Makamlar ve Terkibler: Bir Nazariyat Podcasti

Emrah Hatipoğlu
  • 0.0 (0)
  • Education

Türk musikisi nazariyatını makamlar, terkibler, seyir, perde ve tarihî kaynaklar üzerinden ele alan; Prof. Dr. Emrah Hatipoğlu tarafından hazırlanan bir podcast dizisi.

Episodes

  1. 6d ago

    S1B09: Buselik ve Nihavend Makamları

    Arel–Ezgi nazariyesinde Nihāvend, Būselik’in rāst perdesi üzerindeki şeddi olarak açıklanır. Ancak tarihî tarifler ve klâsik eserler, iki makāmın yalnız karār perdeleri bakımından değil; merkez davranışları, perde vazifeleri, tîz bölgedeki yönelişleri ve terkîblerin kuruluşundaki işlevleri bakımından da birbirinden ayrıldığını gösterir. Bu bölümde Būselik’in Hüseynî edāsıyla ilişkisini, zaman içinde ortaya çıkan iki lâhnî seyir tarzını ve üçüncü perde olan çargâhın belirgin bir merkez hâline gelişini ele alıyoruz. Nihāvend’de ise rāst–nevā sahasında meydana gelen tanınabilir edāyı, bu edānın farklı perdelerdeki kullanımlarını ve Nihāvend-i Kebîr anlayışını inceliyoruz. Ayrıca Būselik’in terkîblerin perde düzenini değiştiren dönüştürücü vazifesiyle, Nihāvend’in farklı makām genişlemeleri ve terkîb seyirleri içinde gösterilebilen edāsı arasındaki temel farkı değerlendiriyoruz. Bölümün temel sorusu:Būselik ile Nihāvend aynı aralıkları kullanıyorsa neden aynı yapının farklı perdelere göçürülmüş biçimleri değildir? Hazırlayan ve sunan: Prof. Dr. Emrah Hatipoğlu

    23 min

  2. Jun 30

    S1B08: Kürdi Makamı

    Makamlar ve Terkibler: Bir Nazariyat Podcasti’nin bu bölümünde Kürdî makāmı ele alınıyor. Kürdî’nin klasik âsârda müstakil kullanımdan çok terkîblerin kuruluşunda yer alması, Kantemiroğlu tarafından makām; Abdülbākî Nāsır Dede tarafından ise terkîb sınıfında değerlendirilmesi üzerinde duruluyor. Bölümde ayrıca Kürdî seyrindeki nevā–hüseynî ağırlığı, Arel’in nevā perdesini güçlü kabul etmesine karşılık eski eserlerde hüseynî perdesinin öne çıkması ve Kürdî nağmesinin çargâh–kürdî–dügâh–rāst hattında belirginleşmesi açıklanıyor. Eski eserlerde görülen segâh–kürdî değişimi, Uşşāk ve Hüseynî nağmelerinin seyre karışması, Bayātî tavrı ve Nihāvend edâsıyla başlayıp Kürdî tavrıyla tamamlanan seyirlerin Şevkengîz kapsamında değerlendirilmesi de bölümün başlıca konuları arasında. Hazırlayan ve sunan: Prof. Dr. Emrah Hatipoğlu

    10 min

  3. Jun 23

    S1B07: Irak ve Aşiran Makamları

    Makamlar ve Terkibler: Bir Nazariyat Podcasti’nin bu bölümünde Irāk ve Aşîrān ele alınıyor. Irāk’ın dügâh çevresinde kurulan seyri, rāst üzerinden ırāk perdesindeki karāra yönelişi ve Segâh’ın göçürülmüş hâli sayılamayacağı açıklanıyor. Tîz bölgeye açılışlarda duyulan Uşşāk tavrının neden müstakil bir Uşşāk geçkisi olmadığı ve Irāk’ın niçin terkîb değil makām sınıfında değerlendirilmesi gerektiği üzerinde duruluyor. Bölümün ikinci kısmında, eski nazariye kitaplarında müstakil makāmlar arasında yer almayan Aşîrān’ın bu çalışmada neden makām olarak ele alındığı açıklanıyor. Aşîrān’ın dügâh merkezli seyri, aşîrān perdesindeki karārı ve Hüseynî-Aşîrān terkîbinden farkı değerlendiriliyor. Hazırlayan ve sunan: Prof. Dr. Emrah Hatipoğlu

