Polityka o historii

Polityka Podkasty

Polityka o Historii to podkast tygodnika „Polityka” o wydarzeniach historycznych i ich wpływie na współczesny świat. Rozmowy z ekspertami zajmującymi się historią Polski i świata. Podkast dla tych, którzy chcą zrozumieć przeszłość, by lepiej rozumieć teraźniejszość. Zapraszają dziennikarze tygodnika „Polityka”: Agnieszka Krzemińska i Marcin Zaremba. Nowe odcinki co tydzień, we wtorek rano.

  1. Polityka o historii: Kto naprawdę rządził Grenlandią? Mówi prof. Jakub Morawiec

    3D AGO

    Polityka o historii: Kto naprawdę rządził Grenlandią? Mówi prof. Jakub Morawiec

    W najnowszym odcinku wideokastu „Polityka o historii” Agnieszka Krzemińska oraz prof. Jakub Morawiec próbują ustalić, co skrywa Grenlandia i jaka jest historia Grenlandii. Historia, która zaczęła się, gdy Eryk Rudy i wikingowie organizowali swoje wielkie wyprawy morskie, to klucz do zrozumienia, dlaczego współczesna relacja Grenlandia vs USA budzi dziś takie emocje. Badamy sagi nordyckie, sagi wikingów oraz dowody na odkrycie Ameryki przez Skandynawów, sprawdzając, jak wyglądało życie codzienne w osadach, jak przetrwali Inuici, Eskimosi, ludzie Grenlandii i dlaczego to właśnie Arktyka stała się ich domem. Wyjaśniamy, dlaczego Grenlandia należy do Danii, czemu Grenlandia budzi dziś takie kontrowersje geopolityczne i dlaczego Grenlandia jest tak ważna w kontekście globalnych surowców. Analizujemy ponadto, po co Trumpowi Grenlandia dzisiaj. Przyglądamy się, jak ta ogromna wyspa przez wieki przechodziła z rąk do rąk – od wolnych osad wikingów, przez poddaństwo koronie norweskiej w 1261 r., aż po polityczne przetasowania w ramach unii kalmarskiej, gdy to Dania wyznaczała kierunek rozwoju politycznego wyspy. Z prof. Jakubem Morawcem rozmawia Agnieszka Krzemińska, „Polityka o historii”.

    52 min
  2. Polityka o historii: Jaka była prawdziwa historia ołowianych dzieci z Szopienic?

    FEB 17

    Polityka o historii: Jaka była prawdziwa historia ołowianych dzieci z Szopienic?

    W najnowszym odcinku wideokastu „Polityka o historii”: kim były ołowiane dzieci? Anna Kowalczyk, dziennikarka Programu Trzeciego Polskiego Radia i autorka audioopowieści „Ołowiane dzieci”, opowiada, jak naprawdę wyglądała ołowica w Szopienicach, choroba, która dotykała przede wszystkim hutników pracujących na Śląsku. Huta metali nieżelaznych Szopienice, utworzona w pierwszej połowie XIX w., działała aż do 2008 r., ale głośno zrobiło się o niej przede wszystkim w latach 70. XX w. O tym opowiada najnowszy serial „Ołowiane dzieci” na platformie Netflix. Ale czy ekranowa rzeczywistość spotyka się z prawdziwą historią? Rozmawiamy o tym, jaka jest prawda i fikcja w serialu. Gościni wideokastu Anna Kowalczyk dotarła do świadków tamtych wydarzeń, rozmawiała z historykami i medykami, dzięki czemu do głosu doszli ci, którzy byli na pierwszej lini frontu. A była to m.in. doktorka od familoków Jolanta Wadowska-Król, prof. Bożena Hager-Małecka i pielęgniarka Wiesława Wilczek. Te kobiety przy wsparciu mieszkańców rozwiązały zagadkę, jaką były zatrucia szopienickich dzieci. Niektórzy mówią, że to był „śląski Czarnobyl”. Kobiety ujawniły skalę problemu, bo z badań wynikało, że ok. 5 tys. dzieci chorowało na ołowicę. Jej skutki te żyjące do dziś stale odczuwają, mimo że dzięki wysiłkom dwóch lekarek jeździły na całe miesiące do sanatoriów i szybko udało się im wynieść z Szopienic.
O tym, czy problem udało się rozwiązać na zawsze i czy wyciągnęliśmy z tego wnioski, z Anną Kowalczyk rozmawia Agnieszka Krzemińska, „Polityka o historii”.

