Tạp chí âm nhạc

RFI Tiếng Việt
  • 3.5 (2)
  • MUSIC
  • UPDATED WEEKLY

Góc vườn âm nhạc của RFI

  1. 1D AGO

    Nhạc Xuân lời Việt : Từ giai điệu "Phiên chợ Ba Tư" thành bài Xuân ca

    Dòng nhạc cổ điển phương Tây đã khai sinh nhiều trào lưu sáng tác quan trọng đầu thế kỷ XIX. Trong số đó có trường phái « Light Classical Music », tuy gọi là nhạc nhẹ, không nghiêm túc bằng dòng nhạc cổ điển, nhưng cấu trúc vẫn gợi hứng từ các bản giao hưởng hàn lâm. Một trong những giai điệu nổi tiếng của dòng nhạc Light Music là tác phẩm « In a Persian market» (Phiên chợ Ba Tư), từng được chuyển sang lời Việt thành « Dưới ánh nắng mùa xuân ». Trong nguyên tác, giai điệu « In a Persian market» (Phiên chợ Ba Tư) là của nhạc sĩ người Anh Albert William Ketèlbey (1875-1959), trở nên thịnh hành trên thế giới ngay sau khi được sáng tác vào đầu những năm 1920. Nhạc phẩm này được nhà xuất bản Bosworth phát hành lần đầu tiên tại Vương quốc Anh vào năm 1921. Tại Việt Nam trước năm 1975, giai điệu này từng được nhạc sĩ Phạm Duy phóng tác thành nhạc phẩm « Phiên chợ Ba Tư», dựa trên bản tiếng Pháp « Sur un marché persan ». Ngoài ra còn có một bản phóng tác khác, do nhạc sĩ Duy Thoáng soạn lời Việt cho vở nhạc kịch  «Ngày xửa ngày xưa : Aladdin và đủ thứ thần» qua phần thể hiện của các nghệ sĩ Thành Lộc (thần nhẫn), Bạch Long (thần đèn) và Đại Nghĩa (thần ve chai) ….. Về mặt nội dung, tác phẩm « Phiên chợ Ba Tư » (In a Persian Market) là một tổ khúc tương đối ngắn so với các bản giao hưởng cổ điển, chỉ vỏn vẹn có 7 phút nhưng lại thể hiện một cách khéo léo khung cảnh đặc sắc của một phiên chợ ở vùng Trung Đông. Có thể nói giai điệu này là một bức tranh minh họa đầy màu sắc, mọi chi tiết được diễn tả bằng âm thanh : từ đoạn nhạc mở đầu mô tả đoàn người lái buôn dẫn bầy lạc đà, bước đi từ xa nhè nhẹ, khi cả đoàn vào trong thành phố, âm thanh bỗng dưng lớn dần ngay giữa phiên chợ ồn ào, huyên náo. Qua việc xen kẽ các nhạc cụ phương Tây với âm thanh phương Đông, khúc nhạc mô tả tài tình tiếng chào hàng mua bán, khúc hát của nhóm người khất thực, kẻ thổi sáo dụ rắn, điệu nhảy của những người tung hứng ….. Âm thanh ở đây có sức mạnh tượng hình, gieo vào tâm trí người nghe nhiều hình ảnh như đang xem phim mà không cần đến nhiều sức tưởng tượng. Độc đáo nhất vẫn là những tiết nhạc đối lập : khúc mở đầu dồn dập sống động trong phiên chợ náo nhiệt, rồi khúc nhạc dần lắng dịu để mô tả một cách nhẹ nhàng cảnh tượng nàng công chúa ngồi trên kiệu vào chợ, vẻ đẹp mặn mà kiêu sa, theo tiếng hạc cầm bay bổng thướt tha ….. Do « Phiên chợ Ba Tư » hòa quyện nhiều tiết nhạc đối lập, cho nên sau đó đã được các tác giả nhạc phổ thông phóng tác thành nhiều bản nhạc pop khác nhau. Đoạn nhạc tả cảnh nàng công chúa ngồi trên kiệu vào chợ từng được tác giả người Pháp Serge Gainsbourg chuyển thể vào năm 1977 thành nhạc phẩm « My Lady Heroin ». Vài năm trước đó, ca sĩ người Mỹ Jacky James từng phóng tác giai điệu này thành nhạc phẩm « Take my heart » (Hãy lấy trọn tim ta). Bài này từng ăn khách trên thị trường quốc tế vào năm 1973. Còn khúc nhạc mô tả phiên chợ huyên náo từng được nhóm nhạc của Jeff Christie chuyển thành ca khúc « Yellow River », cách hòa âm khiến cho nhiều người tưởng lầm đây là một khúc nhạc đồng quê của Mỹ. Nam danh ca Joe Dassin gốc Mỹ hát tiếng Pháp khi được nghe bài này mới có ý dinh chuyển sang tiếng Pháp thành nhạc phẩm « L'Amérique », nói về khát vọng đổi đời. Bản nhạc trong tiếng Anh sau đó còn có thêm nhiều bản phóng tác khác trong 12 ngôn ngữ. Còn trong tiếng Việt, bài này từng được tác giả Quang Nhật đặt thêm lời thành nhạc phẩm « Dưới ánh nắng mùa xuân » (còn có nơi ghi chép là Dưới ánh nắng hồng) qua phần thể hiện của ca sĩ Ngọc Huệ, lời tiếng Việt không có liên quan gì với nội dung của khúc nhạc nguyên tác. Giai điệu « Phiên chợ Ba Tư » tràn đầy những hình ảnh sinh động, âm thanh lung linh sắc màu, nên dễ thu hút giới yêu nhạc ngay từ những giây phút đầu. Nét quyến rũ kỳ lạ ấy, như thể có ma lực, không phải bản giao hưởng cổ điển nào cũng có, « Phiên chợ Ba Tư » cho dù không cần lời nhưng vẫn có sức cuốn hút tuyệt vời, nên tiếp tục làm say đắm, con tim của nhiều người yêu nhạc ở mọi thời.

