ลาว ที่มา: Apple Maps แผนที่แสดงที่ตั้งสนามบินบ้านเกิน สปป.ลาว ที่มา: Google Maps ฐานทัพและการประจำการของทหารสหรัฐอเมริกาทั่วโลก ข้อมูลปี 2021 ที่มา: Aljazeera ขีดความสามารถทางทหารของจีน ในทะเลจีนใต้ ที่มา: CSIS ในรายการยังชวนมองสนามบินบ้านเกินในบริบทที่กว้างขึ้นของ “ฐานทัพต่างประเทศ” และ “การแข่งขันของมหาอำนาจ” ตั้งแต่เครือข่ายฐานทัพขนาดใหญ่ของสหรัฐฯ ไปจนถึงฐานสนับสนุนของจีนที่จิบูตีและความร่วมมือที่ฐานทัพเรือเรียมในกัมพูชา นอกจากนี้ จีนยังพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานทางพลเรือน-ทหารใน หมู่เกาะสแปรตลีย์และพาราเซลล์ในทะเลจีนใต้ ซึ่งช่วยเพิ่มขีดความสามารถในการตรวจจับความเคลื่อนไหว รวมถึงขยายระยะปฏิบัติการของเครื่องบินรบและเครื่องบินทิ้งระเบิดในบริเวณเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ขณะที่กรณีฐานทัพเรือเรียม เรือ USS Cincinnati ของสหรัฐฯ ก็เข้าเทียบท่าเมื่อเดือนมกราคม 2569 สะท้อนว่าสถานะของฐานและสิทธิในการใช้งานไม่ได้มีลักษณะง่าย ๆ ว่าเป็นพื้นที่ผูกขาดของจีนเพียงฝ่ายเดียว สิ่งที่เกิดขึ้นจึงไม่ใช่เรื่อง “จีนกำลังสร้างฐานทัพใกล้ไทยหรือไม่?” หากยังรวมถึงคำถามที่ว่า “สนามบินบ้านเกินสะท้อนอะไรเกี่ยวกับยุทธศาสตร์ทางทหารของจีน?” และเมื่อมองร่วมกับการขยายขีดความสามารถในทะเลจีนใต้และจุดสนับสนุนทางทหารในต่างประเทศ จะส่งผลอย่างไรต่อไทย ลาว และภูมิรัฐศาสตร์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ขณะเดียวกัน การมีที่ตั้งทางทหารเพิ่มขึ้นก็ยังไม่เพียงพอที่จะสรุป “เจตนา” ของจีนโดยตรง จึงชวนมองทั้งข้อถกเถียงเรื่องการขยายอำนาจของจีน การแข่งขันกับสหรัฐฯ และยุทธศาสตร์ทางการทหารของจีนในภาพกว้าง ติดตามได้ใน #หมายเหตุประเพทไทย #ฐานบินจีนในลาว อ่านเพิ่มเติม Wuthnow and Taylor Fravel, "China’s Military Strategy for a “New Era”: Some Change, More Continuity, and Tantalizing Hints" ที่ตีพิมพ์ในวารสาร Strategic Studies ปี 2023

    จับตาฐานบินจีนในลาว | หมายเหตุประเพทไทย EP.649
  7. Oct 14

    ‘เทคโนศักดินา’ ผู้ฆ่าทุนนิยม | BookBar EP.23

    หลังจากการล่มสลายของสหภาพโซเวียต บางคนเชื่อว่ามันคือเครื่องหมายชัยชนะของระบบทุนนิยม มนุษย์สามัญที่ใช้ชีวิตบนโลกน่าจะรู้สึกรู้สาไปทางเดียวกันว่า คงต้องอยู่กับทุนนิยมไปชั่วชีวิตและไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลง แต่คุณจะคิดอย่างไร เมื่อ Yanis Varoufakis เขียนหนังสือ ‘TECHNOFEUDALLISM WHAT KILLED CAPITALSM’ หรือชื่อไทยว่า ‘เทคโนศักดินา’ และประกาศว่าทุนนิยมตายแล้ว เพราะถูกพวกบริษัทเทคฯ ยักษ์ใหญ่ทั้งหลายสังหาร กวาดต้อนเข้าสู่ที่ดินคลาวด์ เรียกเก็บค่าเช่าที่ บรรดานายทุนที่แสวงหากำไรถูกกวาดต้อนเข้าสู่ร่มเงาคลาวด์กลายเป็นทุนสวามิภักดิ์ บ้างก็เป็นกรรมกรคลาวด์ และพวกเราส่วนใหญ่เป็นเพียงไพร่คลาวด์ที่ผลิตเนื้อหาให้แก่เทคโนศักดินาโดยไม่ได้รับค่าจ้างใดๆ การบอกว่าทุนนิยมตายแล้ว เป็นคำประกาศที่ใหญ่โตมาก เชื่อได้ว่าหลายคนไม่เห็นด้วย BookBar ชวนคุยกับนภนต์ ภุมมา จากคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และผู้แปลร่วมของหนังสือเล่มนี้ แล้วค่อยตัดสินอีกทีว่าทุนนิยมตายแล้วหรือยัง? ฟังทั้งหมดได้ทุกช่องทางของ 'ประชาไท'

