Cehalet Örtüsü

Sait Tabakçı

Dünya yanıyor, biz hala düşünüyoruz. Cehalet Örtüsü, sorgulamanın cesaretini taşıyanların sesi.

  1. 4d ago

    İlk Sallardan Gökyüzüne: Bizi İnsan Yapan İcatlar

    İnsanı hayvandan ayıran şeyin ne olduğu tarih boyunca çok tartışıldı. Bu bölümde "alet yapabilme yeteneği" tezini biraz sorguluyoruz, çünkü su samurları, şempanzeler ve kargalar gibi hayvanlar da alet yapıp kullanabiliyor. Bizim tezimiz şu: insanı asıl ayıran şey, aleti bir ulaşım aracına, menzil genişleten bir şeye dönüştürebilmesi. Bu bölümde ilk sallardan ve kanolardan başlayıp, tekerleğin icadına, atların ve develerin evcilleştirilmesine, pusulanın keşfine, trenlere, otomobillere ve ilk uçuşlara kadar geniş bir tarihsel yolculuğa çıkıyoruz. Kronolojik olarak ilerleyerek insanlığı bir yerden bir yere taşıyan icatları ve bu icatların arkasındaki mucitleri anlatıyoruz. Bölümü izlerken aklınıza takılan sorular veya eklemek istedikleriniz olursa yorumlarda buluşalım. İyi seyirler. 📚 Kaynaklar Isaac Asimov- Bilim ve Buluşlar Tarihi Herodot — Thymbra Savaşı (MÖ 547) anlatımı, develerin savaşta kullanımı PNAS (Proceedings of the National Academy of Sciences), 2016 — Tek hörgüçlü Arap devesinin evcilleştirilmesi üzerine popülasyon genetiği çalışması Middle East Studies dergisi, 2020 — Osmanlı döneminde devenin tarımsal ve ekonomik kullanımı üzerine araştırma Asya Derneği (Asia Society) — Atın ve devenin ticaret yolları üzerindeki etkisine dair değerlendirme Arkeolojik Bulgular: Pesse Kanosu (Hollanda) ve Dufuna Teknesi (Nijerya) — MÖ 8000 civarı ilk deniz araçları Ljubljana Bataklıkları (Slovenya) — 5200 yıllık ahşap tekerlek ve dingil sistemi Sintashta Mezarları (Güney Ural) — İlk savaş arabası izleri Bajo de la Campana ve Mazarrón Batıkları (İspanya) — Fenike gemi kalıntıları Sichuan Eyaleti Mezar Duvar Resimleri (Çin, MS 118) — Tekerlekli el arabası tasviri 1897 Etrüsk Mezarı Buluntusu — Çivi delikli bronz nallar (MÖ 400 civarı)

