Arkeo-Paradigma

Arkeo-Paradigma

Arkeo Paradigma – Mitos & Ritüel Arkeo Paradigma, antik tarih, arkeoloji, mitoloji ve ritüelleri akademik temellerle ele alan bir video podcast’tir. 🗓️ 2 haftada 1 • Cuma 18:30 (TR) Bizi dinleyebileceğiniz platformlar: YouTube, Apple Podcasts, Spotify

  1. 1d ago

    Troya Savaşı'nı Başlatan Düğün

    İlyada, Troya Savaşı'nın onuncu yılından yaklaşık elli günlük bir kesiti anlatır. Peki altın elmayı, Paris'in seçimini, Helene'nin Sparta'dan ayrılışını ve Akha filosunun Aulis'ten yola çıkışını nereden biliyoruz? #İlyada #Troya #Homeros #Mitoloji #Arkeoloji 00:00 Peleus ile Thetis'in düğünü ve Paris'in seçimi 03:55 İlyada neyi anlatmıyor? 04:49 Homeros, sözlü gelenek ve destanların oluşumu 06:38 Tek bir Troya Savaşı metni yok 08:11 Düğünden açılan iki savaş hattı 10:15 Paris'in seçimi ve Helene 10:51 Paris Troya'ya nasıl döndü? 12:50 Troya neresiydi? 14:51 Hisarlık'tan önceki Troya arayışları 15:59 Schliemann'ın kazıları ve Büyük Yarma 16:36 Sözlü şiirden yazılı metne 17:51 Arkeoloji Troya Savaşı'nı kanıtlıyor mu? 18:28 Paris'in Sparta'ya gidişi 20:17 Tyndareos yemini ve Akha seferberliği 21:32 Aulis ve Iphigeneia Kaynakça - Homeros, İlyada. Eski Yunanca aslından çev. Azra Erhat ve A. Kadir. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. - Homeros, Odysseia. Eski Yunanca aslından çev. Azra Erhat ve A. Kadir. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. - Homer, The Iliad ve The Odyssey. Loeb Classical Library. - M. L. West (ed. ve çev.), Greek Epic Fragments: From the Seventh to the Fifth Centuries BC. Loeb Classical Library 497, Harvard University Press, 2003. - Hugh G. Evelyn-White (ed. ve çev.), Hesiod, the Homeric Hymns, and Homerica. Loeb Classical Library. - Apollodoros, Bibliotheke 3.10.8-9, 3.12.5 ve 3.13.5-6; Epitome 3.2-6. James G. Frazer (çev.), Loeb Classical Library. - Hyginus, Fabulae 91 ve 98. - Euripides, Troyalı Kadınlar 919-937 ve Iphigeneia Aulis'te.- Donald F. Easton, “The First Excavations at Troy: Brunton, Calvert and Schliemann”, Ernst Pernicka, Charles Brian Rose ve Peter Jablonka (ed.), Troia 1987-2012: Grabungen und Forschungen I, Teil 1: Forschungsgeschichte, Methoden und Landschaft, Studia Troica Monographien 5, Verlag Dr. Rudolf Habelt, 2014 içinde. - Milman Parry, The Making of Homeric Verse: The Collected Papers of Milman Parry. Adam Parry (ed.), Oxford University Press, 1971. - Albert Bates Lord, The Singer of Tales. Harvard University Press, 1971.- Corinne Ondine Pache (baş ed.), Casey Dué, Susan Lupack ve Robert Lamberton (yardımcı ed.), The Cambridge Guide to Homer. Cambridge University Press, 2020. - Jonathan L. Ready, Orality, Textuality, and the Homeric Epics: An Interdisciplinary Study of Oral Texts, Dictated Texts, and Wild Texts. Oxford University Press, 2019. - Egbert J. Bakker, Poetry in Speech: Orality and Homeric Discourse. Cornell University Press, 1997. - Rosalind Thomas, Literacy and Orality in Ancient Greece. Cambridge University Press, 1992. - M. L. West, The Making of the Iliad: Disquisition and Analytical Commentary. Oxford University Press, 2011. Görsel Kullanım Bildirimi Public Domain eserler serbest kullanım kapsamındadır. Creative Commons lisanslı görseller için gerekli atıf ve lisans bilgileri, aşağıdaki "Görsel Kaynaklar" bağlantısında verilmiştir. Antik eserler ile Rönesans, Barok ve modern dönem sanat eserleri, anlattıkları mitlerin tarihsel olarak doğru rekonstrüksiyonları değil, farklı dönemlerde üretilmiş görsel yorumlarıdır. Hisarlık fotoğrafları da Homeros'un anlattığı savaşın doğrudan kanıtı olarak kullanılmamıştır. Görsel Kaynaklar:Bu videoda kullanılan görsellerin tam listesi: https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Arkeo-Paradigma/Ilyada1 Not: Public Domain ve CC0 görseller için atıf zorunlu değildir.

