ZereSew ዘረ-ሰው Podcast

ZereSew Team
  • 5.0 (1)
  • Courses
  • Updated Monthly

በሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) የታገዘ፣ የታሪክ መጻሕፍትን፣ የታዋቂ ሰዎችን የሕይወት ታሪክ፣ ፍልስፍናን እና ስነ-ጽሁፍን በጥልቀት የሚመረምር የትምህርት መድረክ። www.zeresew.com

  1. 2d ago

    ታላላቅ መጻሕፍት — Euripides: Medea

    ትምህርት 14 | 4 ክፍሎች | አቅራቢ: ሳባ | ውይይት: ዳዊትና ትግሥት በ1856 በ Ohio ድንበር ላይ Margaret Garner የተባለች ከባርነት ያመለጠች ሴት ስታስከትሏት ልጇን ራሷ ገደለች — ወደ ባርነት እንዳትመለስ። ከመቶ ሠላሳ ዓመት በኋላ Toni Morrison ይህን ታሪክ ወደ “Beloved” ቀየረችው — ለኖቤል ሽልማት የተወደደ መጽሐፍ። ምሁራን Morrison ን ለ Medea አያይዘዋል፤ የጥንታዊቷ ግሪክ ጥያቄ የጥቁር አሜሪካ ጥያቄ ሆነ። ለሁለት ሺ አራት መቶ ዓመት ይህ ድራማ አልሞተም። ለምን? ባለፈው ሳምንት Euripides ለባልዋ የሞተች ሴት አሳየን። ዛሬ ያው ጸሐፊ ተቃራኒውን ያሳየናል — በባልዋ ስለተከዳች ሁሉን የምታጠፋ ሴት። ሁለቱ አንድ ላይ ሙሉ ስዕል ይሰጡናል፤ ፍቅር ኃይል ነው — ሕይወት ሊሰጥ ይችላል ሊያጠፋም ይችላል — ልዩነቱ ፍቅሩ ሳይሆን እንዴት እንደተያዘ ነው። ክፍል 1 — ከበሩ ጀርባ ጩኸት (ሳባ) ድራማው ሲጀመር Medea ቤት ውስጥ ስትጮኽ ሰዎች ከውጪ ይሰማሉ — ድምፅ ብቻ። የ Medea ነርስ ለታዳሚው ትናገራለች — “ይህች ሴት ብትወጣ ምን ታደርግ ይሆን?” ብላ ትፈራለች። ሳባ የ Medea ጀርባ ታደርጋለች። ከ Colchis የመጣች ሴት ናት — ጥንቆላና ዕውቀት ያላት። Jason ከ Argonauts ጋር ወርቃማውን ፀጉር (Golden Fleece) ሊያመጣ ሲመጣ Medea ስታየው ፍቅር ያዛት። ለ Jason ብላ አባቷን ከዳች፣ ወንድሟን ገደለች፣ አገሯን ለቃ ሄደች። Corinth ውስጥ ሰፈሩ፣ ልጆች ወለዱ። አሁን Jason ሁሉን ረስቶ የንጉሥ Creon ልጅ ሊያገባ ይፈልጋል — ለሥልጣን ብቻ። ይህ ድራማ የተወለደበት ዓለም — ያ ዘመን Athens የ Sophists ዘመን ነበር። የመጀመሪያዎቹ ሙያዊ መምህራን “ክፈሉን አስተምራችኋለሁ” አሉ። ምን አስተማሩ? ንግግር። “ታዳሚውን ለማሳመን ሐሰትን ልክ እንደ ዕውነት ማቅረብ መቻል አለብህ።” ይህ ቋንቋ “Medea” ውስጥ Jason ይናገራል። ሴቶች በ Athens ዜጋ አልነበሩም — ድምፅ የላቸውም፣ ትራጀዲ ማየት አይፈቀድላቸውም፣ ንብረት በራሳቸው ስም ማፍራት አይችሉም። Athens ራሷ በሴት አምላክ ስም ተሰይማለች — Athena — ግን ሴቶቿን ዝም አስብላለች። ይህ ተቃርኖ ውስጥ ነው Medea የተወለደው። ክፍል 2 — ረጋ ያለ ቁጣ (ሳባ) ሰዎች ጩኸት ይጠብቃሉ። ግን Medea ስትወጣ ጸጥ ብላ ታስባለች — ረጋ ብላ ትናገራለች። ለ Corinth ሴቶች የሚታወቅ ንግግር ታደርጋለች — “ከሁሉም ፍጡር ውስጥ ነፍስ ያለውና የሚያስብ — እኛ ሴቶች ከሁሉ በላይ እንሰቃያለን።” በገንዘባችን ባል እንገዛለን፣ ጥሩ ወይስ ክፉ ዕጣ ነው፣ ወንዶች ይዝናናሉ እኛ ቤት ተቆልፈናል። “ከጋሻ ጀርባ ሦስት ጊዜ መቆም እመርጣለሁ — አንድ ጊዜ ከመውለድ።” ይህ ለሙሉ ወንድ ታዳሚ የቀረበ ፖለቲካዊ ቃል ነው። Jason ይመጣል — ቆም ብሎ ስለ ሚስቱ ስለ ልጆቹ ስለ መሥዋዕታቸው አያስብም። Medea ጋር ሲነጋገር Sophist ቋንቋ ቀጥታ ይታይበታል — “ያደረግሁት ለሁላችንም ጥቅም ነው — አንቺ ስሜትሽን ብቻ ታያለሽ።” ከዚያ የከፋ ነገር ይላል — “ለመጀመሪያ ያዳንኩሽ እኔ ነኝ — ከአረመኔ ምድር ወደ ግሪክ አምጥቼሻለሁ።” Medea ሰይፍ የሚመስል መልስ ትሰጠዋለች — “ያዳንኩህ እኔ ነኝ — ዘንዶውን አስተኛሁልህ — የ Pelias ሞት እኔ አመጣሁ — አባቴን ከዳሁ — ቃል ኪዳኑ የት ሄደ?” Jason ምላሽ የለውም — ከምክንያት ሳይሆን ከ ፍላጎት ነው የተናገረው። ይህ ድራማ የተጻፈው 431 ቅድመ ልደት ላይ ነው — የ Peloponnesian ጦርነት የተጀመረበት ዓመት። ጦርነት ዕሴቶችን ያናውጣል — “በሰላም ጊዜ ትክክል ነው” የሚባለው ሁሉ ይለወጣል። ክህደት ስልት ይሆናል። Jason ያ ዘመን ምርት ነው። ንጉሥ Creon ይመጣል — “ከመንግሥቴ ውጪ” ይላታል — ምክንያቱም ይፈራታል። ግን Medea ትለምነዋለች — “አንድ ቀን ብቻ ስጠኝ።” Creon “ይህ ስህተት ነው አውቃለሁ — ግን ይሁን” ይላል። ያ አንድ ቀን ገዳይ ስህተት ይሆናል። ፍርሃትን ማዳመጥ ጥበብ ሊሆን ይችላል — Creon ልቡን ሰማ አእምሮውን ዝም አሰኘ። ክፍል 3 — ውድመቱ ይጀምራል (ሳባ) የ Athens ንጉሥ Aegeus — ያለ ልጅ ያለ ንጉሥ — Corinth ውስጥ ሲያልፍ Medea ን ያገኛታል። “መካንነትህን እፈውሳለሁ” ትለዋለች፣ ምትኩ “በ Athens ጥበቃ ስጠኝ” — በመሐላ። Aegeus ይምላል። ዕቅዷ ተሟላ — የሸሸችበት ቦታ አለ። ዕቅዷ ሦስት ደረጃ ነው — ንጉሡንና ሙሽራዋን ታጠፋለች፣ ልጆቿን ራሷ ትገድላለች፣ ወደ Athens ትሸሻለች። ለ Jason ፊቷን ትቀይራለች — “ይቅርታ — ስሜታዊ ነበርኩ — ለአዲሷ ሙሽራ ስጦታ ልላክ።” ዘውድና ውብ የወርቅ ቀሚስ ትልካለች — በመርዝ ተለውሷል። መልእክተኛ ይመጣል፣ በግሪክ ድራማ ደም መድረክ ላይ ስለማይታይ ሁሉንም ይተርካል። ልዕልቷ ዘውዱን ደፍታ ቀሚሱን ስትለብስ ሰውነቷ በነበልባል ተያያዘ — ብትሮጥ ብትጮኽ አይቆምም። አባቷ Creon ሬሳዋን ሊያቅፍ ሲሮጥ ቆዳው ከእሷ ጋር ተጣበቀ — እርሱም ተቃጠለ። ግን ሁሉ ይከበዳል Medea ወደ ልጆቿ ስትዞር። እዚህ ላይ Euripides ድራማውን ያቆመዋል — Medea ከራሷ ጋር ትዋጋለች። “ውዶቼ — ለምን በዚህ ዓይን ታዩኛላችሁ?” አልችልም ትላለች። ከዚያ ቁጣዋ ይመለሳል — “ጠላቶቼ ሳይቀጡ እንዴት እተወዋለሁ?” ራሷን ታናግራለች — “ልቤ ሆይ ይህን አታድርጊ።” ግን ቁጣዋ ያሸንፋል — “ለሰው ልጅ ከሁሉ የከፋ ጥፋት የሚያመጣው ቁጣ ነው።” የራሷን ልብ እያደማች የ Jason ን ቀደደች። Jason ሲመጣ ዘግይቷል። Medea ከጣሪያ ላይ ትታያለች — በ Helios (ፀሐይ አያቷ) ሠረገላ ላይ — ሙት ልጆቿ ከጎኗ። ለ Jason ትሰድበዋለች — “ያደረግኸው ይህ ነው — አንተ ነህ ምክንያቱ።” ሬሳዎቹን ለመቅበር አትፈቅድለትም። ወደ Athens ትሸሻለች። Jason ምን ቀረው? ስም ብቻ — ባዶ ስም። ብርቱ ሰው ይቀጣል፣ ተንኮለኛዋ ሴት ታመልጣለች። ይህ ፍትሕ ነው ወይስ ፍትሕ አልባ? Euripides መልስ አይሰጥም። ክፍል 4 — ሁለቱ ሳምንታት ሲጠቃለሉ (ዳዊትና ትግሥት) Medea ጭራቅ ናት እንዴ? Euripides ጭራቅ አላደረጋትም — የተሰበረች ሴት አደረጋት — ያ የበለጠ ያስፈራል። ቁጣዋ ከፍቅር መጥቷል — የጠላችው Jason ን አይደለም፣ የወደደችውን Jason ን ነው። ግን መረዳትና ማጽደቅ አንድ አይደሉም — Euripides ይገልጻል እንጂ አያጸድቅም። Medea ሁለት ጊዜ ተገፍታለች — አንዴ ሴት ስለሆነች፣ ሁለቴ ባዕድ (ከ Colchis) ስለሆነች። ለ Jason ብላ አገሯን ለቃ መጣች። አሁን ሲከዳት መመለሻ የለም። ይህ ቀጥታ ወደ ዘመናዊ ስደተኛ ታሪክ ይመጣል — ሁሉን ትታ ለአዲስ ሕይወት የመጣች ሴት፣ ከዚያ የተከዳች። ለኢትዮጵያ አድማጭ — በባሕላችን ሴት ስታገባ ቤተሰቧን ትታ ወደ ባል ወገን ትሄዳለች። ያ ሽግግር ምን ያህል ከባድ እንደሆነ Medea ያሳያል። እና ስለ ድምፅ — ስንት ጊዜ እናቶቻችን፣ እህቶቻችን ጥበብ ይዘዋል ግን አልተሰሙም? Medea ስትናገር ቃላቷ ውስጥ ምክንያት ነበር — ሰዎች ግን “ዕብድ” ለማለት ቀለላቸው። ዘመናዊ ቅርጾች — Luigi Cherubini “Médée” በ1797 ኦፔራ ጻፈ (Maria Callas ታዋቂ አደረገች)፤ Pier Paolo Pasolini ፊልሙን በ1969 ሠራ (ያው Callas በዋና ሚና)፤ Lars von Trier “Medea” በ1988 ለቴሌቪዥን አወጣ፤ Robinson Jeffers “Medea” በ1946 ለ Broadway አዘጋጀ (Judith Anderson ለታሪክ ከቆዩ የሴት ሚናዎች አንዱን ተጫወተች)፤ Toni Morrison “Beloved” በ1987 ጻፈች — Margaret Garner ስለተባለች የባርያ ሴት — የ Medea ሎጂክ ቀጥታ ይዟል፤ Christa Wolf በ1996 “Medea” ጻፈች — ግን ታሪኩን ገለበጠችው (Medea ንፁህ ናት፣ ወንዶቹ ጭራቅ አደረጓት)፤ የ Susan Smith ጉዳይ (1994) “ዘመ

