Tłoczone z danych

GRAPE

Podcast GRAPE. Odpowiedzi tłoczymy z danych wraz z najlepszymi ekonomistkami i ekonomistami. Rozmawiamy o tym, czy w Polsce skończyło się bezrobocie. Przyglądamy się, komu źle zrobiło 500+. Szukamy cudownej broni do walki z długiem państwa. Ujawniamy prawdę o nierównościach w Polsce. Zdradzamy kim był kapitan Nemo i co ma wspólnego z polską prywatyzacją? I dużo, dużo więcej. Nową porcję wiedzy ekonomicznej dostarczamy co tydzień w piątkowe poranki. Zapraszają: Joanna Tyrowicz & Patrycja Maciejewicz.

  1. Oct 16

    Jak się w Polsce walczy z ubóstwem? | Adam Suraj

    Czy trzeba być bogatym krajem, by nie mieć ubóstwa? Czy w dwudziestej gospodarce świata wypada mówić, że nie wychodzi nam eliminacja tego zjawiska? Czyją twarz ma ubóstwo w Polsce? I dlaczego wśród rodzin wielopokoleniowych ryzyko ubóstwa jest tak wysokie? Z danych tłoczy Adam Suraj. Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Polityka Insight) i Joanna Tyrowicz (GRAPE). Rozmawiamy z Adamem Surajem o najnowszej odsłonie badań GRAPE nad ubóstwem w Polsce. Przyglądamy się temu, co właściwie oznacza bycie ubogim i na ile potrafimy to zjawisko zmierzyć. Granice ubóstwa są umowne, a różne wskaźniki odpowiadają na różne pytania. Można mieć dochody powyżej minimum egzystencji i nie być w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb. Można też wydawać niewiele, bo część potrzeb zaspokaja się poza rynkiem. Czy wobec tego wiemy, ilu ludzi w Polsce żyje w ubóstwie? Z danych można również wyczytać, jak bardzo różnią się codzienne możliwości gospodarstw ubogich i zamożnych. W tych pierwszych żywność pochłania ponad 40% wydatków, w drugich mniej niż 20%. Czy tak samo jest w przypadku transportu, który przecież ułatwia dostęp do pracy, edukacji czy uczestnictwo w życiu społecznym? A z telefonem łącznością? Sprawdzamy też, co z ubóstwem robi polityka społeczna. Po wprowadzeniu 500+ ryzyko ubóstwa w rodzinach wielodzietnych wyraźnie spadło, ale rozszerzenie programu i późniejsze podniesienie świadczenia do 800 zł nie przyniosły porównywalnego efektu w miarach ubóstwa relatywnego. Czy trzynaste i czternaste emerytury trafiają do grup, w których ubóstwo jest najczęstsze? Czy lepiej przekazywać pieniądze, czy finansować konkretne dobra i usługi? I czy skuteczność pomocy społecznej powinniśmy mierzyć od razu, czy również po kilkudziesięciu latach, kiedy dorosną dzieci jej beneficjentów? W tym odcinku: Czy istnieje jedna obiektywna granica ubóstwa?Co mierzą różne wskaźniki ubóstwa?Kto jest najbardziej narażony na ubóstwo w Polsce? Dlaczego rodziny wielopokoleniowe wyróżniają się w danych?Co wydatki na żywność, transport, mieszkanie i łączność mówią o warunkach życia?Jak wprowadzenie 500+, jego rozszerzenie i waloryzacja wpłynęły na mierzone ubóstwo?Dlaczego powszechne świadczenia pieniężne mogą przynosić inne rezultaty niż pomoc rzeczowa?Czy rosnące koszty ogrzewania mogą stworzyć nową grupę osób zagrożonych ubóstwem?Co oznaczają dwa punkty procentowe, czyli liczba sponsorująca ten odcinek? 🎙 Gość: Adam Suraj Ekonomista z dyplomami z SGH i Barcelona Graduate School of Economics. Związał się z GRAPE i zajmuje się empiryczną ekonomią pracy oraz analizą polityk publicznych. Współtworzył prezentowany w odcinku raport o ubóstwie w Polsce. 🦾 Partnerem technologicznym GRAPE jest Komputronik dla Firm.

