Sử Việt Luận Bàn

Nguyễn Ngọc Nam

Sử Việt Luận Bàn là podcast chuyên bàn luận, phân tích và kể lại lịch sử Việt Nam từ cổ đại đến hiện đại. Chương trình khai thác các nhân vật lịch sử, triều đại, sự kiện quan trọng dưới góc nhìn khách quan, dễ hiểu và có chiều sâu. Nếu bạn yêu sử Việt, văn hóa dân tộc và muốn hiểu rõ quá khứ để soi chiếu hiện tại, đây là podcast dành cho bạn.

Episodes

  1. 4H AGO

    Quang Trung – Nguyễn Huệ: Thiên tài quân sự, bão táp lịch sử và giấc mộng dang dở của Đại Việt

    Trong lịch sử Việt Nam, có những anh hùng giữ nước, nhưng chỉ có một người đánh bại mọi kẻ thù cùng lúc: trong nước, ngoài biên và cả các đế quốc hùng mạnh nhất khu vực. Người ấy là Quang Trung – Nguyễn Huệ. Trong Khúc ca thứ mười một của podcast Sử Việt Luận Bàn, chúng ta bước vào giai đoạn dữ dội và quyết định nhất của lịch sử Việt Nam cuối thế kỷ XVIII – thời đại mà mọi trật tự cũ đều sụp đổ, và một thiên tài quân sự xuất hiện như sấm sét giữa trời quang. Giữa bối cảnh đất nước bị chia cắt, quyền lực Trịnh – Nguyễn mục ruỗng, kinh tế suy kiệt, xã hội khủng hoảng, các thế lực ngoại bang như Xiêm La, Đế quốc Thanh, cùng sự can dự ngày càng sâu của thương nhân và giáo sĩ phương Tây, Quang Trung – Nguyễn Huệ xuất hiện như một lực lượng thanh trừng lịch sử, quét sạch mọi thế lực cũ kỹ và áp đặt lại trật tự bằng bạo lực cách mạng và thiên tài chiến tranh. Tập podcast dẫn dắt người nghe từ cuộc khởi nghĩa Tây Sơn (1771) đến chiến dịch Gia Định năm 1777, nơi Nguyễn Huệ – mới 25 tuổi – đã chỉ trong 7 tháng tiêu diệt hoàn toàn chính quyền chúa Nguyễn, một thành tích quân sự chưa từng có trong lịch sử Việt Nam. Từ đây, cái tên “Long Nhượng Tướng quân” trở thành nỗi ám ảnh kinh hoàng đối với Nguyễn Ánh và toàn bộ thế lực Gia Định suốt hơn một thập kỷ. Tập này phân tích sâu: Vì sao Nguyễn Ánh chỉ thua duy nhất một người: Nguyễn Huệ Cách Nguyễn Huệ đánh bại cả quân Xiêm lẫn hỏa lực phương Tây Trận Rạch Gầm – Xoài Mút (1785) như một mẫu mực hoàn hảo của chiến tranh hiệp đồng thủy – bộ, tâm lý chiến và pháo binh Nghệ thuật dùng trống hiệu, hỏa hổ, mai phục ban đêm – những yếu tố khiến quân Xiêm “sợ Nguyễn Huệ như sợ cọp” Không dừng ở miền Nam, tập podcast tiếp tục theo chân Nguyễn Huệ trong chiến dịch Bắc tiến năm 1786, khi ông đánh chiếm Phú Xuân, quét sạch phủ chúa Trịnh, tiến vào Thăng Long và kết thúc hơn 200 năm thống trị của họ Trịnh. Qua các đoạn đối thoại nổi tiếng trong Hoàng Lê Nhất Thống Chí, Nguyễn Huệ hiện lên không phải là “nông dân chân đất”, mà là một nho sĩ – chính trị gia cực kỳ thâm trầm, hiểu sâu thế – thời – cơ của thiên hạ. Đỉnh cao của khúc ca là cuộc hành quân thần tốc mùa xuân Kỷ Dậu 1789, nơi Quang Trung: Lên ngôi hoàng đế ngày 22/12/1788 Hành quân thần tốc ra Bắc bằng đường thủy kết hợp đường bộ Chỉ trong 6 ngày, đánh tan 20 vạn quân Thanh tại Ngọc Hồi – Đống Đa, buộc Tôn Sĩ Nghị bỏ chạy, chấm dứt hoàn toàn vương triều Lê hơn 300 năm tồn tại Đây là chiến thắng chủ động tấn công duy nhất trong lịch sử chống ngoại xâm của Việt Nam, nơi Quang Trung không phòng thủ, không chờ địch, mà đánh phủ đầu và tiêu diệt tận gốc. Tập podcast cũng phân tích tầm nhìn chính trị vượt thời đại của Quang Trung: Dùng danh nghĩa “phù Lê diệt Trịnh” khi cần chính thống Chuyển sang khẩu hiệu “đánh đuổi quân xâm lược” khi tinh thần dân tộc dâng cao Kế hoạch cải tổ đất nước, xây dựng Phượng Hoàng Trung Đô Tham vọng lớn: đòi Lưỡng Quảng, gây sức ép toàn diện với nhà Thanh bằng ngoại giao, quân sự và kinh tế Nhưng lịch sử không cho người thời gian.Ngày 16/9/1792, Quang Trung đột ngột băng hà ở tuổi 39. Tây Sơn mất trụ cột, giấc mộng thống nhất và cải cách dang dở, mở đường cho Nguyễn Ánh phục quốc. Khúc ca khép lại bằng một câu hỏi day dứt:Nếu Quang Trung sống thêm mười năm, lịch sử Việt Nam – và cả Đông Á – sẽ rẽ sang hướng nào? 🎧 Sử Việt Luận Bàn – Podcast lịch sử Việt Nam chuyên sâu, nơi các nhân vật lịch sử được nhìn bằng chiến lược, chính trị và nhân tâm, không chỉ bằng chiến công.