    1h 17m

  2. May 29

    ታላላቅ መጻሕፍት — Euripides: Alcestis

    ትምህርት 13 | 4 ክፍሎች | አቅራቢ: ሳባ | ውይይት: ዳዊትና ትግሥት አራት መቶ ሠላሳ ስምንት ቅድመ ልደት፣ Athens። የ Dionysus ቲያትር። አሥራ አምስት ሺ ሰዎች ተሰብስበው ሳቅ ይጠብቃሉ — ይህ ተራ ለ satyr play ነው፣ የመጨረሻው የቀልድ ቦታ። ግን መድረኩ ላይ የወጣው ጥቁር ልብስ የለበሰ ሞት ነው። ከ Apollo ጋር በቤተ መንግሥቱ በር ላይ ይከራከራል። ሕዝቡ ዝም ብሏል። ይህን ድራማ የጻፈው Euripides ይባላል — ብቸኛ ጸሐፊ ከ Salamis ዋሻ ውስጥ ሕዝቡ ማየት ያልፈለገውን ያሳያቸው ነው። ክፍል 1 — በቤተ መንግሥቱ በር ላይ (ሳባ) ድራማው የሚጀመረው Pherae ቤተ መንግሥት ደጃፍ ላይ ነው። Apollo እና Thanatos — ሞት ራሱ — ስለ አንዲት ሴት ሕይወት ይከራከራሉ። ዛሬ ልትሞት ነው። Apollo ይለምናል፣ Thanatos ይቃወማል፣ Apollo “አንድ ብርቱ ሰው ያሸንፍሃል” ብሎ ያስፈራራዋል፣ Thanatos ይስቃል። ይህ ድንቅ የመክፈቻ ትዕይንት ቀጣዩን ሁሉ ያቀብላል። ሳባ ስለ Euripides አጭር መግቢያ ታደርጋለች። ከ Sophocles እና Aeschylus የሚለየው ምንድነው? ሰዎችን እንደሚሰቃዩ ያሳያል፣ ሴቶችን እንደሚያስቡና እንደሚሰማቸው ያሳያል፣ ጀግኖችን እንደሚፈሩ ያሳያል። Aristotle “ገጸ ባሕርያቱ ለጀግናነት የሚገባውን ክብር አያሟሉም” ብሎ ቅሬታ ቢገልጽም፣ ከእርሱ በኋላ የመጡ ትውልዶች እጅግ አደነቁት። ትራጀዲ ለ Athens ሕዝብ ቀላል መዝናኛ ሳይሆን ሃይማኖታዊ ተግባር ነበር — ድራማው ለ Dionysus ይሰጣል፣ catharsis ተመልካቹን ያጸዳዋል። Alcestis የቀረበው ለ satyr play ቦታ ላይ ነው — Euripides ግን ቀልድ ፈንታ ስለ ሞት አወራ። ማን ነው Admetus? Apollo ቀጥቶት ለአንድ ዓመት ባሪያ ሆኖ ሲመጣ በክብር ያስተናገደው ንጉሥ። ስጦታው “ሌላ ሰው ፈቅዶ ለአንተ ከሞተ አንተ አትሞትም” የሚል ነበር — የተሰወረ ሥቃይ የያዘ ስጦታ። ሞት መጣ፤ ሁሉም እምቢ አሉ፤ ወላጆቹ እንኳ “ገና ሕይወት ይቀረናል” አሉ። አንድ ሰው ብቻ ተነሣች — ሚስቱ Alcestis — “እኔ እሞትልሃለሁ” አለች። ክፍል 2 — ወደ ታሪኩ ልብ (ሳባ) Alcestis ስትሰናበት ቤቷ ምን ያህል ጸጥ እንደነበር አንዲት አገልጋይ ለሽማግሌዎቹ ትተርካለች። ንግሥቲቱ በንፁህ ውሃ ታጠበች፣ የክብር ልብሷን ለበሰች፣ ለሞት እንደ ሙሽራ ተዘጋጀች። እያንዳንዱን መሠዊያ ነካች፣ ጸለየች — ያለ እንባ፣ ያለ ጩኸት። ግን አልጋዋን ስትነካ እንባ ፈሰሰ — “አልጋ ሆይ — እዚህ ላይ ነው ድንግልናዬን ለዚህ ሰው የሰጠሁት — አሁን ግን ለእሱ ስል ሕይወቴን ላጣ ነው።” ለ Admetus አንድ ቃል ብቻ ጠየቀችው — “ልጆቼን ተንከባከብ — ሌላ ሴት እንደ እናት አታምጣባቸው።” Admetus ቃል ገባ። ይህ ቃል ኪዳን ድራማው ወደ ፊት የሚፈትነው ይሆናል። ከዚያ በእጁ ላይ ሞተች። Admetus ግን ቀላል ሰው አይደለም። የአባቱ Pheres ለቀብር ሲመጣ Admetus በቁጣ ይሰድበዋል — “አንተ ለእኔ ለመሞት እምቢ አልክ።” Pheres ግን አያደግድግም — “ሕይወት አጭር ናት ግን ጣፋጭ — እኔን ግን ነፍሰ ገዳይ አትበለኝ — Alcestis ን የገደልካት አንተ ራስህ ነህ።” ሁለቱም ትክክልና ስህተት ናቸው። Admetus ብቻውን ሲቀር እውነቱ ይደርስበታል — “ስም አተረፍኩ ሕይወትም አተረፍኩ — ግን የሞትኩ እኔ ነኝ።” ጸጸቱ ዘግይቷል፤ ማዘንን ተማረ ግን መከላከልን ተሳነው። ክፍል 3 — ያልጠበቅነው ለውጥ (ሳባ) ሬሳዋ ገና ሳይቀበር Hercules ይመጣል — ረጅም ጉዞ ላይ ለማረፍ ብቻ ጎራ ያለ መንገደኛ። Admetus ሐዘኑን ይደብቅበታል — xenia (እንግዳ ተቀባይነት) ቅዱስ ግዴታ ስለሆነ። Hercules ይበላል፣ ይጠጣል፣ የአበባ አክሊል ይደፋል፣ ይዘፍናል። አንድ አገልጋይ መታገስ አቅቶት እውነቱን ይነግረዋል። Hercules ሲሰማ ጽዋው ከእጁ ወደቀ። ያ ውርደት ወዲያው ወደ ድርጊት ይቀየራል። Hercules ወደ Alcestis መቃብር ይሄዳል፣ Thanatos ደም ሊጠጣ ሲመጣ ይደፍቀዋል — ይታገለዋል — ያሸንፈዋል። Apollo በር ላይ “አንድ ብርቱ ሰው ያሸንፍሃል” ብሎ ነበር። ያ ቅጽበት መጣ። ድራማው ለ Dionysus ይሰጣል ምክንያቱ ግልጽ ይሆናል። Dionysus ራሱ ከሞት የተነሣ አምላክ ነው — በ Hera ተገድሎ በ Zeus የተነሣ። ወይኑ ይህንን ያሳያል — በክረምት ይሞታል፣ በጸደይ ይነሣል። Alcestis ይህን ምስጢር መድረክ ላይ ይሠራዋል። Hercules ፊቷ የተሸፈነ ሴት ይዞ ይመጣል። Admetus ለመንካት ይፈራል — ለ Alcestis ቃል ገብቷል። Hercules ሽፋኑን ሲያነሳ — Alcestis ናት! ግን አትናገርም። ለሦስት ቀናት ዝም ትላለች። ይህ ዝርዝር ትንሽ ቢመስልም ልብ ነው — ሞትን ያየች ሰው ቋንቋ ታጣለች። ከሞት ተመልሰሽ ጠባሳ ይዘሽ ትኖሪያለሽ። የ Pherae ሽማግሌዎች ድራማውን ይዘጋሉ — “የአማልክቱ መንገድ ለእኛ ሊገባን አይችልም — ያላሰብነውን ይልኩልናል።” ክፍል 4 — ዛሬ ለእኛ (ዳዊትና ትግሥት) ዳዊትና ትግሥት ከሁሉ የነካቸውን ይከፍታሉ — Alcestis ለሦስት ቀን ዝምታ። ሞትን ያየች ሰው ቃላት ያሳጣታል። ይህ ለዘመናዊ የ trauma ስነ ልቦና ቀጥታ ይናገራል — ጦርነት ካለፉ ወታደሮች፣ ጥቃት የደረሰባቸው ሰዎች፣ ቀብር የተሸከሙ ሰዎች ብዙ ጊዜ መናገር ይከብዳቸዋል። Euripides ይህን ሁለት ሺ አራት መቶ ዓመት በፊት አይቶታል። ፍቅር በመሥዋዕት ይለካል ወይ? Admetus ጭራቅ ሳይሆን ተራ ሰው ነው — ሁላችንም ሞትን እንፈራለን። ድራማው ስለ Admetus ሳይሆን ስለ ተመልካቹ ነው — “እኔ ብሆን ለሌላ እሞት ነበር ወይ?” ከባሕል ባሕል ሲሻገር Orpheus ና Eurydice ይነጻጸራሉ — Alcestis ውስጥ ትንሣኤ ተሳካ፣ Orpheus ውስጥ ከሸፈ። ለኢትዮጵያ አድማጭ የትንሣኤ ጭብጥ የእምነት ማዕከል ነው። Euripides ራሱ የ qǝne (ሰም እና ወርቅ) ጸሐፊ ነው — ሁለት ትርጉም በላይ ለላይ ያስቀምጥና “አንተ ቆፍረህ አውጣ” ይላል። የመሥዋዕት ጥያቄ ቤታችን ውስጥ ይኖራል — ለምን ሁልጊዜ ሴትዮዋ ትሰዋለች? Euripides Admetus ን እንድንጠይቅ ይተወናል — “አንተስ ምን ሰዋህ?” ዘመናዊ ቅርጾች — Christoph Willibald Gluck “Alceste” ኦፔራ በ1767 ጻፈ፤ T.S. Eliot “The Cocktail Party” በ1949 ጻፈ (Sir Henry Harcourt-Reilly ልክ እንደ Hercules)፤ Thornton Wilder “The Alcestiad” በ1955፤ Ted Hughes የመጨረሻ ሥራው ሞቱ ሲቃረብ Alcestis ን ተተርጉሞ ነበር — ሞትን የጻፈ ሰው ራሱ ሊሞት ሲቃረብ ይህ ድራማ ቀርቦታል። ስነ ልቦና — survivor’s guilt (Admetus ይይዘዋል — ጦርነት ካለፉ ሰዎች ላይ የተለመደ)፤ trauma-as-language-loss (ሦስት ቀን ዝምታ)፤ “የተመለሰችው ሰው ያው ሰው ናት ወይ?” ለ Alzheimer/ስትሮክ/ሕመም ቤተሰብ ቅርብ። ለ2026 ዓለም — በቤት ውስጥ ሥራዋን፣ ሕልሟን፣ ጊዜዋን የምትሰዋ ሴት ዘመናዊ Alcestis ናት፤ በሕይወት ዕውር የምትሞት Alcestis ብዙ ጊዜ አትታይም። ያልተነገሩ ነገሮች — Alcestis ለ satyr play (ቀልድ) ቦታ ቀረበ፤ ይህ የ Euripides ጥንታዊ የተረፈ ሥራ ነው (438 ቅ.ል.)፤ የ Alcestis ዝምታ ሁለት ሺ ዓመት አዘጋጆችን ያከራክራል። በሚቀጥለው ሳምንት ከ Euripides ጋር እንቆያለን — ግን ፍጹም ወደ ተቃራኒው ጎን። ዛሬ ለባልዋ የሞተች ሚስት አየን፤ በሚቀጥለው ሳምንት ግን በባልዋ የተከዳች ሴትን እናያለን — ስሟ Medea ነው። ቁልፍ ጥቅሶች “ተዋት — ሌላ ጊዜ ትመጣለህ — ስታረጅ ውሰዳት።” — Apollo ለ Thanatos “ማንም ሞትን አያሸንፍም።” — Thanatos፣ ድራማው ሲጀመር “አልጋ ሆይ — እዚህ ላይ ነው ድንግልናዬን ለዚህ ሰው የሰጠሁት።” — Alcestis ስትሰናበት “ሕይወት አጭር ናት ግን ጣፋጭ — እኔን ግን ነፍሰ ገዳይ አትበለኝ — Alcestis ን የገደልካት አንተ ራስህ ነህ።” — Pheres ለ Admetus “ስም አተ