  2. Sep 18

    Odysseus Ölümsüzlüğü Neden Reddetti?

    Bu bölümde Odysseus'un İthaka'ya dönüş yolculuğuna Kirke, Sirenler ve Kalypso durakları üzerinden devam ediyoruz. Ekmek, kurban ve konukluk kavramlarının İnsanlık sınırının nasıl kurduğu hakkında konuşuyoruz. #Odysseus #Odysseia #Homeros #Mitoloji #Arkeoloji00:00 İnsan kalmanın üç ölçütü00:55 Aiolos ve rüzgâr tulumu03:54 Laistrygonlar ve Kirke10:37 Nekyia: Ölüler Ülkesi ve Teiresias13:38 Seirenler, Skylla ve Helios'un sığırları20:54 Kalypso: Ölümsüzlüğü reddetmek26:00 Phaiaklar ve İthaka'ya dönüş30:56 İthaka, Penelope'nin sınavı ve talipler36:29 Odysseia'nın yazarı ve modern yorumlar38:01 Teiresias'ın son kehanetiKaynakça- Homeros, Odysseia. Eski Yunanca aslından çev. Azra Erhat ve A. Kadir. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 1. basım, Mart 2014.- Homer, The Odyssey ve The Iliad. Loeb Classical Library. Metin karşılaştırması ve doğrulama için kullanıldı.- Pierre Vidal-Naquet, "Land and Sacrifice in the Odyssey: A Study of Religious and Mythical Meanings", Seth L. Schein (ed.), Reading the Odyssey: Selected Interpretive Essays, Princeton University Press, 1996 içinde.- Karl Reinhardt, "The Adventures in the Odyssey", Seth L. Schein (ed.), Reading the Odyssey: Selected Interpretive Essays, Princeton University Press, 1996 içinde.- Michael N. Nagler, "Dread Goddess Revisited", Seth L. Schein (ed.), Reading the Odyssey: Selected Interpretive Essays, Princeton University Press, 1996 içinde.- Jean-Pierre Vernant, "The Refusal of Odysseus", Seth L. Schein (ed.), Reading the Odyssey: Selected Interpretive Essays, Princeton University Press, 1996 içinde.- Pietro Pucci, "The Song of the Sirens", Seth L. Schein (ed.), Reading the Odyssey: Selected Interpretive Essays, Princeton University Press, 1996 içinde.- Charles Segal, "Kleos and Its Ironies in the Odyssey", Seth L. Schein (ed.), Reading the Odyssey: Selected Interpretive Essays, Princeton University Press, 1996 içinde.- Steve Reece, The Stranger's Welcome: Oral Theory and the Aesthetics of the Homeric Hospitality Scene. University of Michigan Press, 1992.Görsel Kullanım BildirimiPublic Domain eserler serbest kullanım kapsamındadır.Creative Commons lisanslı görseller için gerekli atıf ve lisans bilgileri, aşağıdaki "Görsel Kaynaklar" bağlantısında verilmiştir.Bazı görseller anlatım doğrultusunda kırpılmış, düzenlenmiş veya yeniden bir araya getirilmiş olabilir.Görsel Kaynaklar:Bu videoda kullanılan görsellerin tam listesi:https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Arkeo-Paradigma/Odysseus2Not: Public Domain ve CC0 görseller için atıf zorunlu değildir. Görsellerin dosya isimlerine yine aynı linkten ulaşılabilir.

