Við Tórði á túri

Kringvarp Føroya

Tórður Mikkelsen vitjar bygdir og býir kring landið við mikrofonini og varpar ljós á gerandisdagin hjá fólki. Forvitnið er drívmegin og evni, ið ikki skapa yvirskriftir í miðlunum, hava mangan stóran týdning fyri fólkið á staðnum. 

  1. FEB 16

    Við Tórði á túri á Setrinum - (3:3)

    Nám skipar í hesum døgum fyri evnisdøgum fyri øllum starvsfólkunum í Fólkaskúlanum fyri at lýsa, hvat rørir seg í Fólkaskúlanum. Arbeitt verður í verkstovum og allir fyrilestrarhaldararnir eru føroyingar og av Setrinum. Sólvá Jónsdóttir, deildarleiðari í Námi, Frida Poulsen, undirvísari og granskari á Námsvísindadeildini, og Ingi Wiberg, lærari á GIljanesi, greiða frá. Ingi heldur, at tað er avgjørt ein fyrimunur at fyrilestrarhaldararnir eru føroyingar. Summarskeiðini í føroyskum fyri útlendingum, sum eru á hvørjum sumri, eru ógvilga væl umtókt. Lena Reinert umsitur skeiðini, og hon sigur, at tey lesandi koma ymsa staðni úr heiminum, og vanliga megna tey at tosa føroyskt tá tey hava verið á skeiði í tríggjar vikur. Sandra Saxov Lamhauge stóð royndina og hevur nú heitið ph.d í málfrøði. Hon vardi sína ph-d-ritgerð í Kongshøll á Vestaru Bryggju í Havn. Ritgerðin hevði heitið A sociophonetic study of preaspiration and sonorant devoicing in Faroese og snúði seg um ávís frábrigdi í dialektini ymsa staðni í Føroyum. Sandra hevur starvast og verið innskrivað á Føroyamálsdeildini. Hon sigur, at hon hesa tíðina hevur merkt at fólk yvirhøvur eru áhugað í dialektum. Mékhala Kollslíð av Skála er farin ímóti streyminum. Hon  tók bachelor í Danmark og nú er hon í gongd við eina master-útbúgving í stjórnmálafrøði og samfelagsvísind á Setrinum. Hon hevur avgjørt at masterritgerðin fer at viðgera trygdar og verjupolitikk, tí tey evnini eru sera viðkomandi í hesum broytingartíðum. -Hóast vit eru lítil, eru vit ein partur av spælinum sum gongur fyri seg í hesum døgum. Eg fari at skriva um hvat okkara leiklutur er í hesum spælinum er, sigur Mékhala. Heini í Skorini, lektari á Setrinum, sigur, at áhugin fyri Grønlandi, Norðuratlantshavinum, Arktis og harvið eisini Føroyum og uttan um okkum er nógv vaksin tey seinastu árini - ikki minst síðani Donald Trump, forseti í USA, kom fram við kravinum um at eiga Grønland. Frá at hava verið eitt lágspenningsøki er Norðuratlantshavið og Arktis nú er háspenningsøki. M.a. Tí at Russland hevur útbygt sínar hernaðarstøðir í Arktis. Føroyar blíva nú partur av Erasmus+, sum er stóra stuðulsskipanin hjá ES, ið stuðlar útbúgving, frítíðarvirksemi og ítrótti. Hetta hendir í 2028 og er komið í lag eftir at  Ursula von der Leyen, ES-nevndarforkvinna, var í Føroyum fyri einum lítlum ári síðani, og hon og Aksel V. Johannesen, løgmaður, skrivaðu undir eitt semjuskjal millum Føroyar og ES. Við hesari E-skipan eru nógv lond, ið ikki eru limir í ES. -Erasmus+ fær stóran týdning fyri Føroyar, tí skipanin letur stóran stuðul. Tí er tað umráðandi at vit eru klár í 2028, tá vit eru partur av skipanini, sigur Marjun Lützen, fulltrúi í Undirvísingarstýrinum, sum umsitur Erasmus+-skipanina í Føroyum. Marjun Lützen umsitur stuðulsskipanina Erasmus+, sum Føroyar væntandi verða partur av frá 2028. Hetta hendir eftir at Ursula von der Leyen, ES-nevndarforkvinna, var í Føroyum fyri einum lítlum ári síðani, og hon og Aksel V. Johannesen, løgmaður, skrivaðu undir eitt semjuskjal millum Føroyar og ES. Erasmus+ stuðlar útbúgving, ungum og ítrótti og Marjun Lützen sigur, at hetta fær stóran týdning fyri Føroyar. -Tað er umráðandi at vit eru klár í 2028, tá vit eru partur av skipanini, sigur Marjun Lützen. Martin Tvede Zachariasen, rektari á Fróðskaparsetrinum, ivast ikki í, at Erasmus-skipanin fær stóran týdning fyri Setrið, tí møguleikarnir hjá teimum lesandi verða so nógv betri enn í dag. Tá ber til at lesa á Setrinum og t.d. fara uttanlands at taka onkur semestur, og Setrið væntar harumframt at fáa nógv fleiri útlendingar til Føroya at lesa. Samanlagt fer tað at skapa eitt meira spennandi lestrarumhvørvi fyri tey ungu, sigur rektarin á Setrinum.