    İlk Sallardan Gökyüzüne: Bizi İnsan Yapan İcatlar
  2. Aug 8

    Nietzsche'nin Kız Kardeşi Ormanın Ortasında Yeni Bir Almanya Kurdu

    Cehalet Örtüsü’nün bu bölümünde bir döneme damgasını vurmuş ‘Aryan(Ari) Irk Teorisi’nin Almanya’dan Paraguay’ın ormanlarına uzanan yolculuğunu Friedrich Nietzsche’nin kız kardeşi, bir dönem bakıcısı ve mirasının sahibi olan tartışmalı figürlerden Elisabeth Forster Nietzsche üzerinden anlattık. Elisabeth Nietzsche, Yahudi düşmanı Alman öğretmen Bernhard Forster ile gemiye binip Paraguaya giderler ve orada Yeni Almanya kuracaklardır. Yepyeni saf, temiz ırktan insanlar… Ancak işler kesinlikle istenildiği gibi gitmez. Filmi yapılacak bir hikayeyi belgesel olarak sunduk. Beğenilerinizi, yorumlarınızı mutlaka yapın. Keyifli seyirler. Zaman damgaları (timestamps) 00:00 Giriş: Nietzsche'nin Kız Kardeşi ve Saf Ütopya Hayali 00:05 Neue Germania (Yeni Almanya) Fikrinin Doğuşu 00:09 Bernhard Förster Kimdir? (Antisemitizm ve Mahkemeler) 00:36 Elizabeth ve Bernhard Förster'in Evliliği 02:01 Paraguay Ormanlarında Arayış ve 20 Bin Hektarlık Toprak 03:21 Gazete İlanları, Gerçekleşmeyen Vaatler ve Hayal Kırıklığı 05:28 Förster Çiftinin İzolasyonu ve Yerli Halkın Yardımı 06:07 Friedrich Nietzsche'nin Bu Projeye ve Eniştesine Tepkisi 07:11 Koloninin Çöküşü ve Bernhard Förster'in Ölümü 08:00 Elizabeth'in Almanya'ya Dönüşü ve Nietzsche Arşivi 08:36 "Güç İstenci" Kitabı ve Nazi İstilasıyla Kurulan Bağlantı 09:42 Nueva Germania'nın Bugünü ve Yeni Dalga Göçler

    Nietzsche'nin Kız Kardeşi Ormanın Ortasında Yeni Bir Almanya Kurdu
  3. Jul 30

    The Odyssey (2026) İncelemesi: Nolan Neyi Değiştirdi?

    Bu bölümde Christopher Nolan'ın The Odyssey filmini eleştirel bir gözle ele alıyoruz. Homeros'un orijinal metniyle karşılaştırarak Nolan'ın Odysseus karakterine eklediği vicdan muhasebesi ve suçluluk temasını, kadın karakterlerin (özellikle Penelope ve Helena) ele alınış biçimini, çekim tekniklerini ve pratik efekt tercihlerini konuşuyoruz. Ayrıca filmin Batı Sahra'da çekilen sahneleri etrafındaki tartışmaya, Aristoteles'in Poetika'sındaki "uygunluk" kavramına ve Truva Atı sahnesinin mitolojik kaynaklarla ne kadar örtüştüğüne değiniyoruz. Film hakkında hem beğendiğimiz hem eleştirdiğimiz noktaları aktarmaya çalıştık. Zaman Damgaları 00:00 Giriş ve Bölümün Konusu: Nolan'ın "The Odyssey" Filmi 02:25 Teknik Detaylar, Görsel Şölen ve Çekim Mekanları 03:06 CGI Kullanımı ve Mitolojik Yaratıklar (Polyphemus ve Lestrigonlar) 04:00 Homeros'un Odysseia Destanı ve Arka Planı 07:19 Odysseus Karakterinin Sinemasal Dönüşümü ve Eleştiriler 08:07 Poseidon'un Laneti ve Yolculuk Durakları 08:54 Polyphemus Sahnesi ve Goya Tablosunun Etkisi 11:30 Kirke ile Karşılaşmalar ve Dönüşüm Sahneleri 14:13 Tanrıça Athena'nın İç Ses Olarak Konumlandırılması 15:45 Antik Dönem ile Modern Psikanaliz Arasındaki Özne Çatışması 16:40 Siyahi Helena Tercihi ve Tarihsel Tutarlılık Tartışmaları 17:22 Sirenler Sahnesi ve Müzikal Yaklaşımlar 18:09 Truva Atı ve Simon Karakterinin Filme Katkısı 20:21 Penelope Karakterinin Modern Ele Alınışı ve Uygunluk Sorunu 22:13 Rapçi Travis Scott ve Antik Ozanlık Geleneği Bağlantısı 23:03 Fas/Batı Sahra Çekimleri ve Politik Tartışmalar 24:50 Zenya (Misafirperverlik) Teması ve Tunç Çağı'nın Sonu 25:59 Argos'un Ölümü ve Tanıma (Anagnoriesis) Sahneleri 26:33 Ayak Yıkama Sahnesi ve Erükleia 27:22 Yay Germe Sınavı, Final ve Mutlu Son