  3. Sep 4

    Odysseia: Odysseus'un Yolculuğu Neden Uzadı?

    Odysseus'un dönüş yolculuğunu anlatmaya İsmaros adasından başlıyor, ardından lotus yiyenler ve Kyklopların adası ile devam ediyoruz. Homeros'un bu destanı kimin ağzından anlattığını, konukluğun nasıl işlediğini ve insan olmanın ne demek olduğunu anlamaya çalışıyoruz.#Odysseus #Odysseia #Homeros #Mitoloji #Arkeoloji00:00 Mythos: Troya'dan Polyphemos'un bedduasına06:59 Karşılama07:21 Açılış jeneriği07:36 Doğu, Batı, ben ve öteki10:31 Odysseus'un modern uyarlamaları12:32 Bunu bize kim anlattı?15:01 Odysseus güvenilir bir tanık mı?16:28 Homeros'un dünyası hangi dönem?20:12 İnsanı ayıran üç ölçüt21:11 İsmaros: ekmek, şarap ve emek22:08 Lotus yiyenler: unutmanın tehlikesi24:10 Kykloplar: insanlık sınırının ötesi26:31 Polyphemos ve tersine çevrilmiş konukluk27:14 Odysseus'un ihlalleri28:21 Öteki karşısında "Hiçkimse"29:20 Ara kapanışKaynakça- Homeros, Odysseia. Eski Yunanca aslından çev. Azra Erhat ve A. Kadir. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 1. basım, 2014.- Homer, The Odyssey ve The Iliad. Loeb Classical Library. Metin karşılaştırması ve doğrulama için kullanıldı.- Hesiodos, Kadınlar Kataloğu, frag. 68.89-100, çev. Hugh G. Evelyn-White, Hesiod, the Homeric Hymns and Homerica, Loeb Classical Library, 1914 içinde. Tyndareos yemini için kullanıldı.- Proklos, Khrestomatheia'daki Kypria özeti, çev. Hugh G. Evelyn-White, Hesiod, the Homeric Hymns and Homerica, Loeb Classical Library, 1914 içinde. Odysseus'un delilik taklidi ve Palamedes anlatısının kaynak katmanını belirlemek için kullanıldı.- Apollodoros, Bibliotheke ve Epitome. Odysseus'un savaşa çağrılması ve delilik taklidi geleneği için kullanıldı.- Hyginus, Fabulae 95. Odysseus'un savaştan kaçınma geleneğinin karşılaştırılması için kullanıldı.- M. I. Finley, The World of Odysseus. 2. gözden geçirilmiş basım, Pelican Books, 1979.- Pierre Vidal-Naquet, Homeros'un Dünyası. Çev. Devrim Çetinkasap. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2012.- Pierre Vidal-Naquet, "Land and Sacrifice in the Odyssey: A Study of Religious and Mythical Meanings", çev. Andrew Szegedy-Maszak, Seth L. Schein (ed.), Reading the Odyssey: Selected Interpretive Essays, Princeton University Press, 1996, s. 33-53.- Steve Reece, The Stranger's Welcome: Oral Theory and the Aesthetics of the Homeric Hospitality Scene. University of Michigan Press, 1992.Görsel Kullanım BildirimiPublic Domain eserler serbest kullanım kapsamındadır.Creative Commons lisanslı görseller için gerekli atıf ve lisans bilgileri, aşağıdaki "Görsel Kaynaklar" bağlantısında verilmiştir.Diğer bütün görseller temsilidir. Temsili görseller tarihsel olayların birebir yeniden üretimi değildir ve yalnızca kavramsal anlatımı desteklemek amacıyla kullanılmıştır.Bazı görseller anlatım doğrultusunda kırpılmış, düzenlenmiş veya yeniden bir araya getirilmiş olabilir.Görsel Kaynaklar:Bu videoda kullanılan görsellerin tam listesi burada:https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Arkeo-Paradigma/Odysseus1Not: Public Domain ve CC0 görseller için atıf zorunlu değildir. Görsellerin dosya isimlerine yine aynı linkten ulaşılabilir.

