Một chiếc cốc rơi khỏi bàn và vỡ. Vì sao chuyện đó xảy ra? Vì cú chạm tay, vì chiếc cốc đặt quá sát mép bàn, vì sàn gạch cứng, hay vì số phận đã định sẵn? Khi hỏi “Vì sao?”, chúng ta có thể đang hỏi về cơ chế vật lý, về trách nhiệm đạo đức của một con người, hoặc về ý nghĩa của một mất mát. Trong tập đối thoại đặc biệt dài 45 phút của Mọt.zone, Quỳnh Anh, Thanh Bình và Mai cùng đi qua hành trình hơn 2.500 năm tư tưởng Đông – Tây để khám phá câu hỏi: “Nhân quả là gì?” Đi từ ba điểm neo đời thường (chiếc cốc vỡ ở mép bàn, cái cây được tưới nước, và một quán cà phê thử nghiệm giảm giá), cuộc trò chuyện mở ra 3 trục xuyên suốt: • Bản thể: Quan hệ nhân quả thực sự là gì bên trong thế giới? • Nhận thức: Làm sao ta phân biệt được nguyên nhân thật sự với sự trùng hợp ngẫu nhiên? • Thực hành & Đạo đức: Từ hiểu biết về điều kiện và nguyên nhân, ta nên hành động, quy trách nhiệm và đối diện với khổ đau như thế nào? 🎙️ Người đối thoại: Quỳnh Anh · Thanh Bình · Mai (Mọt.zone) 📚 NGUỒN ĐỐI CHIẾU & TÀI LIỆU THAM KHẢO CHÍNH: • Triết học Hy Lạp & Cổ đại: Plato (Phaedo 96a–99b), Aristotle (Physics II.3 & II.8), Stanford Encyclopedia of Philosophy (The Metaphysics of Causation; Presocratic Philosophy). • Kinh điển Phật giáo: Kinh Phân Tích Duyên Khởi (SN 12.2), Kinh Duyên (SN 12.20), Kinh Thể Nhập (Nibbedhika Sutta, AN 6.63), Kinh Sīvaka (SN 36.21). • Kinh Thánh & Thần học – Triết học Trung cổ: Phúc Âm Gioan 9:1–7, Phúc Âm Luca 13:1–5; Avicenna, al-Ghazali, Averroes (SEP: Causation in Arabic and Islamic Thought); Thomas Aquinas (Summa Theologiae I, q.2, a.3 & q.105, a.5). • Khoa học & Triết học Cận đại: Galileo Galilei (Two New Sciences, 1638), René Descartes (Principles of Philosophy, 1644), Isaac Newton (Principia / SEP), David Hume (An Enquiry concerning Human Understanding, 1748), Immanuel Kant (Critique of Pure Reason, 1781/1787 — Second Analogy), Pierre-Simon Laplace (A Philosophical Essay on Probabilities, 1814), Edward N. Lorenz (Deterministic Nonperiodic Flow, 1963). • Triết học Khoa học, Thống kê & AI Hiện đại: John Stuart Mill (A System of Logic, 1843), J. L. Mackie (Causes and Conditions, 1965), Hans Reichenbach (The Direction of Time, 1956), Patrick Suppes (A Probabilistic Theory of Causality, 1970), David Lewis (Causation, 1973), Paul W. Holland (1986), Donald B. Rubin (2005), Wesley C. Salmon (1994), Judea Pearl (Causal Inference, 2010), Spirtes, Glymour & Scheines (2000), Rosenblueth, Wiener & Bigelow (1943), Bongers et al. (2021), Bernhard Schölkopf et al. (Towards Causal Representation Learning, 2021). #Motzone #TrietHoc #NhanQua #KhoaHoc #DuyenKhoi #SuyLuanNhanQua #PodcastTrietHoc
