Scientias Podcast

Scientias

Dé podcast van Scientias.nl over alle wetenschappen, de achtergronden en meer. Met Diederik Jekel en Krijn Soeteman. Met regelmaat ontvangen ze een gast om dieper op een specifiek onderwerp in te gaan. Ook bespreken ze het opvallende wetenschapsnieuws van de week.

  1. 15h ago

    Ai als golf door wetenschapsdisciplines, deel 3 - Scientias Podcast 97

    Een schakelbord, quarks en negen miljard mogelijke veranderingen in ons DNA: in aflevering 97 van de Scientias Podcast praat Krijn Soeteman met Diederik Jekel over wat AI de wetenschap oplevert. Ze leggen uit waarom een slimmer algoritme je telefoon niet meteen sneller maakt, wat het nieuwe Yang–Mills-bewijs wel en niet aantoont, en waarom de DNA-voorspellingen van AlphaGenome Atlas nog geen metingen zijn. Want hoe bepaal je welke resultaten je kunt vertrouwen als AI er steeds meer produceert? Shownotes aflevering 97 Scientias Podcast Live, 25 november in De Hallen (Hal West), Amsterdamhttps://dehallen-amsterdam.nl/agenda/scientias-podcast-liveExponential Time Hypothesis: OpenAI’s aankondiging met links naar het bewijs en de Lean-formaliseringhttps://openai.com/index/building-scientific-understanding-with-academic-communities/Exponential Time Hypothesis: Anthropics onafhankelijke preprinthttps://hexagonmath.org/2610.00577Yang–Mills: beoordeling en openbaar Lean-bewijs voor het bestaan van de theorie, niet voor de massakloofhttps://github.com/yang-mills-group/YMYang–Mills en de massakloof: de officiële opgave van het Clay Mathematics Institutehttps://www.claymath.org/millennium/yang-mills-the-maths-gap/AlphaGenome Atlas: Google DeepMinds databank met voorspelde effecten van DNA-variantenhttps://deepmind.google/science/alphagenome/Vorige aflevering: AI en de quasi-Riemannhypothesehttps://omny.fm/shows/scientiaspodcast/ep-96 00:00 Intro: wat kan AI buiten de wiskunde?02:28 Liveopname in De Hallen05:28 Waarom een schakelbord zo’n lastig rekenprobleem wordt12:18 OpenAI en Anthropic dagen de Exponential Time Hypothesis uit16:12 Wordt je telefoon hier sneller van?17:54 OpenAI en het Yang–Mills-bestaansbewijs22:07 Wat een draaiend glas laat zien over symmetrie25:35 Waarom quarks zo moeilijk uit elkaar te trekken zijn30:40 Yang–Mills: het bestaansbewijs is nog niet de massakloof35:43 Wat gebeurt er als één DNA-letter verandert?38:59 AlphaGenome Atlas: miljarden voorspellingen, geen metingen43:58 AI-slop: wie controleert de wetenschap? See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Ai als golf door wetenschapsdisciplines, deel 3 - Scientias Podcast 97
  2. Nov 13

    Kunstmatige intelligentie en het trimestre mirabile, deel 2 - Scientias Podcast 96

    Kan kunstmatige intelligentie wiskundige problemen oplossen waar de slimste mensen al tientallen jaren hun tanden op stukbijten? In deze aflevering duiken Diederik Jekel en Krijn Soeteman in een bijzondere ontwikkeling: AI heeft belangrijke vooruitgang geboekt rond de quasi-Riemannhypothese. Die hangt samen met een van de beroemdste onopgeloste problemen uit de wiskunde: het vermoeden van Riemann. Wat hebben priemgetallen daarmee te maken? Waarom zijn de ontdekkingen van Euler en Gauss nog altijd belangrijk? En hoe wist AI bestaande wiskundige technieken op een verrassende manier te combineren tot een nieuw bewijs? Ook bespreken we wat deze ontwikkeling betekent voor de toekomst van wetenschappelijk onderzoek. Kan AI verbanden ontdekken die mensen over het hoofd zien? En wat blijft de rol van menselijke wetenschappers? De gepubliceerde bewijzen moeten nog verder onafhankelijk worden gecontroleerd. Maar de mogelijke gevolgen zijn groot. Scientias Podcast live! Op woensdag 25 november 2026 nemen we een aflevering op met publiek in Hal West in Amsterdam. Inloop vanaf 19.00 uur, start om 19.30 uur. Kaartjes: https://halwest.amsterdam/voorstelling/scientias-podcast-live/ 00:00 Intro: AI zorgt voor een wiskundige doorbraak01:30 AI-datacenters en het elektriciteitsnet03:55 Scientias Podcast live in Hal West05:00 Wat heeft AI nu eigenlijk bewezen?09:45 Het beroemde vermoeden van Riemann16:00 Priemgetallen: de bouwstenen van de wiskunde21:30 Euler en de verrassende wereld van oneindige reeksen28:00 Riemann, Gauss en de verdeling van priemgetallen35:50 Nulpunten en het mysterie van de zètafunctie42:00 Hoe AI tot een nieuw wiskundig bewijs kwam52:00 Wat betekent deze doorbraak voor de wetenschap? See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Kunstmatige intelligentie en het trimestre mirabile, deel 2 - Scientias Podcast 96
  3. Nov 6

