تاریخ پنهان روان| The hidden history of mind

Saman Khoshghamat
  • 0.0 (0)
  • Mental Health
  • Updated Weekly

«ما معمولاً تاریخِ روان‌شناسی را از صندلی‌های چرمیِ وین، آزمایشگاه‌های تاریکِ اروپا و نام‌هایی مثل فروید و یونگ شروع می‌کنیم. انگار انسان‌ها پیش از قرن نوزدهم، نه اضطراب داشتند، نه خواب می‌دیدند و نه دیوانه می‌شدند. اما حقیقت چیز دیگری است. در «تاریخ پنهان روان»، ما به عقب برمی‌گردیم. به هزاران سال پیش. به دورِ آتش‌های باستانی، جایی که انسان برای فهمیدنِ رنج‌هایش قصه می‌ساخت. به میان‌رودان، جایی که پادشاهان از خواب‌هایشان می‌لرزیدند. ما در این پادکست، روان‌شناسی را نه در کتاب‌های قطورِ پزشکی، بلکه در لابه‌لای اسطوره‌ها، طلسم‌ها، تیمارستان‌های قرون وسطی و اشعارِ کهن جستجو می‌کنیم. این پادکست برای کسانی است که از روان‌شناسیِ زرد و "مثبت‌اندیشیِ سمی" خسته شده‌اند و می‌خواهند بدانند آن تاریکی، اضطراب و ترومایی که امروز در آپارتمان‌های‌ مدرن‌شان حس می‌کنند، چه ریشه‌ی ۵۰۰۰ ساله‌ای در روانِ بشر دارد. ما در اینجا، تاریخ را نمی‌خوانیم؛ روانِ خودمان را کالبدشکافی می‌کنیم.»