    9 min

  2. 3D AGO

    Nghe lại những bản nhạc tình nhân mùa Valentine

    Valentine's Day Golden Hits là tựa đề danh sách các tình khúc chọn lọc phát hành trên nền tảng Deezer nhân mùa lễ tình yêu. Những bản nhạc một thời vang bóng nay được phổ biến lại trên mạng như L.o.v.e (Tình viết từng chữ) của Nat King Cole, You're my everything (Em là tất cả) của Santa Esmeralda, The end of the world (Ngày thế giới không còn) dưới dạng liên khúc hay là Crazy (Tình si) của Willie Nelson. Về giai thoại "Crazy", bản nhạc này ăn khách lần đầu tiên vào năm 1961 qua giọng ca của Patsy Cline, rồi sau đó ra đời hàng trăm bản ghi âm khác, nhưng tác giả bài hát này chính là Willie Nelson. Vào thời bấy giờ, ông là một ca sĩ nhạc đồng quê (country) chưa nổi tiếng. Thời buổi khó khăn, ông làm đủ mọi nghề để kiếm sống.  Trả lời phỏng vấn trong chương trình Storytellers trên kênh VH1, ca sĩ kiêm tác giả Willie Nelson tiết lộ rằng ban đầu ông đã tìm cách bán bản nhạc này cùng với một số sáng tác khác của mình cho nam ca sĩ Larry Butler, với giá 10 đô la cho mỗi bài hát. Nhưng rốt cuộc, Larry Butler đã từ chối. Do vậy, bản nhạc này mới được gửi cho Patsy Cline. Mặc dù ban đầu Patsy không thích bản nhạc "Crazy", nhưng may mắn thay, chồng của cô là Charlie Dick và nhà sản xuất Owen Bradley đều cảm nhận được tiềm năng thương mại của bài hát này, cho nên họ đã thuyết phục cô thu âm bản nhạc. Nhờ chất giọng mượt trầm nồng ấm contralto của Patsy Cline, giai điệu này trở thành một bản hit lớn vào năm 1961. Đang trên đỉnh thành công, Patsy Cline lại đột ngột qua đời do tai nạn máy bay hai năm sau đó (1963) ở tuổi 30, khép lại một sự nghiệp huy hoàng dù ngắn ngủi, tính từ năm 1957 với thành công của bản nhạc "Walking after midnight". Giai điệu "Crazy" là bài hát nổi tiếng nhất của Patsy Cline, đồng thời tạo bước đột phá quan trọng trong sự nghiệp sáng tác của Willie Nelson. Ông thành danh trong làng nhạc country Hoa Kỳ từ giữa thập niên 1960 trở đi. Tuy sự nghiệp không được dài, Patsy Cline đã mở đường cho nhiều giọng ca nữ trong lãnh vực nhạc đồng quê. Do vậy, mười năm sau  ngày qua đời, cô là nữ nghệ sĩ đầu tiên được tôn vinh vào năm 1973 tại Đại sảnh Danh Vọng nhạc Đồng quê (Country Music Hall of Fame). Vào năm 2002, Patsy Cline cũng về đầu danh sách 40 giọng ca nữ xuất sắc nhất trong làng nhạc đồng quê (The 40 Greatest Women of Country Music). Trên thị trường quốc tế, đã có khá nhiều nghệ sĩ nổi tiếng từng ghi âm lại ca khúc này, theo phong cách jazz có Norah Jones và Diana Krall (2003), theo lối hoà âm nhạc pop có BJ Thomas hay Julio Iglesias (1994), còn thuần chất country thì có phiên bản của LeAnn Rimes từng ăn khách trên thị trường Anh-Mỹ. Về phần Willie Nelson, ông đã từng song ca bài này với nhiều nghệ sĩ trứ danh như Johnny Cash vào năm 1998,  Paul Anka năm 2013 và gần đây hơn là với Michael Buble vào năm 2022. Trong vòng hơn nửa thế kỷ qua, nhạc phẩm "Crazy" đã có hơn 500 phiên bản khác nhau, ghi âm trong 9 ngôn ngữ. Riêng trong tiếng Việt, bài này có ba lời khác nhau. Lời thứ nhất là nhạc phẩm "Si tình" của tác giả Khúc Lan qua giọng ca Sĩ Phú. Lời thứ nhì là nhạc phẩm "Lệ tình" để tên tác giả Lan Anh qua phần ghi âm của nghệ sĩ Thiên Phú. Lời thứ ba là nhạc phẩm "Tình Si" của tác giả Nguyễn Hoàng Đô qua phần trình bày của hai ca sĩ Vĩnh Yên và Phát Đạt. Theo chính lời kể của Willie Nelson, tựa đề ban đầu của bài hát là "Stupid", nhưng sau đó ông lại đổi tựa thành "Crazy", nhẹ nhàng hơn trong cách phát âm nhả chữ, nhưng lời hát vẫn có cùng một ý tứ : Cho dù đã hết tuổi ngây thơ, khi yêu, ai lại chẳng mù quáng đến ngốc nghếch, dại khờ.