    Het wonderjaar: hoe AI de wetenschap voor altijd veranderde, deel 1 - Scientias Podcast 95

    AI-systemen lossen tegenwoordig wiskundige problemen op waar onderzoekers soms al tientallen jaren mee worstelen. OpenAI publiceerde onlangs honderden door AI gegenereerde wiskundige manuscripten en claimde zelfs een doorbraak bij een van de beroemde millenniumproblemen. 25 november 2026: onze eerste live-opname in Hal West, koop kaartjes hier: https://halwest.amsterdam/voorstelling/scientias-podcast-live/ In aflevering 95 van de Scientias Podcast bespreken Diederik Jekel en Krijn Soeteman wat deze ontwikkelingen betekenen voor de wetenschap. Hoe controleer je een bewijs dat bijna niemand meer begrijpt? Wat blijft de rol van menselijke wiskundigen? En kan kunstmatige intelligentie ons uiteindelijk helpen bij ontdekkingen die ons eigen begripsvermogen te boven gaan? Met uitstapjes naar Einsteins wonderjaar, schaakcomputer Deep Blue en het mysterieuze abc-vermoeden. Deze aflevering vormt het begin van een uitgebreide serie over kunstmatige intelligentie. 00:00 Intro: is er een crisis in de wiskunde?02:57 Scientias Podcast binnenkort live in Hal West04:12 AI-hype, datacentra en de mogelijke bubbel06:11 Wat gaan we ontdekken in onze AI-serie?10:23 Waarom maakt slimme AI nog zulke domme fouten?14:54 AI-agenten, veiligheid en autonome systemen18:41 De crisis in de wiskunde21:06 Einsteins wonderjaar en het wonderkwartaal van AI23:56 De zeven millenniumproblemen25:07 Heeft AI het Navier-Stokes-probleem opgelost?29:58 Problemen met het bewijs en de controle in Lean33:26 Duizenden wiskundeproblemen en de toekomst van onderzoekers39:50 Computerbewijzen en de vierkleurenstelling44:58 Deep Blue: wat schaken ons over AI leert50:03 Worden wiskundigen spelers of toeschouwers?52:04 Moeten we bang zijn voor deze ontwikkelingen?58:56 Het abc-vermoeden uitgelegd1:02:13 Een bewijs dat bijna niemand begrijpt1:03:59 Kan de mens de wetenschap nog bijhouden?1:07:45 Volgende week en de afsluiting See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Het wonderjaar: hoe AI de wetenschap voor altijd veranderde, deel 1 - Scientias Podcast 95
  4. Oct 30

