Ameryka dla Zaawansowanych

Marcin Firlej
  • 5.0 (1)
  • Documentary
  • Updated Weekly

Ameryka dla Zaawansowanych to podcast o Stanach Zjednoczonych, o polityce, historii i społeczeństwie tego kraju. Każdy odcinek wyjaśnia, jak działa amerykańska demokracja: od Konstytucji i Sądu Najwyższego po obywatelstwo, migrację i prawa człowieka. Marcin Firlej, dziennikarz i amerykanista mieszkający w USA, analizuje wydarzenia z Waszyngtonu, przyglądając się korzeniom współczesnych sporów – od Trumpa i „culture wars” po idee równości, wolności i tożsamości. To audycja dla tych, którzy chcą zrozumieć Amerykę bez mitów, w kontekście historycznym, politycznym i kulturowym. Słuchaj, jeśli interesują Cię: USA, amerykańska polityka, historia Stanów Zjednoczonych, społeczeństwo, prawa obywatelskie, konstytucja, Trump, demokracja i równość. Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.

  1. 4d ago

    Al Capone i gangsterzy z Chicago: tajemnice prohibicji, których nie odkrywa Hollywood

    Chicago nie było polem bitwy między policją a mafią, bo gangsterzy strzelali głównie do siebie. A Al Capone chodził w limonkowych i różowych garniturach. Hollywood sprzedało nam zupełnie inną historię. A legendarny agent FBI Eliot Ness nigdy nie strzelił na służbie. Dzisiejszy odcinek zatytułowany jest nieprzypadkowo Śmierć Frajerom, bo gości w nim Grzegorz Kalinowski, pisarz, dziennikarz i podcaster, autor serii powieści kryminalnych pod taką właśnie nazwą. Wspólnie przechodzimy przez mity amerykańskiej prohibicji. Kim naprawdę byli Al Capone i Eliot Ness? Jak się ubierali? Skąd wziął się obraz gangstera, który znamy z filmów takich jak „Nietykalni”? I dlaczego gangster zawsze wygląda tak, jak chce tego jego epoka? Posłuchaj ludziach prohibicji, wielkich pieniądzach i popkulturze, które zrobiły z prostych przemytników alkoholu uczyniły amerykańską legendę. Jeśli chcesz lepiej zrozumieć współczesną Amerykę i jej społeczeństwo, zapraszam do śledzenia kolejnych odcinków „Ameryki dla Zaawansowanych”. W każdym tygodniu analizuję zjawiska, które kształtują politykę w USA, kulturę USA i historię USA, łącząc dane, źródła i kontekst. Jeśli chcesz wesprzeć projekt lub dołączyć do społeczności, odwiedź mój profil na Patronite: patronite.pl/adz Dziękuję za słuchanie! Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.

    Al Capone i gangsterzy z Chicago: tajemnice prohibicji, których nie odkrywa Hollywood

  2. Sep 24

    Czy demografia to przeznaczenie wyborcy? Latynosi i Trump.

    Dlaczego Latynosi popierają Trumpa, mimo muru i deportacji? Czy biali suprematyści są multikulturowi? Prof. Cristina Beltrán wyjaśnia to w rozmowie ze mną a dodatkowo mówi, kim naprawdę są Latynosi w USA. "Latynos" to nie rasa ani naród - to sztuczna i polityczna kategoria wymyślona w latach 70. za Nixona. Mieści ponad 20 narodowości, od Meksykanów, przez Kubańczyków, po Portorykańczyków, o skrajnie różnych poglądach, w tym także takich którzy są zwolennikami poglądu o... wyższości białej rasy. W rozmowie obalamy mit monolitycznego elektoratu, tłumaczymy fenomen MAGA Latynosów i odpowiadamy na najbardziej szokujące pytanie: dlaczego Latynosi stanowią trzon Border Patrol i ICE? Rozmawiamy o polityce białości, logice niedoboru i rasizmie, a także o tym, co polski słuchacz myli najczęściej, myśląc o Ameryce. Gość: Prof. Cristina Beltrán, teoretyczka polityki, badaczka tożsamości latynoskiej, autorka książki "Cruelty as Citizenship". Prowadzący: Marcin Firlej, Ameryka dla Zaawansowanych. Voice over: Maciej Kołakowski, Sound Set Studio Jeśli chcesz lepiej zrozumieć współczesną Amerykę i jej społeczeństwo, zapraszam do śledzenia kolejnych odcinków „Ameryki dla Zaawansowanych”. W każdym tygodniu analizuję zjawiska, które kształtują politykę w USA, kulturę USA i historię USA, łącząc dane, źródła i kontekst. Jeśli chcesz wesprzeć projekt lub dołączyć do społeczności, odwiedź mój profil na Patronite: patronite.pl/adz Dziękuję za słuchanie! Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.