    1h 15m
  3. ታላላቅ መጻሕፍት — Isaac Bashevis Singer: The Penitent

    May 22

    ታላላቅ መጻሕፍት — Isaac Bashevis Singer: The Penitent

    ጸሐፊው ራሱ ያልሄደበትን መንገድ በብዕሩ አስኬደ ትምህርት 12 | 4 ክፍሎች | አቅራቢ: ሳባ & ኢብሳ & አበባ | ውይይት: ዳዊትና ትግሥት ሺ ዘጠኝ መቶ ስድሳ ዘጠኝ፣ Jerusalem። የ Mea Shearim ጠባብ ጎዳናዎች ጥላ ውስጥ ገብተዋል። ጥቁር ካፖርት የለበሱ ሰዎች ወደ ምኵራብ ይቸኩላሉ። አንድ ባዕድ ጸሐፊ ብቻውን ተቀምጧል — Isaac Bashevis Singer። አንድ ሰው ይቀርበዋል — "ታሪኬን ልንገርህ — ምናልባት አንድ ነገር ትማራለህ — ወይም ምንም አትማርም — ግን ልንገርህ ግድ ይለኛል።" ሰውዬው Joseph Shapiro ይባላል — "ንስሐኛው"። Singer ዝም ብሎ ያዳምጣል። ክፍል 1 — የረቢ ልጅ (ሳባ) Isaac Bashevis Singer በሺ ዘጠኝ መቶ ሁለት Poland ውስጥ ተወለደ — የረቢ ልጅ። አባቱ Pinchas Menachem Singer ሁሉን በእምነት ያያል — "እግዚአብሔር ፈቃድ" ይላል። እናቱ Bathsheba ግን ጥያቄ ትጠይቃለች — "ለምን?" "እንዴት?" ይህ ተቃርኖ — የአባቱ እምነትና የእናቱ ጥርጣሬ — Singer ሕይወቱን ሙሉ ተሸከመው። በቤታቸው ውስጥ Beit Din — ሃይማኖታዊ ፍርድ ቤት — ነበር፤ ትንሹ Isaac ሰዎች ሲማጸኑ፣ ሲከራከሩ፣ ሲያለቅሱ ያያል። ያ ፍርድ ቤት ጸሐፊውን ሠራው። ታላቅ ወንድሙ Israel Joshua Singer ቀድሞ ጸሐፊ ሆኖ ነበር — Isaacን ከ Hasidic ምኵራብ ወደ ዘመናዊ ሥነ ጽሑፍ ያስተዋወቀው እርሱ ነው። ሺ ዘጠኝ መቶ ሠላሳ አምስት Singer ወንድሙን ተከትሎ Polandን ለቅቆ ወደ United States ወጣ። ያ ውሳኔ ሕይወቱን ቃል በቃል አዳነ — ካልወጡት ቤተሰብ መካከል ሁሉም በ Holocaust ጠፉ። "ሕያው ስለሆንኩ ብቻ ሕያው ነኝ — ዕድል ብቻ ነው" የሚል ሸክም ሆኖ ቀረ። Singer ፈጽሞ ከ Yiddish አልወጣም። ቋንቋው እየሞተ ሳለ — አንባቢዎቹ ዓመት ዓመት እየቀነሱ ሳለ — በዚያ ቋንቋ ብቻ ጻፈ። በሺ ዘጠኝ መቶ ሰባ ስምንት የ Nobel Prize for Literature ተቀበለ — በ Yiddish ብቻ ለጻፈ ጸሐፊ ለመጀመሪያ ጊዜ። "The Penitent" የዚህ ሕይወት ፍሬ ነው፤ Singer ራሱ ያላደረገውን ምርጫ — ዓለምን ሙሉ ትቶ ወደ ጸሎት መግባት — ለገጸ ባሕሪው ሰጥቶ "ምን ይሆን ኖሮ?" ብሎ መረመረ። ክፍል 2 — የጠፋ ዓለም (ኢብሳ) Singer ያደገበት ዓለም "shtetl" ይባል ነበር — በ Poland፣ Lithuania፣ Ukraine ተበትነው የነበሩ ትናንሽ የአይሁድ ከተሞች። ጠዋት ምኵራብ፣ እኩለ ቀን ገበያ፣ ምሽት Talmud ጥናት — ሕይወትና እምነት ያልተለያዩበት ቦታ። ሳምንቱ ሁሉ ወደ አንድ ቀን ያመራ ነበር — Shabbat — የተቀደሰ ጊዜ። ይህ ዓለም ግን ሁልጊዜ በ pogrom — ፀረ ሴማዊ ጥቃት — ስጋት ውስጥ ነበር። ከአሥራ ስምንተኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ Haskalah — የአይሁድ Enlightenment — ተነሣ፤ "ከ ghetto ግድግዳ ውጡ፣ ተዋሐዱ" አለ። ግን ውህደት ጥበቃ አላመጣም — ከሁሉ የበለጠ የተዋሐደችው Germany ከሁሉ የበለጠ ጭፍጨፋ አስተናገደች። ሺ ዘጠኝ መቶ ሠላሳ ዘጠኝ Hitler Polandን ወረረ፤ በስድስት ዓመት ውስጥ ሦስት ሚሊዮን የነበረው የ shtetl ዓለም ጠፋ። ተተኪ ተስፋዎች ሁሉ ከሰሉ። ኮሚኒዝም ብዙ ወጣቶችን ሳበ — ግን Stalin ራሱ የ Yiddish ጸሐፊዎችን ገደለ። America ብልጽግና ሰጠ — ግን ትርጉም አልሰጠም። ከ Six-Day War በኋላ ግን ጥቂት የ America ወጣት አይሁዶች ወደ ምኵራብ ተመለሱ — "baalei teshuvah" ተባሉ። ብዙዎቹ ራሳቸው ሃይማኖታዊ ሆነው አያውቁም — ስለዚህ "መመለስ" ሲሉ ወዳላዩት ቤት መመለስ ነበር። ይህ እንግዳ ዓይነት መመለስ የ "The Penitent" ልብ ነው። Singer መጽሐፉን ሺ ዘጠኝ መቶ ሰማንያ ሦስት — Reagan ዘመን፣ ብልጽግና የነገሠበት ዘመን — ላይ አወጣ፤ "ስኬት ብቻውን ነፍስን አያሟላም" የሚል ጥያቄ ይዞ። ክፍል 3 — መሰበር፣ ሽሽት፣ መመለስ (አበባ) "The Penitent" ተራ ልብ ወለድ አይደለም — monologue ነው። Joseph Shapiro ለ Singer ራሱ ሕይወቱን ይተርካል፤ ጸሐፊው የሚያዳምጥ ገጸ ባሕሪ ነው። ይህ የኑዛዜ ቅርጽ ጥንታዊ ነው — ከ Augustine "Confessions" የወረሰ። ታሪኩ በሦስት ምዕራፍ ይከፈላል። መሰበር — Shapiro New York ውስጥ ሀብታም ነው፤ ሕንፃዎች፣ ቤተሰብ፣ ምቾት። አንድ ምሽት ሚስቱ Celia ከጓደኛው Liebkind Bendel ጋር እንደከዳችው ይደርስበታል — እርሱ ራሱም ጥፋተኛ ነው። Manhattan ጎዳና ላይ ሌሊቱን ሙሉ ይዞራል — "ይህ ዓለም ምንድነው? ለምን ይኖራል?" ሽሽት — ጠዋት ላይ ድንገት ይወስናል፤ አንድ ሻንጣ ይዞ ወደ Israel ይበራል። Tel Aviv ግን ሌላ ምዕራባዊ ዓለም ሆነችበት። ታክሲ ይዞ ወደ Jerusalem ይወጣል። መመለስ — Mea Shearim ውስጥ የልጅነቱን ድምፅ ይሰማል፤ ካፖርት ለብሶ ምኵራብ ይገባል። Reb Lemmel "እዚህ ቦታ አለህ" ይለዋል — ለመጀመሪያ ጊዜ ቤት አገኘ። Sarahን ያገባል፤ ጸሎት፣ ጥናት፣ kosher — ለ Shapiro ይህ የተደጋጋሚ ቀን ሥርዓት "ሰላም" ነው። መጽሐፉ ሁለት ጥያቄ ያለ መልስ ይተዋል — የ Shapiro ምርጫ ነፃነት ነው ወይስ ሽሽት? Singer ራሱ ያጸድቀዋል ወይስ ይተቸዋል? Singer ግልጽ መልስ አይሰጥም። መጽሐፉ ሲወጣ orthodox ሰዎች "Singer አያውቀንም" አሉ፤ ዘመናዊ አይሁዶች ደግሞ "ጥንታዊ ወግን ያቆላምጣል" አሉ። ሁለቱም ወገን ቅሬታ ካስነሣ — ምናልባት ለእውነት ቀርቧል። ክፍል 4 — ዛሬ ለእኛ (ዳዊትና ትግሥት) teshuvah — "መመለስ" — ግን ወዴት? Shapiro የልጅነቱ ቦታ Warsaw ነው፤ Mea Shearim ለመጀመሪያ ጊዜ ነው የገባው። ስለዚህ መመለስ ቦታ መመለስ ሳይሆን ቅርጽ መምረጥ ሊሆን ይችላል። ዳዊትና ትግሥት ይህ ታሪክ Singer የጀመረው እንዳልሆነ ያስታውሳሉ — Leo Tolstoy "A Confession" ጽፎ ሀብቱን ሁሉ ጠይቆ ወደ ቀላል እምነት ዞረ፤ Augustine ከአሥራ ስድስት መቶ ዓመታት በፊት ያንኑ መንገድ ተራመደ። Shapiro እንግዳ ሰው አይደለም — የጥንት መንገድ ላይ ያለ ሰው ነው። Shapiro ስለ ዘመናዊ ዓለም ይቆጣል — ቴሌቪዥን፣ ሲኒማ፣ ጋዜጣ "መርዝ" ይላቸዋል። ቁጣው ሐቅ አለው ግን ሙሉ መልስ የለውም፤ ሁሉን ካስቀረን ጥሩውንም እናጣለን፣ ጥንታዊ ወግም ራሱ ጨካኝ ሊሆን ይችላል። Singer ራሱ ሁለት ድምፅ አለው — Shapiro እርግጠኝነቱን ይዞ፣ Singer ግን ጥርጣሬውን በዝምታ ይዞ። "Shapiro ድምፅ ነው፣ የእኔ ድምፅ ግን አይደለም" አለ። ዛሬ ምን ቀረ? የ baal teshuvah እንቅስቃሴ ሰፍቷል፤ በተቃራኒው ከ ultra-Orthodox ማኅበረሰብ የሚወጡ — "off the derech" — አሉ። ያው ጥያቄ — ነፃነት ነው ወይስ ሽሽት? — ዛሬም በሁለቱም አቅጣጫ ሕያው ነው። Singer "Yiddish ሞት አፋፍ ላይ ናት" ብሎ ነበር፤ ግን ዛሬ በ Hasidic ማኅበረሰቦች ውስጥ ልጆች በ Yiddish ያድጋሉ — ቋንቋው "ትንሣኤ ያምናል" ያለው ቃሉ ትክክል ሆነ። Singer ራሱ Mea Shearim አልገባም — ግን በሕይወቱ መጨረሻ vegetarian ሆነ ("ለዶሮዎቹ ጤንነት ነው" አለ) — ራሱ መርጦ የጠበቀው ቅዱስ ሕግ። መልእክቱ: teshuvah ሙሉ መግባት ብቻ አይደለም — "የኖርኩበት ሕይወት ሙሉ ነው ወይ?" ብሎ ጥያቄ መያዝ ራሱ የመመለስ ጅማሬ ሊሆን ይችላል። ቁልፍ ጥቅሶች "ታሪኬን ልንገርህ — ምናልባት አንድ ነገር ትማራለህ — ወይም ምንም አትማርም — ግን ስማኝ።" — Joseph Shapiro "ከሙታን ጎን ቆሜ ለሙታን ነው የምጽፈው።" — Singer ስለ Yiddish "Yiddish ሞት አፋፍ ላይ ያለ ቋንቋ ናት — ግን ትንሣኤ ያምናል።" — Singer፣ የ Nobel ንግግር "ራሳቸውን Israel ይላሉ — ግን የIsrael ሕዝብ አይደሉም።" — Shapiro ስለ ዘመናዊ Israel "ቴሌቪዥን፣ ሲኒማ፣ ጋዜጣ — ሁሉ መርዝ! ሥጋን ብቻ ነው የሚሸጡት!" — Shapiro ስለ ዘመናዊ ዓለም "Shapiro ድምፅ ነው፣ የእኔ ድምፅ ግን አይደለም።" — Singer ስለ መጽሐፉ ስሞችና ቃላት ሰዎች — Isaac Bashevis Singer (1902–1991፣ ጸሐፊ)፣ Pinchas Menachem Singer (አባት፣ ረቢ)፣ Bathsheba (እናት)፣ Israel Joshua Singer (ታላቅ ወንድም፣ ጸሐፊ)፣ Esther K

