Scientias Podcast

Scientias
  • 5.0 (1)
  • Science
  • Updated Weekly

Dé podcast van Scientias.nl over alle wetenschappen, de achtergronden en meer. Met Diederik Jekel en Krijn Soeteman. Met regelmaat ontvangen ze een gast om dieper op een specifiek onderwerp in te gaan. Ook bespreken ze het opvallende wetenschapsnieuws van de week.

  1. 2d ago

    Neutrino's! Wat zijn het eigenlijk? In aanloop naar de Nobelprijs Natuurkunde, no. 1 - Scientias Podcast 91

    Diederik Jekel en Krijn Soeteman bespreken de Nobelprijs voor natuurkunde 2026 voor Francis Halzen. Eerst kondigen zij een samenwerking met Met Nerds om Tafel en een livepodcast in Amsterdam aan. Daarna leggen zij uit waarom neutrino's een nieuwe manier zijn om het heelal te bestuderen: ze zijn elektrisch neutraal en hebben slechts zelden wisselwerking met materie. Via velden, fundamentele krachten en bètaverval komen zij bij Pauli's hypothese van een onzichtbaar deeltje, Fermi's uitwerking en de eerste detectie van reactorantineutrino's door Cowan en Reines. De kubieke-kilometerdetector IceCube op de Zuidpool komt aan het einde kort ter sprake; de werking ervan en de kosmische ontdekkingen bewaren de hosts voor een volgende aflevering. Meer lezen:Nobelprijs voor natuurkunde 2026: https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2026/summary/Hoe IceCube werkt: https://icecube.wisc.edu/science/icecube/Hal West live-opname: https://halwest.amsterdam/voorstelling/scientias-podcast-live/ 00:00 Intro, luisteraarsactie en Scientias Live05:15 De Nobelprijs voor Francis Halzen07:20 Een nieuw venster op het heelal12:25 Wat betekent een interactie tussen deeltjes?16:30 Scalair, vector en tensor: wat is een veld?21:41 De vier fundamentele krachten25:00 Waarom neutrino's nauwelijks reageren op materie28:30 Krachten voorstellen met golven en velden31:00 Kwantumvelden en het W-boson37:39 Hoe ontdek je iets dat overal doorheen vliegt?41:00 Bètaverval en het antineutrino42:55 Deeltjesbanen zichtbaar maken47:31 Pauli voorspelt een onzichtbaar deeltje50:10 Cowan en Reines detecteren reactorantineutrino's54:43 Van een kernreactor naar IceCube: wordt vervolgd See omnystudio.com/listener for privacy information.

  2. Oct 2

    Wat hebben doping, mineraalwater en PFAS met elkaar te maken? - Scientias Podcast 90

    Hoe meet je een paar nanogram PFAS in een liter water? In deze aflevering beantwoorden Diederik en Krijn een luisteraarsvraag over de extreem kleine hoeveelheden die tegenwoordig in drinkwater kunnen worden aangetoond. Het antwoord voert langs Robert Boyle, Bunsen en Kirchhoff, chromatografie, massaspectrometrie en Clair Patterson. Uiteindelijk komen al die ideeën samen in de manier waarop laboratoria tegenwoordig PFAS uit een watermonster halen, herkennen en zo nauwkeurig mogelijk meten. 00:00 Hoe meet je een miljardste gram PFAS?03:16 De luisteraarsvraag: hoe voorkom je vervuiling?05:10 Alberto Contador en een minuscuul meetbaar spoor09:09 Robert Boyle en het begin van nauwkeurig meten13:29 IJzer in water zichtbaar maken19:38 Bunsen en Kirchhoff: elementen herkennen aan licht26:31 De ontdekking van cesium29:30 Hoe concentreer je een spoorstof?33:21 Chromatografie: stoffen van elkaar scheiden38:45 Massaspectrometrie: massa, lading en isotopen42:37 Clair Patterson en de ouderdom van de aarde46:27 Het probleem van loodverontreiniging53:10 Hoe controleer je een PFAS-meting?58:50 Van monster tot meetresultaat See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Wat hebben doping, mineraalwater en PFAS met elkaar te maken? - Scientias Podcast 90