    Czy demografia to przeznaczenie wyborcy? Latynosi i Trump.

  3. Sep 17

    Miliarderzy, Biblia i Teksas, czyli chrześcijańscy nacjonaliści kontra James Talarico.

    Amerykańscy chrześcijanie walczą z chrześcijanami o to, kto lepiej reprezentuje Boga w polityce i skuteczniej przełoży wersy biblijne na ustawy. Teksas stał się polem bitwy o przyszłość Stanów Zjednoczonych. W tym odcinku pokazuję, jak miliarderzy, Biblia i polityka splatają się w walkę o szkoły, sądy i duszę Stanów Zjednoczonych. Teksas to dziś laboratorium chrześcijańskiego nacjonalizmu. Z jednej strony kościoły i politycy jak Ken Paxton, którzy chcą Dekalogu w klasach, kapelanów w szkołach i Ameryki jako narodu chrześcijańskiego. Z drugiej - progresywni chrześcijanie i James Talarico, młody polityk i student teologii, który Ewangelią broni szkół publicznych i nazywa nierówności grzechem. W odcinku: jak Tim Dunn i bracia Wilks wpompowali ponad 100 mln dolarów w przesunięcie teksańskich republikanów na skrajne pozycje, dlaczego 25 największych okręgów szkolnych odrzuciło ustawę o kapelanach, historia Hildy Ramirez, która przez 6 lat mieszkała w kościele w Austin, by uniknąć deportacji, oraz organizacja Annunciation House w El Paso, ścigana przez prokuratora generalnego za pomoc migrantom. To opowieść o tym, jak ta sama Biblia służy raz do obrony władzy, raz do obrony najsłabszych. I dlaczego dla polskiego widza, który zna spór o religię w szkole, Teksas to przestroga i lekcja jednocześnie. Daj znać w komentarzu: czy państwo powinno być całkowicie świeckie, czy wiara ma miejsce w szkole i prawie? Jeśli chcesz lepiej zrozumieć współczesną Amerykę i jej społeczeństwo, zapraszam do śledzenia kolejnych odcinków „Ameryki dla Zaawansowanych”. W każdym tygodniu analizuję zjawiska, które kształtują politykę w USA, kulturę USA i historię USA, łącząc dane, źródła i kontekst. Jeśli chcesz wesprzeć projekt lub dołączyć do społeczności, odwiedź mój profil na Patronite: patronite.pl/adz Dziękuję za słuchanie! Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.

    Miliarderzy, Biblia i Teksas, czyli chrześcijańscy nacjonaliści kontra James Talarico.

  4. Sep 10

    Najbogatszy kraj trzeciego świata? Sprawdziłem ile w tym prawdy.