    1h 10m

  4. May 14

    ታላላቅ መጻሕፍት — Cicero: On Old Age

    ታላላቅ መጻሕፍት — Cicero: On Old Age ሁሉን ያጣ ሰው ስለ እርጅና ደስታ ጻፈ ትምህርት 11 | 4 ክፍሎች | አቅራቢ: ሳባ & ኢብሳ & አበባ | ውይይት: ዳዊትና ትግሥት 43 ዓ.ዓ. — ወታደሮች ሲደርሱ Cicero መጽሐፍ እያነበበ ነበር። መጋረጃውን ከፍቶ አንገቱን ዘረጋ — "ሥሩ" አላቸው። ከዚያ ሞት ሁለት ዓመት ቀደም ብሎ ግን — ሴት ልጁ ስትሞት፣ ሚስቱን ሲፈታ፣ Republic ሲፈርስ — ስለ እርጅና ውበት ጻፈ። ክፍል 1 — የ Arpinum ልጅ (ሳባ) Cicero በ106 ዓ.ዓ. Arpinum በምትባል ትንሽ ከተማ ተወለደ — "novus homo" ነበር፣ ቅድመ አያቶቹ ሥልጣን ላይ አልነበሩም። ግድግዳ ላይ የቤተሰብ "imagines" የሰም ጭንብል አልነበረውም — ቃላት ብቻ ነበሩት። "Cicero" ራሱ "ሽምብራ" ማለት ነው — ወዳጆቹ ስሙን እንዲቀይር ሲማጸኑት "ይህን ስም ከ Scaurus እና ከ Catulus ስም ይበልጥ ዝነኛ አደርገዋለሁ" አለ። ግሪክ ሄዶ ከ Apollonius Molon ጋር ተማረ። Molon "ግሪክ ለቅርብ ዘመን የቀራት ብቸኛ ክብር ዛሬ ወደ Rome እያለፈ ነው" ብሎ አዘነ። ተመልሶ በ70 ዓ.ዓ. Gaius Verresን ከሰሰ — የ Rome ታላቁ ተናጋሪ Hortensiusን ድል አደረገ። Consul ሆነ፣ Catilineን አጋለጠ። Caesar "ከፍተኛ አማካሪዬ ሁን" አለው — Cicero እምቢ አለ። ጨቋኝን ማገልገል ለነፃነት የገባውን ቃል ኪዳን መካድ ነው ብሎ። ሴት ልጁ Tullia ሞተች — ለ Atticus "ከሕይወት ጋር የሚያቆራኘኝን ብቸኛ ነገር አጣሁ" ጻፈ። በሃያ ወር ውስጥ ሰባት ዋና ሥራዎችን አበረከተ — "በመጻፍ ሥቃዬን አቃልላለሁ" አለ። ክፍል 2 — የቃላት Republic ሲፈርስ (ኢብሳ) በ Rome Senate አዳራሽ ቃላት ይፋለሙ ነበር — ውሳኔ የሚወስነው ሰይፍ ሳይሆን ንግግር ነበር። ሦስት ነገሮች ግን Romeን ቀጠቀጧት — ጦር ሠራዊቱ ለጄኔራሎቹ ብቻ ታማኝ ሆነ፣ ሀብት ተበላሸ፣ ፖለቲከኞች ማስታረቅ ተሳናቸው። Marius፣ Sulla፣ Pompey፣ Caesar — እያንዳንዱ የራሱ ጦር ነበረው። Cicero የግሪክን ፍልስፍና ወደ Latin አሻገረ — "morals"፣ "quality"፣ "individual" የመሳሰሉ ቃላት ከእሱ ጀምረዋል። "የተፈጥሮ ሕግ ከማንኛውም የሰው ሕግ በላይ ነው" የሚለው ሐሳቡ ከሁለት ሺህ ዓመታት በኋላ ለአሜሪካ ሕገ መንግሥት መሠረት ሆነ። አራት ትምህርት ቤቶች ይፎካከሩ ነበር — Stoics፣ Epicureans፣ Academics፣ Peripatetics። Cicero ከ Academics ጋር ይቀራረብ ነበር፤ "On Old Age" ውስጥ ግን Stoic ጽናት ጎላ። Rome ሽማግሌዎችን ያከብር ነበር — "Senate" ራሱ ከ "senex" (ሽማግሌ) የመጣ ነው። ግን Rome ጦርነት የሚወድ ማኅበረሰብ ነው — ያረጀ ሰው ሜዳ ላይ አያገለግልም። Cicero ይህን ውጥረት ይፈታል — "ሰይፍ ያልጨበጠ እጅ ብዕርን ከታጠቀ ሌላ ዓይነት ጦርነት ይዋጋል።" ክፍል 3 — Cato ይከራከራል (አበባ) "On Old Age" በውይይት መልክ ተጽፏል። Cato — ሰማንያ አራት ዓመት የኖረ፣ ግትር፣ ቅን ሰው — የጽሑፉ አንደበት ነው። "እያንዳንዱ ዘመን የራሱ ፍሬ አለው" ይላል — የጽሑፉ ልብ ይህ ቃል ነው። Scipio እና Laelius ወጣት ናቸው — ጥያቄዎችን ያቀርባሉ። አራት ቅሬታዎች ቀርበው አራቱም ይስተባበላሉ። አንደኛ — "እርጅና ከሥራ ያርቀናል" — Cato "ሽማግሌ ምክር ይሰጣል፣ ሕግ ያረቅቃል፤ ጡንቻ ብታለማምደው ይጠነክራል" ይላል። ሁለተኛ — "ሰውነትን ያዳክማል" — "ወጣት ጉልበቱን ለስንፍና ያውላል፣ ሽማግሌ ለአስፈላጊ ብቻ ይጠቀማል።" ሦስተኛ — "ደስታን ይወስዳል" — "ደስታ ጌታ ነው፣ ባሪያ ያደርግሃል፤ እርጅና ከባርነት ያስለቅቅሃል።" አራተኛ — "ሞትን ታቀርባለች" — "ወጣትም ይሞታል። ነፍስ ዘላለማዊ ከሆነች ትርፍ ነው፤ ከጠፋች ኪሳራ የለም።" "ፍሬ ሲበስል ራሱ ይወርዳል — በግድ ከተጎተተ ይሰበራል።" Cicero ስለ ሰላማዊ እርጅና ጻፈ — ከዚያ ግን ያንን ሰላማዊ እርጅና ትቶ ለ Rome ነፃነት ሞተ። ቃሉን በደሙ ፈረመ። ክፍል 4 — ዛሬ ለእኛ (ዳዊትና ትግሥት) Cicero ሊሸሽ ይችል ነበር — ቆመ ግን። የ Mark Antony ሰዎች እጆቹንና ራሱን ቆርጠው Rome ውስጥ Rostra ላይ ሰቀሉ — ንግግር ያደርግበት በነበረው ቦታ ላይ። ውጤቱ ግን ተቃራኒ ሆነ፤ ሮማውያን Antonyን ጠሉ። ምርምር Catoን ያረጋግጣል። Harvard Adult Development Study — የሕይወት ጥራትን የሚያጠነክረው ሀብት አይደለም፣ ቅርብ ግንኙነት ነው። Cicero ለ Atticus ለሠላሳ አምስት ዓመታት ጻፈ። Laura Carstensen "socioemotional selectivity" ትለዋለች — ጊዜ ሲያንስ የማይጠቅመውን መተው ይቀላል። Becca Levy — እርጅናን ቅጣት ብለን ካየነው ሰውነታችን ይጠባል፤ ፍሬ ብለን ካየነው በክብር እንይዘዋለን። Bronnie Ware የሞት አልጋ አምስት ጸጸቶችን አወጣች — ሦስቱ ስለ ግንኙነት እና ቅንነት ናቸው። Karl Pillemer ሺህ ሽማግሌዎችን ጠየቀ — "አትስጋ። ጊዜ ያንሳል — አዎ በልና ሂድ። ቅንነት ከትርኢት ይበልጣል።" ሦስት ቀላል ተግባራት — ለቆየ ወዳጅ ስልክ ደውሉ፤ ዛሬ ምን አጋጠመህ የሚል አንቀጽ ጻፉ፤ አንድ ተግባር ሆን ብላችሁ በዝግታ አከናውኑ። ቁልፍ ጥቅሶች "እያንዳንዱ ዘመን የራሱ ፍሬ አለው።" — Cato "ፍሬ ሲበስል ራሱ ይወርዳል — በግድ ከተጎተተ ይሰበራል።" — Cato ስለ ሞት "ዛፍ ትከል — ፍሬውን ማን ይበላዋል? የልጅ ልጅህ።" — Cato "በመጻፍ ሥቃዬን አቃልላለሁ።" — Cicero ለ Atticus "ይህን ስም ከ Scaurus እና ከ Catulus ስም ይበልጥ ዝነኛ አደርገዋለሁ።" — Cicero፣ ስሙን እንዲቀይር ሲጠየቅ "ሰይፍ ያልጨበጠ እጅ ብዕርን ከታጠቀ ሌላ ዓይነት ጦርነት ይዋጋል።" ስሞችና ቃላት ሰዎች — Marcus Tullius Cicero (106–43 ዓ.ዓ.)፣ Marcus Porcius Cato (ዋና ገጸ ባሕርይ)፣ Publius Cornelius Scipio (ወጣት ጠያቂ)፣ Laelius "ጥበበኛው" (ሁለተኛ ጠያቂ)፣ Titus Pomponius Atticus (ወዳጅ፤ መጽሐፉ ለእሱ ተሰጠ)፣ Julius Caesar (ፈላጭ ቆራጭ)፣ Mark Antony (ገዳዩን የላከ)፣ Quintus Hortensius (የ Verres ጠበቃ)፣ Gaius Verres (የ Sicily ዘራፊ ገዢ)፣ Apollonius Molon (የ Rhodes መምህር)፣ Catiline (ሴረኛ መኳንንት)፣ Tullia (የ Cicero ሴት ልጅ)፣ Popillius (የገደለው መኮንን)፣ Petrarch (በ14ኛው ክፍለ ዘመን ደብዳቤዎቹን ያገኘ)፣ Plutarch (የሞቱን ታሪክ የጻፈ) ቃላት — De Senectute (On Old Age)፣ Republic (ሪፐብሊክ ሥርዓት)፣ Consul (ከፍተኛው የ Rome መሪ)፣ Senate (ምክር ቤት)፣ novus homo (አዲስ ሰው — ቤተሰብ ስም የሌለው)፣ imagines (የቅድመ አያቶች የሰም ጭንብል)፣ salutatio (ጎህ ላይ የደንበኞች ሰላምታ)፣ paterfamilias (የቤተሰብ ሽማግሌ አባት)፣ senex (ሽማግሌ — የ Senate ሥር)፣ Rostra (የንግግር መድረክ)፣ fanum (የመታሰቢያ ቤተ መቅደስ) ትምህርት ቤቶች — Stoics (ግዴታ፣ ተፈጥሮ)፣ Epicureans (ደስታ)፣ Academics (ጥርጣሬ — Cicero የቀረበው)፣ Peripatetics (Aristotle፣ ልክ) ዘመናዊ ምርምር — Harvard Adult Development Study (ቅርብ ግንኙነት)፣ Laura Carstensen (socioemotional selectivity)፣ Becca Levy (የእርጅና እይታ ኃይል)፣ Bronnie Ware (አምስት የሞት አልጋ ጸጸቶች)፣ Karl Pillemer (Legacy Project) This is a public episode. If you would like to discuss this with other subscribers or get access to bonus episodes, visit www.zeresew.com

