Το Σάββατο είναι η ημέρα κατά την οποία οι άνθρωποι επιστρέφουν στο σπίτι. Τι συμβαίνει, όμως, όταν κανείς δεν επιστρέφει στο σπίτι ενός ηλικιωμένου ανθρώπου; Ο Βάτσλαβ Σίμπουλα μετατρέπει μια φαινομενικά ακίνητη ημέρα σε οδυνηρή αναμέτρηση με τη μοναξιά, την ενοχή και τη φθορά των οικογενειακών δεσμών. Και τότε το συνηθισμένο γίνεται αβάσταχτο. Το «Ένα συνηθισμένο Σάββατο» οικοδομείται πάνω σε ένα ευφυές μεταθεατρικό εύρημα. Ένας Συγγραφέας παρουσιάζει το νέο έργο του σε έναν Σκηνοθέτη, εξηγεί τις προθέσεις του και υπερασπίζεται την αλήθεια των περιστατικών. Ο Σκηνοθέτης αμφιβάλλει. Μπορεί πράγματι ένας ηλικιωμένος να έχει εγκαταλειφθεί τόσο ολοκληρωτικά από παιδιά, συγγενείς και φίλους; Ή μήπως η δραματουργία θυσιάζει την αληθοφάνεια για να προκαλέσει συγκίνηση; Η διαφωνία τους δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνικό σχόλιο γύρω από τη θεατρική γραφή. Γίνεται η ηθική δίκη του θεατή. Ο Σκηνοθέτης εκφράζει την άμυνα του ανθρώπου που προτιμά να θεωρήσει την εγκατάλειψη υπερβολική, επειδή δυσκολεύεται να παραδεχθεί ότι είναι καθημερινή. Ο Συγγραφέας, αντίθετα, επιμένει πως το θέατρο δεν επινοεί πάντοτε τη σκληρότητα. Συχνά αποκαλύπτει εκείνη που η κοινωνία έχει μάθει να αποκρύπτει πίσω από κλειστές πόρτες. Στο δεύτερο επίπεδο του έργου βρίσκεται ο ηλικιωμένος άνδρας. Δεν παρουσιάζεται ως γραφική μορφή που ζητά τον οίκτο μας, αλλά ως άνθρωπος τον οποίο ο χρόνος έβγαλε σταδιακά από την κυκλοφορία. Η καθημερινότητά του επαναλαμβάνεται σχεδόν τελετουργικά. Περιμένει έναν ήχο, ένα βήμα, μια φωνή. Κάθε μικρή κίνηση μοιάζει να διατηρεί την ψευδαίσθηση ότι εξακολουθεί να συμμετέχει στη ζωή των άλλων. Η βαθύτερη τραγωδία του δεν είναι μόνο ότι έμεινε μόνος. Είναι ότι αναγκάζεται να αναρωτιέται αν ευθύνεται ο ίδιος γι’ αυτή τη μοναξιά. Η εγκατάλειψη γεννά ενοχή ακόμη και στο θύμα της. Ο ηλικιωμένος ανασκαλεύει το παρελθόν, εξετάζει λάθη, λόγια και παραλείψεις, σαν να αναζητεί μια εξήγηση που θα έκανε την απουσία των αγαπημένων του λιγότερο παράλογη. Έτσι η μνήμη, αντί να προσφέρει παρηγοριά, γίνεται ανακριτής. Γραμμένο το 1964, το έργο ανήκει σε μια εποχή κατά την οποία η Τσεχοσλοβακία διακήρυσσε τη δύναμη της συλλογικότητας, ενώ μέσα στις ιδιωτικές ζωές παρέμεναν η αποξένωση και η δυσκολία της ουσιαστικής επικοινωνίας. Ο Σίμπουλα, βαθύς γνώστης της ραδιοφωνικής τέχνης, εμπιστεύεται τη φωνή, τη σιωπή και τον ανεπαίσθητο ήχο. Δεν χρειάζεται εντυπωσιακή εξωτερική δράση. Στο ακουστικό θέατρο μια παύση μπορεί να γίνει άδειο δωμάτιο και ένα τηλέφωνο που δεν χτυπά μπορεί να αποκτήσει το βάρος ολόκληρης καταδίκης. Το έργο παρουσιάστηκε και εκτός Τσεχοσλοβακίας, φτάνοντας έως την Αγγλία, τον Καναδά και τη Νέα Ζηλανδία, γεγονός που επιβεβαιώνει την οικουμενικότητα του θέματός του. Σήμερα η δραματουργική ερώτηση του Σκηνοθέτη ακούγεται σχεδόν πικρά ειρωνική. Ναι, ένας ηλικιωμένος μπορεί να ξεχαστεί. Μπορεί τα παιδιά του να αντικαταστήσουν την παρουσία με ένα βιαστικό τηλεφώνημα και την ευθύνη με μια οικονομική διευθέτηση. Η σύγχρονη κοινωνία δεν εγκαταλείπει πάντοτε τους γέροντες με θεαματική αγριότητα. Τους εγκαταλείπει ευγενικά, επικαλούμενη υποχρεώσεις, αποστάσεις και έλλειψη χρόνου. Στη δική μου ανάγνωση, το «Ένα συνηθισμένο Σάββατο» δεν κατηγορεί μόνο τα αχάριστα παιδιά. Θέτει ενώπιόν μας έναν πολιτισμό που υπολογίζει τον άνθρωπο ανάλογα με τη χρησιμότητά του. Όταν η παραγωγική του δύναμη μειωθεί, μειώνεται και η θέση που του παραχωρούμε στη ζωή μας. Μα ο γέροντας δεν ζητά φιλανθρωπία. Ζητά να μη διαγραφεί από τη μνήμη εκείνων στους οποίους κάποτε πρόσφερε τον χρόνο του. Αυτό είναι τελικά το έγκλημα του έργου: όχι μια πράξη βίας, αλλά μια παρατεταμένη απουσία. Γιατί η αγάπη δεν δοκιμάζεται όταν περισσεύει ο χρόνος. Δοκιμάζεται όταν πρέπει να τον προσφέρουμε. Και ίσως το πιο ασυνήθιστο σε αυτό το Σάββατο να μην είναι η εγκατάλειψη ενός γέροντα, αλλά το γεγονός ότι εξακολουθούμε να την ονομάζουμε συνηθισμένη. Ακούγονται οι ηθοποιοί: Γιάννης Παπαϊωάννου, Ανδρέας Ζεμπίλας, Ανδρέας Μαραγκός, Θεόδουλος Μωρέας, Μάχη Σειράκου Καζαμία, Ανδρέας Μούστρας, Γεώργιος Κομήτης, Τζένη Γαϊτανοπούλου, Μαρούσα Αβραμίδου, Νικίας Νικολαΐδης, Ανδρέας Ποταμίτης 📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα! https://www.youtube.com/@angeligeorgia808 Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο 👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι 👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67 🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