    Czy Stany Zjednoczone to naprawdę "najbogatszy kraj Trzeciego Świata"? To hasło słyszymy coraz częściej - od TikToka po komentarze ekspertów. Brzmi ostro, chwytliwie i... czy trafnie? W tym odcinku rozbieram tę metaforę na czynniki pierwsze. USA to bez wątpienia potęga - czołówka światowych rankingów PKB, technologii i innowacji. Dlaczego więc w najbogatszym kraju świata ludzie nadal żyją w ściekach, bankrutują przez rachunek ze szpitala i tracą dom, choć ten dom do nich należy? Sprawdzam, skąd wzięło się pojęcie "Trzeciego Świata" (spoiler alert - Alfred Sauvy, 1952) i dlaczego dziś nie jest to żadna kategoria naukowa. A potem pokazuję "ziarno prawdy", które sprawia, że metafora jest tak popularna. Jeśli chcesz wesprzeć projekt lub dołączyć do społeczności, odwiedź mój profil na Patronite: patronite.pl/adz W tym odcinku pytam, dlaczego w USA jest bieda, skoro PKB na mieszkańca przekracza 84 tysiące dolarów. Dlaczego rodzina w Alabamie ma prąd i bieżącą wodę, a ścieki płyną jej po podwórku. Dlaczego można być właścicielem domu i nie mieć nic do powiedzenia o ziemi, na której on stoi. Ile trzeba zarabiać w USA, żeby przestało to dotyczyć również ciebie. I skąd naprawdę bierze się bezdomność w kraju, który stać na wszystko. Ameryka nie jest krajem Trzeciego Świata. Tylko, że prawdziwa odpowiedź wcale nie jest bardziej optymistyczna. Jeśli chcesz lepiej zrozumieć współczesną Amerykę i jej społeczeństwo, zapraszam do śledzenia kolejnych odcinków „Ameryki dla Zaawansowanych”. W każdym tygodniu analizuję zjawiska, które kształtują politykę w USA, kulturę USA i historię USA, łącząc dane, źródła i kontekst. Dziękuję za słuchanie! Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.

    Najbogatszy kraj trzeciego świata? Sprawdziłem ile w tym prawdy.

  5. Sep 3

    9 ludzi, którzy trzęsą Ameryką. Sąd Najwyższy USA i jego zagadki - dlaczego sędziowie są nieusuwalni?

    Sąd Najwyższy USA (SCOTUS) tworzy dziewięciu sędziów mianowanych dożywotnio, ale o tym, kto naprawdę w nim zasiada, coraz częściej decyduje nie prawo, tylko data czyjejś śmierci. W tym odcinku pokazuję, jak dożywotnia kadencja, którą ojcowie założyciele pomyśleli jako ochronę sędziów przed politykami, zamieniła się w najbardziej nieprzewidywalny mechanizm amerykańskiej władzy. Zaczynam od śmierci Ruth Bader Ginsburg i błyskawicznej nominacji Amy Coney Barrett, przechodzę przez Clarence'a Thomasa, który zbliża się do 35 lat w todze i wciąż jest bohaterem skandalu wokół podróży finansowanych przez miliardera Harlana Crowa, a kończę na realnej propozycji reformy: sztywnej, 18-letniej kadencji sędziów, którą popiera dziś 70 procent Amerykanów. Prezesem Sądu Najwyższego USA jest dziś John Roberts, a obecny skład sędziowski dzieli się na sześciu konserwatystów i trzech sędziów o poglądach liberalnych: Sonię Sotomayor, Elenę Kagan i Ketanji Brown Jackson. Odcinek prześwietla podział władzy w USA w praktyce: co się dzieje, gdy jeden z trzech filarów systemu obsadzają dożywotnio mianowani ludzie, a o składzie Sądu Najwyższego częściej decyduje to, kiedy akurat zwolni się miejsce i kto akurat rządzi, niż to, jak głosują wyborcy. Jeśli chcesz lepiej zrozumieć współczesną Amerykę i jej społeczeństwo, zapraszam do śledzenia kolejnych odcinków „Ameryki dla Zaawansowanych”. W każdym tygodniu analizuję zjawiska, które kształtują politykę w USA, kulturę USA i historię USA, łącząc dane, źródła i kontekst. Jeśli chcesz wesprzeć projekt lub dołączyć do społeczności, odwiedź mój profil na Patronite: patronite.pl/adz Dziękuję za słuchanie! Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.

    9 ludzi, którzy trzęsą Ameryką. Sąd Najwyższy USA i jego zagadki - dlaczego sędziowie są nieusuwalni?

  6. Aug 27

    Wojna o niepodległość USA nie wystarczyła. Kto i jak wymyślił Amerykanów?