    51 min

  5. May 6

    ታላላቅ መጻሕፍት — Albert Schweitzer: Out of My Life and Thought

    ከወንበር ወርዶ ወደ ጫካ የሄደ ሰው Albert Schweitzer (1875–1965) — ሁለት ዶክትሬት ያለው የነገረ መለኮት ምሁር፣ ፈላስፋ፣ ድንቅ ኦርጋን ተጫዋች — ሁሉንም ትቶ ሕክምና ተምሮ ወደ Gabon ጫካ ሄደ። ከጦርነትና ከምርኮ ውስጥ “ለሕይወት ክብር” (Ehrfurcht vor dem Leben) የሚለውን ፍልስፍና ወለደ። በ1952 የ Nobel የሰላም ሽልማት ተቀበለ። ክፍል 1 — Schweitzer ማን ነበር? (ሳባ) * የ Alsace ልጅ — በ1875 Kaysersberg ተወለደ። ድንበር በተሳለ ምድር ላይ ያደገ — ፈረንሳይኛም ጀርመንኛም የሚናገር ቤተሰብ። * የቄስ ቤት ልጅ — አባቱ ፓስተር፣ Gunsbach ውስጥ ያገለግል ነበር። ዘጠኝ ዓመቱ ሲሆን የአዋቂዎችን ምትክ ሆኖ ኦርጋን ተጫውቷል። * ሁለት ዶክትሬት — አንዱ ፍልስፍና፣ ሌላው ነገረ መለኮት። “The Quest of the Historical Jesus” የ New Testament ጥናትን ለውጠ — ኢየሱስ ሰው ነበር ብሎ ተከራከረ። * ስለ ጳውሎስ — ክርስትናን ያቀረጻት ኢየሱስ ሳይሆን ጳውሎስ ነው ብሎ ተከራከረ — ምሁራንን አስቸገረ ግን ብዙዎቹ ተከተሉ። * ሕይወቱን የቀየረው ውሳኔ — ሠላሳ ዓመት ሳይሞላው ሁሉንም ለቅቆ ሕክምና ለመማር ገባ — “ማወቅ ብቻ በቂ አይደለም፣ ማድረግ ያስፈልጋል።” * ወደ Gabon — በ1913 ከባለቤቱ Helene ጋር Lambaréné ደረሱ። ከምንም ሆስፒታል ገነባ። ከአራት ዓመት በኋላ ጦርነት ፈነዳ — ጀርመናዊ ስለሆነ ተያዘ። * Thomas Lambie — ከ Schweitzer ከስድስት ዓመታት ቀደም ብሎ ተመሳሳይ ምርጫ አደረገ — ሁሉን ትቶ ወደ ኢትዮጵያ ሄደ። ክፍል 2 — ያ ዘመን ምን ይመስል ነበር? (ኢብሳ) * Belle Époque — “ያማረ ዘመን” (1870–1914) — ቴክኖሎጂ ያድጋል፣ ሰዎች “ዕድገት ሊቆም አይችልም” ብለው ያምናሉ — ግን ውበቱ ስር ያለው ቁስል ቅኝ ግዛት ነው። * Berlin Conference (1884) — አሥራ ሦስት የአውሮፓ መንግሥታት አፍሪካን ተቀራመቱ — ማንም አፍሪካዊ አልተጋበዘም። * Nietzsche vs. Schweitzer — Nietzsche “ጠንካራው ይነሳ” አለ፣ Schweitzer “ጠንካራው ይውረድ” አለ። Nietzsche ኃይል፣ Schweitzer አገልግሎት። * ስለ Bach — ስምንት መቶ ገጽ መጽሐፍ ጻፈ። የኦርጋን ማሻሻያ እንቅስቃሴ መሪ ሆነ — ያረጁ ኦርጋኖችን ከማፍረስ ታደገ። * ሥልጣኔ ቀውስ — “ቴክኖሎጂ ያለ ሥነ ምግባር ሁሉንም ያጠፋል” ብሎ ያስጠንቅቅ ነበር — 1914 ጦርነት ፈነዳ፣ ቴክኖሎጂ የሞት መሣሪያ ሆነ። ክፍል 3 — ወደ መጽሐፉ ራሱ (አበባ) * ራስ ታሪክ — “Out of My Life and Thought” (ጀርመንኛ: “Aus meinem Leben und Denken”) — ስለ ራሱ ብቻ ሳይሆን ስለ ሐሳቡ ይናገራል። “Denken” ማለት ሕያው ማሰብ ነው። * “ለሕይወት ክብር” ይወለዳል — ወንዙ ላይ ጀልባ ሲጓዝ ጉማሬዎች ሲወጡ — “እኔ ለመኖር ፈቃድ ያለኝ ሕይወት ነኝ — ለመኖር ፈቃድ ባለው ሕይወት መካከል” ብሎ ፍልስፍናው ተወለደ። * Sylvia Pankhurst — ሥዕልን ትታ ለፖለቲካ ገባች፣ ለኢትዮጵያ ራሷን ሰጠች — ከ Schweitzer ጋር ተመሳሳይ ምርጫ። * Saint-Rémy-de-Provence — Schweitzer ታስሮ ያሰላሰለበት ቦታ Van Gogh “The Starry Night” ን የሳለበት ቦታ ነበር — ሁለቱም በታሰሩበት ቦታ ነፃነታቸውን አገኙ። * Einstein — Schweitzer ን ጠርቶ “ስለ አቶሚክ ቦምብ አደጋ ድምጽህን አሰማ” ብሎ ለመነው — FBI ና CIA ተከትለውታል ግን አልቆመም። ክፍል 4 — ውይይት (ዳዊትና ትግስት) * ማወቅ ወይስ ማድረግ — ፀጋዬ ገብረ መድኅን “ቃል ተግባር ነው” ያሳየ — Schweitzer “ቃል ብቻ ተግባር አይደለም — መውጣት ያስፈልጋል” ያሳየ — ሁለቱም ልክ ናቸው፣ ሁኔታቸው የተለያየ ነው። * ቴክኖሎጂ — ጌታ ወይስ አገልጋይ? — ዛሬ AI ሲስፋፋ “ቴክኖሎጂ ያለ ሥነ ምግባር” ማስጠንቀቂያው ከመቼውም ይበልጥ ያስፈራል። * ዓለም ጥሩ ሰውን ለምን ይፈራል? — ጥሩ ሰው ሲታይ ያላደረጉትን ያሳያል — ሐፍረት ወደ ቁጣ ይቀየራል። * ሕሊናው አሸነፈ — ከፖለቲካ ራቅ ብሎ መቆየት ይፈልግ ነበር — ግን “ዝም ማለት ራሱ ክብርን መናድ ይሆናል” ብሎ ተናገረ። ያልተነገሩ ነገሮች * የ Nobel ገንዘቡን ለ Lambaréné leprosy ሕንፃ ሠራበት — ሽልመቱ ወደ ሥራ ተቀየረ * ኦርጋን ተጫዋች ብቻ ቢሆን ኖሮ ከ Bach ተጫዋቾች ሁሉ ቀዳሚ ይሆን ነበር ይባላል * ሆስፒታሉ ውስጥ ፔሊካኖች፣ ጦጣዎች፣ ዝንጀሮዎች ነፃ ይዞሩ ነበር — ፍልስፍናውን በተግባር ፈጸመ * “Thought” የሚለው ትርጉም ትክክል አይደለም ብለው ተርጓሚዎች ተከራክረዋል — “Denken” ማለት ሕያው ማሰብ ነው * Lambaréné ሆስፒታል ዛሬም ድረስ ይሠራል — ከመቶ ዓመት በላይ ሆኖታል ቁልፍ ጥቅሶች “ማወቅ ብቻ በቂ አይደለም — ማድረግ ያስፈልጋል።” — Schweitzer “እኔ ለመኖር ፈቃድ ያለኝ ሕይወት ነኝ — ለመኖር ፈቃድ ባለው ሕይወት መካከል።” — Schweitzer “ቴክኖሎጂ ያለ ሥነ ምግባር ጌታችን ይሆናል።” — Schweitzer “ጠንካራው ይነሳ” — Nietzsche / “ጠንካራው ይውረድ” — Schweitzer “ቃል ተግባር ነው” — ፀጋዬ / “ቃል ብቻ ተግባር አይደለም” — Schweitzer ስሞችና ቃላት ሰዎች * Albert Schweitzer (1875–1965) — ነገረ መለኮት ምሁር፣ ፈላስፋ፣ ሙዚቀኛ፣ ሐኪም፣ የ Nobel ተሸላሚ * Helene Bresslau — የ Schweitzer ባለቤት፣ ነርስ ሆና አብራው ወደ Gabon ሄደች * Thomas Lambie — ከ Schweitzer ቀደም ብሎ ሁሉን ትቶ ወደ ኢትዮጵያ የሄደ አሜሪካዊ ሐኪም * Sylvia Pankhurst — ሥዕልን ትታ ለፖለቲካ ገብታ፣ ለኢትዮጵያ ራሷን ሰጠች * Friedrich Nietzsche — “Übermensch” ያቀረበ ፈላስፋ — Schweitzer ተቃራኒውን ያቀረበ * Albert Einstein — Schweitzer ን “ድምጽህን አሰማ” ብሎ ያለው ሳይንቲስት * Johann Sebastian Bach — Schweitzer ስምንት መቶ ገጽ ስለ እሱ ጻፈ * Vincent van Gogh — Schweitzer በታሰረበት ቦታ “The Starry Night” ን የሳለ ሠዓሊ * ፀጋዬ ገብረ መድኅን — “ቃል ተግባር ነው” ያሳየ ኢትዮጵያዊ ገጣሚ ቦታዎች * Alsace — ከፈረንሳይና ጀርመን መካከል ያለ ክልል — Schweitzer ያደገበት * Gunsbach — Schweitzer ያደገባት ትንሽ መንደር * Lambaréné — Gabon ውስጥ Schweitzer ሆስፒታል የገነባበት * Saint-Rémy-de-Provence — Schweitzer የታሰረበት ማጎሪያ ካምፕ ቃላትና ፅንሰ ሐሳቦች * Ehrfurcht vor dem Leben — “ለሕይወት ክብር” — የ Schweitzer ፍልስፍና ዋና ሐሳብ * Belle Époque — “ያማረ ዘመን” (1870–1914) * Berlin Conference (1884) — አውሮፓ አፍሪካን የተቀራመተችበት ጉባኤ * Historical Criticism — መጽሐፍ ቅዱስን እንደ ታሪካዊ ሰነድ የማጥናት ዘዴ * Übermensch — “ከሰው በላይ ሰው” — የ Nietzsche ፅንሰ ሐሳብ * Sleeping sickness — በ tsetse fly የሚተላለፍ በሽታ — Schweitzer ለማከም የሄደ This is a public episode. If you would like to discuss this with other subscribers or get access to bonus episodes, visit www.zeresew.com