    53 min
  3. Polityka o historii: Prof. Łukasz Niesiołowski-Spanò: jakie były początki Judaizmu i dzieje Żydów?

    FEB 10

    Polityka o historii: Prof. Łukasz Niesiołowski-Spanò: jakie były początki Judaizmu i dzieje Żydów?

    W najnowszym odcinku wideokastu „Polityka o historii”: judaizm bez tajemnic, czyli jak wyglądały początki judaizmu. Nasz gość, prof. Łukasz Niesiołowski-Spanò, historyk starożytności, przybliża ze szczegółami, jak powstał judaizm. Rozmawiamy o tym, jak wyglądały dzieje Żydów i czy Stary Testament to na pewno najlepsze źródło wiedzy. Zastanawiamy się, jak wyglądał judaizm w czasach Jezusa, jaki był Bóg Izraela i co byśmy o nim wiedzieli, gdyby Biblia się nie zachowała. W rozmowie poruszamy takie wątki jak niewola babilońska, obrzezanie religijne jako znak odrębności, ale też narzędzia kontrolującego wspólnotę. Rozmawiamy też o tym, kiedy powstała Biblia i czy Biblia została zmieniona – a jeśli tak, to co to oznacza. Czy Biblia jest dziś wiarygodna? Z prof. Łukaszem Niesiołowskim-Spanò rozmawia Agnieszka Krzemińska, tygodnik „Polityka”.

    1h 13m
  4. Polityka o historii: Żydzi po wojnie. Zemsta na Niemcach, łowcy nazistów i polowanie na Eichmanna

    FEB 3

    Polityka o historii: Żydzi po wojnie. Zemsta na Niemcach, łowcy nazistów i polowanie na Eichmanna

    W nowym odcinku wideokastu „Polityka o historii”: Marek Łuszczyna, autor książki „Bękarty Polski”, opowiada o tym, jak wyglądała po wojnie zemsta na Niemcach. Łowcy nazistów poszukiwali sprawiedliwości – zaczęło się więc m.in. polowanie na Adolfa Eichmanna. Jedną z osób zaangażowanych w poszukiwania był Tuwja Friedman, znany wcześniej jako Tadeusz Jasiński. O jego życiu, na podstawie akt historycznych, pisze Marek Łuszczyna w swojej najnowszej książce „Bękarty Polski”.
Jak działali Żydzi po wojnie, jak wyglądało życie w Niemczech i Polsce po upadku nazistów? W jaki sposób udało się doprowadzić na proces architekta Holokaustu Adolfa Eichmanna?
Rozmowę z Markiem Łuszczyną prowadzi Marcin Zaremba, „Polityka o historii”.

    31 min
  5. Polityka o historii: Czy powstania Polacy mają we krwi? Prof. Friszke i prof. Wnuk o charakterze polskich powstań

    JAN 27

    Polityka o historii: Czy powstania Polacy mają we krwi? Prof. Friszke i prof. Wnuk o charakterze polskich powstań