    ‘เทคโนศักดินา’ ผู้ฆ่าทุนนิยม | BookBar EP.23
  8. Oct 14

    เปิดมิติพื้นที่เควียร์ซานฟรานซิสโก | หมายเหตุประเพทไทย

    หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ ติณณภพจ์ สินสมบูรณ์ทอง และ ทศพล นพสุวรรณชัย ชวนทำความรู้จักประวัติศาสตร์ของซานฟรานซิสโก รัฐแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกา ผ่านมุมมองแบบเควียร์ จากเมืองที่เติบโตอย่างรวดเร็วในยุคตื่นทอง ผู้คนหลากหลายเชื้อชาติ ชนชั้น และภูมิหลังหลั่งไหลเข้ามาหางานและสร้างชีวิตใหม่ จนเกิดวัฒนธรรมเมืองที่เปิดรับความแตกต่าง รวมถึง nightlife โรงละคร ผับและบาร์ ซึ่งค่อย ๆ กลายเป็นพื้นที่สำคัญของคนที่อยู่นอกขนบทางเพศและสังคม โดยชวนอ่านหนังสือ Wide-Open Town: A History of Queer San Francisco to 1965 (2005) ของ Nan Alamilla Boyd ซึ่งย้อนประวัติศาสตร์พื้นที่เควียร์ของเมือง ตั้งแต่ความบันเทิงและการแต่งกายข้ามเพศในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ไปจนถึงการเติบโตของวัฒนธรรมเกย์และเควียร์หลังทศวรรษ 1930 ผับบาร์อย่าง Black Cat ไม่ได้เป็นเพียงสถานที่ดื่ม แต่ยังเป็นพื้นที่พบปะของนักเขียน ศิลปิน โบฮีเมียน เกย์ และผู้คนที่ไม่เป็นไปตามขนบ จนมีส่วนสร้างวัฒนธรรมที่ยอมรับความหลากหลายของเมือง อีกเล่มคือ Who Needs Gay Bars? Bar-Hopping through America's Endangered LGBTQ+ Places (2023) ของ Greggor Mattson ซึ่งสำรวจว่า gay bar และ lesbian bar ยังมีความหมายอย่างไรในยุคที่ LGBTQ+ สามารถพบปะกันได้ในพื้นที่อื่นมากขึ้น ในกรณีซานฟรานซิสโก หนังสือพาไปดู Wild Side West และคำถามเรื่องอนาคตของ lesbian bar เมื่อการเปิดพื้นที่ให้ครอบคลุม LGBTQ+ และ ally มากขึ้นนำมาสู่ความย้อนแย้งว่า ความ inclusive จะช่วยรักษาชุมชน หรือกลับทำให้การมองเห็นตัวตนเฉพาะของเลสเบี้ยนค่อย ๆ เจือจางลง ขณะเดียวกัน เรื่องของผับ The Stud ชวนมองอีกด้านของการรักษาพื้นที่เควียร์ท่ามกลางค่าเช่าที่สูงขึ้น การเปลี่ยนแปลงของย่าน SoMa และวิกฤตโควิด-19 แม้พนักงานจะรวมตัวเป็น The Stud Collective และพยายามประคับประคองพื้นที่ไว้ แต่ตัวอาคารเดิมก็ไม่สามารถดำรงอยู่ต่อไปได้ อย่างไรก็ตาม ชุมชน ความทรงจำ และเครือข่ายของผู้คนไม่ได้หายไปพร้อมกับสถานที่ จึงนำไปสู่คำถามชวนคิดว่า พื้นที่เควียร์ ชุมชน LGBTQ+ จำเป็นต้องมีสถานที่กายภาพหรือไม่ และจะรักษาอัตลักษณ์ของชุมชนไว้ได้อย่างไร โดยไม่ทำให้การเปิดรับความหลากหลายกลายเป็นการทำให้ตัวตนของชุมชนนั้นเลือนหายไป ติดตามได้ใน #หมายเหตุประเพทไทย #Sanfrancisco

    เปิดมิติพื้นที่เควียร์ซานฟรานซิสโก | หมายเหตุประเพทไทย

About

Prachatai Podcast

You Might Also Like