    Kiedy 4 lipca 1776 roku trzynaście kolonii ogłosiło niepodległość, Amerykanów jeszcze nie było - trzeba było ich dopiero wymyślić. Wojna o niepodległość USA dała państwu granice, ale nie dała mu obywateli, którzy czuliby się jednym narodem. Tę robotę wykonali anonimowi drukarze, almanachy i elementarze (a przede wszystkim George Washington, którego wizerunek po jego śmierci w 1799 roku stał się tak elastycznym symbolem, że powoływali się na niego jednocześnie zwolennicy i przeciwnicy niewolnictwa, federaliści i republikanie). Moim gościem jest François Furstenberg, historyk z Johns Hopkins University, autor książek o konstruowaniu amerykańskiego nacjonalizmu oraz o wpływie rewolucji francuskiej i haitańskiej na wczesne Stany Zjednoczone. Rozmawiamy o tym, jak z 26 brytyjskich kolonii w obu Amerykach tylko 13 zbudowało wspólną tożsamość narodową; dlaczego amerykańska wolność definiowała się przez kontrast z niewolnictwem; i co dziś zastąpiło drukarzy i redaktorów w budowaniu narodowej opowieści — media społecznościowe i algorytmy, nad którymi nikt już nie ma redakcyjnej kontroli. 250 lat po wojnie o niepodległość USA pytanie brzmi już nie „jak powstał ten naród", tylko „czy potrafi się jeszcze zmieniać, zanim pęknie". Jeśli chcesz lepiej zrozumieć współczesną Amerykę i jej społeczeństwo, zapraszam do śledzenia kolejnych odcinków „Ameryki dla Zaawansowanych”. W każdym tygodniu analizuję zjawiska, które kształtują politykę w USA, kulturę USA i historię USA, łącząc dane, źródła i kontekst. Jeśli chcesz wesprzeć projekt lub dołączyć do społeczności, odwiedź mój profil na Patronite: patronite.pl/adz Dziękuję za słuchanie! Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.

    Wojna o niepodległość USA nie wystarczyła. Kto i jak wymyślił Amerykanów?

  7. Aug 20

    Ile ludzi ma broń w USA? Mniej, niż ci się wydaje.

    Regulacje dotyczące posiadania broni w USA mają mniej lat niż pierwszy iPhone. Przez sto siedemdziesiąt lat amerykańskie sądy interpretowały Drugą Poprawkę jako przepis o milicji stanowej, a nie o prawach pojedynczego obywatela. Zmieniło się to dopiero w 2008 roku, dzięki przewadze jednego ledwie głosu podczas posiedzenia Sądu Najwyższego. Na tej jednej wykładni stoi dziś cały amerykański rynek broni. Sprawdzam w tym odcinku, co z tego wynika w praktyce: ile ludzi w USA ma broń, kto może ją legalnie kupić, czy potrzebne jest pozwolenie i czy Polak cokolwiek kupi w amerykańskim sklepie. Odpowiedź na to ostatnie pytanie jest dziwniejsza, niż się wydaje (dotyczy rewolwerów jeszcze z czasów Custera). Ile dokładnie tej broni jest, nie wie nikt. Amerykański urząd statystyczny liczy łazienki w domach i publikuje wynik w ogólnodostępnych tabelach, ale broni policzyć nie może, bo zabrania mu tego prawo. Najczęściej powtarzany szacunek mówi o 393 milionach sztuk w rękach cywilów. Powód tej niewiedzy jest banalny: przy ladzie państwo patrzy na kupowaną broń kilkanaście minut, a potem traci ją z oczu na zawsze. Jeśli chcesz lepiej zrozumieć współczesną Amerykę i jej społeczeństwo, zapraszam do śledzenia kolejnych odcinków „Ameryki dla Zaawansowanych”. W każdym tygodniu analizuję zjawiska, które kształtują politykę w USA, kulturę USA i historię USA, łącząc dane, źródła i kontekst. Jeśli chcesz wesprzeć projekt lub dołączyć do społeczności, odwiedź mój profil na Patronite: patronite.pl/adz Dziękuję za słuchanie! Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.