  4. Jun 26

    Kast: Bir Bedenden Doğan Eşitsizlik!

    Hinduizm serisinin ikinci bölümünde, Purusha'nın parçalanan bedeniyle açtığımız soruyu sonuna kadar takip ediyoruz: Hinduizm'de bir şey neden kutsallaşır? Kutsal inek, kutsal su (Ganj) ve kutsal ağaç (pipal) örnekleri üzerinden, kutsalın metafizik bir armağan değil; yaşamı sürdüren, ekonomik-ekolojik olarak vazgeçilmez olanı koruma biçimi olduğunu konuşuyoruz. Ardından kast sistemine geçiyoruz: Karna ve Satyakama Jabala anlatıları sistemin istisnalara nasıl açık ama kuralda nasıl değişmez kaldığını gösterirken; paryalar, hazır bekleyen günah keçisi olarak tablonun en dibine yerleşiyor.Vedik dönemden günümüze uzanan örnekler; mitos, kast, ekonomi ve dinin yasa koyucu işlevi.#hinduizm #hindistan #antropoloji #arkeoloji #mitoloji00:00 Giriş ve karşılama00:30 Kurban zorunlu ama her şey kurban edilemez — Brahmanlar01:08 Kurban metinleri ve ineğin yasaklı kategoriye kayışı02:07 İneğin ekonomik temeli — Harris ve arkeoloji02:42 Kutsal inek ve Purusha bedeni03:53 Kutsallaştırma — yasağın norma dönüşmesi04:55 Ganj — kutsal su, yaşam ve ölüm06:55 Pipal — kutsal ağaç07:33 Kast: şiddeti dağıtan bir harita08:53 Karna — yanlış kasta doğan kahraman10:14 Satyakama Jabala — bilginin kaynağı11:00 Paryalar ve hazır bekleyen günah keçisi13:02 Hinduizm bir denge mekanizması14:19 Purusha'ya dönüş — kapanış ve iki soruGörsel Kullanım BildirimiBu video/podcast; mitolojik, kültürel, sanatsal ve tarihsel analiz amacıyla hazırlanmıştır.Public Domain eserler serbest kullanım kapsamındadır.Creative Commons lisanslı görseller için gerekli atıf ve kaynak bağlantıları açıklama kısmında verilmiştir.Diğer bütün görseller temsilidir. Temsili görseller tarihsel olayların birebir yeniden üretimi değildir ve yalnızca kavramsal anlatımı desteklemek amacıyla kullanılmıştır.Bazı görseller anlatım doğrultusunda kırpılmış, düzenlenmiş veya yeniden bir araya getirilmiş olabilir.Görsel Kaynaklar:Bu videoda kullanılan CC BY ve CC BY-SA lisanslı görsellerin tam listesi burada:https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Arkeo-Paradigma/Hindistan2Not: Public Domain ve CC0 görseller için atıf zorunlu değildir. Görsellerin dosya isimlerine yine aynı linkten ulaşılabilir.Arkeo-Paradigma'da mitoloji, antropoloji, dinler tarihi ve sembollerin derin izlerini birlikte keşfediyoruz.Ayda iki yeni bölümle yayındayız.

  5. Jun 12

    Hinduizm: Din mi, Yoksa Sistem mi?