  3. Sep 25

    PFAS in ons drinkwater en hoe werkt Geur eigenlijk? - Scientias Podcast 89

    In deze aflevering praten Diederik en Krijn over PFAS in het Nederlandse drinkwater. Wat zijn PFAS precies, waarom gebruiken we ze op zoveel plaatsen en wanneer vormen ze een risico? (en waarom we er echt zo snel mogelijk mee moeten proberen te stoppen). Daarna beantwoorden ze een luisteraarsvraag: hoe werkt geur eigenlijk? Van Aristoteles en het reukvermogen van zalmen tot herinneringen die door geur worden opgeroepen, communicerende planten en de werking van geurreceptoren op moleculair niveau. 00:00 Intro01:15 PFAS in Nederlands drinkwater02:59 Wat zijn PFAS eigenlijk?05:04 Waarom zitten PFAS in blusschuim?10:04 Duizenden verschillende PFAS-stoffen13:59 Wanneer wordt PFAS schadelijk?15:26 Hoe bepaalt het RIVM de grenswaarde?20:04 Hoe zorgelijk is PFAS in drinkwater?23:23 Hoe werkt geur eigenlijk?25:10 Aristoteles en de eerste ideeën over geur28:01 Geur bij de Egyptenaren29:02 Hoe ruiken vissen onder water?33:06 Hoe vinden zalmen hun geboorterivier terug?36:08 Waarom roept geur zulke sterke herinneringen op?43:03 Hoe is het reukvermogen geëvolueerd?44:07 Planten communiceren met geurstoffen46:07 Sluipwespen volgen chemische signalen51:00 Hoe herkent onze neus verschillende geuren?53:01 Zo werkt een geurreceptor59:02 Hoe goed is de menselijke neus?1:01:12 Een geurreceptor op moleculair niveau bekeken See omnystudio.com/listener for privacy information.

    PFAS in ons drinkwater en hoe werkt Geur eigenlijk? - Scientias Podcast 89

  4. Sep 18

    Navier-Stokesvergelijking opgelost door AI? - Scientias Podcast 88

    Wie krijgt het miljoen? En heeft AI nou wel of niet de Navier-Stokesvergelijking opgelost, een van de millenniumproblemen, opgesteld door het Clay Mathematichs Institute of Cambridge, Massachusetts (VS). Diederik legt uit aan Krijn hoe het nou eigenlijk zit met die vloeistofdynamica, een nogal pittige tak van de natuurkunde. Luister hier naar de 88ste aflevering van de Scientias Podcast. 00:00:00 Introductie00:01:32 Kaartjes voor het Wetenschapspodcastfestival00:03:11 Heeft AI een groot wiskundeprobleem opgelost?00:06:30 Wat kun je met een vergelijking?00:09:32 De Navier-Stokesvergelijking voorspelt vloeistofstromen00:12:16 Leonhard Euler en vloeistoffen zonder viscositeit00:17:59 Navier voegt stroperigheid toe00:23:21 George Gabriel Stokes komt tot dezelfde vergelijking00:24:14 De geschiedenis kort samengevat00:26:19 Computational fluid dynamics00:28:55 Wervelingen en vorticiteit00:31:29 Waarom drie dimensies zoveel moeilijker zijn00:34:51 Waarom een mogelijke singulariteit ertoe doet00:37:02 Het Millennium Prize Problem00:38:05 Córdoba en Martínez-Zoroa zetten de eerste stap00:42:42 Buckmaster en Alpöge schakelen AI in00:46:05 Het laatste theorema van Fermat00:51:32 Hoe Lean wiskundige bewijzen controleert00:54:57 OpenAI mengt zich in de zoektocht00:58:30 Samenwerkende autonome AI-agents00:59:53 Tienduizend agents werken aan Navier-Stokes01:01:11 De geclaimde oplossing01:01:56 De strijd om prioriteit en erkenning01:05:35 Wat betekent AI voor de wiskunde?01:06:48 Het computerbewijs van het vierkleurenprobleem01:10:25 Wie beheerst de wiskunde van de toekomst?01:16:42 Afsluiting   See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Navier-Stokesvergelijking opgelost door AI? - Scientias Podcast 88

  5. Sep 11

    Spectaculaire methode om exoplaneten te vinden met nieuwe telescoop, deel 2 - Scientias Podcast 87