    W najnowszym odcinku wideokastu „Polityka o historii”: prof. Andrzej Friszke i prof. Rafał Wnuk analizują powstania w Polsce. W rozmowie wraca pytanie: czy powstania miały sens? Zastanawiamy się także, czy i jak tożsamość narodowa jest uwikłana w debatę o tym, „dlaczego powstanie było błędem”. Szczególne miejsce zajmują powstania narodowe w XIX w., w tym powstanie listopadowe i powstanie styczniowe. Historycy przypominają, jak wyglądała walka o wolność w realiach zaborów, które przypieczętowały upadek Polski, oraz jak te doświadczenia przekładają się na naród polski dzisiaj. Dlaczego walka o wolność to dla Polaków zbrojne powstania, bunty i nieposłuszeństwo obywatelskie? Do dziś pytamy, czy powstanie listopadowe mogło zakończyć się sukcesem albo czy powstanie warszawskie miało sens. Czy to adekwatne pytania z perspektywy historii – i jak myśleli o tym ówcześni powstańcy? Rozmowa obejmuje również XX w. i takie zagadnienia jak Solidarność i Sierpień ’80. Historia Solidarności jest ukazywana jako podręcznikowy przykład sprzeciwu, gdy rządziła władza komunistyczna w Polsce, a zarazem ważny punkt odniesienia dla tradycji powstańczej. Z profesorami Andrzejem Friszke i Rafałem Wnukiem rozmawia prof. Marcin Zaremba, Polityka o historii.

    1h 6m
  6. Polityka o historii: jaka jest historia upadku Wenezueli? Chavez, bieda, ropa i korupcja Maduro

    JAN 20

    Polityka o historii: jaka jest historia upadku Wenezueli? Chavez, bieda, ropa i korupcja Maduro

    W najnowszym odcinku wideokastu „Polityka o historii”: Artur Domosławski i Marcin Zaremba zastanawiają się, co się tak naprawdę dzieje w Wenezueli i czy Wenezuela 2025 może być rozumiana jako „Wenezuela bez planu” politycznego i gospodarczego. Czy to, co widzimy dziś w mediach, to historia upadku Wenezueli? Domosławski i Zaremba opisują atak na Wenezuelę, związany z tym narastający konflikt Wenezuela–USA i osadzają bieżące wydarzenia w kontekście historii ostatnich dekad, od czasów, gdy rządził Hugo Chávez, aż po epokę znaną jako „Wenezuela Maduro”. Stawiają też pytanie o to, kiedy i w jaki sposób rewolucja kubańska mogła przyczynić się do zmian w Wenezueli. Poruszamy w związku z tym tematy takie jak: ropa w Wenezueli, inflacja w Wenezueli, wynikające z niej protesty społeczne w Caracas, których symbolem jest Maria Corina Machado i przyznana jej Pokojowa Nagroda Nobla 2025. Czy korupcja, problemy z ropą i napięte kontakty z USA to przepis na biedę? W końcu: jak bogactwo zniszczyło Wenezuelę? Rozmowa obejmuje także szersze konteksty, takie jak Ameryka Łacińska, relacje USA–Kuba czy rola Marco Rubio w debacie amerykańskiej. Analizujemy, czy Nicolas Maduro schwytany przez rząd USA to punkt zwrotny w historii Wenezueli, czy raczej kolejny etap znanego kryzysu politycznego i gospodarczego. Z Arturem Domosławskim o najnowszej historii Wenezueli rozmawia Marcin Zaremba, Polityka o historii.

    55 min
  7. Polityka o historii: Jak wyglądało życie kobiet w PRL? Wyjaśnia prof. Błażej Brzostek

    JAN 13

    Polityka o historii: Jak wyglądało życie kobiet w PRL? Wyjaśnia prof. Błażej Brzostek