    Hindistan'ı yalnızca renkli bir mitoloji ülkesi olarak değil; mitos ile gündelik hayatın birbirinden ayırt edilemeyecek kadar iç içe geçtiği bir sistem olarak ele alıyoruz. Purusha mitosundan kast sistemine, kurban kavramından kutsal ineğin mantığına uzanan bir okuma yapıyoruz. Bu bölümde Hindistan'ın kurucu yatay düzlemine yerleşiyoruz: mitos, kast, Dharma ve "korunduğu için kutsal" olan.#hinduizm #hindistan #antropoloji #arkeoloji #mitoloji00:00 Giriş - Mitos (Purusha)01:32 Karşılama02:07 Hinduizm bir sistem mi?04:43 Mitos ve toplum — Purusha ve kast07:12 René Girard — günah keçisi mekanizması08:04 İçselleştirme ve Dharma10:46 Marvin Harris — toprak ve hayvan11:42 Kutsal inek — korunduğu için kutsal13:54 Hinduizm böyle ortaya çıkıyorGörsel Kullanım BildirimiBu video/podcast; mitolojik, kültürel, sanatsal ve tarihsel analiz amacıyla hazırlanmıştır.Public Domain eserler serbest kullanım kapsamındadır.Creative Commons lisanslı görseller için gerekli atıf ve kaynak bağlantıları açıklama kısmında verilmiştir.Diğer bütün görseller temsilidir. Temsili görseller tarihsel olayların birebir yeniden üretimi değildir ve yalnızca kavramsal anlatımı desteklemek amacıyla kullanılmıştır.Bazı görseller anlatım doğrultusunda kırpılmış, düzenlenmiş veya yeniden bir araya getirilmiş olabilir.Görsel Kaynaklar:Bu videoda kullanılan CC BY ve CC BY-SA lisanslı görsellerin tam listesi burada:https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Arkeo-Paradigma/Hindistan1Not: Public Domain ve CC0 görseller için atıf zorunlu değildir. Görsellerin dosya isimlerine yine aynı linkten ulaşılabilir.Arkeo-Paradigma'da mitoloji, antropoloji, dinler tarihi ve sembollerin derin izlerini birlikte keşfediyoruz.Ayda iki yeni bölümle yayındayız.

  6. May 29

    Ritüel: Hayatımızı Sandığımızdan Fazla Belirleyen Şey

    Ritüel dediğimiz zaman aklımıza ilk olarak dini törenler gelir. Oysa ki ritüel; toplumu kuran, doğayı kontrol etmeye çalışan, belirsizlik karşısında insanı ayakta tutan, dünyayı anlamlandıran, kutsala geri dönen ve şiddeti dengeleyen çok katmanlı bir mekanizma. Bu bölümde farklı antropolog ve filozofların ritüel kavramına nasıl baktığını antik dünyadan günümüze uzanan örnekler eşliğinde inceledik.Mezopotamya, Antik Mısır, Antik Yunan, Hindistan, Trobriand Adaları ve modern dünya — hepsinde farklı ritüel biçimleri var.#ritüel #antropoloji #arkeoloji #mitoloji00:00 Giriş - Mitos02:22 Karşılama03:11 Ritüelin antropolojik tanımı03:34 Émile Durkheim — Toplumsal ontoloji03:54 Kutsal ve profan04:21 Aborjin totem ritüelleri04:32 Modern ritüeller — Bastille Day05:00 Antik Yunan — Dionysos festivalleri05:27 Atina'da tiyatro06:14 James George Frazer — Kontrol ve büyü06:40 Benzerlik ve temas07:00 Sihirden ritüele07:34 Antik Mısır'da damnatio memoriae08:50 Marvin Harris — Kültürel materyalizm09:06 Maddi altyapı09:47 Hindistan'da kutsal inek10:10 Ortadoğu'da domuz tabusu11:55 Bronisław Malinowski — Belirsizlik ve ritüel12:29 Trobriand balıkçıları13:01 Antik Yunan kehanetleri — Delphi13:55 Claude Lévi-Strauss — Yapısal kodlar14:53 Çiğ ve pişmiş15:42 Antik Mısır mumyalama16:42 Mircea Eliade — Kutsal zaman17:08 Tarım ve yılbaşı ritüelleri17:42 Akitu — Babil yeni yıl ritüeli18:42 Marduk ve düzenin kurulması19:48 René Girard — Şiddet ve günah keçisi20:18 Mimetik mekanizma21:10 Özet21:46 Kapanış — Bizim ritüellerimiz?Görsel Kullanım BildirimiBu video/podcast; mitolojik, kültürel, sanatsal ve tarihsel analiz amacıyla hazırlanmıştır.Public Domain eserler serbest kullanım kapsamındadır.Creative Commons lisanslı görseller için gerekli atıf ve kaynak bağlantıları açıklama kısmında verilmiştir.Diğer bütün görseller temsilidir. Temsili görseller tarihsel olayların birebir yeniden üretimi değildir ve yalnızca kavramsal anlatımı desteklemek amacıyla kullanılmıştır.Bazı görseller anlatım doğrultusunda kırpılmış, düzenlenmiş veya yeniden bir araya getirilmiş olabilir.Görsel Kaynaklar:Bu videoda kullanılan CC BY ve CC BY-SA lisanslı görsellerin tam listesi burada:https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Arkeo-Paradigma/RituelNot: Public Domain ve CC0 görseller için atıf zorunlu değildir. Görsellerin dosya isimlerine yine aynı linkten ulaşılabilir.Arkeo-Paradigma'da mitoloji, antropoloji, dinler tarihi ve sembollerin derin izlerini birlikte keşfediyoruz.Ayda iki yeni bölümle yayındayız.