    In aflevering 87 gaan we verder met de Nancy Grace Roman Space Telescope. Dit keer draait alles om de vraag wat deze ruimtetelescoop daadwerkelijk gaat ontdekken. Diederik legt uit waarom onze huidige methoden om exoplaneten te vinden een groot deel van alle planeten missen. Via gravitationele microlensing kan Roman juist planeten met wijde banen en zelfs losgeslagen planeten zonder moederster opsporen. Daarna wordt het nog spectaculairder. Met een geavanceerde coronagraaf probeert Roman het verblindende licht van sterren zo nauwkeurig weg te werken dat het gereflecteerde licht van een exoplaneet zichtbaar wordt. Daarvoor gebruikt de telescoop maskers, vervormbare spiegels, duizenden actuatoren, interferentie en detectoren die afzonderlijke fotonen kunnen registreren. Van Einstein en gekromde ruimtetijd tot diffractie, Airy-patronen en direct gefotografeerde exoplaneten: een diepe duik in de natuurkunde achter een van de bijzonderste ruimtetelescopen van dit moment. 00:00 Intro00:57 Terugblik op de Roman-telescoop01:51 Waarom een panoramatelescoop?03:23 Wat is surveyastronomie?04:25 Het Hertzsprung-Russelldiagram05:05 Edwin Hubble en het uitdijende heelal06:14 Roman en de zoektocht naar exoplaneten06:52 Hoe Kepler exoplaneten ontdekte08:34 De transitmethode uitgelegd10:11 Waarom we zoveel exoplaneten missen12:26 Het probleem van planeten met wijde banen14:12 Meetbias en de kans op een transit16:08 Wat is surveyastronomie in het Nederlands?17:38 Microlensing als oplossing18:52 Einstein en de kromming van ruimtetijd22:48 Zwaartekracht als lens24:14 Hoe microlensing werkt27:04 Hoe een planeet zichzelf verraadt28:33 Roman kijkt naar het centrum van de Melkweg30:16 Honderden miljoenen sterren observeren31:30 Planeten rond de snowline32:29 Losgeslagen planeten zonder ster35:03 Exoplaneten rechtstreeks fotograferen38:30 Hoe werkt een coronagraaf?38:53 Waarom een ster nooit een perfect puntje is40:54 Het Airy-patroon42:16 Waarom telescopen zelf patronen in sterrenlicht maken43:45 De herkenbare spikes van James Webb44:28 Waarom iedereen sterren anders ziet46:23 Hoe blokkeer je sterrenlicht?46:37 Speckles: nepplaneten in je detector47:45 Vervormbare spiegels en duizenden actuatoren49:23 Sterlicht vernietigen met interferentie49:56 Pairwise probing51:51 Wachten op individuele fotonen53:04 De atmosfeer van een exoplaneet onderzoeken53:27 Eeuwen aan slimme oplossingen55:55 De Roman-telescoop als eindresultaat56:50 Afsluiting See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Spectaculaire methode om exoplaneten te vinden met nieuwe telescoop, deel 2 - Scientias Podcast 87

  6. Sep 4

    Nieuwe ruimtetelescoop met bizar precieze appartuur, deel 1 - Scientias Podcast 86

    In aflevering 86 duiken we in de Nancy Grace Roman Space Telescope, NASA’s nieuwe ruimtetelescoop met een ongekend breed blikveld. Waarom is zo’n telescoop nodig naast Hubble en James Webb? We bespreken de reis naar L2, de zoektocht naar donkere energie en donkere materie en de Hubble-spanning. Daarna gaan we terug naar de geschiedenis van de telescoop, van Lipperhey, Galileo en Kepler tot Huygens, Newton, Gregory en Cassegrain. Onderweg leggen we uit hoe lenzen, spiegels, brandpuntsafstand en optische aberraties hebben geleid tot de moderne Roman-telescoop. Het verhaal blijkt te groot voor één aflevering. In deel twee gaan we verder met exoplaneten, directe beeldvorming en gravitationele microlensing. 00:00 Intro03:27 Sterrennieuws en Govert Schilling04:07 Buitenaards met Govert Schilling05:10 Waarom hebben we de Roman-telescoop nodig?06:11 De spiegel van Roman09:46 Wat is de Nancy Grace Roman Space Telescope?10:30 Waarom vliegt Roman naar Lagrangepunt L2?13:39 Lancering, missie en vergelijking met James Webb17:01 De panoramacamera van Roman19:04 Donkere materie en donkere energie19:50 Kan Roman de Hubble-spanning helpen oplossen?22:50 Wie was Nancy Grace Roman?23:40 Spitzer en het begin van ruimtetelescopen25:39 Waarom sterren twinkelen27:31 Hoe werkt een telescoop eigenlijk?28:03 De uitvinding van de telescoop29:14 Galileo en Kepler verbeteren de telescoop31:58 Christiaan en Constantijn Huygens34:05 Het probleem van chromatische aberratie37:28 Newton ontdekt hoe wit licht werkt38:46 De uitvinding van de spiegeltelescoop39:19 Gregory en Newton42:57 Het Cassegrain-ontwerp45:24 Wat is brandpuntsafstand?49:07 Hoe werkt de Roman-telescoop?51:46 De optica achter het enorme beeldveld52:40 Volgende week: exoplaneten See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Nieuwe ruimtetelescoop met bizar precieze appartuur, deel 1 - Scientias Podcast 86