    31 min
  2. 4D AGO

    Lê Thánh Tông và Hồng Đức Thịnh Thế: Đỉnh cao minh quân, pháp quyền và một Đại Việt khiến Trung Hoa e dè

    Điều gì làm nên một vị vua vĩ đại nhất lịch sử Việt Nam: chiến thắng trên lưng ngựa, hay khả năng khiến kẻ thù không dám xâm lăng? Trong Khúc ca thứ mười của podcast Sử Việt Luận Bàn, chúng ta bước vào thời kỳ rực rỡ nhất của nhà nước phong kiến Việt Nam: Hồng Đức Thịnh Thế, dưới sự trị vì của Hoàng đế Lê Thánh Tông (Lê Tư Thành) – vị minh quân kiệt xuất bậc nhất trong lịch sử dân tộc. Khác với nhiều bậc đế vương ghi danh nhờ dẹp loạn hay mở nước, Lê Thánh Tông khắc sâu vào ký ức dân tộc bằng công lao trị quốc. Đó là một thời đại mà đất nước thái bình – thịnh trị – pháp quyền được đặt lên trên cả quyền lực cá nhân, nơi “vua và quan cùng đứng dưới luật”. Tập podcast mở đầu bằng bi kịch Lệ Chi Viên (1442) – vụ án oan nghiệt đã cướp đi sinh mệnh của Nguyễn Trãi và mở ra chuỗi hỗn loạn chính trị mang tên “Tứ Vương Đoạt Đích”. Bốn người con của vua Lê Thái Tông – Nghi Dân, Bang Cơ (Lê Nhân Tông), Khắc Xương và Tư Thành – đều là những nhân vật có tài năng và tham vọng, đã cuốn triều Lê Sơ vào cuộc tranh đoạt ngôi báu khốc liệt nhất lịch sử phong kiến Việt Nam. Tập này phân tích sâu: Vụ binh biến Diên Ninh (1459) và sự sụp đổ nhanh chóng của Lê Nghi Dân Cuộc chính biến năm 1460 đưa Lê Tư Thành lên ngôi, mở ra kỷ nguyên mới Vì sao lịch sử “chọn” Lê Thánh Tông là người nắm giữ vận mệnh Đại Việt Từ đây, Hồng Đức Thịnh Thế bắt đầu. Dưới triều Lê Thánh Tông, Đại Việt đạt đến đỉnh cao toàn diện: Pháp quyền: Bộ luật Hồng Đức – nền tảng của nhà nước pháp quyền phong kiến, nơi cả hoàng thân quốc thích cũng không đứng trên luật pháp Hành chính – quân sự: Cải tổ bộ máy nhà nước, xây dựng quân đội năm phủ đô đốc, tiếp thu và phát triển vũ khí hỏa lực (súng thần công) Biên cương – chủ quyền: Quan điểm “một thước núi, một tấc sông cũng không được nhượng” được thực thi triệt để Đối ngoại: Một Đại Việt hùng mạnh đến mức nhà Minh không dám động binh, dù chứng kiến Champa bị chinh phạt Chiến dịch đánh bại Champa năm 1471, với việc tiêu diệt kinh đô Đồ Bàn, đã chấm dứt hoàn toàn mối đe dọa phương Nam, đồng thời mở rộng lãnh thổ Đại Việt – một bước ngoặt chiến lược mang tính quyết định cho lịch sử khu vực. Bên cạnh bản lĩnh thống soái, Lê Thánh Tông còn là một nhà lập pháp, một người yêu hiền tài và cái đẹp: Lập Hội Tao Đàn – Nhị Thập Bát Tú, phát triển văn học chữ Hán và chữ Nôm Trọng dụng nhân tài không kể xuất thân: Thân Nhân Trung, Ngô Sĩ Liên, Lương Thế Vinh, Vũ Hữu… Đề cao giáo dục, khoa cử, để lại tư tưởng bất hủ: “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia” Tuy nhiên, tập podcast cũng không thần thánh hóa Lê Thánh Tông. Những hạn chế của Ngài được phân tích thẳng thắn: Quá tôn sùng Nho giáo, dẫn đến tư tưởng “trọng nông ức thương”, kìm hãm thương nghiệp Chính sách kỳ thị tầng lớp xướng ca – một bài học lớn về việc không được phủ nhận nhân tài vì xuất thân Chính từ hạn chế này, lịch sử sau đó đã sinh ra những nhân vật như Đào Duy Từ – người bị bỏ rơi bởi triều Lê – Trịnh nhưng lại góp phần tạo dựng cơ đồ ở phương Nam. Khúc ca khép lại bằng cái nhìn tổng thể:Lê Thánh Tông không chỉ là vị vua giỏi nhất lịch sử Việt Nam, mà còn là biểu tượng hiếm hoi của một quốc gia đủ mạnh để khiến kẻ thù không dám xâm lăng. 🎧 Sử Việt Luận Bàn – Podcast lịch sử Việt Nam chuyên sâu, nơi lịch sử được nhìn bằng tư duy chiến lược, pháp quyền và nhân tâm, chứ không chỉ là chiến công.

    18 min
  3. FEB 13

    Lê Lợi – Lam Sơn khởi nghĩa: Mười năm cứu nước, hai mươi năm Bắc thuộc và chiến lược xoay chuyển vận mệnh Đại Việt

