Στους μουσικούς δρόμους, συναντάμε την πρώτη μεγάλη λεωφόρο: τον δωδεκάφθογγο ισοσυγκερασμό. Δώδεκα καθαρές πέμπτες - παρά λίγο επτά οκτάβες. Πού πάει αυτό το "λίγο", το περίφημο κόμμα; Πώς ένας «λύκος» ταλαιπωρούσε τα αυτιά της Αναγέννησης; Πώς η Δύση, μετά από αιώνες περιπλάνησης, κατέληξε σ' ένα σύστημα όπου κανένα διάστημα τρίτης δεν είναι "φυσικό", αλλά όλα είναι ίδια και το αυτί μας τα συνήθισε; Είναι καταδίκη ή θρίαμβος; Σ' αυτό το επεισόδιο, ό,τι χρειάζεται να ξέρεις για τον ισοσυγκερασμό. Το βίντεο εδώ: #vasilisginos #musichistory #musictheory #greekmusic Πηγές: Κώστας Καρίπης, «Θα σπάσω κούπες», Polydor V-50254, 1928. Κλεωνίδης, Εἰσαγωγὴ ἁρμονική, κεφ. 7, στο Carl Jan, Musici scriptores Graeci, Λειψία: Teubner, 1895, σ. 192 — https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015020213206&seq=296 Pietro Aron, Toscanello in musica, Βενετία 1523 (οδηγίες κουρδίσματος που ερμηνεύονται ως μεσοτονικό ¼ κόμματος). Simon Stevin, Vande spiegheling der singconst, χειρόγραφο περ. 1585–1620, Χάγη, Koninklijke Bibliotheek, KA XLVII· έκδ. D. Bierens de Haan, 1884 αγγλική έκδ. A. D. Fokker, The Principal Works of Simon Stevin V, Άμστερνταμ 1966, σσ. 413–464 — εισαγωγή Fokker: https://www.huygens-fokker.org/docs/stevinsp.html ολλανδικό κείμενο: https://adcs.home.xs4all.nl/stevin/singconst/muziek.html εικόνα σελίδας: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:De_Spiegheling_der_signconst.jpg Alexander J. Ellis, «On the Musical Scales of Various Nations», Journal of the Society of Arts 33 (27 Μαρτίου 1885), σσ. 485–527 https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=nnc1.cu01204793&seq=89 J. Murray Barbour, Tuning and Temperament: A Historical Survey, 1951 ανατ. Dover 2004. William A. Sethares, Tuning, Timbre, Spectrum, Scale, 2η έκδ., Springer 2005 (κλίμακες γκάμελαν, σ. 73). Jukka Jaatinen & Jukka Pätynen, «Effect of inharmonicity on pitch perception and subjective tuning of piano tones», Journal of the Acoustical Society of America 152 (2022), σσ. 1146–1157 — https://doi.org/10.1121/10.0013572 ανοιχτή πρόσβαση: https://acris.aalto.fi/ws/portalfiles/portal/98111997/Effect_of_inharmonicity_on_pitch_perception_and_subjective_tuning_of_piano_tones.pdf η καμπύλη Railsback 1938 κατά Schuck & Young, JASA 15 (1943). Fred Sturm, «A Clear and Practical Introduction to Temperament History», Piano Technicians Journal (σε συνέχειες). Habib Hassan Touma, The Music of the Arabs, Amadeus Press, 1996. Μάριος Μαυροειδής, Οι μουσικοί τρόποι στην Ανατολική Μεσόγειο, Αθήνα: Fagotto, 1999. Νίκος Ανδρίκος, Οι λαϊκοί δρόμοι στο μεσοπολεμικό αστικό τραγούδι, Αθήνα: Τόπος (σ. 39, σημ. 54, για τις ηχογραφήσεις των «Κουπών»). Νίκος Κυπουργός, στο περιοδικό Μουσικολογία, τχ. 2 (1985).