    Jak się w Polsce walczy z ubóstwem? | Adam Suraj
  2. Oct 9

    Kto płaci za inflację? | Michał Brzoza-Brzezina

    Jak inflacja, stopy procentowe i decyzje banku centralnego tworzą niewidzialne transfery? Kto na nich zyskuje: młodzi kredytobiorcy, starsi oszczędzający, pracownicy czy przedsiębiorcy? Z danych tłoczy Michał Brzoza-Brzezina (SGH). Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Polityka Insight) i Piotr Żoch (GRAPE). Jak modele makroekonomiczne pozwalają zobaczyć to, czego nie widać w prostych statystykach: kto naprawdę płaci za inflację, komu pomaga luźna polityka pieniężna i dlaczego brak decyzji banku centralnego też może być decyzją? To rozmowa o tym, jak działa polityka pieniężna, jak globalne szoki gospodarcze wpływają na dobrobyt i dlaczego w ekonomii nawet cisza potrafi redystrybuować. Dowiesz się, dlaczego młodzi ludzie mogą zyskiwać na niższych stopach procentowych, starsi tracić na inflacji, a szoki po pandemii mogły uderzyć w biedniejszych, jednocześnie wzmacniając bogatszych właścicieli aktywów. Brzmi jak ekonomiczne kasyno? Spokojnie, tu stawką jest nie ruletka, tylko zrozumienie, jak działa gospodarka, banki centralne i redystrybucja dochodu. To odcinek o tym: jak niewidzialne transfery powstają bez nowych ustaw, podatków i oficjalnych przelewów,dlaczego polityka pieniężna nie jest neutralna dla kredytobiorców, oszczędzających, pracujących i emerytów,kto zyskuje, a kto traci, gdy bank centralny obniża stopy procentowe albo zwleka z reakcją na inflację,jak modele makroekonomiczne symulują strefę euro i pokazują ukryte efekty decyzji gospodarczych,dlaczego szoki podażowe po pandemii i wzrost inflacji mogły inaczej dotknąć młodych, biednych, starszych i bogatych,czy bank centralny powinien brać pod uwagę redystrybucję dochodu, czy trzymać się przede wszystkim celu inflacyjnego. 🎙️ Gość: Michał Brzoza-Brzezina Ekonomista z Szkoły Głównej Handlowej. Zajmuje się makroekonomią i polityką pieniężną.  ⏱️️ Czasówka: 00:00 - Intro: pieniądze, których nie widać00:52 - Co naprawdę dostajemy od państwa?06:55 - Pokolenia kontra polityka gospodarcza12:54 - Ekonomiczne Simsy, czyli symulowanie strefy euro18:46 - Kawa na ławę z polityką pieniężną25:55 - Czy bank centralny działa na ślepo?30:01 - Szok podażowy: mniej, drożej, nierówno37:06 - Co powinien zrobić bank centralny podczas szoku?45:30 - Kryształowa kula modeli ekonomicznych50:55 - Liczba odcinka i outro 🕹️ Montaż: Maximillian Nosal 🦾 Partnerem technologicznym GRAPE jest Komputronik dla Firm.