    Vì sao Lê Lợi không chỉ là một anh hùng đánh đuổi giặc Minh, mà là vị vua đã cứu lại toàn bộ vận mệnh văn hóa, lịch sử và bản sắc của dân tộc Việt? Trong Khúc ca thứ chín của podcast Sử Việt Luận Bàn, chúng ta bước vào một trong những chương bi tráng và đau đớn nhất của lịch sử Việt Nam: hai mươi năm Bắc thuộc lần thứ tư (1407–1427) dưới ách đô hộ của nhà Minh – một giai đoạn mà không chỉ đất nước mất độc lập, mà nền văn minh Đại Việt suýt bị xóa sổ hoàn toàn. Sau khi nhà Hồ sụp đổ năm 1407, quân Minh tiến hành một cuộc đồng hóa tàn khốc có hệ thống. Sách vở bị đốt sạch, bia đá bị đập phá, văn tự và dân ca bị cấm tuyệt đối. Ít nhất 31 bộ sách lớn của Đại Việt, từ binh pháp, luật pháp đến sử học và Nho học, bị tịch thu hoặc tiêu hủy. Hàng nghìn trí thức, thợ thủ công tinh hoa bị bắt giải về phương Bắc; hàng chục vạn dân bị cưỡng bức lao dịch trong rừng sâu, biển độc, hầm mỏ hiểm nguy. Nguyễn Trãi đã khái quát thảm họa ấy bằng câu thơ bất hủ: “Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn, vùi con đỏ xuống dưới hầm tai vạ.” Giữa bối cảnh đó, Lê Lợi – Lê Thái Tổ xuất hiện không phải như một hào kiệt phất cờ sớm, mà như một “con rồng ẩn mình” nơi đất Lam Sơn (Thanh Hóa). Ông âm thầm nuôi chí phục quốc, chiêu mộ anh hùng, giúp dân nghèo, che giấu ý đồ lớn dưới dáng dấp một hào trưởng hiền hòa. Không đi theo Hậu Trần, không dựa danh nghĩa cũ, Lê Lợi chọn con đường khó nhất: tự mình trở thành trung tâm quy tụ hào kiệt. Tập podcast phân tích sâu: Vì sao Thanh Hóa – Lam Sơn trở thành khởi điểm cứu nước, xét cả địa lý, lịch sử và tinh thần dân tộc Chiến lược “ẩn nhẫn nuôi quân” của Lê Lợi trong những năm đầu đối đầu với giặc Minh Những thất bại kéo dài suốt sáu năm đầu khởi nghĩa (1418–1423), khi nghĩa quân nhiều lần cạn lương, tan tác, phải rút về núi Chí Linh Hình tượng bi tráng của Lê Lai liều mình cứu chúa, và ý chí sắt đá của Lê Lợi trước mọi thử thách, kể cả khi mồ mả tổ tiên bị đào bới để uy hiếp Bước ngoặt lịch sử của khởi nghĩa Lam Sơn đến từ một quyết định chiến lược mang tính xoay trục vận mệnh, do Nguyễn Chích đề xuất: “Lùi một bước biển rộng trời cao.” Thay vì tiếp tục bế tắc ở vùng rừng núi Thanh Hóa, Lê Lợi chuyển hướng đánh chiếm Nghệ An, xây dựng một hậu phương rộng lớn về nhân lực, lương thảo và chính danh. Từ đây, cục diện chiến tranh thay đổi hoàn toàn. Tập này phân tích chi tiết: Các trận then chốt tại Đa Căng, Trà Lân, Bồ Đằng, Khả Lưu, Bồ Ải Nghệ thuật dùng binh linh hoạt, từ phục kích, nghi binh đến chiến tranh tâm lý Vai trò của các danh tướng Lam Sơn: Nguyễn Chích, Đinh Lễ, Nguyễn Xí, Lê Sát, Lưu Nhân Chú, Trần Nguyên Hãn… Chiến thắng quyết định tại Tốt Động – Chúc Động, nơi mười vạn quân Minh tan vỡ Khi hai đạo quân cứu viện của nhà Minh tiến vào Đại Việt, Lê Lợi tiếp tục thể hiện tầm nhìn vượt thời đại bằng kế sách “rút củi đáy nồi”, tiêu diệt quân tiếp viện tại Chi Lăng – Xương Giang, chém đầu Liễu Thăng, khiến Vương Thông trong thành Đông Quan hoàn toàn tuyệt vọng. Đỉnh cao tư tưởng của tập podcast nằm ở vai trò của Nguyễn Trãi. Không chỉ là người viết Bình Ngô Đại Cáo, Nguyễn Trãi còn là kiến trúc sư của chiến thắng bằng “tâm công” – đánh vào lòng người. Chính chủ trương tha hàng quân Minh, chấm dứt hận thù để giữ hòa hiếu lâu dài, đã giúp Đại Việt bước ra khỏi chiến tranh với tư thế một quốc gia độc lập, chính danh và được nể trọng. 🎧 Sử Việt Luận Bàn – Podcast lịch sử Việt Nam chuyên sâu, nơi lịch sử được nhìn như một quá trình đấu tranh của chiến lược, nhân tâm và vận mệnh dân tộc, chứ không chỉ là chuỗi chiến thắng quân sự.