    10 min

  3. FEB 7

    Nhạc ngoại lời Việt : Giai thoại tình khúc « Trọn đời bên anh »

    Hiếm khi nào, một bài hát tiếng Ý đoạt cùng lúc hai giải thưởng lớn tại châu Âu, để rồi trở thành một trong những ca khúc ăn khách nhất thị trường quốc tế. Đó là trường hợp của nhạc phẩm « Non ho l'età » (per amarti) hiểu theo nghĩa chưa đến tuổi yêu người, từng được phóng tác sang tiếng Việt thành nhạc phẩm « Trọn đời bên anh ». Do hai nhạc sĩ Nicola Salerno và Mario Panzeri đồng sáng tác, nhạc phẩm « Non ho l'età (per amarti) » từng được đưa đi tranh giải tại liên hoan ca khúc tiếng Ý, tổ chức tại thành phố Sanremo vào năm 1964. Vào thời bấy giờ, bài hát được cô ca sĩ Gigliola Cinquetti, khi đó mới 16 tuổi, trình diễn trực tiếp trên sân khấu đài truyền hình Ý (RAI). Còn phiên bản tiếng Pháp "Je suis à toi" (Em thuộc về anh) do ca sĩ người Ý gốc Bỉ Patricia Carli viết lời và ghi âm. Theo thông lệ, người đoạt giải nhất liên hoan ca khúc tiếng Ý San Remo (còn được gọi là Festival della Canzone Italiana ra đời vào năm 1951) thường được quyền ưu tiên đại diện chonước Ý nhân cuộc thi hát truyền hình châu Âu Eurovision Song Contest diễn ra vài tháng sau đó. Bất ngờ thay, bài hát tiếngÝ « Non ho l'età » giành lấy thêm giải đầu cuộc thi hát châu Âu cùng năm (1964) ở Copenhagen, thủ đô Đan Mạch. Ca sĩ người Ý Gigliola Cinquetti trở thành người thắng giải trẻ tuổi nhất trong lịch sử cuộc thi, mở đường cho nhiều giọng ca trẻ khác như France Gall đoạt giải Eurovision một năm sau (1965) với nhạc phẩm « Poupée de cire, poupée de son » (Búp bê không tình yêu). Mãi đến năm 1986, kỷ lục này mới được cô ca sĩ người Bỉ Sandra Kim phá vỡ do cô đoạt giải Eurovision với nhạc phẩm "J'aime la vie" ở tuổi13.  Gần đây hơn, chi có nhóm nhạc rock người Ý Maneskin mới lặp lại thành tích này vào năm 2021, khi giành lấy cùng lúc giải nhất tại liên hoan San Remo và tại cuộc thi hát Eurovision. Nhờ hai giải thưởng này, nhạc phẩm « Non ho l'età » (per amarti) sau đó đã đứng đầu bảng xếp hạng ở nhiều nước châu Âu. Bài hát được chuyển lời sang 10 ngôn ngữ khác nhau. Phiên bản tiếng Anh là « This is my prayer ». Bài này sau đó được ông hoàng Elvis ghi âm với một tựa đề khác là « Please don't stop loving me ». Riêng trong tiếng Pháp, Patricia Carli (đồng tác giả sau này của bài Mưa trên biển vắng) ghi âm bản nhạc này trong tiếng Pháp với tựa đề « Je suis à toi » (Em thuộc về Anh). Có lẽ cũng vì Patricia là người gốc Ý cho nên trong sự nghiệp ca hát, cô thường hay chọn phóng tác những lời ca gần gũi nhất với mình.  Còn trong tiếng Việt, bản nhạc từng được nữ ca sĩ Julie đặt thêm lời thành giai điệu « Trọn đời bên anh » chủ yếu dựa vào phiên bản tiếng Pháp hơn là nguyên tác tiếngÝ. Dù gì đi nữa, hiếm khi nào một giai điệu tiếng Ý lại thành công rực rỡ như vậy, trong nửa thế kỷ gần đây, số bài hát đoạt cả hai giải thưởng này, có thể được đếm trên đầu ngón tay.

