W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Piotrem Augustyniakiem o poczuciu "ja", granicach naszej sprawczości, akceptacji oraz o tym, czy życie ma sens i w jaki sposób możemy go odnajdywać lub nadawać. Choć na co dzień mamy poczucie, że istnieje w nas trwałe "ja", które podejmuje decyzje i kieruje naszym życiem, bliższe przyjrzenie się temu doświadczeniu szybko komplikuje ten obraz. Nasza tożsamość jest kształtowana przez język, kulturę, relacje społeczne oraz procesy psychiczne, których często nie jesteśmy świadomi. Czy w takim razie "ja" jest czymś trwałym i autonomicznym, czy raczej konstrukcją, która pomaga nam zachować poczucie ciągłości oraz panowania nad zmiennym i nieprzewidywalnym światem? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o poczuciu "ja", sprawczości i sensie życia z Piotrem Augustyniakiem, filozofem, eseistą i profesorem Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, a także autorem książki "Boga nie ma, jest życie". Rozmawiamy m.in. o tym, w jaki sposób język i kultura kształtują naszą tożsamość, dlaczego utożsamiamy się z własnymi myślami, czy naprawdę kontrolujemy podejmowane decyzje oraz czy możliwe jest doświadczenie rzeczywistości, w którym znika wyraźny podział na "ja" i świat. Zastanawiamy się także nad znaczeniem akceptacji, świadomością własnej śmiertelności oraz tym, czy sens życia można odnaleźć, czy raczej sami próbujemy go swojemu życiu nadać. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Dlaczego poczucie trwałego "ja" można rozumieć jako konstrukt językowy i społeczny oraz jaką rolę odgrywa ono w budowaniu odpowiedzialności, ciągłości i poczucia bezpieczeństwa. - W jakim stopniu nasze pragnienia, przekonania i tożsamość są kształtowane przez kulturę, innych ludzi oraz mechanizm naśladownictwa opisywany przez René Girarda. - Czym może być "źródłowe doświadczenie życia" oraz czy możliwe jest doświadczenie, w którym słabnie podział na poznający podmiot i poznawany świat. - Czy medytacja, uważność lub inna praktyka może pomóc w zauważaniu własnych konstruktów mentalnych oraz dlaczego sztywne metody mogą paradoksalnie wzmacniać poczucie "ja". - Jak pogodzić realną ludzką sprawczość z faktem, że nasze decyzje zależą od nieświadomości, wcześniejszych doświadczeń i procesów, których nie kontrolujemy. - Czym jest radykalna akceptacja w filozofii Nietzschego, jak świadomość śmierci może zmieniać sposób życia oraz dlaczego sens być może nie jest czymś, co odkrywamy, lecz czymś, co sami nadajemy swojej egzystencji. --------- dr hab. Piotr Augustyniak, prof. UEK, jest filozofem, eseistą i profesorem Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Specjalizuje się w problematyce z pogranicza filozofii człowieka, metafizyki, filozofii religii oraz teorii nowoczesności. W swoich pracach odwołuje się m.in. do Nietzschego, Heideggera, Mistrza Eckharta, Lutra i Platona. Jest autorem książek "Inna boskość", "Istnienie jest Bogiem, ja jest grzechem", "Homo Polacus", "Aporetyczna nieśmiertelność", "Trans" oraz "Jezus Niechrystus". Jego ostatnia książka, "Boga nie ma, jest życie", ukazała się w 2025 roku nakładem wydawnictwa Znak Literanova. Autor podejmuje w niej temat duchowości poza instytucjonalną religią, doświadczenia kairosu oraz możliwości pełniejszego przeżywania skończonego życia. Strona Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie: https://gap.uek.krakow.pl/blog/pracownicy/dr-hab-piotr-augustyniak-prof-uek/ --------- Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:00:56 Czym jest poczucie "ja"? 00:02:54 "Ja" jako konstrukt społeczny 00:07:47 Dlaczego utożsamiamy się z myślami? 00:10:21 Jak kultura projektuje naszą tożsamość 00:12:03 Źródłowe doświadczenie życia 00:14:11 Dlaczego nie da się go zdefiniować? 00:18:24 Uważność a doświadczenie bez "ja" 00:22:25 Czy potrzebujemy praktyki? 00:24:18 Czy można tego nauczyć? 00:27:02 Coaching, metody i iluzja kontroli 00:28:55 Czym jest nasza sprawczość? 00:31:35 Czy kontrolujemy własne decyzje? 00:38:41 Radykalna akceptacja życia 00:41:30 Akceptacja a możliwość zmiany 00:42:33 Bycie ku śmierci 00:45:54 Czy życie ma sens? 00:48:08 Życie bez ostatecznego celu 00:51:20 Niezwykłość w zwyczajności 00:53:44 Zakończenie Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