    31 min
  4. FEB 9

    Hồ Quý Ly – Sinh Nhầm Thời? Bi kịch cải cách, mất nước và bài học lòng dân

    “Thắng làm vua, thua làm giặc.”Nhưng lịch sử có thực sự công bằng với những kẻ bại trận? Và liệu người thua cuộc luôn là kẻ kém cỏi? Trong tập 8 của podcast Sử Việt Luận Bàn, chúng ta đối diện với một trong những nhân vật gây tranh cãi nhất lịch sử Việt Nam: Hồ Quý Ly – vị hoàng đế cải cách với tầm nhìn vượt xa thời đại, nhưng cũng là người đã để đất nước rơi vào tay ngoại bang. Sau hơn một thế kỷ rực rỡ với hào khí Đông A, ba lần đánh bại vó ngựa Nguyên Mông, vương triều nhà Trần bước vào giai đoạn suy tàn không thể cứu vãn. Năm 1371, vua Chăm Pa Chế Bồng Nga đưa quân vượt biển đánh thẳng vào Thăng Long. Cả triều đình nhà Trần tan tác, vua quan tháo chạy, hào quang Đông A chỉ còn là dư âm mờ nhạt. Trong bối cảnh ấy, Hồ Quý Ly nổi lên như một đại thần quyền lực dưới thời Trần Nghệ Tông. Được tín nhiệm đến mức gần như tuyệt đối, ông từng bước thao túng triều chính, thanh trừng hoàng tộc phản đối mình, và cuối cùng chấm dứt vương triều Trần năm 1400, lập nên nhà Hồ, đổi quốc hiệu thành Đại Ngu. Tập podcast phân tích sâu: Vì sao sự sụp đổ của nhà Trần là điều tất yếu, và Hồ Quý Ly chỉ là người cầm lưỡi gươm “thay triều đổi đại” Vai trò then chốt – nhưng đầy mù quáng – của Trần Nghệ Tông trong việc trao quyền lực cho Hồ Quý Ly Mối quan hệ phức tạp giữa chính danh, thiên triều và tính hợp pháp trong trật tự Đông Á trung đại Vì sao “phù Trần diệt Hồ” trở thành cái cớ hoàn hảo để quân Minh xâm lược Đại Việt Khi 20 vạn quân Minh do Trương Phụ chỉ huy tràn xuống phương Nam, điểm yếu chí mạng của Hồ Quý Ly lộ rõ: ông là một nhà cải cách lớn, nhưng là một nhà quân sự thất bại. Trận quyết chiến tại thành Đa Bang, sai lầm chiến thuật với voi chiến, cùng hàng loạt thất bại nối tiếp đã đẩy nhà Hồ đến sụp đổ hoàn toàn chỉ trong vòng chưa đầy một năm. Nhưng nếu chỉ nhìn Hồ Quý Ly qua thất bại quân sự, lịch sử sẽ trở nên phiến diện. Tập này dành một phần quan trọng để nhìn lại di sản cải cách vượt thời đại của nhà Hồ, đặc biệt qua nhân vật Hồ Nguyên Trừng – con trai trưởng của Hồ Quý Ly: Nhà khoa học – kỹ sư quân sự sáng chế súng Thần Cơ và thuyền Cổ Lâu Tổng công trình sư xây dựng thành nhà Hồ, một kỳ tích kiến trúc đá tồn tại hơn 600 năm Người đặt nền móng cho tư duy kỹ thuật – thực nghiệm – khoa học hiếm hoi trong lịch sử trung đại Việt Nam Bên cạnh đó là một loạt cải cách táo bạo của Hồ Quý Ly: Đưa toán học và tư duy thực hành vào thi cử Mở trường học công lập ở địa phương Thúc đẩy chữ Nôm, phê phán Nho giáo hình thức Cải cách y tế, thuế khóa, luật pháp Phát hành tiền giấy – một tư duy đi trước thời đại hàng thế kỷ Vậy vì sao một vương triều sở hữu tư tưởng cải cách tiến bộ như vậy lại không giành được lòng dân? Câu trả lời nằm trong lời nói đau đáu của Hồ Nguyên Trừng: “Thần không lo đánh, chỉ lo lòng dân không theo.” Khi cải cách vượt quá khả năng tiếp nhận của xã hội, khi tầng lớp trí thức bị tổn thương quyền lợi, khi chính danh bị nghi ngờ, thì dù có vũ khí tối tân hay tư duy tiên tiến đến đâu, một triều đại vẫn có thể sụp đổ trong cô độc. 🎧 Sử Việt Luận Bàn – Podcast lịch sử Việt Nam chuyên sâu, nơi lịch sử không được nhìn bằng lăng kính thắng – thua đơn giản, mà được soi chiếu như những bi kịch của quyền lực, cải cách và lòng dân.

    17 min
  5. FEB 6

    Hào khí Đông A & Đức Thánh Trần: Nhà Trần, Trần Thủ Độ và ba lần đánh bại Mông Nguyên

    Vì sao một quốc gia nhỏ như Đại Việt có thể ba lần đánh bại đế quốc Mông Nguyên – cường quốc quân sự mạnh nhất lịch sử nhân loại? Và “Hào khí Đông A” thực chất bắt nguồn từ đâu? Trong Bài ca thứ bảy của podcast Sử Việt Luận Bàn, chúng ta cùng lần giở lại cội nguồn hình thành vương triều nhà Trần, để hiểu rằng những chiến thắng lẫy lừng trước vó ngựa Mông Cổ không phải là phép màu nhất thời, mà là kết quả của một quá trình tôi luyện khốc liệt kéo dài từ những ngày đầu lập quốc. Theo chiết tự, chữ “Trần” (陳) gồm hai phần “Đông” (東) và “A” (阿), từ đó hình thành khái niệm “Hào khí Đông A” – biểu tượng cho tinh thần quật cường, quyết liệt và bất khuất của nhà Trần. Đây được xem là đỉnh cao võ công trong toàn bộ lịch sử giữ nước của dân tộc Việt Nam, gắn liền với hình ảnh Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn – Đức Thánh Trần. Tuy nhiên, tập podcast này không bắt đầu từ Trần Hưng Đạo, mà quay ngược trở lại những năm cuối triều Lý đầy máu lửa, nơi quyền lực được định đoạt bằng gươm giáo, âm mưu và sinh mạng con người. Qua đó, tập làm rõ: Vì sao cuộc chuyển giao từ nhà Lý sang nhà Trần không hề “êm thấm” như sử lược thường mô tả Vai trò quyết định của bốn khai quốc công thần nhà Trần: Trần Tự Khánh, Tô Trung Từ, Trần Thị Dung và Trần Thủ Độ Âm mưu chính trị đằng sau việc Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho Trần Cảnh, và câu nói nổi tiếng của sử thần: “Quốc gia phải dựa vào Thủ Độ, quyền hành vượt trên cả vua” Những bi kịch quyền lực: từ cái chết của Tô Trung Từ vì Công chúa Thiên Cực, đến kết cục đau đớn của Lý Huệ Tông Tập podcast cho thấy hào khí Đông A không chỉ là tinh thần đánh giặc, mà còn là bản lĩnh chính trị lạnh lùng, quyết đoán và tàn khốc, được tôi luyện trong bối cảnh loạn lạc không khác gì thời Loạn 12 Sứ Quân trước đó. Từ nền móng ấy, Đại Việt bước vào thế kỷ XIII đối diện với một thử thách sinh tử: đế quốc Mông Cổ – lực lượng kỵ binh đã chinh phục từ Á sang Âu, khiến cả châu Âu phải cầu nguyện: “Xin Chúa cứu chúng con khỏi cơn thịnh nộ của người Tatar.”Trước mối đe dọa ấy, người dân Đại Việt đã tự nguyện xăm lên tay hai chữ “Sát Thát”, đặt sinh mệnh cá nhân dưới vận mệnh quốc gia. Tập này phân tích toàn diện: Cuộc kháng chiến chống Mông Cổ lần thứ nhất (1258) với chiến lược “vườn không nhà trống” và vai trò then chốt của Lê Phụ Trần Hai cuộc chiến quyết định chống Nguyên Mông (1285 – 1288) dưới sự chỉ huy tối cao của Trần Hưng Đạo Hội nghị Diên Hồng – biểu tượng của sự đồng lòng toàn dân Hịch Tướng Sĩ, Binh Thư Yếu Lược và nghệ thuật “kiên thủ chờ suy” Những chiến thắng vang dội: Hàm Tử, Chương Dương, Tây Kết, Bạch Đằng Vai trò của các danh tướng: Trần Nhật Duật, Trần Quang Khải, Trần Khánh Dư, Trần Quốc Toản Trung tâm của bản tráng ca là Trần Quốc Tuấn, không chỉ là một thiên tài quân sự, mà còn là một nhà lãnh đạo thấu hiểu lòng dân. Khi được hỏi kế giữ nước, ông đã để lại tư tưởng bất hủ: “Khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc – đó là thượng sách giữ nước.” Tập podcast cũng khắc họa những số phận đặc biệt gắn liền với thời đại Đông A: Yết Kiêu, An Tư Công chúa, Trần Quốc Toản – những con người góp phần làm nên chiến thắng nhưng lịch sử chỉ ghi chép dang dở, để lại nhiều câu hỏi cho hậu thế. 🎧 Sử Việt Luận Bàn – Podcast lịch sử Việt Nam chuyên sâu, nơi lịch sử không chỉ được kể lại như một chuỗi chiến công, mà được soi chiếu như một bản tráng ca của quyền lực, hy sinh và lòng dân.