    9 min

  4. JAN 31

    Nhạc ngoại lời Việt : 40 năm giai thoại The Lady in Red

    Tên tuổi của Chris de Burgh gắn liền với bản nhạc nổi tiếng « The Lady in Red », phát hành lần đầu tiên cách đây bốn thập niên (1986). Ngay cả những nhà phê bình không thích các bản nhạc slow rock cũng phải công nhận rằng Chris de Burgh đã sáng tác một giai điệu sau bao năm vẫn chưa lỗi thời, cho dù các trào lưu âm nhạc không ngừng thay đổi. Vào thời điểm Chris de Burgh cho ra mắt nhạc phẩm « The Lady in Red »(Giai nhân áo đỏ), tác giả này đã có hơn 10 năm tay nghề. Sinh ra ở Achentina nhưng lớn lên ở Ai Len, Chris de Burgh không nối nghiệp thân phụ là một viên chức ngoại giao, mà lại chọn nghề thu âm sáng tác. Ông đã phát hành album đầu tiên của mình vào năm 1974, đạt vị trí quán quân bảng xếp hạng thị trường Ai Len với  đĩa đơn  « A Spaceman came travelling » vào năm 1975.   Tưởng chừng như thành công sự nghiệp sẽ đến sớm hơn, nhưng rốt cuộc những album phòng thu tiếp theo lại không tạo ra được nhiều dấu ấn. Tuy nhiên, Chris vẫn giữ được hợp đồng thu âm và bắt đầu gây được tiếng vang vào năm 1982, lọt vào bản xếp hạng Top 40, trên thị trường Hoa Kỳ với đĩa đơn « Don't pay the ferryman ». Mãi đến năm 1986, khi Chris de Burgh phát hành album phòng thu thứ tám « The Lady in Red », ông mới bất ngờ lập kỷ lục số bán, một sự thành công mà dường như không gì có thể ngăn cản nổi, bài hát giành lấy hạng đầu tại 25 quốc gia, kể cả thị trường Anh và Ai Len, đồng thời vươn lên hạng ba tại Hoa Kỳ.  Bản thân Chris de Burgh cũng không ngờ rằng bài hát  lại thành công vang dội đến như vậy. Trong nhiều cuộc phỏng vấn sau này, Chris de Burgh cho biết « Giai nhân áo đỏ » không phải là bài hát hay nhất trên album « Into the Light » cho nên  suýt nữa không  được chọn làm đĩa đơn để quảng bá cho album này. Theo lời kể của chính tác giả, bài hát này đã được ấp ủ trong một thời gian dài. Ông bắt đầu sáng tác giai  điệu như một cách  để làm lành với vợ mình sau vài lần cãi vã. Do vậy, trong bài hát mới có câu « I'll never forget the way you look tonight »  Anh sẽ không bao giờ quên, dáng em bừng sáng trong đêm. Ban đầu, bản nhạc này đáng lẽ ra được đặt tựa là « The way you look tonight »,  nhưng trước đó đã có một bài hát nổi tiếng cùng tên, từng đoạt giải Oscar dành cho nhạc phim do FredAstaire thu âm vào năm1936, rồi đến phiên  Frank Sinatra ghi âm một phiên bản khác năm 1964 với dàn nhạc của Nelson Riddle. Trong bộ phim truyền hình Anh « This is your life », Chris de Burgh nói rằng bài hát gợi hứng từ lần đầu tiên anh thấy vợ anh là Diane trong một bộ áo đầy nét quyến rũ màu đỏ, nhưng theo Chris bài hát không chỉ nói về môt kỷ niệm cá nhân thuở ban đầu, mà còn là gìn giữ và trân qúy tình cảm của  người bạn đời. Giai nhân áo đỏ « The Lady In Red » là một bản hit đình đám trên toàn cầu, được khai thác nhiều qua phim ảnh, nên trở thành một phần không thể thiếu trong  dòng văn hóa phổ  thông. Tuy nhiên, bài hát cũng đã gây ra nhiều ý kiến trái chiều. Theo khảo sát của tờ báo The Observer, « The Lady in Red » từng lọt vào danh sách 10 bài hát phản cảm, nếu không nói là dễ ghét nhất những năm 1980, chủ yếu cũng vì trong mắt các nhà phê bình nhạc rock : « The Lady in Red » có những lời lẽ hơi sến, thậm chí ủy mị.  Ngoài đời thực, hôn nhân giữa Chris và Diane đã gặp nhiều sóng gió vào giữa những năm 1990 khi tác giả tiết lộ rằng ông đã từng có quan hệ ngoại tình. Nhưng có lẽ vì không muốn làm khổ gia đình, cho nên Chris và Diane vẫn quyết định ở lại bên nhau. Cho dù nhiều nhà phê bình nghĩ rằng bài hát này thật ủy mị, nhưng thực ra nội dung bản nhạc nói về tâm trạng của một người đàn ông khi nhận ra rằng mình nên quan tâm nhiều hơn đến người bạn đời. Có lẽ cũng vì thế « Giai nhân áo đỏ » được phát thường xuyên trong các lễ cưới và nhiều cặp tình nhân xem « The Lady in Red » trước sau gì vẫn là : khúc nhân duyên muôn đời, giai điệu của lứa đôi

