Dit is de 274e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit Heijkoop, Jurgen van Teeffelen, Marien de Jonge en Quirijn de Mast het over: Weerstand als sporter: waarom je na hard trainen ziek wordtINLEIDING: Nog drie weken tot je race, je legt er nog een tandje bij, en dan lig je plat. Waar was je weerstand, net op het moment dat je die nodig had? Immunoloog Marien de Jonge en internist-infectioloog Quirijn de Mast van het Radboudumc leggen uit wat er echt gebeurt, en waarom het antwoord niet in een supplement zit. Tijdens een zware inspanning schiet het aantal witte bloedcellen in je bloed omhoog, tot wel vijf keer zoveel. Kort daarna trekken die cellen zich terug in je weefsels, waaronder je slijmvliezen. Precies op het moment dat je in een vol startvak staat, in een vliegtuig zit of in een wiel hangt achter iemand die net zijn neus leegt. Maar niet elke snotneus na een wedstrijd is een infectie. En er speelt meer dan blootstelling alleen. Quirijn de Mast onderzocht in Tanzania wat er gebeurt als gezonde mannen twee weken lang anders eten. Binnen veertien dagen verschoof hun immuunsysteem meetbaar. Verder in deze aflevering: waarom er geen superfood in het eetpatroon van Oost-Afrikaanse toplopers zit, waarom je de vezelarme wedstrijdvoeding van profs niet moet kopiëren, wat probiotica wel en niet doen, en waarom gefermenteerde producten misschien wel het meest onderschatte deel van je voeding zijn. Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen in gesprek met immunoloog Marien de Jonge en internist-infectioloog Quirijn de Mast van het Radboudumc. Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:1. Waarom word je juist na een zware training of wedstrijd vaker ziek? Volgens immunoloog Marien de Jonge verplaatst je afweer zich tijdelijk. Tijdens inspanning stromen witte bloedcellen massaal je bloedbaan in, waarna ze zich kort daarna terugtrekken in je weefsels, waaronder je slijmvliezen. Juist de cellen die betrokken zijn bij de afweer tegen virussen zijn dan minder aanwezig op de plek waar virussen binnenkomen. Dat is een hypothese, geen bewezen mechanisme. Maar het valt vaak samen met reizen, drukte en dieper ademen, en die combinatie vergroot de kans op een infectie. 2. Wat kun je doen om je weerstand als sporter op peil te houden? Het antwoord van beide onderzoekers is ontnuchterend: er is geen supplement of superfood dat het werk voor je doet. De basis is je dagelijkse voedingspatroon. Internist-infectioloog Quirijn de Mast pleit voor veel plantaardig eten, bonen, linzen, verschillende granen, fruit en voldoende vezels, met zo min mogelijk ultrabewerkt voedsel. De Jonge voegt daar diversiteit aan toe, ook in blootstelling. Daarnaast telt herstel zwaar mee, en dat is precies wat een fanatieke recreant met een baan en een gezin vaak tekortkomt. 3. Waarom is een verstopte neus na een wedstrijd niet altijd een infectie? Quirijn de Mast ziet die klachten regelmatig, maar zet er een vraagteken bij. Zit er wel altijd een virus achter? Je slijmvliezen raken ook geprikkeld door de inspanning zelf, en allergieën of irritatie van de luchtwegen kunnen dezelfde klachten geven. Voor darmklachten geldt dat nog sterker. Reizen, ander eten en de directe invloed van zware inspanning op je darmfunctie verklaren vaak meer dan een infectie. Het onderscheid is nuttig, want anders zoek je de oplossing in de verkeerde hoek. 4. Wat zit er in het eetpatroon van Oost-Afrikaanse toplopers? Minder bijzonders dan je zou hopen. De Mast bezocht trainingskampen in Oost-Afrika en zag dat atleten daar vrijwel hetzelfde eten als de rest van de regio, met hier en daar wat extra eiwit. De basis is ugali, een stevige pap van mais, aangevuld met bonen, aardappelen, veel groene bladgroenten en beperkte hoeveelheden vlees. Vooral vezels dus. Een magisch bestanddeel dat je aan je eigen maaltijd kunt toevoegen, is er volgens hem niet. Het gaat om het volledige patroon. 