    24 min
  6. FEB 2

    Lý Thường Kiệt – Phá Tống Bình Chiêm: Hoạn quan vĩ đại, chiến lược đánh trước để giữ nước

    Vì sao Đại Việt dám chủ động tấn công đế quốc phương Bắc? Và điều gì khiến một hoạn quan trở thành vị danh tướng vĩ đại nhất thế kỷ XI? Trong Chương 6 của podcast Sử Việt Luận Bàn, chúng ta cùng nhìn lại cuộc đời và sự nghiệp của Lý Thường Kiệt (Ngô Tuấn) – vị anh hùng đã làm nên chiến công lừng lẫy “phá Tống bình Chiêm”, đặt Đại Việt vào thế chủ động trước mọi thế lực xâm lược. Sinh ra trong dòng dõi họ Ngô – hậu duệ của Ngô Quyền, Lý Thường Kiệt không chỉ là bậc văn võ song toàn, tinh thông binh pháp và thơ phú, mà còn là một nhân vật đặc biệt trong lịch sử Việt Nam: một hoạn quan nắm đại quyền quân sự, được ba đời vua nhà Lý tuyệt đối tin dùng. Tập podcast làm rõ một nghịch lý lịch sử đầy ám ảnh:Vì sao một người tài đức vẹn toàn, dung mạo xuất chúng, lại tự nguyện trở thành hoạn quan?Liệu đó chỉ là bi kịch tình duyên với Hoàng hậu Thượng Dương, hay là một quyết định chính trị lạnh lùng nhằm tự bảo toàn sinh mạng và đại nghiệp? Đây là một giả thuyết nhân văn nhưng đầy sức nặng, giúp người nghe hiểu rõ hơn bản lĩnh và sự hy sinh thầm lặng của Lý Thường Kiệt. Không dừng ở chân dung cá nhân, tập này phân tích sâu bối cảnh địa – chính trị thế kỷ XI: Đại Việt nằm kề một nền văn minh Trung Hoa luôn mang tham vọng bành trướng Nhà Tống, dưới ảnh hưởng cải cách của Vương An Thạch, tìm cách tạo “kẻ thù bên ngoài” để xoa dịu mâu thuẫn nội bộ Một thế bao vây hình thành với Tống – Champa – Chân Lạp, đe dọa sự tồn vong của Đại Việt Trước tình thế ấy, Lý Thường Kiệt đưa ra quyết sách táo bạo: “Ngồi yên đợi giặc không bằng đem quân đánh trước để chặn mũi nhọn của giặc.” Tập podcast tái hiện chi tiết: Cuộc Nam chinh năm 1069 đánh bại Chiêm Thành, buộc vua Chế Củ cắt ba châu Bố Chính – Ma Linh – Địa Lý Cuộc Bắc phạt năm 1075–1076, thần tốc đánh chiếm Khâm Châu – Liêm Châu – Ung Châu, phá tan hậu phương nhà Tống Trận quyết chiến phòng tuyến sông Như Nguyệt (1077), nơi bài thơ “Nam Quốc Sơn Hà” vang lên như bản tuyên ngôn độc lập, đánh sập ý chí xâm lược của Quách Quỳ Đặc biệt, tập này làm rõ tài thao lược bậc thầy của Lý Thường Kiệt: Dùng văn trị song hành võ công (hịch Ung Châu vs. chiếu thư Vương An Thạch) Áp dụng binh pháp “lấy quân nhàn đánh quân mệt” Biết dừng đúng lúc bằng một bức thư nghị hòa, khiến cả mặt Bắc lẫn mặt Nam đều phải chùn bước Không phải chém giết đến cùng, mà là kết thúc chiến tranh trong thế thắng tuyệt đối – đó mới là đỉnh cao của nghệ thuật dụng binh. 🎧 Sử Việt Luận Bàn – Podcast lịch sử Việt Nam chuyên sâu, nơi lịch sử không chỉ kể chiến thắng, mà còn lý giải vì sao dân tộc Việt có thể tồn tại giữa những đế chế khổng lồ suốt hơn một thiên niên kỷ.

    20 min
  7. JAN 30

    Lý Thái Tổ & Chiếu Dời Đô: Cuộc chuyển triều êm thấm, vai trò Thiền sư Vạn Hạnh và bí ẩn Lê Ngọa Triều