Episodes

  1. اپیزود ۲ | خواب؛ سوراخی در دیوارِ قدرت، از گیلگمش تا عصر اضطراب

    3d ago

    اپیزود ۲ | خواب؛ سوراخی در دیوارِ قدرت، از گیلگمش تا عصر اضطراب

    ما خواب را به یک «فرآیندِ بیولوژیک» تبدیل کرده‌ایم؛ چیزی که با ساعت‌های هوشمند اندازه‌گیری‌اش می‌کنیم تا بهره‌وری‌مان بالا برود. اما ۵۰۰۰ سال پیش، پادشاهی بود که بلندترین دیوارهای جهان را ساخت تا همه‌چیز را کنترل کند، اما فهمید در تاریکیِ اتاق، هیچ‌کدام از آن دیوارها به درد نمی‌خورند. در اپیزود دوم، به سراغ حماسه‌ی گیلگمش می‌رویم تا ببینیم «ناخودآگاه» چطور برای اولین بار در تاریخ، به شکلِ یک سنگِ آسمانی بر سرِ ایگویِ انسان فرود آمد. در این اپیزود می‌شنویم: چرا گیلگمش پادشاهِ دیوارها بود و از چه می‌ترسید؟ بررسی روان‌شناختی نماد دیوار و تلاش نافرجام گیلگمش برای فرار از مرگ و خواب. «زاقیکو» (Zaqīqu)؛ اولین کلینیک‌های روان‌کاوی در ۵۰۰۰ سال پیش: مروری بر کهن‌ترین الواح تعبیر خواب بابلی و آشوری و خدای خواب بین‌النهرین. چرا خوابیدن روی زمین، ما را تبدیل به «انسان» کرد؟ نگاهی به آنتروپولوژی و تکامل؛ چطور انتقال از بالای درختان به روی زمین، کیفیت خواب و مغز انسان را دگرگون کرد. نان‌های کپک‌زده و درسی که بیولوژی درباره‌ی مرگ به ما می‌دهد: داستان هفت نانی که همسر اوت‌ناپیشتیم پخت تا به گیلگمش ثابت کند خواب و مرگ چگونه بی‌صدا بر او چیره می‌شوند. اگر مایلید مباحث مطرح‌شده در این اپیزود را عمیق‌تر دنبال کنید، منابع زیر پیشنهاد می‌شوند: ۱. کتاب حماسه گیلگمش (The Epic of Gilgamesh)برای مطالعه دقیق‌تر چالش گیلگمش با خواب و مرگ (به‌ویژه لوح یازدهم و داستان نان‌ها)، ترجمه معتبر اندروی جرج پیشنهاد می‌شود: کتاب The Epic of Gilgamesh ترجمه اندرو جرج (انتشارات پنگوئن) (در زبان فارسی ترجمه‌های متعددی از جمله ترجمه دکتر داوود منشی‌زاده یا برگردان احمد شاملو در دسترس هستند). ۲. درباره «زاقیکو» و خواب در بین‌النهرین باستان (The Assyrian Dream Book)برای آشنایی با کهن‌ترین سنت‌های تحلیل خواب و نگاه بین‌النهرینی‌ها به روح خواب‌بین (Zaqiqu): کتاب The Interpretation of Dreams in the Ancient Near East نوشته لئو اوپنهایم (انتشارات انجمن فلسفی آمریکا) ۳. تکامل خواب انسان و فرود آمدن از درختان (Anthropology of Sleep)درباره اینکه چگونه خوابیدن روی زمین، خواب REM ما را فشرده‌تر و کارآمدتر کرد و به تکامل شناختی انسان یاری رساند: کتاب The Sleepless Ape: The Story of Sleep in Human Evolution نوشته دیوید رانسمسون (انتشارات دانشگاه پرینستون) مقاله علمی Sleep intensity and the evolution of human cognition نوشته دیوید سمسون و چارلز نان ۴. روان‌شناسی ناخودآگاه و ایگو (Perspective on Ego & Unconscious)برای درک بهتر مفهوم هبوط ناخودآگاه بر روی پیله‌ی ایگو و نمادپردازی‌های کهن‌الگویی در اساطیر: کتاب Man and His Symbols (انسان و سمبول‌هایش) اثر کارل گوستاو یونگ ۵. علم خواب مدرن (Modern Sleep Science)برای درک تفاوت نگاه مدرن ابزارگرایانه به خواب با ابعاد عمیق بیولوژیک آن: کتاب Why We Sleep: Unlocking the Power of Sleep and Dreams (چرا می‌خوابیم) اثر متیو واکر 📚 منابع برای مطالعه‌ی بیشتر (Suggested Reading) روانشناسی، تاریخ روانشناسی، اسطوره شناسی، توسعه فردی، ناخودآگاه، تحلیل خواب، روانکاوی، کارل یونگ، افسردگی، اضطراب، تروما، قصه گویی، تاریخ پنهان روان

    1h 13m
  2. اپیزود ۱ | اینانا در دنیای زیرین؛ انسان، پیش از علم، با رنج چه می‌کرد؟