    9 min

  5. JAN 24

    Nhạc Nhật lời Việt : Bản tình ca Anata "Ước gì người còn đây"

    Trong nhiều thập niên liền, bài hát "Anata" của Akiko Kosaka đã được phổ biến rộng rãi trong các chương trình truyền hình, cũng như tại các quán karaoke ở Nhật Bản. Những người thích hát bài này thường có giọng ca ngọt ngào, trong sáng.  Sinh trưởng tại thành phố Nishinomiya, tỉnh Hyogo, Akiko Kosaka xuất thân từ một gia đình nghệ sĩ. Thân phụ cô là nhạc trưởng Tsutomu Kosaka, chuyên sáng tác và điều khiển dàn nhạc hòa tấu ở vùng Kansai. Từ thuở thiếu thời, Akiko học đàn piano với bố, rồi sau đó tốt nghiệp Nhạc viện thành phố Osaka.  Vào năm 1973, khi mới 16 tuổi, Akiko đã tham gia Liên hoan âm nhạc Yamaha với một bài hát do chính cô soạn nhạc và viết lời. Mang tựa đề "Anata", bài hát kể lại câu chuyện buồn của một cô gái trẻ sắp thành hôn, nhưng không may người yêu đột ngột qua đời. Một mình, cô gái hình dung trong tâm trí về hạnh phúc cuộc sống lứa đôi, giấc mộng xây tổ ấm tan vỡ khi mọi chuyện đã hết rồi, không còn ngày hôn phối.    Trong bản nhạc, Akiko hát câu cuối cùng một cách xúc động, bồi hồi : "Anata ga ite hoshii" (ước gì người còn ở bên ta). Lối diễn đạt trầm buồn, sâu lắng ấy đã chinh phục hàng triệu con tim người hâm mộ khi bản ghi âm ra đời. Tuy chưa đến tuổi trưởng thành, nhưng Akiko đã giành được Giải thưởng Lớn của liên hoan âm nhạc Yamaha. Khi được phát hành cuối năm 1973 dưới dạng đĩa đơn, bài hát này đã đứng đầu bảng xếp hạng trong 7 tuần liên tục và bán được hơn hai triệu bản, chỉ trong vài tháng. Nhờ giải thưởng này, lần đầu tiên, hai cha con Akiko cùng nhau biểu diễn trong show truyền hình của đài NHK (Kohaku Uta Gassen). Trong sự kiện này, Akiko hát live trên sân khấu, còn thân phụ Tsutomu Kosaka là nhạc trưởng điều khiển dàn nhạc giao hưởng. Thành danh kể từ năm 1974, Akiko trong vòng một thập niên sau đó đã phát hành 6 album và 12 đĩa đơn, trong đó có  nhiều bản nhạc ăn khách như June Bride, Happy Now hay là Again với nhóm Full Moon. Sau khi lập gia đình và sinh con, cô ít còn xuất hiện dưới ánh đèn sân khấu, mở lớp đào tạo thanh nhạc, chuyển sang sáng tác nhạc cho ngành giải trí kể cả nhạc cho trò chơi điện tử, các show truyền hình hay các bộ phim hoạt hoạ. Trong vòng hai thập niên sau đó, tính từ năm 1993 trở đi, Akiko là nhà soạn nhạc nền cho nhiều bộ phim hoạt hình nhiều tập nổi tiếng như "Sally, phù thủy tí hon" cũng như ca khúc chủ đề cho "Sailor Moon, thủy thủ mặt trăng", thành công của loạt phim này cho ra đời một phiên bản nhạc kịch trên sân khấu. Riêng nhạc phẩm Anata, hơn ba thập niên sau ngày thành công tại liên hoan Yamaha, giai điệu này ăn khách một lần nữa khi được tái bản năm 2006 trên album phòng thu "Pianish". Ca khúc "Anata, I wish You were here" giành lấy hạng nhất trong hạng mục New Age trên thị trường Hà Lan và hạng 5 trên bản xếp hạng thị trường nhạc trực tuyến châu Âu. Giai điệu Anata từng được nhiều nghệ sĩ Nhật Bản ghi âm lại. Trong số các bản cover nổi tiếng có Saori Minami, Ayumi Ishida, Seiko Matsuda hay Hiromi Iwasaki và được khai thác nhiều lần trong phim quảng cáo ... Tại châu Á, bài hát này cũng thành công qua bản ghi âm của diva Đài Loan Đặng Lệ Quân. Bài hát cũng từng được tác giả Phạm Duy đặt thêm lời Việt thành nhạc phẩm "Căn nhà xinh", qua phần ghi âm của các danh ca Thanh Lan, Ngọc Lan hay Khánh Hà. Xây một căn gác nhỏ, không cần gì trong đó, khi lửa chưa tàn tro, bên cửa sổ ấm nồng, chùm hoa hồng tươi thắm, trong góc vườn hoa đỏ .... Chú chó con nho nhỏ, chơi đùa ở ngoài sân, bỏ mình ta trong mộng, thơ thân duới gốc cây, ước gì người còn đấy, trăng khuyết mong tròn đầy.