    46 min

  6. Apr 28

    ታላላቅ መጻሕፍት — Goethe: የወጣቱ Werther ሥቃይ

    ሾተልው ወይስ ብዕሩ ትምህርት 07 | 4 ክፍሎች | አቅራቢ: ሳባ & ኢብሳ & አበባ | ውይይት: ዳዊትና ትግሥት Johann Wolfgang von Goethe (1749–1832) — ገና 23 ዓመቱ ሳለ ሾተልውን ደረቱ ላይ አስጠጋ — ከሞት ይልቅ ፈጠራን መረጠ። በአራት ሳምንታት ውስጥ ብቻ “የወጣቱ Werther ሥቃይ” ጽፎ አውሮፓን አናወጠ — ራሱን ያዳነው ልብ ወለድ ለሌሎች ግን ሞት ወለደ። ክፍል 1 — Goethe ማን ነበር? (ሳባ) * የ Frankfurt ልጅ — በ1749 ተወለደ። አባቱ ጠበቃ እንዲሆን ፈለገ — ልጁ ግን በሁለት ሺ መጻሕፍት ቤተ መጻሕፍት ውስጥ ገብቶ ጠፋ። * Herder — Strasbourg ውስጥ ያገኘው ፈላስፋ — “ከልብህ ጻፍ” ብሎ አበረታታው፤ Shakespeare ን እንዲያነብ፣ የሕዝብ ግጥሞችን እንዲሰበስብ መከረው። * Wetzlar እና Charlotte Buff — ሕግ ለመለማመድ ሄዶ ፍቅር አገኘ። Lotte ዳቦ ቆርሳ ለታናናሾቿ ስታከፋፍል ለመጀመሪያ ጊዜ ተመለከታት — ፍቅር ከዓይኑ ወደ ልቡ ዘልቆ ገባ። እሷ ግን ከ Kestner ጋር ታጭታ ነበረች። * ሾተልው — ደጋግሞ ደረቱ ላይ ያስጠጋዋል — ድፍረት አጥቶ ወይ ሕይወት ስባው። Karl Wilhelm Jerusalem ራሱን ሲያጠፋ — Goethe ከሞት ይልቅ ፈጠራን መረጠ። * አራት ሳምንታት — በ1774 “የወጣቱ Werther ሥቃይ” በአራት ሳምንታት ተጽፎ ታተመ — “የ Werther ትኩሳት” ተነስቶ ወጣቶች ሰማያዊ ኮት ለበሱ — አንዳንዶችም ራሳቸውን አጠፉ። * ከ Werther ወደ Weimar — Duke Karl August ጠርቶ አማካሪ አደረገው — ቀሪ ሕይወቱን Faust ን ጨምሮ ታላላቅ ሥራዎችን ጻፈ። ክፍል 2 — ያ ዘመን ምን ይመስል ነበር? (ኢብሳ) * ሦስት መቶ መንግሥታት — ጀርመን አንድ ሀገር አልነበረችም — ከ300 በላይ ትናንሽ ግዛቶች — ነጋዴ ከ Frankfurt ወደ Hamburg ሲጓዝ ከአሥር ያላነሱ ድንበሮችን ያቋርጣል። * ማኅበራዊ ክፍፍል — ባላባት ካልሆንክ ድምፅህ ተሰሚነት የለውም — Werther ባላባት ባለመሆኑ Count C. ዘንድ ተሰድቦ ተባረረ — ከ Goethe ልምድ የተቀዳ። * Rousseau — “ሰው ነፃ ሆኖ ይወለዳል፤ ነገር ግን በሁሉም ቦታ በሰንሰለት ታስሯል” — Werther ተፈጥሮ ውስጥ ደስተኛ፣ ማኅበረሰብ ውስጥ ሲገባ ውርደት ያጋጥመዋል። * Sturm und Drang — “ማዕበልና ግፊት” — ስሜት ድክመት ሳይሆን ሰውን ሰው ያደርገዋል ብሎ የተነሳ ንቅናቄ — Goethe ዋና ድምፁ ነበር። * ደብዳቤ ብቻ — ልብ ወለዱ epistolary novel ነው — የ Werther ድምፅ ብቻ ይሰማል — ብቸኝነቱ ከቅርጹ ጋር ተዋሕዷል። * ለምን ያኔ? — ፈረንሳይ በአብዮት ስትተነፍስ ጀርመን 300 ቁራጭ ናት — አብዮት ማድረግ አይቻልም — ሕዝቡ በልብ ወለድ ውስጥ ተነፈሰ። ክፍል 3 — ወደ ልብ ወለዱ ራሱ (አበባ) ገጸ ባሕሪያት * Werther — ያልተገራ ስሜት ያለው ወጣት — ሁሉም ነገር ወይ ሙሉ ነው ወይ ባዶ * Charlotte (Lotte) — ደግ፣ ኃላፊነት ያላት — ስሜቷን ተሸክማ የቀጠለች * Albert — ታታሪ፣ ታማኝ — ምክንያታዊ ፍቅር ያለው * Wilhelm — ሩቅ ያለው ጓደኛ — ምላሹ ፈጽሞ አይሰማም ታሪኩ — ሦስት ምዕራፎች ጸደይ — Werther Wahlheim ደርሶ ተፈጥሮ ውስጥ ይደሰታል — Charlotte ን ያገኛል — ዳቦ ስትቆርስ — “Klopstock!” ብላ ስትናገር ነፍሱን ያነበበች መሰለው — ግን Charlotte የታጨች ናት። ማምለጫ — Wahlheim ለቅቆ ሄደ — Count C. ዘንድ ባላባት ባለመሆኑ ተባረረ — ያቺ ሴት “ከአንተ ጋር መታየት ውርደት ነው” አለችው — Charlotte ተጋባች — ሦስቱ ውድቀቶች ተደራረቡ። ክረምት — ወደ Wahlheim ተመለሰ — ዛፎች ቅጠላቸውን አረግፈዋል — Homer ትቶ Ossian አንሥቷል — ለ Charlotte Ossian ሲያነብላት ሳማት — “ለመጨረሻ ጊዜ!” ብላ ገፋችው — ሰማያዊ ኮትና ቢጫ ቦዲ ለብሶ Albert ሽጉጥ ተውሶ — ራሱን አጠፋ — ማንም ቄስ አልተከተለውም። ሦስቱ ዋና ጥያቄዎች * ስሜት ብቻ ሲመራ ምን ይከሰታል? * ማኅበረሰብ ሰውን ይገድላል ወይ? * ሥነ ጽሑፍ ሕይወትን ይለውጣል ወይስ ይገድላል? ክፍል 4 — ውይይት (ዳዊትና ትግሥት) * Charlotte ጠንካራ ናት — ስሜቷን ገድላ ሳይሆን ተሸክማ ቀጠለች — ስሜትና ኃላፊነት ሚዛን ላይ ቆመች። * የመስክ ሠራተኛው — ሁለቱንም ያቃጠላቸው ያልተመለሰ ፍቅር — ምሁሩ ራሱን ሲገድል ገበሬው ተቀናቃኙን ገደለ — ሥቃይ ብቻ ሳይሆን ሥቃይን ማውጫ መንገድም በደረጃ ይወሰናል። * ብቸኝነት — Werther ን ያደቀቀው ፍቅር ብቻ ሳይሆን ብቸኝነቱ — ሁሉም በር ተዘጋበት — ፍቅር፣ ሥራ፣ ማኅበረሰብ። * Faust — Werther ያላገኘው መልስ — Werther ፍቅርን ብቻ ብቸኛ ምሰሶ አቆመ — ሲሰበር ሁሉ ፈረሰ። Faust ብዙ ምሰሶዎች አሉት — በመጨረሻ መለኮታዊ ፍቅር ያድነዋል። * ክረምት ያልፋል — Goethe ሕይወቱን ያዳነው “ክረምት ያልፋል” ብሎ ማመኑ ነው — Werther ያንን ማመን አቃተው። ያልተነገሩ ነገሮች * Napoleon ይህን መጽሐፍ ሰባት ጊዜ አንብቧል — ከ Goethe ጋር ሲገናኝ ስለ Werther ብቻ ተወያየ * Mary Shelley “Frankenstein” ውስጥ — ፍጡሩ ከመጀመሪያ ካነበባቸው መጻሕፍት አንዱ Werther ነበር * መጽሐፉ በ Leipzig, ዴንማርክ, ጣሊያን ታግዷል — መታገዱ ይበልጥ እንዲነበብ አደረገው * “Eau de Werther” ሽቶ ተመርቶ ነበር — Werther ትልቅ ብራንድ ሆኖ ነበር * Goethe ራሱ በ1787 ሁለተኛ እትም አውጥቶ Charlotte ን ይበልጥ ጠንካራ አደረጋት * በቻይና ሲተረጎም ትኩረቱ በፍቅር ሳይሆን በማኅበራዊ ክፍፍሉ ላይ ነበር * “የ Werther ተጽዕኖ” (Werther Effect) ዛሬም እንደ ስነ ልቦናዊ ቃል ያገለግላል ቁልፍ ጥቅሶች “ብቸኝነቴ ልቤን ይፈውሰዋል… ይህች ገነት የሆነች ቦታም ነፍሴን ትሞላታለች።” — Werther “Klopstock!” — Charlotte “To be, or not to be” — Hamlet / “ሾተል ወይስ ብዕር” — Goethe “ሰው ነፃ ሆኖ ይወለዳል፤ ነገር ግን በሁሉም ቦታ በሰንሰለት ታስሯል።” — Rousseau “ሕይወት እስካለ ድረስ ተስፋ አለ።” — Goethe “ማንም ቄስ አልተከተለውም።” — የልብ ወለዱ መጨረሻ ስሞችና ቃላት ሰዎች * Johann Wolfgang von Goethe (1749–1832) — ጸሐፊ፣ ሳይንቲስት፣ ፈላስፋ * Charlotte Buff (Lotte) — Goethe ያፈቀራት ሴት — Werther ምሳሌ * Johann Christian Kestner — Charlotte ያጨችው ሰው — Albert ምሳሌ * Karl Wilhelm Jerusalem — ራሱን ያጠፋ ወጣት ምሁር — የ Werther ዕጣ ፈንታ ምሳሌ * Johann Gottfried Herder — “ከልብህ ጻፍ” ያለ ፈላስፋ * Jean-Jacques Rousseau (1712–1778) — “ሰው ከተፈጥሮ ጋር ሲኖር ንጹሕ ነው” ያስተማረ * Friedrich Schiller — ከ Goethe ጋር Sturm und Drang ውስጥ የነበረ ጸሐፊ * Napoleon Bonaparte — Werther ን ሰባት ጊዜ አንብቧል ይባላል ቦታዎች * Frankfurt am Main — Goethe የተወለደበት * Strasbourg — Herder ን ያገኘበት ዩኒቨርሲቲ ከተማ * Wetzlar — Charlotte ን ያገኘባት ከተማ — Wahlheim ምሳሌ * Weimar — Goethe ቀሪ ሕይወቱን ያሳለፈበት ቃላትና ፅንሰ ሐሳቦች * Sturm und Drang — “ማዕበልና ግፊት” — ስሜትን ያከበረ የ1770ዎቹ ሥነ ጽሑፍ ንቅናቄ * Epistolary novel — በደብዳቤ ቅርጽ የተጻፈ ልብ ወለድ * Werther Effect — ራስን ማጥፋት ሪፖርት ሲበዛ ሌሎች ተጋላጭ ሰዎች ተመሳሳይ ድርጊት ሊፈጽሙ ይችላሉ የሚለው ንድፈ ሐሳብ * Enlightenment — “አብርሆተ ዘመን” — ምክንያትንና ሥርዓትን ያከበረ ዘመን * Ossian — የሴልቲክ ግጥም — ስለ ሞትና ብቸኝነት — Werther ክረምት ላይ ያነበበው This is a public episode. If you would like to discuss this with other subscribers or get access to bonus episodes, visit www.zeresew.com