    The Odyssey (2026) İncelemesi: Nolan Neyi Değiştirdi?
  4. Jul 26

    KENDİYLE 30 YIL SAVAŞTI | Lev Tolstoy

    (Hatırlatma: Bu biyografi bölümü videocast olarak hazır ancak Türkiye'de geçici olarak bu özellik kalktığı için podcast olarak atmak durumunda kaldık. Video hali hem Youtube hem de TikTok kanallarımızda.) Dünyanın en büyük romanlarından kabul edilen Savaş ve Barış ile Anna Karenina'nın yazarı Lev Tolstoy, hayatının elli yılından sonra köklü bir değişim yaşadı. Şöhret, zenginlik ve aile içindeki huzura rağmen, kendi varoluşunun anlamını sorgulamaya başladı. Bu bölümde, Tolstoy’un yazarlık kariyerinin zirvesindeyken içine düştüğü varoluşsal krizi, toplumsal kimliğiyle girdiği çatışmayı ve hayatını tamamen değiştiren o son yılları ele alıyoruz. İmparatorluğun en zenginlerinden biri olarak mülkünü reddedişinden, 82 yaşında bir kış gecesi evinden ayrılıp bir tren istasyonunda noktalanan son yolculuğuna kadar, Tolstoy'un kendi zihniyle giriştiği bu zorlu süreci baştan sona anlatıyoruz. Zaman Damgaları 00:00 Giriş: Bir Dehanın Varoluşsal Krizi 00:48 Tolstoy'un Çocukluğu ve Ailesi 01:33 İlk Gençlik Yılları ve Kararsızlıklar 02:11 Kafkasya, Ordu ve Edebiyatın Başlangıcı 02:37 Kırım Savaşı ve Savaşın Gerçek Yüzü 03:12 Eğitim Projeleri ve Evlilik 03:56 Edebi Zirve: Savaş ve Barış ve Anna Karenina 04:48 50 Yaş Krizi: Ölüm Korkusu ve Anlam Arayışı 06:04 Akıl, Bilim ve Felsefe Neden Yetersiz? 07:00 İnsanların Anlam Arayışındaki Dört Yolu 07:43 Köylülerin İnancı ve Emekle Gelen Anlam 08:44 Sanat Bir Süsten mi İbaret? 09:23 İtirafım ve Manevi Dönüşüm 10:17 Radikal Hristiyanlık: Şiddetsizlik ve Mülkiyetin Reddi 11:13 Gandhi ve Martin Luther King'e Miras 11:50 Aile İçindeki Çatışmalar ve Kaçış 12:28 Son Yolculuk: Astapovo Tren İstasyonu 13:19 Sonuç: Bir İnsanın En Dürüst Sorgulayışı