    Kto płaci za inflację? | Michał Brzoza-Brzezina
  3. Oct 2

    Czy klasa średnia w Polsce ma gdzie mieszkać? | Adam Czerniak

    Czy w Polsce naprawdę brakuje mieszkań, czy raczej nie umiemy ich dobrze dopasować? I dlaczego problem dotyczy nie tylko najbiedniejszych, ale też klasy średniej? Z danych tłoczy Adam Czerniak (SGH). Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Polityka Insight) i Joanna Tyrowicz (GRAPE).    W tym odcinku rozmawiamy jednym z najgłośniejszych pojęć w debacie o mieszkalnictwie: luce czynszowej. Adama Czerniaka pytamy, dlaczego wpada w nią aż 35% gospodarstw domowych w Polsce? Czemu najbardziej narażeni są samodzielni rodzice i rodziny wielodzietne? Czy praca i regularne dochody wystarczą na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych? Jak mają się do tego rosnące ceny mieszkań, czynszów i energii?  Sprawdzamy, co o właściwie oznaczają „minimalne potrzeby mieszkaniowe”? Ile zależy od tego, jak skonstruowany jest rynek mieszkaniowy, od przyjętych norm społecznych i tego, jak mierzymy problem? Co jeśli część kryzysu wynika z tego, że zaczęliśmy inaczej definiować „godne warunki życia”? Dowiesz się także, jakie polityki mieszkaniowe naprawdę działają, a które tylko brzmią dobrze. To odcinek o tym: co mierzy luka czynszowa i czym się różni od ubóstwa mieszkaniowego;dlaczego luka czynszowa to nie tylko problem biedy, ale też struktury rynku mieszkaniowego;dlaczego kawalerka dla jednej osoby może być uznana za przeludnioną;kto najczęściej wpada w lukę mieszkaniową;jak średnie krajowe ceny mieszkań mogą zniekształcać obraz;jak różne modele mieszkalnictwa w Europie wpływają na dostępność mieszkań;dlaczego „średnie dane” mogą zniekształcać realny obraz rynku. 🎙️ Gość: Adam Czerniak Ekonomista ze Szkoły Głównej Handlowej, badacz rynku mieszkaniowego i współtwórca metodologii mierzenia luki czynszowej. Zastępca Prezesa Krajowego Zasobu Nieruchomości. ⏱️ Czasówka: 00:00 - Intro00:51 - Co to jest luka czynszowa?05:00 - Jak wygląda skala problemu10:09 - Minimalne potrzeby mieszkaniowe15:03 - Kto najbardziej odczuwa kryzys20:50 - Jak mierzyć potrzeby mieszkaniowe26:18 - Dlaczego nie widzimy problemu33:12 - Skąd biorą się zmiany na rynku41:25 - Jak zmniejszyć lukę czynszową49:42 - Polityki mieszkaniowe w praktyce53:33 - Kogo naprawdę dotyczy problem57:28 - Ile trwa poprawa sytuacji1:09:16 - Liczba odcinka i zakończenie 🕹️ Montaż: Maximillian Nosal 🦾 Partnerem technologicznym GRAPE jest Komputronik dla Firm.