  7. Aug 28

    Black out en hoe we in Europa 6 minuten verloren - Scientias Podcast 85

    In aflevering 85 lossen Diederik en Krijn het mysterie op van de Europese klokken die in 2018 zes minuten achterliepen. Daarna reconstrueren ze stap voor stap hoe oscillaties, oplopende spanning, verkeerd ingestelde beveiligingen en uitvallende productie-eenheden de stroomuitval in Spanje en Portugal veroorzaakten. Tot slot bespreken ze hoe grid-forming omvormers, batterijen, synchrone compensatoren en elektrische auto’s het stroomnet van de toekomst stabiel kunnen houden. https://www.bright.nl/nieuws/2110712/vaarwel-saldering-hallo-slimme-energie-kom-naar-de-bright-energy-party.html Bright Energy Party https://www.entsoe.eu/publications/blackout/28-april-2025-iberian-blackout/ Onderzoek van Entsoe https://www.ree.es/en/transmission/transmission-projects/spain-france-underground-electricity-interconnection Verbinding tussen Frankrijk en Spanje 00:00:00 Introductie 00:01:11 Netcongestie en de Bright Energy Party 00:02:59 Terugblik op wisselstroom en blindvermogen 00:05:29 Waarom Europese klokken zes minuten achterliepen 00:07:17 Een netfrequentie van 49,996 hertz 00:10:53 Hoe gebruikt een klok de netfrequentie? 00:12:47 Het elektriciteitstekort in Kosovo en Servië 00:16:17 Waarom de klokken daarna voorliepen 00:17:54 De stroomuitval in Spanje en Portugal 00:20:32 Een hoogspanningslijn als spoel en condensator 00:24:27 De ochtend van 28 april 2025 00:27:20 De eerste oscillatie in het stroomnet 00:30:29 Waarom Spanje en Frankrijk gelijkstroom gebruiken 00:42:18 De tweede oscillatie 00:47:19 Productie-eenheden beginnen uit te vallen 00:48:55 De fatale kettingreactie 00:52:12 Waarom traagheid zo belangrijk is 00:55:57 Spanje en Portugal worden losgekoppeld 00:57:09 Was hernieuwbare energie de oorzaak? 01:01:26 Grid-forming omvormers en batterijen 01:03:18 De synchrone compensator 01:05:19 De belangrijkste les van de serie 01:06:59 Elektrische auto’s als tijdelijke netbatterij 01:09:00 Afsluiting See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Black out en hoe we in Europa 6 minuten verloren - Scientias Podcast 85

  8. Aug 21

    Spookstroom in het netwerk en vliegen achter een eclips - Scientias Podcast 84

    In aflevering 84 bespreken Diederik en Krijn de zonsverduistering van 12 augustus 2026. Kan een vliegtuig met de schaduw van de maan meevliegen en zo de totaliteit verlengen? Daarna duiken ze opnieuw in het elektriciteitsnet. Met spoelen, condensatoren en reactief vermogen leggen ze uit hoe wisselstroom werkt en waarom de stroomuitval in Spanje en Portugal zo uit de hand kon lopen. https://scientias.nl/de-komeet-van-halley-heeft-misschien-wel-helemaal-de-verkeerde-naam/ Malmesbury, Halley https://scientias.nl/hoe-een-misverstand-over-mars-de-mythe-van-de-marsmannetjes-voedde/ Giovanni Schiaparelli, canali https://www.entsoe.eu/publications/blackout/28-april-2025-iberian-blackout/ ENTSOE-onderzoek naar de blackout https://www.bayeuxmuseum.com/en/the-bayeux-tapestry/discover-the-bayeux-tapestry/explore-online/ Zoek op het Tapijt van Bayeux naar de komeet van Malmesbury / Halley 00:00:00 Introductie 00:02:09 De zonsverduistering van 2026 00:04:57 De Perseïden en komeet Swift-Tuttle 00:09:49 Kun je met de maanschaduw meevliegen? 00:11:05 De afstanden tussen zon, aarde en maan 00:14:02 Hoe snel beweegt de maanschaduw? 00:20:10 De langste zonsverduistering 00:22:24 Concorde 001 vestigt een eclipsrecord 00:24:11 Terug naar het elektriciteitsnet 00:28:06 Energie vervoeren met wisselspanning 00:41:40 Als stroom en spanning uit fase raken 00:44:56 Spoelen, condensatoren en zelfinductie 00:54:58 Wat is reactief vermogen? 00:58:41 Condensatoren als oplossing 01:01:47 Waarom het stroomnet in Spanje uitviel 01:03:21 Afsluiting Volg ons op TikTok, Instagram, BlueSky, Mastodon en Facebook  See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Spookstroom in het netwerk en vliegen achter een eclips - Scientias Podcast 84
See All (92)

Trailer

About

Dé podcast van Scientias.nl over alle wetenschappen, de achtergronden en meer. Met Diederik Jekel en Krijn Soeteman. Met regelmaat ontvangen ze een gast om dieper op een specifiek onderwerp in te gaan. Ook bespreken ze het opvallende wetenschapsnieuws van de week.

Information

  • Creator
    Scientias
  • Years Active
    2025 - 2026
  • Episodes
    92
  • Rating
    Clean
  • Copyright
    © 2026 Scientias
  • Show Website
    Scientias Podcast

You Might Also Like