    Vì sao việc chuyển giao ngai vàng từ nhà Tiền Lê sang nhà Lý lại diễn ra êm thấm đến kỳ lạ? Và liệu hình ảnh “bạo chúa Ngọa Triều” có thực sự đúng như sử sách vẫn kể? Trong Khúc ca thứ năm của podcast Sử Việt Luận Bàn, chúng ta cùng đi sâu vào một trong những bước ngoặt quan trọng nhất của lịch sử Việt Nam: Lý Công Uẩn lên ngôi, mở ra vương triều nhà Lý và đặt nền móng cho nước Đại Việt phát triển rực rỡ suốt hơn hai thế kỷ. Sau khi Lê Đại Hành băng hà, triều Tiền Lê rơi vào vòng xoáy tranh đoạt quyền lực giữa các hoàng tử – hệ quả trực tiếp của chính sách “phong vương, trao binh quyền” nhằm rèn luyện người kế vị. Cuộc huynh đệ tương tàn kéo dài tám tháng đã làm suy yếu triều đại, đưa Lê Long Đĩnh lên ngôi trong bối cảnh chính trị đầy bất ổn. Chính trong thời đoạn ấy, Lý Công Uẩn, khi đó là Điện Tiền Chỉ Huy Sứ, nắm trong tay đội quân bảo vệ kinh đô Hoa Lư, đã giữ vai trò trung lập, lặng lẽ quan sát cục diện. Khi Lê Long Đĩnh băng hà và các hoàng tử còn thơ ấu, triều đình đã nhất trí suy tôn Lý Công Uẩn lên ngôi, với sự hậu thuẫn quyết định của Thiền sư Vạn Hạnh và Đào Cam Mộc. Tập podcast đặt ra những câu hỏi then chốt: Vì sao không chọn người trong hoàng tộc họ Lê mà lại suy tôn một người họ Lý? Vai trò thực sự của Thiền sư Vạn Hạnh trong cuộc “thay triều đổi đại” này là gì? Liệu những sấm truyền, huyền thoại quanh Lý Công Uẩn có đơn thuần là tín ngưỡng dân gian, hay là một hình thức dẫn dắt tinh thần quần chúng? Lê Long Đĩnh có thật sự là một bạo chúa “Ngọa Triều”, hay là một vị vua bị lịch sử phán xét quá khắc nghiệt? Thông qua việc đối chiếu Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, Việt Nam Sử Lược, Khâm Định Việt Sử Thông Giám Cương Mục và các ghi chép thực tế về những lần Lê Long Đĩnh thân chinh ra trận, tập này gợi mở một cách nhìn công bằng hơn về vị vua cuối cùng của nhà Tiền Lê – người từng bị gán cho nỗi oan “ác như Kiệt, Trụ” nhưng lại có công thỉnh Đại Tạng Kinh và giữ vững bờ cõi. Trọng tâm của khúc ca là tầm vóc đế vương của Lý Thái Tổ, đặc biệt qua quyết định lịch sử dời đô từ Hoa Lư về Đại La – Thăng Long. Đây không chỉ là sự thay đổi địa điểm đặt kinh đô, mà là một tuyên bố chiến lược: Đại Việt đã đủ mạnh để rời bỏ thế phòng thủ, bước ra trung tâm đồng bằng, mở đường cho phát triển kinh tế, văn hóa và quyền lực lâu dài. Tập podcast phân tích sâu: Ý nghĩa quân sự – kinh tế – phong thủy của Chiếu Dời Đô Vì sao Thăng Long trở thành kinh đô nghìn năm, trong khi nhiều triều đại khác suy vong khi dời đô Chính sách khoan thư sức dân, miễn giảm thuế khóa và tổ chức hành chính 24 lộ của Lý Thái Tổ Việc đưa Phật giáo trở thành trụ cột tư tưởng quốc gia, vừa là sự đền đáp công lao, vừa là chiến lược chính trị đối trọng với Nho giáo phương Bắc Trong gần 20 năm trị vì, Lý Thái Tổ không chỉ bốn lần thân chinh cầm quân, mà còn để lại một quốc gia ổn định, thái bình cho Thái tử Lý Phật Mã kế nghiệp. Dưới triều Lý, Đại Việt chứng kiến khoa thi đầu tiên, Quốc Tử Giám, Bộ luật Hình Thư và những thành tựu nghệ thuật đỉnh cao, đặt nền móng cho thời đại vàng son của lịch sử trung đại Việt Nam. 🎧 Sử Việt Luận Bàn – Podcast lịch sử Việt Nam chuyên sâu, nơi lịch sử không chỉ được kể lại, mà được đặt câu hỏi, phân tích và nhìn nhận bằng lý trí, để hiểu vì sao tiền nhân đã đưa dân tộc này cất cánh.