    5d ago

    اپیزود ۱ | اینانا در دنیای زیرین؛ انسان، پیش از علم، با رنج چه می‌کرد؟

    ما عادت کرده‌ایم تاریخ روان‌شناسی را از قرن نوزدهم، از مطب‌های وین و آزمایشگاه‌های اروپا آغاز کنیم. اما هزاران سال پیش از آنکه کلماتی مثل «افسردگی»، «اضطراب» یا «فروپاشی روانی» اختراع شوند، انسان با تاریکیِ درونش چه می‌کرد؟ در اولین اپیزود از تاریخ پنهان روان، به دورِ آتش‌های باستانی برمی‌گردیم تا بفهمیم انسانِ پیشامدرن چگونه به جای مصرف دارو، رنج را به یک «اسطوره» تبدیل می‌کرد تا قابل‌تحمل شود. هسته‌ی مرکزی این اپیزود، یکی از کهن‌ترین و تکان‌دهنده‌ترین داستان‌های تاریخ بشر است: اسطوره‌ی سومری «اینانا».اینانا، ملکه‌ی آسمان‌ها و الهه‌ی تمامِ کمالات، روزی تصمیم می‌گیرد داوطلبانه به قلمروِ تاریکِ خواهرش (ارشکیگال) در دنیای زیرین سفر کند. او برای ورود، مجبور می‌شود از هفت دروازه عبور کند و در هر دروازه، بخشی از هویت، تاج، لباس و قدرت‌هایش را جا بگذارد؛ تا جایی که برهنه و بی‌دفاع، همچون تکه‌ای گوشت از قلابی در دنیای مردگان آویزان می‌شود. ما در این اپیزود، این اسطوره را کالبدشکافی می‌کنیم و نشان می‌دهیم که سفرِ اینانا، در واقع قدیمی‌ترین نقشه‌یِ ثبت‌شده از یک فروپاشی روانی (Breakdown) و افسردگیِ عمیق است. در این سفر می‌فهمیم که چرا وقتی هویتِ اجتماعیِ ما (شغل، رابطه، غرور) فرو می‌ریزد، ما نیز از همان هفت دروازه‌ی اینانا عبور می‌کنیم. و از همه مهم‌تر، به پاسخِ این سوالِ بزرگ می‌رسیم: چرا در جهان باستان، درمانِ رنجِ روان در «حذف کردنِ درد» نبود، بلکه در یافتنِ یک «شاهد» بود؟ 🎧 در این اپیزود می‌شنویم: چرا اسطوره‌ها خرافات نبودند، بلکه اولین ابزارهایِ «نقشه‌برداری از روان» بودند؟ تحلیلِ روان‌شناختیِ هفت دروازه‌ی دنیای زیرین و استعاره‌ی «از دست دادنِ ایگو». چرا آویزان شدنِ اینانا از قلاب گوشت، دقیق‌ترین توصیف از «بی‌حسیِ ناشی از افسردگی» است؟ نقشِ بی‌بدیلِ ننشوبور (خدمتکار اینانا)؛ معجزه‌یِ «دیده شدن» و اهمیتِ «شاهد» در عبور از تروما. چرا انسانِ امروز، با وجود تمامِ روان‌شناسان و داروها، از انسانِ باستان تنهاتر است؟ 📚 منابع و مطالعاتِ پشتیبانِ این اپیزود:برای نگارش و تحلیل روان‌شناختیِ این اپیزود، از منابع زیر استفاده شده است: Descent to the Goddess (نزول به سوی الهه) اثر Sylvia Brinton Perera (تحلیلِ بی‌نظیرِ یونگی از اسطوره‌ی اینانا و روان‌شناسیِ زنانگی و افسردگی). Inanna, Queen of Heaven and Earth (اینانا، ملکه‌ی آسمان و زمین) ترجمه و تفسیر Diane Wolkstein و Samuel Noah Kramer (برای متنِ اصلی کتیبه‌های سومری). The Hero with a Thousand Faces (قهرمانِ هزار چهره) اثر Joseph Campbell (در باب کارکرد روان‌شناختی اسطوره‌ها در عبور از بحران‌های وجودی). مبانی روان‌شناسیِ تحلیلی کارل گوستاو یونگ (Carl Jung) در باب مفهوم «سایه» (Shadow) و سفر به ناخودآگاه. 🎙 پادکست تاریخ پنهان روانپژوهش، نویسندگی و روایت: سامان خوش قامت

    38 min
  • 2 Episodes

About

«ما معمولاً تاریخِ روان‌شناسی را از صندلی‌های چرمیِ وین، آزمایشگاه‌های تاریکِ اروپا و نام‌هایی مثل فروید و یونگ شروع می‌کنیم. انگار انسان‌ها پیش از قرن نوزدهم، نه اضطراب داشتند، نه خواب می‌دیدند و نه دیوانه می‌شدند. اما حقیقت چیز دیگری است. در «تاریخ پنهان روان»، ما به عقب برمی‌گردیم. به هزاران سال پیش. به دورِ آتش‌های باستانی، جایی که انسان برای فهمیدنِ رنج‌هایش قصه می‌ساخت. به میان‌رودان، جایی که پادشاهان از خواب‌هایشان می‌لرزیدند. ما در این پادکست، روان‌شناسی را نه در کتاب‌های قطورِ پزشکی، بلکه در لابه‌لای اسطوره‌ها، طلسم‌ها، تیمارستان‌های قرون وسطی و اشعارِ کهن جستجو می‌کنیم. این پادکست برای کسانی است که از روان‌شناسیِ زرد و "مثبت‌اندیشیِ سمی" خسته شده‌اند و می‌خواهند بدانند آن تاریکی، اضطراب و ترومایی که امروز در آپارتمان‌های‌ مدرن‌شان حس می‌کنند، چه ریشه‌ی ۵۰۰۰ ساله‌ای در روانِ بشر دارد. ما در اینجا، تاریخ را نمی‌خوانیم؛ روانِ خودمان را کالبدشکافی می‌کنیم.»

Information