    W najnowszym odcinku wideokastu „Polityka o historii” rozmawiamy o tym, jak w PRL wyglądało życie osób, o których mówi się nadal za mało, czyli kobiet. Gościem, który prowadzi nas przez ten temat, jest prof. Błażej Brzostek, autor książki „Życie codzienne kobiet w PRL-u”.
Na kobiety w PRL patrzymy zwykle przez pryzmat haseł propagandowych, jak m.in. znane „kobiety na traktory”. Ale jak tak naprawdę wyglądało ich życie codzienne w PRL, w której rzeczywistość to były kolejki do sklepów, brak towaru, konieczność radzenia sobie z wyzwaniami? Takie obrazki często przedstawiała Polska Kronika Filmowa.
 W rozmowie cofamy się o krok: spoglądamy, jak wyglądała Polska po wojnie, gdy często samotne kobiety musiały być bardzo zaradne. Emancypacja kobiet w Polsce była już wtedy mocno widoczna, jednak PRL, który propagował równość, dla kobiet jest czasem mocnego patriarchatu. Finansowa, werbalna i fizyczna przemoc wobec kobiet była zjawiskiem powszechnym, a jednocześnie niewidzialnym, bo w małżeństwie nienazywana przemocą, w miejscu pracy zamiatana pod dywan, w przestrzeni publicznej traktowana jako „ryzyko”, które kobieta powinna umieć przewidzieć i unikać.
Rozmawiamy także o tym, dlaczego kobiety w polityce tamtego czasu były tak mało widoczne. „Nikt się tym wtedy nie przejmował” – zauważa historyk. I właśnie ten brak zdziwienia, brak protestu, brak pytania o reprezentację najlepiej pokazuje, jak bardzo patriarchalne reguły przetrwały zmianę systemu. I po części trwają do dziś. Zapraszam do wysłuchania i obejrzenia materiału. Z prof. Błażejem Brzostkiem rozmawia Agnieszka Krzemińska, Polityka o historii.

    1h 9m
  8. Polityka o historii: Dlaczego wyginęli neandertalczycy? Jakie było życie w paleolicie? Wyjaśnia prof. Małgorzata Kot

    JAN 6

    Polityka o historii: Dlaczego wyginęli neandertalczycy? Jakie było życie w paleolicie? Wyjaśnia prof. Małgorzata Kot

    W pierwszym w 2026 r. odcinku wideokastu „Polityka o historii” prof. Małgorzata Kot z Wydziału Archeologii UW w rozmowie m.in. o tym, jak wyglądała historia ludzkości, życie w paleolicie i dlaczego wyginęli neandertalczycy. Homo sapiens długo żyli równolegle z innymi grupami, nazywanymi hominidami (do których należeli m.in. neandertalczycy). Dlaczego więc jako jedyni przetrwaliśmy do czasów dzisiejszych? Jak powstali ludzie współcześni? Paleolit coraz trudniej opisać jedną „wielką narracją”. Zamiast niej powstają mikrohistorie: opowieści o konkretnych miejscach, jaskiniach i epizodach osadniczych. W rozmowie także: czy ludzie paleolitu myśleli historycznie? Różnice neandertalczyk vs homo sapiens oraz podobieństwa między nimi. Krzyżowanie się z neandertalczykami pozwoliło homo sapiens przetrwać w zimnej Europie, choć byli przyzwyczajeni do warunków z kontynentu afrykańskiego. Jednocześnie neandertalczycy krzyżowali się z innymi grupami. Kim byli denisowanie, co oznacza populacja widmo i w jaki sposób śladów DNA denisowian szuka prof. Kot? Z prof. Małgorzatą Kot rozmawia Agnieszka Krzemińska, Polityka o historii.

    1h 7m
See All (50)

About

Polityka o Historii to podkast tygodnika „Polityka” o wydarzeniach historycznych i ich wpływie na współczesny świat. Rozmowy z ekspertami zajmującymi się historią Polski i świata. Podkast dla tych, którzy chcą zrozumieć przeszłość, by lepiej rozumieć teraźniejszość. Zapraszają dziennikarze tygodnika „Polityka”: Agnieszka Krzemińska i Marcin Zaremba. Nowe odcinki co tydzień, we wtorek rano.

Information

More From Polityka Podkasty

You Might Also Like