    16 min
  8. JAN 26

    Lê Hoàn: Gian Hùng Hay Anh Hùng? Trận Bình Lỗ Và Cuộc Đối Đầu Nhà Tống

    Lê Hoàn là ai, và vì sao ông vừa được tôn vinh là bậc anh hùng phá Tống, vừa bị hậu thế nghi ngờ là một gian hùng đoạt ngôi? Trong Chương Bốn của podcast Sử Việt Luận Bàn, chúng ta cùng bước vào một trong những giai đoạn máu lửa, phức tạp và kịch tính bậc nhất của lịch sử Việt Nam: thời khắc chuyển giao từ nhà Đinh sang nhà Tiền Lê, khi vận mệnh của Đại Cồ Việt non trẻ đứng trước nguy cơ sụp đổ cả từ nội loạn lẫn ngoại xâm. Giữa bối cảnh ấy, Lê Hoàn – Thập đạo Tướng quân, người nắm giữ binh quyền tối cao của triều Đinh, nổi lên như một nhân vật lịch sử mang uy đức hùng tài đại lược, có thể sánh ngang với những cái tên kiệt xuất như Trần Thủ Độ hay Lý Thường Kiệt. Từ một công thần khai quốc của Đinh Tiên Hoàng, Lê Hoàn dần bước vào trung tâm của một cuộc tranh đoạt hoàng quyền đầy nghi án, để rồi trở thành Lê Đại Hành Hoàng Đế, người trực tiếp chỉ huy quân dân Đại Cồ Việt đánh tan quân Tống xâm lược năm 981. Tập podcast phân tích sâu: Vai trò của Lê Hoàn trong “Giao Châu Thất Hùng”, và vị thế của ông như một công thần trụ cột của nhà Đinh Nghi án Thái hậu Dương Vân Nga khoác long bào, cùng cuộc đấu quyền lực giữa các dòng họ lớn trong triều đình Hoa Lư Sai lầm chí tử của Đinh Tiên Hoàng trong việc phế trưởng lập thứ, dẫn đến chuỗi biến cố đẫm máu cuối triều Đinh Bối cảnh chính trị khiến việc Lê Hoàn lên ngôi không thể chỉ được lý giải bằng vài dòng sử lược Câu hỏi then chốt: Vì sao Lê Hoàn phải trở thành hoàng đế mới có thể cứu nước? Năm 979–980, sau cái chết bi thảm của Đinh Tiên Hoàng và Nam Việt Vương Đinh Liễn, ngai vàng rơi vào tay Đinh Toàn khi còn thơ ấu. Trong lúc triều đình rối ren, nhà Tống phương Bắc nhân cơ hội điều quân xâm lược. Trước hiểm họa quốc gia, Lê Hoàn bước lên vũ đài lịch sử với vai trò vừa là người cầm quân, vừa là người quyết định vận mệnh triều đại. Trọng tâm của chương là cuộc kháng chiến chống Tống năm 981, đặc biệt là trận Bình Lỗ – một chiến thắng mang tính quyết định nhưng gần như bị lãng quên. Qua lời trăn trối của Trần Hưng Đạo, thành Bình Lỗ được xác nhận là bài học giữ nước tối quan trọng, đặt nền móng cho truyền thống lấy yếu thắng mạnh của dân tộc Việt Nam. Chính tại đây, Lê Đại Hành đã dùng kế trá hàng – dụ địch – phục kích, tiêu diệt Tổng chỉ huy Hầu Nhân Bảo, buộc toàn bộ quân Tống phải rút lui. Không dừng lại ở việc phá Tống, Lê Đại Hành còn là vị vua đầu tiên của Đại Cồ Việt thân chinh bình Chiêm Thành, chém vua Chiêm năm 982, dẹp yên biên cương phía Nam. Trong đối nội, ông tổ chức lại quân đội, củng cố kỷ cương triều chính, và khai sinh lễ Tịch điền, đặt nền móng cho chính sách khuyến nông của các triều đại sau. Bên cạnh võ công hiển hách là một hình ảnh đế vương cô độc, mang trên mình những nghi án không thể giải đáp trọn vẹn. Lăng mộ Lê Hoàn nằm lặng lẽ phía sau núi Mã Yên – Hoa Lư, không cùng vị trí với Tiên đế Đinh, như một biểu tượng cho nỗi bão lòng của người đoạt được thiên hạ nhưng không trọn vẹn thanh danh. Tập podcast không nhằm kết tội hay tôn thánh Lê Hoàn, mà mở ra một cách nhìn đa chiều về bản chất quyền lực, nơi ranh giới giữa anh hùng và gian hùng luôn mong manh. Bởi lịch sử không chỉ được viết bằng chiến thắng, mà còn được khắc sâu bằng những lựa chọn tàn khốc trong thời loạn thế. 🎧 Sử Việt Luận Bàn – Podcast lịch sử Việt Nam chuyên sâu, nơi lịch sử được nhìn nhận bằng lý trí, chiều sâu sử liệu và sự tôn trọng đối với những bậc tiền nhân đã định hình vận mệnh dân tộc.

    24 min
  9. JAN 23

    Đinh Bộ Lĩnh & Đại Cồ Việt: Vị Hoàng Đế Dựng Nước Giữa Loạn 12 Sứ Quân

    Đinh Bộ Lĩnh là ai, và vì sao ngài không chỉ là một danh tướng dẹp loạn, mà là vị hoàng đế khai lập quốc gia đầu tiên trong lịch sử Việt Nam? Trong tập 3 của podcast Sử Việt Luận Bàn, chúng ta cùng bước vào một trong những giai đoạn hỗn loạn và quyết định nhất của lịch sử dân tộc: Loạn 12 Sứ Quân sau khi nhà Ngô suy vong. Đây là thời kỳ đất nước tan rã, lòng người ly tán, các thế lực cát cứ tranh giành quyền lực, trong khi phương Bắc – nhà Tống – đang từng bước mở rộng ảnh hưởng xuống phương Nam. Giữa bối cảnh ấy, Đinh Bộ Lĩnh – Vạn Thắng Vương xuất hiện như một nhân vật lịch sử mang tầm vóc khai thiên lập quốc. Không chỉ dẹp loạn bằng võ công, ngài còn hội tụ đủ thiên thời – địa lợi – nhân hòa để thống nhất giang sơn, chấm dứt tình trạng phân liệt kéo dài suốt hơn hai thập kỷ. Tập podcast phân tích sâu: Vì sao Đinh Bộ Lĩnh là hoàng đế dựng nước, chứ không đơn thuần là một anh hùng quân sự Bối cảnh sụp đổ của nhà Ngô và nguyên nhân bùng nổ loạn 12 sứ quân Chiến lược quân sự và ngoại giao giúp Đinh Bộ Lĩnh lần lượt đánh bại các sứ quân mạnh nhất như Đỗ Cảnh Thạc, Nguyễn Siêu, Kiều Công Hãn Vai trò đặc biệt của Hoa Lư – Ninh Bình như một kinh đô quân sự “hiểm yếu”, hội tụ địa thế phòng thủ và khả năng phản công chiến lược “Giao Châu Thất Hùng” và những nhân vật sẽ tiếp tục định hình lịch sử Việt Nam, đặc biệt là Lê Hoàn Năm 968, sau khi thống nhất đất nước, Đinh Bộ Lĩnh xưng Đinh Tiên Hoàng Đế, đặt quốc hiệu Đại Cồ Việt, định đô tại Hoa Lư. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, người đứng đầu nước Việt xưng Hoàng Đế, tự nhận mình là Thiên tử, khẳng định chủ quyền tuyệt đối và nền độc lập hoàn toàn với phương Bắc. Tập này cũng làm rõ ba quyết định mang tính nền móng của Đinh Tiên Hoàng: Xưng Hoàng Đế – tuyên bố chính trị mạnh mẽ chấm dứt hoàn toàn bóng dáng Bắc thuộc Đặt quốc hiệu Đại Cồ Việt – khẳng định bản sắc và vị thế quốc gia của người Việt Ban niên hiệu Thái Bình & đúc tiền Thái Bình Hưng Bảo – xác lập chủ quyền không chỉ về chính trị mà cả kinh tế Bên cạnh hào quang dựng nước là một triều đại được xây dựng bằng kỷ cương sắt đá. Pháp luật thời Đinh vô cùng nghiêm minh, quân đội được tổ chức chặt chẽ, nhằm bảo vệ một quốc gia non trẻ trước nguy cơ nội loạn và ngoại xâm. Chính sự cứng rắn ấy đã giữ cho Đại Cồ Việt đứng vững trong giai đoạn đầy biến động. Từ giai thoại “cờ lau tập trận”, đến hình ảnh lăng mộ Tiên Hoàng trên núi Mã Yên – Hoa Lư, tập podcast không chỉ kể lại cuộc đời Đinh Bộ Lĩnh, mà còn khắc họa tinh thần thượng võ, tầm nhìn chiến lược và trách nhiệm lịch sử của một bậc đế vương suốt đời “ngự trên yên ngựa” vì vận mệnh dân tộc. 🎧 Sử Việt Luận Bàn – Podcast lịch sử Việt Nam chuyên sâu, nơi mỗi nhân vật lịch sử được nhìn nhận đúng vị trí: không chỉ là anh hùng đánh giặc, mà là người kiến tạo quốc gia và định hình tương lai dân tộc.