    15 min

  4. Jun 16

    S1B06: Segâh Makamı

    Makamlar ve Terkibler: Bir Nazariyat Podcasti’nin bu bölümünde Segâh makāmı ele alınmaktadır. Segâh, segâh perdesini merkez alan ve yine segâh perdesinde karār eden temel makāmlardan biridir. Bölümde eski tarifler, Kantemiroğlu’nun kutb anlayışı, nazarî seyir ve lâhnî seyir ayrımı, evc/acem kullanımı, kürdî tamamlayıcı perdesi ve dik hisār/pest hüseynî meselesi üzerinde durulur. Bölümde ayrıca Segâh–Irāk ilişkisine kısa bir kapı açılarak, Irāk ve Aşîrān makāmlarının ele alınacağı sonraki bölümlere hazırlık yapılır. Bölümün ana cümlesi: Segâh makāmında belirleyici olan, segâh perdesinin seyirde kutb yani merkez hâline gelmesidir. Hazırlayan ve sunan: Prof. Dr. Emrah Hatipoğlu. Kitap güncellemeleri, bölüm notları ve akademik duyurular: akademik.emrahhatipoglu.com

    17 min

  5. Jun 9

    S1B05: Hüseyni Makamı

    Makamlar ve Terkibler: Bir Nazariyat Podcastinin bu bölümünde Hüseynî makāmı ele alınmaktadır. Hüseynî, Türk mûsikîsinin en temel makāmlarından biridir. İlk bakışta Uşşāk ve Nevā ile aynı aile içinde düşünülebilir. Çünkü kullanılan perdeler aynıdır ve karār yine dügâh perdesindedir. Fakat Hüseynî’yi asıl tanıtan nokta, karārından ve kullandığı perdelerden çok, seyrin hüseynî perdesi etrafında kurulmasıdır. Bu bölümde Hüseynî makāmı; eski tarifler, örnek eserlerdeki kullanımlar, hüseynî perdesinin merkez oluşu, nazarî seyir ve lâhnî seyir ayrımı bakımından ele alınmaktadır. Ayrıca Uşşāk, Nevā ve Hüseynî arasındaki merkez farkı da bölüm sonunda kısaca değerlendirilir. Bölümün ana cümlesi: Hüseynî makāmında belirleyici olan, hüseynî perdesinin seyirde merkez hâline gelmesidir. Hazırlayan ve sunan: Prof. Dr. Emrah Hatipoğlu Bu podcast, zaman içinde güncellenen Makamlar ve Terkibler kitabındaki nazarî yaklaşımı dinleyiciye ulaştırmak amacıyla hazırlanmıştır. Kitap güncellemeleri ve bölüm notları için: ⁠akademik.emrahhatipoglu.com⁠

    8 min

  6. Jun 2

    S1B04: Neva Makamı

    Makamlar ve Terkibler: Bir Nazariyat Podcastinin bu bölümünde Nevā makāmı ele alınmaktadır. Nevā, Türk mûsikîsinde dikkatle anlaşılması gereken temel makāmlardan biridir. Bu bölümde Nevā makāmı önce kendi yapısı içinde tanıtılır; Uşşāk ve Bayātî ile kıyaslama ise bölümün sonunda yapılır. Nevā makāmında belirleyici olan, seyre nevādan başlamak değil; nevā perdesinin seyirde merkez hâline gelmesidir. Bu sebeple Nevā’yı anlamak için yalnızca başlangıca veya karāra değil, seyrin nerede ağırlık kazandığına bakmak gerekir. Bölümde Kantemiroğlu’nun Nevā anlayışı, Abdülbākî Nāsır Dede’nin Nevā tarifi, hicāz perdesinin verdiği renk, nazarî seyir ve lâhnî seyir ayrımı üzerinde durulur. Nazarî seyirde Nevā, nevā merkezli sade bir yapı gösterirken; lâhnî seyirde acem ve zaman zaman hicāz perdeleri makāma ayrı renkler katar. Bölümün sonunda Uşşāk, Nevā ve Bayātî arasındaki farklar da ele alınır. Uşşāk’ta merkez dügâh, Nevā’da merkez nevādır. Bayātî ise yalnızca Uşşāk’ın bir seyir şekli olarak değil, öncelikle terkîb olarak düşünülmelidir. Bayātî; nîm hisār perdesiyle, çargâh üzerindeki Nikrîz yahut nevā üzerindeki Hicāz nağmesiyle Uşşāk ve Nevā’dan ayrılır. Bu bölümün ana cümlesi: Nevā makāmında belirleyici olan, seyre nevādan başlamak değil; nevā perdesinin merkez hâline gelmesidir. Hazırlayan ve sunan: Prof. Dr. Emrah Hatipoğlu Bu podcast, zaman içinde güncellenen Makamlar ve Terkibler kitabındaki nazarî yaklaşımı dinleyiciye ulaştırmak amacıyla hazırlanmıştır. Kitap güncellemeleri ve bölüm notları için: ⁠akademik.emrahhatipoglu.com⁠

