Debata XXX Festiwalu Nauki w Warszawie z udziałem dr hab. inż. Andrzeja Plichty, mgr Joanny Darskiej, mgr. inż. Tomasza Malinowskiego i prof. dr hab. Wojciecha Grochali [26 września 2026 r.] Czy plastik naprawdę jest „zły”? A może problemem nie jest samo tworzywo, lecz sposób, w jaki je produkujemy, wykorzystujemy i wyrzucamy? W debacie XXX Festiwalu Nauki w Warszawie naukowcy, przedstawiciel przemysłu i administracji publicznej przyglądają się tworzywom sztucznym z kilku perspektyw jednocześnie: chemicznej, technologicznej, środowiskowej i prawnej. Rozmowa zaczyna się od podstawowego pytania: czym właściwie jest plastik?Okazuje się, że potoczne słowo „plastik” obejmuje setki bardzo różnych materiałów. Tworzywo sztuczne to nie tylko sam polimer, lecz zwykle także dodatki nadające mu konkretne właściwości: elastyczność, kolor, odporność mechaniczną, termiczną czy chemiczną. Dr hab. inż. Andrzej Plichta wyjaśnia różnice między polimerem, tworzywem sztucznym i materiałem polimerowym oraz pokazuje, jak ogromna jest różnorodność tej grupy materiałów. Polietylen, polipropylen, polistyren, PVC, poliamidy, teflon czy Kevlar różnią się budową, właściwościami i zastosowaniami, a ten sam polimer może po odpowiedniej modyfikacji zachowywać się zupełnie inaczej. Pojawia się również ważne przypomnienie: polimery nie są wyłącznie wynalazkiem człowieka. Natura pełna jest materiałów polimerowych – należą do nich m.in. celuloza, skrobia, białka czy DNA. Kolejny temat to sama produkcja tworzyw. Mgr inż. Tomasz Malinowski pokazuje na przykładzie produkcji poliamidu, że gotowy materiał nie powstaje w jednym prostym procesie. Wymaga szeregu przemian chemicznych, energii i surowców, a po drodze pojawiają się produkty uboczne i odpady. Jednocześnie przemysł stale próbuje zmniejszać ich ilość, zawracać surowce do obiegu i modyfikować technologie tak, aby były bardziej efektywne. To prowadzi do jednego z głównych tematów debaty: gospodarki obiegu zamkniętego. Co zrobić z tworzywem po zakończeniu jego użytkowania? Czy wszystkie plastiki można poddać recyklingowi? Czy lepiej przetopić materiał, rozłożyć go chemicznie do podstawowych składników, czy projektować nowe tworzywa zdolne do biodegradacji? Paneliści zwracają uwagę, że samo hasło „biodegradowalny” bywa mylące. Rozpad tworzywa na coraz mniejsze fragmenty nie musi oznaczać jego rzeczywistego biologicznego rozkładu. Materiał może po prostu zamienić się w mikroplastik i nanoplastik, pozostając nadal obecny w środowisku. Jednocześnie istnieją zarówno naturalne, jak i syntetyczne polimery zdolne do biodegradacji. Ich zachowanie zależy jednak od wielu czynników: temperatury, wilgotności, obecności mikroorganizmów czy warunków kompostowania. Dr hab. inż. Andrzej Plichta, prof. PW - chemik i specjalista w dziedzinie polimerów, profesor uczelni w Katedrze Chemii i Technologii Polimerów Wydziału Chemicznego Politechniki Warszawskiej, prodziekan ds. studiów. Jego badania obejmują m.in. biopolimery, materiały hybrydowe i kompozytowe, modyfikację polimerów oraz procesy ich degradacji i przetwórstwa. Joanna Darska - zastępczyni dyrektora Departamentu Gospodarki Odpadami w Ministerstwie Klimatu i Środowiska. Departament odpowiada m.in. za politykę państwa w zakresie gospodarki odpadami, gospodarki o obiegu zamkniętym oraz wdrażanie regulacji dotyczących zagospodarowania odpadów. Mgr inż. Tomasz Malinowski - związany z Grupą Azoty, Dyrektor Biura Rozwoju w Segmencie Biznesowym Tworzyw. Od wielu lat pracuje w obszarze produkcji i technologii tworzyw sztucznych oraz przemysłu chemicznego. Prowadzenie: prof. dr hab. Wojciech Grochala - chemik, profesor Uniwersytetu Warszawskiego i kierownik Laboratorium Technologii Nowych Materiałów Funkcjonalnych w Centrum Nowych Technologii UW. #Plastik #TworzywaSztuczne #Polimery #Mikroplastik #Recykling #GospodarkaObieguZamkniętego #Biodegradacja #Chemia #Odpady #Środowisko #FestiwalNauki #Wszechnica