    52 min
  2. FEB 9

    Við Tórði á túri á Setrinum (2:3)

    Ein av nýggju ætlanunum á Setrinum er ein matvørudepil, sum hevur gransking og útbúgving á skránni. Vit eru við á einari innleiðandi verkstovu, har Setrið hevur boðið fólki frá vinnuni og granskarum við. Durita Nielsen, ráðgevi í granskingar- og framtakseindini á Setrinum er fegin um undirtøkuna og hon ivast ikki í at matvørudepilin verður veruleiki. Hans Jákup Jacobsen, granskingar- og menningarleiðari á Havsbrún í Fuglafirði, er fegin um at vinnan varð kallað inn til verkstovuna, tí stórur tørvu er á slíkari matvøruútbúgving í Føroyum. Hanna Absalonsen arbeiddi á Setrinum í samfull 44 ár, og hon arbeiddi øll árini á Føroyamálsdeildini. Hon greiðir frá sínum samstarvi við veteranarnar Christian Matras og Jóhan Hendrik Poulsen, sum vóru slóðarar tá vit tosa um føroyska málið.  Áhugin at fara undir ph.d-lestur á Setrinum er nógv vaksin, og tí hevur Setrið sett á stovn ein Ph.d-skúla. Ein av teimum, sum nú er  ph.d-lesandi á Setrinum, er Dávid í Lág. Í sendingini greiðir hann livandi frá hvussu tað er at arbeiða við einari ph.d-verkætlan. Hann arbeiðir við føroyska málinum og vitlíki, tí upprunaliga er føroyskt ikki partur av nýggju tøknini hjá altjóða risunum. Tí er tað umráðandi at granska á hesum økinum, sigur Dávid. Harriet Hammer er ráðgevi í granskingar- og framtakseindini á Setrinum greiðir frá hvat hendir, tá fólk venda sær til Setrið, tí tey ætla sær undir ph.d-lestur. Hon sigur, at viðurskiftini uttan um henda lestað eru komin meira í fastan karm og tað hevur borið í sær, at tey fáa nógv fleiri umsóknir um ph.d-lestur enn fyrr. Anna Sofía Lava, leiðari á granskingar- og framtakseindini á Setrinum, greiðir frá stóru altjóða granskingarráðstevnuni UArctic Congress 2026, sum verður í høllini við Tjarnir í døgunum frá 26. Til 29. Mai. Har verða 800 ella fleiri granskarar úr øllum heiminum. Anna Sofía heldur, at ein slík ráðstevna hevur stóran týdning fyri føroyskar granskarar, sum fáa betri møguleikar at verða við í altjóða granskingarverkætlanum. Í sendingini greiðir Martin Tvede Zachariasen, rektari, rektari frá verkætlanini Kampus á Frælsinum. Í Nótatúni verður ein stórur felagsbygningur og Venjingar- og Læraraskúlin á Frælsinum verður nýumvældur og nakað verður bygtt afturat, so bygningurin verður eitt nútímans universitet. Har verða m.a. Fleiri rannsóknarstovur. Hann vónar at nýggi felagsbygningurin verður liðugur um fýra ella fimm ár og at alt verður liðugt um eini átta til tíggju ár. Í dag er Fróðskaparsetrið í 10 ymiskum bygningum í høvuðsstaðnum.

    52 min

About

Tórður Mikkelsen vitjar bygdir og býir kring landið við mikrofonini og varpar ljós á gerandisdagin hjá fólki. Forvitnið er drívmegin og evni, ið ikki skapa yvirskriftir í miðlunum, hava mangan stóran týdning fyri fólkið á staðnum. 

More From Kringvarp Føroya