    9 min

  6. JAN 17

    Nhạc ngoại lời Việt : Cuộc tình thoáng bay, bản gốc là của ai ?

    Có những giai điệu nghe rất quen thuộc, nhưng ta không còn nhớ tác giả là ai ? Nhạc phẩm "More" nằm trong số này, bài hát đã được hàng trăm nghệ sĩ ghi âm lại, qua nhiều phiên bản phóng tác trong hơn mười ngôn ngữ. Trong tiếng Việt, bản nhạc này từng được đặt lời thành nhạc phẩm "Cuộc tình thoáng bay". Trong nguyên tác, giai điệu này được hai nhạc sĩ người Ý Riziero Ortolani và Nino Oliviero sáng tác cho bộ phim "Mondo Cane", phát hành vào năm 1962. Do là nhạc phim, cho nên ban đầu, khúc nhạc này là một bản hoà tấu không lời. Trên album nhạc phim, đây là giai điệu bài ghi âm số 9, có tựa đề "Modelle in Blu" (Người mẫu áo xanh). Khi bộ phim được cho ra mắt khán giả, giai điệu này mới được tác giả Marcello Ciorciolini bổ sung thêm lời tiếng Ý với tựa đề "Ti guarderò nel cuore" có nghĩa là nhìn vào trong tim. Nhà soạn nhạc Riziero Ortolani lúc bấy giờ mới nhờ vợ ông là nữ ca sĩ Katyna Ranieri ghi âm lần đầu tiên bài này trong tiếng Ý, phát hành trên đĩa đơn vào tháng 05/1962 và sau đó được tái bản vào năm 1965 trên đĩa nhạc "Donna di fiori / Ti guarderò nel cuore". Mãi đến một năm sau vào tháng 04/1963, giai điệu "Ti guarderò nel cuore" mới  được phát hành trên thị trường quốc tế với phiên bản tiếng Anh "More" do Norman Newell viết lời. Steve Lawrence là người đầu tiên ghi âm bài này trong tiếng Anh, và vài tháng sau đến phiên Vic Dana và Al Martino. Nhờ được nhiều nghệ sĩ thu âm lại, nhạc phẩm More ngày càng trở nên quen thuộc với công chúng, để rồi sau đó thực sự trở thành một bài hát kinh điển. Vào năm 1964, nhạc phẩm "More" đoạt giải Grammy dành cho bài hát hay nhất trong năm và sau đó được đề cử giải Oscar trong hạng mục ca khúc nhạc phim hay nhất. Trong buôi lễ trao giải Oscar cùng năm, bài hát này đã được nghệ sĩ gốc Katyna Ranieri, vợ của nhà soạn nhạc Ortolani trình bày. Cho đến bây giờ, Katyna Ranieri vẫn là ca sĩ người Ý duy nhất được mời biểu diễn trực tiếp trên sân khấu Oscar. Với thời gian, "More" đã trở thành một trong những bản nhạc phim được đánh giá cao, có tầm ảnh hưởng lớn nhờ khúc nhạc hoà tấu này được sử dung nhiều lần trong phim ảnh và quảng cáo. Trong số các phiên bản ghi âm nổi tiếng với các giọng ca tên tuổi, có phiên bản swing của Frank Sinatra với phần nhạc đệm của Count Basie và do Quincy Jones hoà âm trên album "It might as well be swing" (1964). Phiên bản cool jazz được Nat King Cole trên album "Love" (1965). Andy Williams cũng đã phát hành phiên bản của mình trên album chuyên đề bao gồm các bản nhạc phim từng đoạt giải Oscar .....  Nhiều nghệ sĩ khác cũng  thành công không kém khi thu lại bản nhạc này như Tom Jones, Doris Day hay Connie Francis ..... Line Renaud hát bài này trong tiếng Pháp, Caterina Valente trình bày phiên bản song ngữ Anh-Ý, Simone de Oliveira ghi âm bằng tiếng Bồ Đào Nha ...... Riêng trong tiếng Việt, nhạc phẩm "More/ Ti guarderò nel cuore" được tác giả Kỳ Phát chuyển sang lời Việt thành nhạc phẩm "Cuộc tình thoáng bay" và từng được nhiều nghệ sĩ ghi âm lại, trong đó có bản ghi âm của Vy Vân trước năm 1975, rồi sau đó có Kiều Nga, Ngọc Huệ, Thúy Vi; Lâm Thúy Vân ..... Bản phóng tác lời Việt khác han với bản nguyên tác tiếng Ý :  Tim này, khi nhìn tận đáy, lắng nghe nhịp đập từng giây, thế nào rồi cũng sẽ thấy, tên người được vẽ bằng mây. Trong tim, mối tình đang viết, chợt đến như chuyện thần tiên, ẩn hiện màu tranh sóng biển, yêu từ lúc nào không biết. Hãy nhìn tận đáy tim sâu, rồi người bỗng dưng hiểu thấu, chẳng cần niệm câu thần chú, tình đến như có phép màu. Gió bay lời nói nhạt phai, chỉ còn dư âm đọng lại, muôn nốt nhạc còn rơi mãi, trong tim quyến rũ ngân dài ....