    1h 3m

  7. Apr 25

    ታላላቅ መጻሕፍት — Shakespeare: Hamlet

    “To be, or not to be — that is the question.” ትምህርት 08 | 4 ክፍሎች | አቅራቢ: ሳባ & ኢብሳ & አበባ | ውይይት: ዳዊትና ትግስት William Shakespeare (1564–1616) — ከ Stratford ትንሽ ከተማ የመጣ፣ ዩኒቨርሲቲ ያልገባ ግን ሰውን ከማንም በላይ ያየ ዓይን። ልጁ Hamnet ሞቶ ለአራት ዓመት ዝም ካለ በኋላ Hamlet ን ፈጠረ — አባቱን ያጣ ልዑል “መኖር ወይስ አለመኖር” ብሎ ጠየቀ። “ወደፊት ሂድ — በቀል ምንም አይቀይርም” — ያ ነው Hamlet ያስተማረው። ክፍል 1 — Shakespeare ማን ነበር? (ሳባ) * የ Stratford ልጅ — በ1564 ተወለደ። አባቱ ጓንት ሠሪ — ከክብር ወደ ውርደት ወደቀ — ልጁ ያንን ውድቀት ከቅርብ አየ፣ ኋላ ንጉሦች ሲወድቁ ጻፈ። * ዩኒቨርሲቲ አልገባም — Grammar School ብቻ — ጥበብ ከዲፕሎማ ሳይሆን ከመመልከት ይወለዳል። * Anne Hathaway — ገና 18 ዓመቱ ሳለ አገባ — ሦስት ልጆች ወለዱ — Susanna፣ መንትዮች Hamnet እና Judith። * “የጠፉ ዓመታት” — ከ1587 እስከ 1590 ምንም ሰነድ የለም — ከ Stratford ወጥቶ London ገብቶ ቲያትር ዓለም ውስጥ ታየ። * ከሞት ጋር መኖር — ቸነፈር London ያጭዳል — ቲያትር ቤቶች ይዘጋሉ — ሕይወትና ሞት ጎን ለጎን ነው። * Hamnet ሞተ — በ1596 ልጁ ሞተ — 11 ዓመት — ስለ ሐዘኑ አንድ ቃል አልጻፈም። ከአራት ዓመት በኋላ Hamlet ን ጻፈ — ያ ዝምታ Hamlet ሆኖ ወጣ። * ሰውን ያየበት ዓይን — ያለ ሃይማኖት ስብከት “ሰዎች ለምን ያሉትን ያደርጋሉ?” ብቻ ጠየቀ — ቅናት፣ በቀል፣ ፍቅር፣ ስልጣን — ሁሉንም በቃላት ገለጸ። ክፍል 2 — Elizabethan England (ኢብሳ) * ንግሥት Elizabeth — ልጅ ያልወለደች — “ወራሽ ማን ይሆናል?” ያስጨነቀ ጥያቄ — Hamlet ውስጥ ዙፋን ቅሚያ — ተመልካቾቹ ስለ England ያስቡ ነበር። * ካቶሊክ vs. ፕሮቴስታንት — ስለ ሥልጣን በግልጽ መናገር አይቻልም — ቲያትር ስለ ዴንማርክ ያወራል፣ ተመልካቾቹ ግን ስለ England ያዳምጣሉ — ቲያትር የፖለቲካ ድብቅ ቋንቋ ነው። * ቲያትር ለሁሉም — Globe Theatre ውስጥ ባላባቶች ከላይ፣ ተራ ሰዎች penny ከፍለው ቆመው — Shakespeare ሁለቱንም ማድረስ ነበረበት። * ቲያትር ከግንቡ ውጭ — Puritans “የዲያብሎስ ቤት” ይሉት ነበር — Globe Theatre 1613 ተቃጠለ። * Renaissance — ሰዎች ከመካከለኛው ዘመን ማዕቀፍ ውጭ ማሰብ ጀመሩ — Hamlet ዘመናዊ ሰው ነው፣ ጥያቄ ይጠይቃል ግን ማሰቡ ሲበዛ ድርጊቱ ይዘገያል። * ለምን ያ ዘመን? — Hamlet አሮጌና አዲስ ዓለም ሲጋጩ ብቻ ሊወለድ ይችላል — መካከለኛ ዘመን “ተበቀል” ይላል፣ Renaissance “ለምን?” ይጠይቃል — Hamlet ያ “ለምን?” ስለ ገባው ሊበቀል ያልቻለው። ክፍል 3 — ወደ ተውኔቱ (አበባ) ገጸ ባሕሪያት * ኀምሌት — የምድረ-ዴን ልዑል፣ አሳቢ፣ ፈላስፋ — ድርጊትን ወደ ኋላ የሚስብ * ገላውዴዎስ — ወንድሙን ገድሎ ዙፋን የያዘ — ገዳይ ግን ሕሊና ያለው * ገርትረድ — ኀምሌት እናት — ደካማ ወይ ክፉ? Shakespeare ክፍት ትቶታል * ወፌ-ይላ (Ophelia) — ኀምሌትን ትወዳለች — ፍቅሯ ዋጋ ያስከፍላታል — ቀልቧ ተሰልቦ ሞተች * ጶሎኔዎስ — አፈ-ንጉሥ — “ለራስህ ታማኝ ሁን” ያለ ግን ራሱ ሰላይ * ሆራትዮስ — ብቸኛ እውነተኛ ወዳጅ * ላርቆስ — ወፌ-ይላ ወንድም — ለበቀል ቸኩሎ Claudius ሰይፍ ሆነ * ፎርጠንብሮስ — የ Norway ልዑል — ድርጊት ያለው ሰው — ዙፋኑን አገኘ ታሪኩ — ገቢር በገቢር ገቢር 1 — ጣዕረ መንፈስ ተናገረ — “ደሜን ተበቀላት — ገዳዩ ወንድሜ ገላውዴዎስ ነው” — ኀምሌት ዕብደት ሊስል ወሰነ። ገቢር 2 — ኀምሌት ዕብደት ሲያስመስል — ሮዘንቅሮስና ገድለ ስምዖን ሰላዮች ሆኑ — ተዘዋዋሪ ቲያትር ተዋናዮችን አገኝቶ ዕቅድ ዘረጋ — “The Mousetrap” ቲያትር አዘጋጅ። ገቢር 3 — “To be, or not to be” — ቲያትሩ ሲቀርብ ገላውዴዎስ በርግጎ ወጣ — ማስረጃው ጸደቀ — ግን ቤተ ጸሎት ውስጥ ሊገድለው ሲችል “ሲጸልይ ከገደልኩት ነፍሱ ትዳናለች” ብሎ ቆመ — ከዚያ መጋረጃ ጀርባ ጶሎኔዎስን ሳያውቅ ገደለ። ገቢር 4 — ኀምሌት ወደ እንግሊዝ ተሰደደ — ማዘዣውን ቀይሮ ሰላዮቹ ፈንታ እንዲገደሉ አደረገ — ተመልሶ ወደ ምድረ-ዴን ገባ — ወፌ-ይላ ቀልቧ ተሰልቦ ሞተች — ላርቆስ ለበቀል ተነሳ — ገላውዴዎስ ሰይፍ በመርዝ እንዲነከር አሳሳበ። ገቢር 5 — ራስ ቅል — “ዮሪቅ ነበር ይህ — ስልጣን፣ ሀብት፣ ዝና — ሁሉ ወደዚህ ይመጣ” — ፍልሚያ — ገርትረድ መርዝ ጠጥታ ሞተች — ላርቆስ ኀምሌትን በመርዝ ሰይፍ ወጋ — ሰይፍ ተቀያይረው ሁለቱም ተበከሉ — ላርቆስ ሚስጥሩን ተናዘዘ — ኀምሌት ገላውዴዎስን ገደለ — “ቀሪው ዝምታ ነው” — ፎርጠንብሮስ ባዶውን ዙፋን ተቀበለ። ዋናው ትምህርት “Move on. Vengeance will change nothing.” — ወደፊት ሂድ፣ በቀል ምንም አይቀይርም። ክፍል 4 — ውይይት (ዳዊትና ትግስት) * ፍትሕ vs. በቀል — ፍትሕ ሥርዓት ይፈልጋል፣ በቀል ስሜት ብቻ ነው — Hamlet ማስረጃ ሰብስቦ ፖለቲካ ተጠቅሞ ማጋለጥ ይችል ነበር — ግን ግል በቀል መረጠ። * ሐዲስ ዓለማየሁ ግንኙነት — “ፍቅር እስከ መቃብር” ተመሳሳይ ጥያቄ — ግለሰብ ራሱ ዳኛ ሲሆን ውጤቱ ጥፋት ነው። * Gertrude — ክፉ ሳትሆን ደካማ — ልጇን ትወዳለች — መርዝ ያለውን ወይን ስትጠጣ ልጇ እንዳይጠጣ ራሷ ጠጣች ብለው የሚተረጉሙ ሊቃውንት አሉ። * ማመንታት — Hamlet ያስብ ይቆያል ግን አያደርግም — ጶሎኔዎስን ሲገድል ደግሞ ያለ ማሰብ ወጋ — ሁለቱም ጽንፎች ጥፋት ናቸው — ሚዛን ያስፈልጋል። * Fortinbras — Hamlet ሲያስብ Fortinbras ይሠራል — Hamlet ሲሞት ዙፋኑን ያገኛል — ያለ ሴራ፣ ያለ በቀል። * ሐዘንን ይዞ ወደ ፊት — ሐዘን ወደ ፊት ሲሄድ ጥንካሬ ነው፣ ወደ ኋላ ሲሄድ ጥፋት ነው — Hamlet ወደ ኋላ ሄደ። ያልተነገሩ ነገሮች * Shakespeare ለሚስቱ “ሁለተኛውን ምርጥ አልጋ” ብሎ ኑዛዜው ውስጥ ትቶላታል — ለምን ሁለተኛውን? ማንም አያውቅም * Hamlet ከዓለም ሥነ ጽሑፍ ረጅም ሚና ነው — 1,475 ገደማ ስንኞች — ከ4 ሰዓት በላይ መድረክ ላይ * Globe Theatre 1613 “Henry the Eighth” ሲቀርብ ተቃጠለ — ሦስት ሺ ሰዎች ነበሩ — አንድ ሰው ብቻ ተጎዳ — ሱሪው ላይ እሳት ቢራ አጠፉት * ጀርመንኛ ትርጉሙ (August Wilhelm Schlegel) ከ Shakespeare ጋር ተወዳዳሪ ነው ይባላል — ጀርመኖች “የእኛ Shakespeare” ይሉታል * Kronborg Castle (Elsinore) ዛሬም አለ — በየዓመቱ Hamlet ይቀርብበታል — Shakespeare ራሱ ዴንማርክ ሄዶ አያውቅም ቁልፍ ጥቅሶች “To be, or not to be — that is the question.” — ኀምሌት “The rest is silence.” — “ቀሪው ዝምታ ነው።” — ኀምሌት “To thine own self be true.” — “ለራስህ ታማኝ ሁን።” — ጶሎኔዎስ “ዮሪቅ ነበር ይህ — ስልጣን፣ ሀብት፣ ዝና — ሁሉ ወደዚህ ይመጣ።” — ኀምሌት “Move on. Vengeance will change nothing.” — ፕሮፌሰሩ “Mediocre minds invariably hate genius.” — ፕሮፌሰሩ ስሞችና ቃላት ሰዎች * William Shakespeare (1564–1616) — ጸሐፊ፣ ተዋናይ — “የ Stratford ሊቅ” * Anne Hathaway — የ Shakespeare ሚስት * Hamnet Shakespeare — የ Shakespeare ልጅ — በ11 ዓመቱ ሞተ * ኀምሌት (Hamlet) — የምድረ-ዴን ልዑል * ገላውዴዎስ (Claudius) — ወንድሙን ገድሎ ዙፋን የያዘ ንጉሥ * ገርትረድ (Gertrude) — ንግሥት — ኀምሌት እናት * ወፌ-ይላ (Ophelia) — ኀምሌት ያፈቀራት * ጶሎኔዎስ (Polonius) — አፈ-ንጉሥ * ሆራትዮስ (Horatio) — ኀምሌት ወዳጅ * ላርቆስ (Laertes) — ወፌ-ይላ ወንድም * ፎርጠንብሮስ (Fortinbras) — የ Norway ልዑል * Saxo Grammaticus — “Amleth” ታሪክን የጻፈ ዴንማርካዊ ታሪክ ጸሐፊ ቦታዎች * Stratford-upon-Avon — Shakespeare የተወለደበት * Globe Theatre — London — ከ Thames ወንዝ ዳር ያለ ክብ ቲያትር ቤት * Elsinore (Kronborg Castle)

