Sous les coupoles d'Uccle

Observatoire royal de Belgique - Koninklijke Sterrenwacht van België

Chaque mois, l’Observatoire royal de Belgique s’invite chez vous. En alternance en français et en néerlandais, découvrez nos scientifiques et leurs recherches de pointe, des missions spatiales aux galaxies les plus lointaines, en passant par la mesure du temps. Vous trouverez les épisodes néerlandais ici : Spotify : https://open.spotify.com/show/033DU1kb0ZRvWs6uhb1OwG Apple Podcasts : https://podcasts.apple.com/us/podcast/onder-de-koepels-van-ukkel/id6794336044 Youtube : https://www.youtube.com/playlist?list=PLSA10IEVMLho

Episodes

  1. 1d ago

    Quelle heure est-il?

    Quelle heure est-il exactement ? Une question qui paraît simple, mais dont la réponse repose sur un réseau international très précis d’horloges atomiques, de satellites et de scientifiques. Dans cet épisode, Pascale Defraigne, responsable du Service Temps et Fréquence de l’Observatoire royal de Belgique, nous explique comment l’heure officielle de la Belgique est déterminée et pourquoi une mesure du temps aussi précise est indispensable. Des horloges atomiques au GPS, en passant par la synchronisation de nos réseaux de communication et même la future référence temporelle sur la Lune, découvrez comment les scientifiques mesurent le temps et veillent à ce que nous soyons tous à la même heure. Entretemps, Pascale a participé à la Conférence générale des poids et mesures du Bureau international des poids et mesures (BIPM), au cours de laquelle une décision importante a été prise concernant l’avenir de la mesure du temps : la suppression des secondes intercalaires. _ _ _ _ _ _ _ _ _ Samenvatting Nederlands Wie bepaalt hoe laat het is? De tijd die we dagelijks aflezen op onze horloges en smartphones lijkt vanzelfsprekend. Toch is het bepalen van de officiële tijd een complexe wetenschappelijke opdracht. De dienst Tijd en Frequentie van de Koninklijke Sterrenwacht van België onderhoudt uiterst nauwkeurige atoomklokken die bijdragen aan de officiële tijd voor België. Tegenwoordig wordt de seconde gedefinieerd aan de hand van de trillingsfrequentie van een cesiumatoom. Maar dat was niet altijd zo: vroeger baseerden astronomen de tijd op de rotatie van de aarde en de waarneming van sterren. Atoomklokken en de precisie van de tijd Atoomklokken maken het mogelijk om de tijd met een uitzonderlijke nauwkeurigheid te meten. In het Tijdsbureau worden verschillende types klokken gecombineerd om een stabiele en betrouwbare tijdschaal te realiseren. Die precisie is veel meer dan een wetenschappelijke uitdaging: ze is essentieel voor toepassingen zoals GPS, telecommunicatienetwerken en elektriciteitsdistributie. Ook de internationale samenwerking tussen tijdlaboratoria zorgt ervoor dat de tijd wereldwijd op elkaar afgestemd blijft. Omdat de rotatie van de aarde niet constant is, loopt de atoomtijd geleidelijk uit de pas met de tijd die gebaseerd is op de aardrotatie. Om beide tijdschalen met elkaar in overeenstemming te houden, werd sinds 1972 ongeveer dertig keer een schrikkelseconde toegevoegd. Zo kreeg een minuut af en toe 61 seconden. Dat systeem kan echter problemen veroorzaken voor computers en industriële systemen. Pascale nam intussen deel aan de internationale conferentie van het Bureau International des Poids et Mesures (BIPM), waar een belangrijke beslissing werd genomen over de toekomst van de tijdmeting: de schrikkelseconde wordt afgeschaft. Vanaf 20 mei 2027 wordt de gecoördineerde wereldtijd (UTC) een continue tijdschaal, zonder nieuwe schrikkelseconden. Zo zal de atoomtijd niet langer periodiek worden aangepast om rekening te houden met de kleine variaties in de rotatie van de aarde. Van de aarde tot de maan: de toekomst van tijdmeting De technologie achter tijdmeting blijft evolueren. Nieuwe optische atoomklokken kunnen in de toekomst leiden tot een nog nauwkeurigere definitie van de seconde. Daarnaast werkt de Koninklijke Sterrenwacht van België mee aan de ontwikkeling van een gemeenschappelijke tijdreferentie voor de maan. Omdat de tijd daar door de effecten van de relativiteit anders verloopt dan op aarde, is een nauwkeurige synchronisatie noodzakelijk voor toekomstige ruimtemissies en navigatiesystemen.

    Quelle heure est-il?