    KENDİYLE 30 YIL SAVAŞTI | Lev Tolstoy
  5. Jun 28

    Thomas More'un Ütopya'sı Aslında Bir Hapishane miydi? | Ütopya İncelemesi

    Thomas More 500 yıl önce mükemmel bir toplum hayal etti. Ama o mükemmellik, aynı zamanda kusursuz bir kafesti. Bu bölümde Ütopya'yı farklı bir gözle okuyoruz: Sisteme itiraz eden, yersiz yurtsuz kalan figür — atopos — bu düzende var olabilir mi? Zaman damgaları 00:00 Giriş ve Bölümün Amacı: Thomas More'un Ütopya'sına Farklı Bir Bakış 00:20 Kavramsal Kökenler: Ütopya, Distopya ve "Atopos" Nedir? 01:25 Sisteme İtiraz Eden Figür: Antik Yunan'da Sokrates ve Atopos Olmak 01:41 Ana Tez: Ütopya Düzeninde Atopos Yetişebilir mi? 01:56 Tarihsel İlhamlar: Platon, Cicero ve Siyasi Ütopyalar 02:24 Modern ve Tarihsel Atopos Örnekleri: Banksy ve Spartaküs 02:53 Ütopya'nın Katı Yapısı: Tek tipleşme ve Kölelik Kurumu 03:44 Ütopya'da Mülksüzleştirme ve Altına Biçilen Cezai Rol 04:07 Komünel Yaşam Savunusu ve Thomas More'un Çelişkili Hayatı 04:56 Tudor Dönemi İngiltere'si, VIII. Henry ve Thomas More'un İdamı 05:34 Ütopya'da Rekabet, Doğa ve Tarım Düzeni 06:22 Antik Roma Felsefesinin İzleri: Stoacılık ve Epikürosçuluk 06:58 Günlük Mesai Düzeni ve Zihinsel Hazların Peşinde Koşmak 07:55 Ütopya'da Mucizevi Tavuk Yetiştiriciliği ve Konrad Lorenz Etkisi 09:21 İsrafa Karşı Tutum ve Toplumsal Yoksulluğun Hırsızlığa Etkisi 10:26 Laikliğin ve Sekülerizmin Düşünsel Temelleri: John Locke ve Hoşgörü 10:58 Ütopya'nın Siyasi Yapısı: Meritokrasi ve 10 Yıllık Ev Düzeni 11:53 İnsani Olmayan Uygulamalar: Hayvan Kesimi ve Savaş Esirleri 12:32 Ütopya'da Kadın Hakları ve Toplumsal Hayattaki Rolü 12:49 Toplumun Çeperindekiler: Delilere Şefkat ve Hastalık Politikası 13:45 Stoacı Ötenazi Hakkı ve Radikal Kararlar 13:54 Özet ve Kapanış: Katı Kuralların Gölgesinde Ötekini Kavramak 14:38 İnteraktif Soru ve İzleyici Yorumları

    Thomas More'un Ütopya'sı Aslında Bir Hapishane miydi? | Ütopya İncelemesi
  6. Jun 15

    Hitler’in Bilim İnsanı: KONRAD LORENZ’İN İKİ YÜZÜ

    1973 yılında Nobel Ödülü kazanan ve hayvan davranış bilimi etolojinin kurucusu kabul edilen Konrad Lorenz, modern bilim tarihinin en saygın isimlerinden biridir. Ancak madalyonun diğer yüzü, onun Nazi Almanya'sındaki karanlık geçmişini barındırır. Bu videoda, Thomas More'un Ütopya kurgusundan yola çıkarak hayvanların dilini çözen "kazların babası" Lorenz'in, Poznan'daki ırk politikası ofisinde insanları sınıflandıran ve faşizan fikirlerini bilime alet eden bir rejimin dişlisine dönüşme sürecini inceliyoruz. İyi seyirler. 00:00 Thomas More’un Ütopyası ve Civcivlerin Sırrı 00:31 Hayvanların Dilini Konuşan Adam: Konrad Lorenz 01:01 Doğal Ortamda Bilim: Etolojinin Doğuşu ve Çılgın Profesör 01:47 "Damgalama" Keşfi ve Lorenz'i Cinsel Partner Sanan Kazlar 02:34 Tehlikeli Düşünce: Biyolojik Yozlaşma ve İnsan Irkını Islah Etme Fikri 03:18 Nazi Partisine Katılım ve Rejimin İdeolojik Dişlisi Olmak 03:33 Poznan Irk Politikası Ofisi: Çocukların Kaderini Belirleyen Raporlar 04:52 Savaşın Dönüm Noktası: Sovyet Kamplarında 4 Yıl Esaret ve Kelaynak Kuşu 05:55 Psikohidrolik Kuram: İnsan Şiddetini Açıklayan "Sifonlu Tuvalet" Modeli 07:01 Büyük Bilimsel Kavga: Richard Dawkins (Bencil Gen) vs. Konrad Lorenz 07:48 2015 Skandalı: Salzburg Üniversitesi Arşivleri ve Mitin Resmen Yıkılışı 08:25 Medeni İnsanın 8 Ölümcül Günahı ve Kusursuzlaştırma Arzusunun Karanlık Yüzü