    45 min

  8. Apr 24

    ታላላቅ መጻሕፍት — Lao Tzu: Tao Te Ching

    ታላላቅ መጻሕፍት — Lao Tzu: Tao Te Ching ትምህርት 37 | 4 ክፍሎች | አቅራቢ: ሳባ & ኢብሳ & አበባ | ውይይት: ዳዊትና ትግሥት ከክርስቶስ ልደት በፊት 6ኛው ምዕተ ዓመት — አዛውንት በውኃ ላም ላይ ተቀምጦ ቻይናን ለቅቆ ሲሄድ ጠባቂ "ጥበብህን ጻፍልን" አለው። 5,000 ፊደል ጽፎ ጠፋ — ያ Tao Te Ching ነው። ክፍል 1 — Lao Tzu ማን ነው? (ሳባ) "Lao Tzu" ማለት "አዛውንቱ መምህር" — ስም ሳይሆን ማዕረግ ሊሆን ይችላል። Sima Qian ሦስት ማንነቶች አቅርቦ "እርግጠኝነት የለም" ብሏል። ስለ ስም አልባነት የሚያስተምር ፍልስፍና ያስቀመጠው ሰው ራሱ ስም አልባ ነው። ያኔ ቻይና ተበታትና — የ Zhou ሥርወ መንግሥት ሲፈርስ "የተዋጊ መንግሥታት" ዘመን ተፈጠረ። ከዚያ ሁከት "የመቶ ትምህርት ቤቶች" ተወለዱ። Confucius ሥርዓት ሲጠይቅ Lao Tzu "ትዕቢትህን አስወግድ" አለው። Confucius ተመልሶ "ዘንዶ ነው" አለ። Zhuangzi ደግሞ ቢራቢሮ ሆኖ አልሞ "ሰው ነኝ ወይስ ቢራቢሮ?" ጠየቀ። ክፍል 2 — ጽሑፉ ምን ይላል? (ኢብሳ) 81 ምዕራፎች፣ 5,000 ፊደሎች። Tao ማለት ከሁሉ ጀርባ ያለ ሥርዓት ነው — "ሊነገር የሚችል ዳዎ ዘላቂ ዳዎ አይደለም።" ባዶ ቦታ ነው ጠቃሚው — ጎማ፣ ሸክላ፣ ቤት ሁሉ ባዶ ቦታቸው ነው ጥቅም የሚሰጣቸው። Wu Wei ማለት ያለ ማስገደድ መሥራት ነው — ውኃ ድንጋይ ይሰነጥቃል። ምርጡ መሪ መኖሩ ብቻ ይታወቃል — "ሀገር ማስተዳደር ትንሽ ዓሣ እንደማብሰል ነው" ብዙ ብትገለባብጠው ይፈረካከሳል። "ጦር በሰፈረበት ቦታ አሜኬላ ይበቅላል።" "ከፍተኛ በጎነት ያለው ስለ በጎነት አያውቅም — ስለዚህ በጎ ነው።" ዳዎ አንድን ይወልዳል — አንድ ሁለትን — ሶስት እልፍ አእላፍን። Yin-Yang ተቃራኒዎች ያለ እርስ በእርስ አይኖሩም። ጥንታዊ ቅጂዎች — Guodian ቀርከሃ (1993) እና Mawangdui ሐር (1973)። ክፍል 3 — ዘመናዊ ተጽዕኖ (አበባ) ቻይናውያን ሳያውቁት በ Taoism ይኖራሉ — "ከፍሰቱ ጋር ሂድ" በዕለት ቃላት Wu Wei ነው። ባህላዊ ሕክምና Yin-Yang ሚዛን ላይ ይመሰረታል። በሥዕል ባዶ ቦታ (留白) ራሱ ሥዕል ነው — Ma Yuan "ብቸኛ ዓሣ አጥማጅ" 90% ባዶ ነው። Feng Shui ቤትን ከተፈጥሮ ጋር ያስተካክላል። Qin ሥርወ መንግሥት ቁጥጥር ሞክሮ 15 ዓመት ፈረሰ — Han ታኦይስታዊ መንገድ መርጦ 400 ዓመት አበበ። ፍልስፍናው ቀስ በቀስ ወደ ሃይማኖት ተቀየረ — ቤተ መቅደስ፣ ካህናት፣ Alchemy ተጨመረ። ጃፓን ውስጥ Wabi-Sabi፣ ሻይ ሥነ ሥርዓት እና Haiku ሆነ። Bruce Lee "ውኃ ሁን ጓደኛዬ" አለ። Steve Jobs ባዶ ቦታ ውስጥ ውበት ፈጠረ። ክፍል 4 — ውይይት (ዳዊትና ትግሥት) Wu Wei ስንፍና አይደለም — ገበሬ ዘር ዘርቶ ይጠብቃል፣ ዘሩን ቢጎትት ይሞታል። ለጭቆና ሰበብ አይሆንም — Lao Tzu ገዥዎችን ነው የሚተች፣ ለጨቋኙ "ተው" ማለት ነው። "ሲሆን ይሆናል" ተስፋ ቆርጦ ከተቀመጠ ስንፍና ነው — እየሠራ ውጤቱን ለ Tao ከለቀቀ ጥበብ ነው። ቻይና ራሷ ፋብሪካ ጎን ቤተ መቅደስ — ያ ውጥረት ራሱ Yin-Yang ነው። ውስጣዊ ጥበብ ያለ ተቋም ይጠፋል — ተቋም ያለ ጥበብ ይደርቃል። በእንግሊዝኛ ብቻ ከ250+ ትርጉሞች አሉት። Leibniz Yin-Yang ተምሮ binary ሒሳብ ያዳበረው ይባላል (Yin=0 Yang=1)። Reagan በ1988 State of the Union ጠቀሰው። ቁልፍ ጥቅሶች "ሊነገር የሚችል ዳዎ ዘላቂ ዳዎ አይደለም።" — ምዕ. 1 "ከፍተኛው የደግነት ደረጃ እንደ ውሀ ነው።" — ምዕ. 8 "ዳዎ ምንም አያደርግም ነገር ግን ምንም ነገርን አይተውም።" — ምዕ. 37 "ጦር በሰፈረበት ቦታ ሁሉ አሜኬላ እና እሾህ ይበቅላል።" — ምዕ. 30 "ውኃ ሁን ጓደኛዬ።" — Bruce Lee ስሞችና ቃላት ሰዎች — Lao Tzu / 老子 (ደራሲ)፣ Confucius / 孔子 (551–479 ዓ.ዓ.)፣ Zhuangzi / 莊子 (369–286 ዓ.ዓ.)፣ Sima Qian / 司馬遷 (ታሪክ ጸሐፊ)፣ Wang Bi / 王弼 (በ23 ዓመቱ ትንታኔ ሰጠ፣ በ24 ሞተ)፣ Yin Xi (Hangu Pass ጠባቂ) ቃላት — Tao / 道 (መንገድ)፣ De / 德 (በጎ ኃይል)፣ Wu Wei / 無為 (ያለ ማስገደድ መሥራት)፣ Yin-Yang / 陰陽 (ተቃራኒዎች አንድነት)፣ Qi / 氣 (ሕያው ኃይል)፣ Feng Shui / 風水 (ከተፈጥሮ ጋር ማስተካከል)፣ Wabi-Sabi / 侘寂 (ባለመሟሟት ውስጥ ውበት)፣ Tai Chi / 太極拳 (ማሰላሰል ሲንቀሳቀስ) This is a public episode. If you would like to discuss this with other subscribers or get access to bonus episodes, visit www.zeresew.com

    1h 13m
See All (16)

Trailer

About

በሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) የታገዘ፣ የታሪክ መጻሕፍትን፣ የታዋቂ ሰዎችን የሕይወት ታሪክ፣ ፍልስፍናን እና ስነ-ጽሁፍን በጥልቀት የሚመረምር የትምህርት መድረክ። www.zeresew.com

Information