  7. May 15

    Antik Dünya'da Yas: Duygu Mu Yoksa Davranış Mı?

    Yas dediğimiz zaman aklımıza ilk olarak ölümün arkasından duyulan acı gelir. Oysa ki yasın arkasında bambaşka bir düzen kurma girişimi vardır. Bu bölümde farklı kültürler üzerinden bunu anlatmaya çalıştık. Mezopotamya, Antik Yunan, Antik Mısır ve Levant. Hepsinde farklı yas ritüelleri var. #yas #ölüm #antropoloji #arkeoloji #mitoloji 00:00 Giriş 00:11 Gılgamış'ın yası - Mitolojik anlatı 01:33 Karşılama 02:35 Yasın Antropolojik Anlamı 04:05 Mitosun çözümlenmesi 05:27 Assur'da Yas 06:35 Yas Türleri 07:51 Antik Mısır'da Yas 09:16 Mumyalama 10:20 Yas Türleri (Devam) 11:00 Antik Yunan 11:30 Solon yasaları 11:50 Ağlayan Kadınlar Lahti 12:57 Yasın kültürler arası özellikleri 13:30 Antik İsrail Levant bölgesinde yas 16:23 Girard ile yas karşılaştırması 17:22 Kutsallaştırma 18:08 Yas ve kutsal 19:13 Kutsal ve gündelik 19:38 Antropolojik çıkarım 20:19 Ölümün evrenselliği 20:50 Kapanış Görsel Kullanım Bildirimi Bu video/podcast; mitolojik, kültürel, sanatsal ve tarihsel analiz amacıyla hazırlanmıştır. Public Domain eserler serbest kullanım kapsamındadır. Creative Commons lisanslı görseller için gerekli atıf ve kaynak bağlantıları açıklama kısmında verilmiştir. Diğer bütün görseller temsilidir. Temsili görseller tarihsel olayların birebir yeniden üretimi değildir ve yalnızca kavramsal anlatımı desteklemek amacıyla kullanılmıştır. Bazı görseller anlatım doğrultusunda kırpılmış, düzenlenmiş veya yeniden bir araya getirilmiş olabilir. Görsel Kaynaklar: Bu videoda kullanılan CC BY ve CC BY-SA lisanslı görsellerin tam listesi aşağıda: https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Arkeo-Paradigma/Yas Not: Public Domain ve CC0 görseller için atıf zorunlu değildir. Görsellerin dosya isimlerine yine aynı linkten ulaşılabilir. Arkeo-Paradigma’da mitoloji, antropoloji, dinler tarihi ve sembollerin derin izlerini birlikte keşfediyoruz. Ayda iki yeni bölümle yayındayız.

About

Arkeo Paradigma – Mitos & Ritüel Arkeo Paradigma, antik tarih, arkeoloji, mitoloji ve ritüelleri akademik temellerle ele alan bir video podcast’tir. 🗓️ 2 haftada 1 • Cuma 18:30 (TR) Bizi dinleyebileceğiniz platformlar: YouTube, Apple Podcasts, Spotify