    9 min

  7. JAN 10

    Eurovision Junior : Lou Deleuze đoạt giải nhất nhờ giai điệu tràn đầy hy vọng

    Ra đời cách đây70 năm, Eurovision là cuộc thi hát truyền hình rất nổi tiếng tại châu Âu. Kể từ năm 2003, giải này còn tổ chức một phiên bản dành cho thiếu nhi gọi là Eurovision Junior. Hồi trung tuần tháng 12 vừa qua, cô ca sĩ trẻ tuổi Lou Deleuze đã đem giải thưởng này về cho nước Pháp với nhạc phẩm "Ce Monde" (Thế giới này). Được tổ chức hôm 13/12 vừa qua  tại thủ đô Gruzia, Lou Deleuze đã giành lấy hạng đầu trong số 18 thí sinh đến từ khắp châu Âu. Đây là lần thứ tư nước Pháp đoạt giải nhất kể từ khi cuộc thi hát truyền hình này thành lập vào năm 2003 một phiên bản dành cho các giọng ca trẻ từ 9 đến 14 tuổi. Năm nay 11 tuổi, Lou Deleuze sinh trưởng tại vùng ngoại ô Paris. Từ thời còn nhỏ, Lou đã có nhiều năng khiếu bẩm sinh. Thật vậy, Lou Deleuze lớn lên trong một môi trườnng nghệ thuật, thân phụ cô là một thợ chuyên làm đàn. Ông từng chế tạo  một chiếc đàn piano cho con gái và Lou được gia  đình cho học nhạc từ năm 7 tuổi. Cách đây 3 năm, Lou thu hút sự chú ý trên mạng khi phát hành bản cover nhạc phẩm "Papaoutai" của danh ca người Bỉ Stromae. Giải Eurovision Junior không phải là cuộc thi hát truyền hình đầu tiên mà Lou Deleuze tham gia. Vào năm 2024, Lou từng lọt vào vòng bán kết chương trình tuyển lựa các tài năng mới của nước Pháp (France's Got Talent). Vào lúc bấy giờ, Lou đã chinh phục ban giám khảo, trong đó có nữ danh ca Hélène Ségara, khi trình bày lại nhạc phẩm "Rêver" của Mylène Farmer. Tuy không đoạt giải nhất, nhưng cuộc thi này đã giúp cho cô bé Lou cảm thấy tự tin hơn, tự nhủ rằng thời cơ của mình có ngày sẽ đến. Mặc dù còn nhỏ tuổi, nhưng Lou Deleuze ngoài tài nghệ ca hát, còn có thêm nhiều kinh nghiệm phim trường. Cũng như thần tượng Elsa của những năm 1980, cô bé đã tham gia nhiều bộ phim truyện điện ảnh và truyền hình. Trong cuộc thi hát Eurovision Junior vừa qua, Lou Deleuze đã trình bày nhạc phẩm "Ce monde" (Thế giới này) do ca sĩ Pauline Thisse voi nghệ danh là Linh sáng tác. Dưới ánh đèn sân khấu Lou xuất hiện với chiếc mũ béret nho nhỏ và chiếc váy xếp xinh xắn cùng tông màu đỏ, lối diễn đạt của cô bé mang đậm dấu ấn của trường phái hiện thực lãng mạn trong dòng nhạc Pháp, giọng hát mạnh mẽ với những đoạn cảm hứng cao trào, theo phong cách của Édith Piaf và gần đây hơn nữa là Barbara Pravi. Giới yêu nhạc có thể nhận thấy nhiều nét gần giống với nhạc phẩm "Voilà" của Barbara Pravi, trong cách dùng nhịp valse trong điệp khúc cũng như lối sáng tác ở cung La thứ, có khả năng diễn tả "nỗi buồn" sâu sắc tha thiết hơn bất cứ cung thứ nào khác. Trái với những nhịp điệu nhạc pop trẻ trung vui nhộn, thường phản ánh thế giới tuổi thơ, Lou Deleuze qua nhạc phẩm "Ce monde" muốn gửi một thông điệp tràn đầy yêu thương. Một dạo khúc đầy cảm xúc tựa như một lời nhắn nhủ gửi đến tuổi trẻ thời nay, nói lên khao khát đóng góp phần mình dù thật nhỏ nhoi cách mấy, để có thể hy vọng một ngày, nhìn thấy thế giới này thực sự đổi thay. Phải chăng vì nỗi bất hạnh Thế giới này bỗng lạnh căm Con tim nhen nhúm âm thầm Trời xanh ấm lại hy vọng  Hãy cho ta một ngày mai Dù đời chẳng còn tương lai  Trong tay nụ hồng muôn sắc   Ngàn hương thơm ngát hoa nhài Cứ cho ta tình hoang dại Dù tình yêu đã nhạt phai Lửa nào ta sẽ thắp lại  Cho dù ướt đẫm sương mai Chân trời u ám tương lai Không thuộc về bất cứ ai  Thế giới là của chúng ta Hãy nhớ làm cho tươi mãi