    Ile ludzi ma broń w USA? Mniej, niż ci się wydaje.

  8. Aug 13

    Za co można kochać USA, czyli dziś bez narzekania. Feat. Ola i Jaśmin

    Wpisz w Google „życie w USA". Dostaniesz poradniki wizowe i listy powodów, żeby się bać i tu nie przyjeżdżać. Trzeciej rzeczy prawie nie ma: rozmowy o tym, co w amerykańskiej codzienności jest po prostu dobre, prowadzonej przez ludzi, którzy niczego ci nie sprzedają. Trzy osoby mieszkające w Stanach Zjednoczonych od kilkunastu lat opowiadają, jak się żyje w USA poza polityką i statystykami. Road tripy przez cały kraj, wielokulturowość Nowego Jorku, amerykańskie jedzenie, small talk, oceany, magnolie w Waszyngtonie. Dziś zajmuje nas zwykłe życie w Ameryce, ale rozmawiamy też jak czują się Polacy w USA, jak w ogóle się żyje w Stanach, będzie emigracja do USA i ciekawostki o USA. W tym podcaście zwykle narzekamy. Mówimy o nierównościach, o przemocy, o historii wygładzonej tak długo, aż przestała być prawdziwa. Ale na ten odcinek mieliśmy zupełnie inny pomysł. Przez prawie godzinę mówimy o Ameryce wyłącznie dobrze i sprawdzamy, czy w ogóle da się to wytrzymać. Ba! Nie tylko wytrzymać, ale wręcz ją polubić! Moimi gośćmi są Ola (Polka w Ameryce i Popo w Ameryce) i Jaśmina (współtworzy z Olą podcast Amerykański Stan Umysłu). Ola mieszka w Stanach od dwunastu lat, najpierw w Nowym Jorku, teraz na Florydzie. Jaśmina wyjechała z Polski w 2013 roku i mieszkała kolejno na wschodnim wybrzeżu, w Seattle i w Los Angeles. No i jestem ja - siedemnaście lat w Ameryce. Dzisiaj daję wam wakacyjny podcast o tym, jak można krytycznie patrzeć na kraj, w którym się mieszka, i jednocześnie cieszyć się nim bez poczucia winy. Jeśli chcesz lepiej zrozumieć współczesną Amerykę i jej społeczeństwo, zapraszam do śledzenia kolejnych odcinków „Ameryki dla Zaawansowanych”. W każdym tygodniu analizuję zjawiska, które kształtują politykę w USA, kulturę USA i historię USA, łącząc dane, źródła i kontekst. Jeśli chcesz wesprzeć projekt lub dołączyć do społeczności, odwiedź mój profil na Patronite: patronite.pl/adz Dziękuję za słuchanie! Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.

    Za co można kochać USA, czyli dziś bez narzekania. Feat. Ola i Jaśmin
See All (109)

About

Ameryka dla Zaawansowanych to podcast o Stanach Zjednoczonych, o polityce, historii i społeczeństwie tego kraju. Każdy odcinek wyjaśnia, jak działa amerykańska demokracja: od Konstytucji i Sądu Najwyższego po obywatelstwo, migrację i prawa człowieka. Marcin Firlej, dziennikarz i amerykanista mieszkający w USA, analizuje wydarzenia z Waszyngtonu, przyglądając się korzeniom współczesnych sporów – od Trumpa i „culture wars” po idee równości, wolności i tożsamości. To audycja dla tych, którzy chcą zrozumieć Amerykę bez mitów, w kontekście historycznym, politycznym i kulturowym. Słuchaj, jeśli interesują Cię: USA, amerykańska polityka, historia Stanów Zjednoczonych, społeczeństwo, prawa obywatelskie, konstytucja, Trump, demokracja i równość. Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.

Information

  • Creator
    Marcin Firlej
  • Years Active
    2021 - 2026
  • Episodes
    109
  • Rating
    Clean
  • Copyright
    © Copyright Marcin Firlej
  • Show Website
    Ameryka dla Zaawansowanych

You Might Also Like