    Wetenschappers maken fouten en foutjes (en wij ook) - Scientias Podcast 94

    Fouten maken hoort bij wetenschap. Maar hoe goed zijn wetenschappers en wetenschapsjournalisten eigenlijk in het toegeven van hun eigen fouten? In aflevering 94 van de Scientias Podcast kijken Diederik Jekel en Krijn Soeteman kritisch naar hun eigen werk. Van een overdreven uitspraak over het Europese stroomnet en een verkeerde uitleg van digitale audio tot vergissingen over dinosauriërs en supergeleiding. Ook duiken ze in de geschiedenis van de luchtvaart. Waren de gebroeders Wright werkelijk de eersten die met een gemotoriseerd vliegtuig vlogen? En wat leert die discussie ons over bewijs en het belang van herhaalbaarheid? Tot slot bespreken we de replicatiecrisis in de wetenschap. Waarom worden positieve resultaten veel vaker beloond dan mislukkingen en waarom zijn juist die mislukkingen zo belangrijk voor wetenschappelijke vooruitgang? 00:00 Intro: fouten maken hoort bij wetenschap01:25 De Internationale Dag van de Mislukking04:11 Tijd om onze eigen fouten te bespreken04:54 Hoe oud is het Europese elektriciteitsnet?09:15 Gelijkstroom, wisselstroom en een verkeerde uitleg13:33 Hoe werkt digitale audio eigenlijk?19:33 Sampling, frequenties en de reconstructie van geluid23:49 Edelgassen, de draaiende aarde en andere correcties26:01 Een foutje met heel veel nullen27:33 Dinosauriërs, fossiele brandstoffen en mergel28:35 Wie vloog er als eerste? De gebroeders Wright?32:04 Het omstreden verhaal van Gustave Whitehead39:09 Bewijs, erkenning en herhaalbaarheid40:42 Waarom mislukkingen belangrijk zijn voor wetenschap43:49 Experimenteren en resultaten reproduceren45:22 Supergeleiding en wetenschappelijke verrassingen49:08 Publicatiedruk en de replicatiecrisis51:06 Hersenonderzoek en de grenzen van fMRI53:07 Hoe doen we eigenlijk goede wetenschap?54:21 Statistiek en de gevaren van selectief analyseren56:50 Nog een correctie over Kamerlingh Onnes57:23 Afsluiting en aankondigingen See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Wetenschappers maken fouten en foutjes (en wij ook) - Scientias Podcast 94
  5. Oct 9

    Neutrino's! Wat zijn het eigenlijk? In aanloop naar de Nobelprijs Natuurkunde, no. 1 - Scientias Podcast 91

    Diederik Jekel en Krijn Soeteman bespreken de Nobelprijs voor natuurkunde 2026 voor Francis Halzen. Eerst kondigen zij een samenwerking met Met Nerds om Tafel en een livepodcast in Amsterdam aan. Daarna leggen zij uit waarom neutrino's een nieuwe manier zijn om het heelal te bestuderen: ze zijn elektrisch neutraal en hebben slechts zelden wisselwerking met materie. Via velden, fundamentele krachten en bètaverval komen zij bij Pauli's hypothese van een onzichtbaar deeltje, Fermi's uitwerking en de eerste detectie van reactorantineutrino's door Cowan en Reines. De kubieke-kilometerdetector IceCube op de Zuidpool komt aan het einde kort ter sprake; de werking ervan en de kosmische ontdekkingen bewaren de hosts voor een volgende aflevering. Meer lezen:Nobelprijs voor natuurkunde 2026: https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2026/summary/Hoe IceCube werkt: https://icecube.wisc.edu/science/icecube/Hal West live-opname: https://halwest.amsterdam/voorstelling/scientias-podcast-live/ 00:00 Intro, luisteraarsactie en Scientias Live05:15 De Nobelprijs voor Francis Halzen07:20 Een nieuw venster op het heelal12:25 Wat betekent een interactie tussen deeltjes?16:30 Scalair, vector en tensor: wat is een veld?21:41 De vier fundamentele krachten25:00 Waarom neutrino's nauwelijks reageren op materie28:30 Krachten voorstellen met golven en velden31:00 Kwantumvelden en het W-boson37:39 Hoe ontdek je iets dat overal doorheen vliegt?41:00 Bètaverval en het antineutrino42:55 Deeltjesbanen zichtbaar maken47:31 Pauli voorspelt een onzichtbaar deeltje50:10 Cowan en Reines detecteren reactorantineutrino's54:43 Van een kernreactor naar IceCube: wordt vervolgd See omnystudio.com/listener for privacy information.

About

Dé podcast van Scientias.nl over alle wetenschappen, de achtergronden en meer. Met Diederik Jekel en Krijn Soeteman. Met regelmaat ontvangen ze een gast om dieper op een specifiek onderwerp in te gaan. Ook bespreken ze het opvallende wetenschapsnieuws van de week.

You Might Also Like