    Hitler’in Bilim İnsanı: KONRAD LORENZ’İN İKİ YÜZÜ
  7. Jun 7

    Dinlediğin Müzik Karakterini Ele Veriyor mu? | Platon & Konfüçyüs

    Müziğin felsefesi dendiğinde iki kadim bilge: Platon ve Konfüçyus’un neler düşündüğünü bilmemiz gerekiyor. Onlar müziği sadece müzik olarak ele almadı. Siyasetin, sosyolojinin en temel olmazsa olmazı olarak ele aldı ve eserlerinde bu görüşlerini yansıttılar. “İnsanlığı olmayan müzikten ne anlar” diye retorik bir soru yönelten Konfüçyus bir yandan, “Ruhun erdem yolunda eğitimine ulaşan ezgiler” diyen Platon bir yandan müzik konusundaki görüşlerini açıkladılar. Oldukça katı, muhafazakar ancak bir o kadar da zihin açıcı görüşleriyle müzik ve toplumu paralel giden iki unsur olarak serimlediler. İşte bu bölümde işlediğimiz konular bunlar oldu. Yorum, beğeni, abonelik, takip gibi verebileceğiniz her desteğin önemli olduğunu unutmayın. Ve en önemlisi interaktif olması açısından yorumlarınızı ve eleştirilerinizi esirgemeyin. Keyifli seyirler. Cehalet Örtüsü Youtube, Spotify ve Tiktok kanallarımızda “Dinlediğin Müzik Karakterini Ele Veriyor mu? | Platon & Konfüçyüs” bölümünü kaçırmayın. 00:00 Giriş: İnsanlık ve Müzik İlişkisi 00:06 Konfüçyüs'ün En Sevdiği Şarkı: Guan Ju (Su Kuşlarının Çığlığı) 00:48 Platon ve Erdem Yolunda Müzik 01:06 Platon'un Kabul Ettiği ve Yasakladığı Makamlar (Dor, Frig ve Ionia) 01:41 Günümüzden Bir Kavram: "Guilty Pleasure" ve Platon'un Suçlu Zevkleri 02:54 Konfüçyüs'e Göre Müzikte Toplumsal Uyum ve Ahenk 04:12 Konfüçyüs'ün İdeal Karakteri: Üst İnsan (Juanzi) 05:13 Platon'un Yasalar ve Devlet Kitaplarında Müzik 05:45 Müziğin Mitolojik Kökeni: Musalar, Apollon ve Dionysos 06:21 Platon'un Ütopik Koroları ve Yaşlılar İçin Dionysos Korosu 07:32 Mitolojik İntikam: Hera, Dionysos ve Sanat Akımlarının Doğuşu 08:21 Platon ve Nietzsche Karşıtlığı: Ölçü, Düzen ve Form 08:46 Konfüçyüs'ün Shun Müziğiyle İmtihanı ve Antik Çin'de Et Kültürü 09:28 İki Filozofun Ortak Noktası: Sanatta Muhafazakarlık ve Değişmezlik 10:53 Platon'un Flüt (Aulos) Yasağı ve Enstrüman Dinletisi 11:23 Apolloncu Düzen: Kitara, Lir Dinletisi ve Günümüz Müziği (Rap / Manifest) 12:03 Sansürün ve Sınırlamaların Sanata Etkisi (Dali, Duchamp, Frida Kahlo) 12:37 Hasır Sepetli Bilge ve Konfüçyüs'ün Anlaşılmama Hikayesi 13:11 Konfüçyüs Öğretilerinin Günümüz Uzak Doğusundaki (Güney Kore) Etkisi 13:35 Batı ve Doğu Düşüncesinde Sanatın Kalitesi 14:51 Özet ve Kapanış

    Dinlediğin Müzik Karakterini Ele Veriyor mu? | Platon & Konfüçyüs

About

Dünya yanıyor, biz hala düşünüyoruz. Cehalet Örtüsü, sorgulamanın cesaretini taşıyanların sesi.