  2. Aug 31

    Quand les étoiles voient double

    Les étoiles nous apparaissent souvent comme des astres solitaires, mais beaucoup d’entre elles ont un compagnon. En étudiant ces étoiles doubles, Laurent Mahy et Thibaut Merle en apprennent davantage sur la formation, l’évolution et la destinée des étoiles. Dans cet épisode, ils nous expliquent comment ils détectent et étudient les étoiles doubles, quelles techniques et quels télescopes ils utilisent, et pourquoi ces systèmes sont essentiels pour mieux comprendre l’évolution des étoiles. _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ Samenvatting Nederlands Sterren zijn vaak niet alleenSterren worden vaak voorgesteld als afzonderlijke objecten, maar veel sterren hebben een metgezel. In een dubbelstersysteem zijn de sterren door hun onderlinge zwaartekracht met elkaar verbonden en draaien ze rond elkaar. Er bestaan ook meervoudige systemen met drie, vier of zelfs meer sterren. Dubbelsterren onthullen het leven van sterrenDubbelsterren zijn belangrijk om te begrijpen hoe sterren ontstaan, evolueren en uiteindelijk sterven. Vooral de massa van een ster speelt daarbij een cruciale rol. Wanneer twee sterren dicht bij elkaar staan, kunnen ze zelfs materie uitwisselen, waardoor hun verdere evolutie sterk kan veranderen. Van spectroscopie tot interferometrieOm dubbelsterren te bestuderen, gebruiken astronomen verschillende waarnemingstechnieken. Spectroscopie maakt het mogelijk om de samenstelling van sterren te achterhalen, terwijl fotometrie veranderingen in helderheid tijdens verduisteringen zichtbaar maakt. Met astrometrie kunnen kleine bewegingen aan de hemel worden gevolgd en interferometrie combineert het licht van verschillende telescopen om sterren met een grotere precisie te onderscheiden. Daarvoor maken de onderzoekers gebruik van telescopen op verschillende plaatsen, zoals de Mercator-telescoop op La Palma en de grote ESO-telescopen in Chili. Een steeds completer beeld van dubbelsterrenDoor deze verschillende technieken te combineren, kunnen astronomen de eigenschappen en banen van dubbelsterren steeds nauwkeuriger bepalen. Ruimtemissies zoals Gaia leveren daarbij een enorme hoeveelheid aanvullende gegevens over de posities, bewegingen en helderheid van sterren. Samen openen deze waarnemingen nieuwe mogelijkheden om dubbelsterren op grote schaal te bestuderen, waaronder systemen met een onzichtbare metgezel zoals een zwart gat. Toekomstige telescopen en nieuwe datasets zullen ons nog meer leren over de vorming en evolutie van deze systemen.

    Quand les étoiles voient double

  3. Jun 24

    Le bruit de la Terre

    Dans le bruit de la Terre se cache bien plus qu’on imagine. En l’écoutant, Raphael de Plaen en apprend davantage sur le climat, le sous-sol et les aléas naturels. Dans cet épisode, il nous explique ce qu’il étudie, comment il mène ses recherches et quel rôle joue l’Observatoire royal de Belgique. _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ Samenvatting Nederlands Seismische ruis als bron van informatie De traditionele seismologie bestudeert vooral aardbevingen. Omgevingsseismologie richt zich op de voortdurende achtergrondtrillingen, de ruis, van onze planeet. Deze seismische ruis wordt onder andere veroorzaakt door oceaangolven, verkeer en industriële activiteiten. Onderzoekers zoals Raphael de Plaen analyseren deze signalen en kunnen zo verschillende processen op aarde opvolgen. Klimaatgeschiedenis en natuurlijke gevaren in kaart brengen Dankzij omgevingsseismologie begrijpen we beter hoe onze omgeving verandert en welke risico's daarmee gepaard gaan. Zo reconstrueert de seismologische dienst van de Koninklijke Sterrenwacht van België de evolutie in oceaanenergie en stormactiviteit door honderd jaar aan historische seismogrammen te digitaliseren. De techniek wordt ook ingezet om vulkanische activiteit, het smelten van gletsjers en het ontdooien van permafrost op te volgen. Technologische innovatie en internationale samenwerking Er is een enorme hoeveelheid aan seismische gegevens. Nieuwe technologieën, zoals glasvezelsensoren en artificiële intelligentie, maken het mogelijk om dit te verwerken. Omdat seismische golven zich over de hele aarde verspreiden, steunt dit onderzoek sterk op internationale gegevensuitwisseling en wetenschappelijke samenwerking. Die wereldwijde aanpak is essentieel om grote milieu- en klimaatuitdagingen beter te begrijpen.

  • 3 Episodes

About

Chaque mois, l’Observatoire royal de Belgique s’invite chez vous. En alternance en français et en néerlandais, découvrez nos scientifiques et leurs recherches de pointe, des missions spatiales aux galaxies les plus lointaines, en passant par la mesure du temps. Vous trouverez les épisodes néerlandais ici : Spotify : https://open.spotify.com/show/033DU1kb0ZRvWs6uhb1OwG Apple Podcasts : https://podcasts.apple.com/us/podcast/onder-de-koepels-van-ukkel/id6794336044 Youtube : https://www.youtube.com/playlist?list=PLSA10IEVMLho

Information

  • Creator
    Observatoire royal de Belgique - Koninklijke Sterrenwacht van België
  • Years Active
    2026
  • Episodes
    3
  • Rating
    Clean
  • Copyright
    © Observatoire royal de Belgique - Koninklijke Sterrenwacht van België
  • Show Website
    Sous les coupoles d'Uccle