    14 min
  10. JAN 19

    Ngô Quyền & Bạch Đằng 938: Trận Quyết Chiến Chấm Dứt Ngàn Năm Bắc Thuộc

    Ngô Quyền là ai, và vì sao chiến thắng Bạch Đằng năm 938 lại được xem là trận quyết chiến định mệnh của lịch sử Việt Nam? Trong tập 2 của podcast Sử Việt Luận Bàn, chúng ta cùng đi sâu vào cuộc đời và sự nghiệp của Ngô Quyền – Tiền Ngô Vương, người được các sử gia tôn xưng là “vua đứng đầu các vua”, là “vị tổ trung hưng của Việt Nam”. Tập này không chỉ kể lại diễn biến trận Bạch Đằng, mà còn phân tích toàn bộ bối cảnh chính trị – quân sự – địa lý – khoa học phía sau chiến thắng đã chấm dứt vĩnh viễn một thiên niên kỷ Bắc thuộc. Từ mối quan hệ giữa Ngô Quyền với Dương Đình Nghệ, bi kịch phản bội của Kiều Công Tiễn, cho tới quyết định cầu viện Nam Hán dẫn đến cuộc xâm lăng cuối cùng của phương Bắc, tập podcast làm rõ vì sao Bạch Đằng không phải một trận đánh ngẫu nhiên, mà là kết quả của sự chuẩn bị lâu dài, nền tự chủ được xây dựng từ thời họ Khúc, và tài năng quân sự kiệt xuất của Ngô Quyền. Đặc biệt, tập này phân tích chi tiết: Chiến thuật đóng cọc gỗ trên sông Bạch Đằng dưới góc nhìn địa lý và khoa học Nghệ thuật lợi dụng thủy triều – địa hình – thời điểm Vì sao chiến thuật của Ngô Quyền trở thành di sản quân sự nghìn năm, được các triều Đinh, Lê, Lý, Trần kế thừa Vai trò của Bạch Đằng như một tuyến phòng thủ sinh tử trong lịch sử Việt Nam Mùa xuân năm 939, Ngô Quyền xưng vương, dời đô về Cổ Loa, mở ra kỷ nguyên độc lập lâu dài cho dân tộc. Dù chỉ trị vì sáu năm, nhưng công lao của ông đã đặt dấu chấm hết cho ngàn năm Bắc thuộc và để lại một bài học giữ nước vô giá cho hậu thế. 🎧 Sử Việt Luận Bàn – Podcast lịch sử Việt Nam chuyên sâu, nơi mỗi chiến thắng đều được lý giải từ gốc rễ, không chỉ kể lại, mà còn giúp bạn hiểu vì sao lịch sử đã diễn ra như vậy.

    12 min
  11. JAN 16

    Dòng Họ Khúc: Nền Móng Tự Chủ & Bí Mật Đằng Sau Chiến Thắng Bạch Đằng 938

    Dòng họ Khúc là ai, và vì sao họ chính là chìa khóa thật sự dẫn tới chiến thắng Bạch Đằng năm 938 của Ngô Quyền? Trong tập podcast lịch sử Việt Nam này, Sử Việt Luận Bàn phân tích vai trò then chốt nhưng thường bị bỏ quên của Khúc Thừa Dụ – Khúc Hạo – Khúc Thừa Mỹ, ba thế hệ đã âm thầm xây dựng nền móng tự chủ dân tộc ngay từ đầu thế kỷ X, khi đất nước ta vẫn còn nằm trong thời kỳ Bắc thuộc. Không giống các cuộc khởi nghĩa trước đó như Hai Bà Trưng, Bà Triệu hay Lý Nam Đế, dòng họ Khúc không chọn con đường nổi dậy bộc phát. Thay vào đó, họ thiết lập một chính quyền người Việt, cải cách hành chính – kinh tế – làng xã, xây dựng quân đội và bản sắc văn hóa Việt bám rễ tới tận thôn làng. Chính nền tảng này đã giúp Ngô Quyền không chỉ thắng một trận đánh trên sông Bạch Đằng, mà kết thúc vĩnh viễn ngàn năm đô hộ phương Bắc. Tập podcast sẽ giúp bạn hiểu: Vì sao chiến thắng Bạch Đằng không phải là ngẫu nhiên Khúc Hạo đã cải cách hành chính – kinh tế như thế nào để “giữ nước từ gốc” Vai trò của làng xã, lũy tre làng trong việc bảo tồn bản sắc Việt Vì sao dòng họ Khúc chỉ tồn tại 25 năm nhưng để lại di sản lịch sử ngàn năm 🎙 Sử Việt Luận Bàn – Podcast lịch sử Việt Nam chuyên sâu, giúp bạn hiểu vì sao lịch sử diễn ra như nó đã diễn ra, chứ không chỉ là những mốc thời gian khô khan.

    11 min

About

Sử Việt Luận Bàn là podcast chuyên bàn luận, phân tích và kể lại lịch sử Việt Nam từ cổ đại đến hiện đại. Chương trình khai thác các nhân vật lịch sử, triều đại, sự kiện quan trọng dưới góc nhìn khách quan, dễ hiểu và có chiều sâu. Nếu bạn yêu sử Việt, văn hóa dân tộc và muốn hiểu rõ quá khứ để soi chiếu hiện tại, đây là podcast dành cho bạn.