    9 min

  8. JAN 3

    Chuyện tình đẹp nhất trong đời : 30 năm sự nghiệp của Natasha St-Pier

    Sau Fabienne Thibeault và Céline Dion, Natasha St-Pier là làn sóng thứ ba đến từ vùng Québec chinh phục thị trường quốc tế. Riêng tại Pháp, Céline Dion lập kỷ lục số bán khi hợp tác với tác giả Jean-Jacques Goldman, trong khi Natasha thành danh vào đầu những năm 2000 nhờ làm việc chung với người em trai là nhạc sĩ Robert Goldman. Năm nay đánh dấu đúng 30 năm sự nghiệp ca hát của cô ca sĩ vùng Québec, vì Natasha phát hành album phòng thu đầu tiên vào năm 1996, lúc cô mới 15 tuổi. Nhân dịp này, Natasha thực hiện chuyến lưu diễn vòng quanh nước Pháp và phát hành album phòng thu thứ 15 mang tựa đề "Ma plus belle histoire d'amour" (Chuyện tình đẹp nhất đời tôi). Giới yêu nhạc Pháp hiểu ngay đây là bản nhạc nổi tiếng mà Barbara từng viết tặng cho người hâm mộ, vì câu chuyện tình đẹp nhất trong cuộc đời nghệ sĩ, trước sau vẫn là lòng thương yêu của công chúng. Không phải ngẫu nhiên mà Natasha chọn bài hát của Barbara để đặt tựa cho album gần đây nhất của mình. Album này gồm những bản nhạc tiếng Pháp kinh điển, một hành trình âm nhạc xuyên qua nửa thế kỷ  để ngỏ lời tri ân những tác giả và nghệ sĩ mà cô hằng yêu mến : ngoài Barbara, còn có Piaf và các nhà soạn nhạc Michel Berger, Alain Souchon, Nino Ferrer hay Christophe. Những giai điệu quen thuộc ấy, Natasha từng được nghe trong gia đình từ thời còn nhỏ.  Theo cô, tiếng Pháp có một nền âm nhạc vô cùng phong phú, đa dạng. Trong buổi trình diễn, Natasha hát lại những bài ca gắn liền với kỷ niệm của nhiều thế hệ người nghe. Một sự lựa chọn theo Natasha không hề dễ dàng, vì có rất nhiều nhạc phẩm xứng đáng được đưa vào album này, khi chỉ giữ lại khoảng 10 bài hát, Natasha đã cố gắng đem lại sự đồng nhất, trong các bản hoà âm, phối khí. Khác với những bản ghi âm trước, thường dùng nhiều nhạc cụ để tạo ra quy mô hoành tráng cho dự án, album của Natasha có một lối phối khí mộc mạc thuần khiết hơn, dùng tiếng đàn đệm piano và ghi ta để làm nổi bật vẻ đẹp của lời bài hát và sức truyền cảm trong lối diễn đạt. Album của Natasha St Pier thực sự là một lời gọi mời cho một hành trình xuôi dòng ký ức, khám phá lại những giai điệu còn lưu lại bao dấu ấn sâu đậm qua các thế hệ. Nhiều nghệ sĩ thời trước đã tạo ra những giai điệu tuyệt vời, đẹp như mơ. Với tập nhạc của mình, Natasha hy vọng tiếp nối kéo dài những giấc mơ ấy. Năm nay, Natasha St-Pier đã bắt đầu một giai đoạn mới trong cuộc sống. Trong quá trình thực hiện tuyển tập nhạc Pháp này, cô nhận ra rằng thời gian sống  trên đất Pháp giờ dây, xấp xỉ với thời gian sinh trưởng ở Canada. Điều đó khiến Natasha quyết định nộp đơn xin nhập tịch Pháp, vào mùa thu năm 2025. Nhạc phẩm "J'ai deux amours" từng ăn khách qua giọng ca của Joséphine Baker, giờ đây trên album của Natasha tìm thấy một hơi thở mới : Dù nghìn trùng xa xôi ngăn cách diệu vợi, con tim vẫn ôm hai mối tình tuyệt vời, quê hương ngàn đời và Paris muôn lối.

    9 min
See All (24)

Ratings & Reviews

3.5
out of 5
2 Ratings

About

Góc vườn âm nhạc của RFI

Information

More From RFI Tiếng Việt

You Might Also Like