Bunt przeciw szarości. Jak piwnica Adebar, partyjne anegdoty i siła zaufania stworzyły Nową Starówkę w Kołobrzegu (v2) Przez dziesięciolecia po zakończeniu II wojny światowej serce Kołobrzegu stanowiło bolesną, pustą przestrzeń [3, 24]. Świadectwem dawnej świetności średniowiecznego miasta lokowanego w 1255 roku były jedynie niszczejące ruiny gotyckiej katedry oraz ratusza [3]. Gdy w latach 80. XX wieku komunistyczna władza podjęła próbę zagospodarowania tego cennego terenu, nad miastem zawisło widmo urbanistycznej katastrofy [3]. Reportaż Polskiego Radia Koszalin pt. „Nowa Kołobrzeska Starówka” to niezwykły dokumentalny zapis oporu przeciwko tej narzuconej, betonowej rzeczywistości [1, 3]. Przedstawia on historię narodzin unikalnej koncepcji architektonicznej, która zrodziła się na styku politycznego przełomu roku 1990, artystycznej odwagi, lokalnych potyczek z aparatem partyjnym oraz narodzin polskiej prywatnej przedsiębiorczości [2, 4, 5, 13]. Niniejszy esej rekonstruuje te burzliwe kulisy, łącząc wątki historyczne, polityczne i biznesowe, które ukształtowały dzisiejsze centrum Kołobrzegu. Wielogłosowy charakter reportażu pozwala odtworzyć proces powstawania Nowej Starówki z kilku skrajnie odmiennych, a zarazem doskonale uzupełniających się perspektyw: Nina Albińska – licencjonowana przewodniczka po Kołobrzegu [1]. Reprezentuje głos społeczności lokalnej oraz turystów, dla których pojęcie „Nowej Starówki” brzmi początkowo jak językowy oksymoron – połączenie dawnej średniowiecznej lokalizacji ze współczesną architekturą lat 90. [3, 6].Grzegorz Majewski – architekt miejski z czasów budowy starówki, współtwórca nagrodzonego projektu [2, 4]. Jest on głosem środowiska projektowego, kronikarzem sporów z władzą oraz autorem barwnych anegdot o realiach pracy architekta w schyłkowym PRL-u i okresie transformacji [4, 13, 17].Henryk Bieńkowski – prezydent Kołobrzegu pierwszej kadencji wolnego samorządu (od 1990 roku) [2, 5]. Naświetla tło polityczno-gospodarcze tamtych lat, tłumacząc mechanizmy prywatyzacji gruntów miejskich oraz likwidacji postkomunistycznego monopolu handlowego [5, 15].Marian Jagiełka – pierwszy prywatny deweloper na kołobrzeskiej starówce, wcześniej kierownik budowy i technolog [1, 8, 9]. Uosabia on rodzącą się na gruzach socjalizmu prywatną inicjatywę gospodarczą, opartą na bezprecedensowym ryzyku, zaufaniu i rzemieślniczej pokorze wobec wizji architektów [10, 11, 14, 16].