5. Welke rol spelen probiotica en gefermenteerd voedsel voor je afweer? Probiotica is vooral een verzamelterm, waarschuwt De Mast. Welke stammen, in welke dosering, met welk effect? Er zijn aanwijzingen voor gunstige effecten, ook bij sporters, maar overtuigend bewijs ontbreekt nog. De Jonge zag in eigen onderzoek wel dat bepaalde bifidobacteriën de aanmaak van immunoglobuline A stimuleren, een antistof die je slijmvliezen beschermt. Gefermenteerde producten hebben daarnaast een breder voordeel: ze bevatten een grote variatie aan micro-organismen, waar ultrabewerkt voedsel juist vrijwel steriel is. 6. Waarom is wedstrijdvoeding geen goede dagelijkse voeding? Rond een wedstrijd halen sporters vezels uit hun voeding en draait alles om suikers in gelvorm. Functioneel op de dag zelf, maar geen model voor de rest van je seizoen. De Jonge is daar helder over: topsporters zijn er langdurig op voorbereid en worden intensief begeleid. Als amateursporter moet je voorzichtig zijn met grote hoeveelheden suikers over langere periodes, en de diversiteit in je voedingspatroon vasthouden. Wat werkt voor een prof in koers, werkt niet automatisch voor jou op dinsdag. Handige bronnen en links:Onderzoeksprofiel van Marien de Jonge bij het Radboudumc, met zijn werk aan mucosale immuniteit: https://www.radboudumc.nl/personen/marien-de-jonge Onderzoeksprofiel van Quirijn de Mast bij het Radboudumc, met zijn onderzoek naar tropische infectieziekten: https://www.radboudumc.nl/personen/quirijn-de-mast De wetenschappelijke publicatie in Nature Medicine over het Tanzania-onderzoek, met alle uitkomsten en de opzet van de studie: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40181181/ Toegankelijke Nederlandse uitleg van datzelfde onderzoek, over wat we kunnen leren van Afrikaans eten: https://www.ru.nl/diensten/recharge/overzicht/dit-kunnen-wij-leren-van-afrikaans-eten Aflevering 11 over sporten in tijden van corona, waarin de relatie tussen sportbelasting en infectierisico aan bod komt: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-1/slimmer-presteren-sporten-in-tijden-van-corona/ Achtergrondartikel over de S-curve of J-curve, over de verhouding tussen trainingsbelasting en infectierisico: https://auteurs.allesoversport.nl/wp-content/uploads/2020/04/SG.2019.5.02.05.Maas_.pdf Aflevering 115 met Armand Bettonviel over innovaties in sportvoeding, via wie het contact met beide gasten ontstond: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-6/115-innovaties-in-sportvoeding-met-armand-bettonviel/ Aflevering 165 over probiotica, zinvol of onzin, als verdieping op het probiotica-onderwerp: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-8/165-slimmer-presteren-met-probiotica-zinvol-of-onzin/ Aflevering 241 over extra vitamine C en je weerstand als sporter: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-12/241-slimmer-presteren-met-extra-vitamine-c-zinvol-of-onzin/ Aflevering 251 over ontstekingsremmers en pijnstillers bij sporters: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-12/251-sporten-met-pijnstillers-tegen-de-pijn-en-ontsteking-slim-of-gevaarlijk/ —- De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie. Zie ook: WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast Mentioned in this episode: Partner CyclOn Bikecare: een glimlach voor je fiets --- Partner van Slimmer Presteren Deze aflevering bevat een advertentie van CyclOn, specialist in fietsverzorging uit Schaijk. We legden ruim veertig vragen van luisteraars over poetsen en smeren voor aan Remco Schouten van CyclOn. Zijn antwoorden hoor je van september tot en met oktober 2026 aan het eind van elke nieuwe aflevering. Wil je zelf aan de slag? In september en oktober 2026 krijg je 25% korting op het hele assortiment met de code: slimmerpresteren CyclOn Webshop