    12 min

  7. May 26

    S1B03: Dügâh-ı Kadîm ve Uşşak Makamı

    Makamlar ve Terkibler: Bir Nazariyat Podcastinin bu bölümünde Dügâh-ı Kadîm veya Uşşāk meselesi ele alınmaktadır.Uşşāk, Türk mûsikîsinin en temel makāmlarından biridir. Fakat eski kaynaklara ve bestelerdeki kullanımlara baktığımızda Dügâh, Dügâh-ı Kadîm ve Uşşāk adlarının zaman zaman birbirine yaklaştığı görülür. Bu bölümde söz konusu ilişki; eski tarifler, eserlerdeki kullanımlar, āgāz, merkez, karār ve tîze doğru genişleme bakımından değerlendirilir. Bölümde özellikle Kantemiroğlu’nun dügâh perdesi hakkındaki hükmü, Nāsır Abdülbākî Dede’nin Uşşāk’ı nevādan başlatması, Dügâh-ı Kadîm’in Beste-i Kadîmlerden Dügâh Mevlevî Âyîni üzerinden hüseynîye varışı ve Uşşāk’ın tîze doğru genişlemede acem perdesini tercih etmesi üzerinde durulur. Ana fikir şudur:Uşşāk’ta āgāz nevādan olabilir; fakat merkez ve karār dügâhtır. Bu podcast, zaman içinde güncellenen Makamlar ve Terkibler kitabındaki nazarî yaklaşımı dinleyiciye ulaştırmak amacıyla hazırlanmıştır. Kitap güncellemeleri ve bölüm notları için:⁠akademik.emrahhatipoglu.com⁠

    15 min

  8. May 19

    S1B02: Rast Makamı

    Bu bölümde Rāst makāmı; eski tarifler, bestelerdeki kullanımlar, kullandığı perdeler ve seyir bakımından ele alınmaktadır. Rāst’ın yalnızca bir perde sıralaması değil, rāst perdesi etrafında kurulan merkez ve karār fikriyle anlaşılması gerektiği vurgulanır. Hazırlayan ve sunan: Prof. Dr. Emrah Hatipoğlu Jenerik müzik: Emrah Hatipoğlu Arşiv kaydı: Solist Ahmet Hatipoğlu — Abdülkādir Merāgî, Haydarnāme Kâr Bu podcast, zaman içinde güncellenen Makamlar ve Terkibler kitabındaki nazarî yaklaşımı dinleyiciye ulaştırmak amacıyla hazırlanmıştır. Kitap güncellemeleri ve bölüm notları için: ⁠akademik.emrahhatipoglu.com⁠

    6 min

  9. May 17

    S1B01: Makamlar ve Terkibler’de Temel Esaslar

    Makamlar ve Terkibler: Bir Nazariyat Podcastinin ilk bölümünde, bu serinin dayandığı temel esaslar ele alınmaktadır. Bu bölüm, genel bir nazariyat özeti olmaktan çok, Makamlar ve Terkibler kitabında takip edilen yöntemin girişidir. Makāmın yalnızca bir dizi olmadığı; perde, seyir, merkez, āgāz, kutb ve karār ilişkisi içinde anlaşılması gerektiği açıklanır. Ayrıca makam ve terkîb ayrımı üzerinde durulur. Eski kaynaklarda makam ve terkîb adları zaman içinde birbirine karışmış; bazı terkîbler makam adıyla anılmış, bazı makamlar da daha geniş yapılar içinde değerlendirilmiştir. Günümüz nazariyesinde ise geçerliliğini sürdüren bu isimlerin tamamı çoğunlukla “makam” başlığı altında toplanmıştır. Bu podcastte ise Makamlar ve Terkibler kitabının yaklaşımı takip edilerek makam ve terkîb iki ayrı sınıf olarak ele alınacaktır. Böylece bir nağmenin kendi başına bir makam mı, yoksa birden fazla makamın birleşimi veya bir makama eklenen nağmelerle oluşmuş bir terkîb mi olduğu daha açık biçimde değerlendirilecektir. Bu bölümde ele alınan başlıca konular: Makam nedir? Terkîb nedir? Perde ve seyir ilişkisi Āgāz, kutb ve karār perdeleri Nazarî seyir ve lâhnî seyir farkı Makam ve terkîb ayrımı Bu podcast serisinin yöntemi Hazırlayan ve sunan: Prof. Dr. Emrah Hatipoğlu Jenerik müzik: Emrah Hatipoğlu Bu podcast, zaman içinde güncellenen Makamlar ve Terkibler kitabındaki nazarî yaklaşımı dinleyiciye ulaştırmak amacıyla hazırlanmıştır. Kitap güncellemeleri ve bölüm notları için: akademik.emrahhatipoglu.com

    13 min
  • 9 Episodes

About

Türk musikisi nazariyatını makamlar, terkibler, seyir, perde ve tarihî kaynaklar üzerinden ele alan; Prof. Dr. Emrah Hatipoğlu tarafından hazırlanan bir podcast dizisi.

Information