    Czy klasa średnia w Polsce ma gdzie mieszkać? | Adam Czerniak
  4. Sep 25

    Czy rozwój AI może nas zabić? | Jakub Growiec

    Rozwój technologiczny miał dawać nam więcej dobrobytu, ale może też odebrać nam kontrolę nad przyszłością. Czy sztuczna inteligencja stanie się kolejnym wielkim skokiem cywilizacyjnym, czy technologią, której nie będziemy już w stanie zatrzymać? Z danych tłoczy Jakub Growiec. Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Polityka Insight) i Piotr Żoch (GRAPE). Przez 200 tysięcy lat ludzkość przechodziła kolejne rewolucje: poznawczą, rolniczą, przemysłową i cyfrową. Każda zwiększała nasze możliwości, ale każda przynosiła też skutki uboczne, których wcześniej nie potrafiliśmy przewidzieć. Paradoks polega na tym, że problemem AI może być nie tyle utrata miejsc pracy, ile utrata ludzkiej kontroli nad decyzjami. Jak działa rozwój gospodarczy i dlaczego tempo zmian technologicznych może być dziś bezprecedensowe? Co oznacza AI alignment i czym różni się wspieranie człowieka od zastępowania jego decyzji? I co się stanie, jeśli powstanie AGI zdolna nie tylko do rozwiązywania problemów, ale także do samodzielnego realizowania celów? Gościem jest Jakub Growiec z SGH. Rozmowa prowadzi od ekonomii wzrostu i pełnej automatyzacji aż po najbardziej niepokojące scenariusze: nierówności, wyścig AI między USA i Chinami, samodoskonalenie modeli oraz ryzyko utraty kontroli. Dowiesz się, dlaczego maksymalizowanie wzrostu gospodarczego niekoniecznie jest racjonalne, jeśli ceną może być katastrofa. To odcinek o tym: dlaczego AI może być inna niż wcześniejsze technologie — zamiast pracy fizycznej zaczyna zastępować ludzką pracę umysłową i podejmowanie decyzji;czym jest AI alignment i dlaczego zgodność celów sztucznej inteligencji z ludzkimi wartościami jest tak trudna;co może oznaczać AGI, samodoskonalenie modeli i utrata kontroli nad coraz bardziej sprawczą AI;czy pełna automatyzacja przyniesie powszechny dobrobyt, czy raczej rekordowe nierówności ekonomiczne;jak pogodzić wzrost gospodarczy i bezpieczeństwo, gdy wyścig technologiczny nie daje uczestnikom dobrego powodu, by zwolnić. 🎙 Gość: Jakub Growiec Jakub Growiec jest prof. SGH, członkiem CEPR Research and Policy Network on Artificial Intelligence, współpracuje z organizacją PauseAI. Jego główne zainteresowania badawcze związane są z ekonomią długookresowego wzrostu gospodarczego oraz postępu technologicznego, konsekwencjami sztucznej inteligencji i automatyzacji, funkcjami produkcji oraz kapitałem ludzkim i społecznym. ⏱️️ Czasówka: 0:00 - Intro0:57 - Czy rozwój może być zabójczy?5:08 - Co łączy wydarzenia przełomowe?11:13 - Co jest złego w tym, że outsourcujemy podejmowanie decyzji do AI?20:45 - Co ubezpiecza nas przed AI stającym się ponad naszą kontrolą??29:17 - Jak się liczy prawdopodobieństwo zagłady cywilizacji?36:55 - Jak wygląda moment bez powrotu z AI?41:37 - Jaki wpływ na ludzkość będzie miał następny punkt przełomowy?48:33 - Jeszcze raz w sumie: Czy rozwój może być zabójczy?49:55 - Liczba odcinka / Outro 🕹️ Montaż: Maximillian Nosal ℹ️ Rozmowa miała miejsce w kwietniu 2026 r. W miesiącach, które upłynęły między nagraniem a publikacją, kontynuowane były tendencje dynamicznego wzrostu skali i kompetencji modeli sztucznej inteligencji. Zmaterializowały się też niektóre omawiane zagrożenia. Wrześniowe premiery GPT-6 Astra od OpenAI oraz Claude Fable 5.1 od Anthropic spopularyzowały pogląd, iż poziom AGI (ogólnej sztucznej inteligencji) został już osiągnięty. Natomiast niedawne incydenty z udziałem roju agentów OpenAI, które wbrew woli badaczy wydostały się ze swej "piaskownicy" do Internetu, stworzyły szereg improwizowanych tablic ogłoszeń, zaczęły wymieniać na nich informacje oraz przeprowadziły skoordynowany atak hakerski na Hugging Face, pokazały, jak może wyglądać w praktyce utrata kontroli nad AI. To najpoważniejszy jak dotąd sygnał alarmowy. Pytanie, czy przełoży się on na intensyfikację prac nad bezpieczeństwem AI oraz lepszą regulację branży, pozostaje jednak wciąż otwarte. 🦾 Partnerem technologicznym GRAPE jest Komputronik dla Firm.

    Czy rozwój AI może nas zabić? | Jakub Growiec

About

Podcast GRAPE. Odpowiedzi tłoczymy z danych wraz z najlepszymi ekonomistkami i ekonomistami. Rozmawiamy o tym, czy w Polsce skończyło się bezrobocie. Przyglądamy się, komu źle zrobiło 500+. Szukamy cudownej broni do walki z długiem państwa. Ujawniamy prawdę o nierównościach w Polsce. Zdradzamy kim był kapitan Nemo i co ma wspólnego z polską prywatyzacją? I dużo, dużo więcej. Nową porcję wiedzy ekonomicznej dostarczamy co tydzień w piątkowe poranki. Zapraszają: Joanna Tyrowicz & Patrycja Maciejewicz.

You Might Also Like