Oercast

Harm Jan Wilbrink

Over ons oerverleden in een moderne wereld.

Episodes

  1. 21 Jul

    #9 – Gaan we steeds meer acteren? Wat kunnen we leren van Jozef van den Berg

    Het lijkt erop dat we in onze omgang met elkaar steeds meer een rol gaan spelen. Dat blijkt niet zozeer uit onderzoek, maar Harm Jan Wilbrink beschouwt dit als een ervaringsfeit. Het volgt ook uit een analyse van het idee dat het lonender is geworden in een meer open samenleving, vergeleken met het leven in een maatschappij die meer gesloten is. Iemand die bewust afscheid wilde nemen van het acteren was de poppenspeler Jozef van den Berg. Wat kunnen wij van hem leren? Nieuwe afleveringen verschijnen iedere dinsdag. Besproken video in deze aflevering: https://www.youtube.com/watch?v=uZpfDvRhAWg&t=1216s Missie: We leefden 98 procent van ons bestaan als Homo sapiens in de Steentijd. Die wereld heeft ons gevormd tot wie we zijn en bepaalt nog altijd onze lichamelijke behoeften en de werking van onze geest. In de Oercast onderzoek ik hoe jagers-verzamelaars nog voortleven in de hedendaagse mens en wat archeologie te maken heeft met ons dagelijks leven anno nu. Het geluid na de teaser is een bullroarer, ook wel zoemsteen genoemd: een ronddraaiend stuk hout, bot of steen aan een touw, waarmee een diep zoemend geluid wordt gemaakt dat over grote afstanden hoorbaar is. Bullroarers komen voor in verschillende traditionele culturen wereldwijd en mogelijk werden ze al in de Steentijd gebruikt om over langere afstanden te communiceren. De Wilde Mens: http://www.dewildemens.nl Presentatie, redactie en geluid: Harm Jan Wilbrink http://www.harmjanwilbrink.nl Ontwerp logo’s en thumbnails: Frank Zuithof http://www.logo-shop.nl Website: Wabke Bouman http://www.wabke.nl

  2. 14 Jul

    #8 – Protestantisme en kapitalisme: de ontwikkeling van de ‘eigen schuld’

    Het idee van ‘eigen schuld’ is niet iets dat eens en voor altijdbij de menselijke samenleving heeft behoord. Waarschijnlijk zal het idee in jager-verzamelaarsgemeenschappen weinig of geen betekenis hebben gehad, terwijl het vandaag de dag sterker in onze geest verankerd lijkt te zijn dan ooit. De grootste sprong in deze richting lijkt te zijn gemaakt tijdens de Reformatie. Voor die tijd moet bijvoorbeeld de armenzorg algemener zijn geweest, terwijl Maarten Luther zich de vraag begon te stellen welke armen door hun eigen schuld in de problemen waren gekomen. Nieuwe afleveringen verschijnen iedere dinsdag. Missie: We leefden 98 procent van ons bestaan als Homo sapiens in de Steentijd. Die wereld heeft ons gevormd tot wie we zijn en bepaalt nog altijd onze lichamelijke behoeften en de werking van onze geest. In de Oercast onderzoek ik hoe jagers-verzamelaars nog voortleven in de hedendaagsemens en wat archeologie te maken heeft met ons dagelijks leven anno nu. Het geluid na de teaser is een bullroarer, ook wel zoemsteengenoemd: een ronddraaiend stuk hout, bot of steen aan een touw, waarmee een diep zoemend geluid wordt gemaakt dat over grote afstanden hoorbaar is. Bullroarers komen voor in verschillende traditionele culturen wereldwijd en mogelijk werden ze al in de Steentijd gebruikt om over langere afstanden te communiceren. Bronnen: Oorspronkelijke tekst (Maarten Luther):„…daß die Fürsten,Herren, Rathschreiber und jedermann hüten und sich vor den Bettlern acht geben sollen, und lernen, daß, wo man nicht willigen und nüzlichen Nachbarn und ehrlichen Armen helfen und geben will, wie Gott es gebietet, sondern durch des Teufels Verführung und wider Gottes Gericht zehnmal so viel an Vaganten und verzweifelte Schurken gibt – wie wir es bishero bei Klöstern, Kirchen, Capellen und Bettelmönchen getan haben, und gänzlich den wahren Armen entsagt haben.“ Uit:Luther, M. (1528). Vorwort zur Ausgabe von Liber Vagatorum.Wittenberg. Online editie:https://www.gutenberg.org/files/46287/46287-h/46287-h.htm Weber, M. (1920). Die protestantische Ethik und der Geist des Kapitalismus. In Gesammelte Aufsätze zur Religionssoziologie (Bd. I, hoofdstuk Die religiösen Grundlagen der innerweltlichen Askese). J.C.B. Mohr (Paul Siebeck).https://books.google.com/books?id=sPbHhLxqSQcC De Wilde Mens: http://www.dewildemens.nl Presentatie,redactie en geluid: Harm Jan Wilbrink http://www.harmjanwilbrink.nl Ontwerp logo’s enthumbnails: Frank Zuithof http://www.logo-shop.nl Website: WabkeBouman http://www.wabke.nl

  3. 7 Jul

    #7 – Je steentijdbrein in het schermtijdperk (Richard Cytowic)

    Door het gebruik van beeldschermen krijgen we lichtprikkels binnen, ook als het buiten donker is. Daardoor raakt ons dag- en nachtritme verstoord. Omdat streamingdiensten en sociale media geld verdienen aan iedere minuut die jij op hun platform doorbrengt, wordt er alles aan gedaan om jouw aandacht zo lang mogelijk vast te houden. Daarbij wordt gebruikgemaakt van oersystemen die zijn ontstaan tijdens onze evolutie. In deze aflevering bespreek ik de ideeën van Richard Cytowic, hoogleraar neurologie, aan de hand van een video op YouTube. De in deze aflevering besproken video: Big Think. (16 februari 2026). Your brain wasn't built to hold this much information | Richard Cytowic. [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=t0qq9R__XiQ Nieuwe afleveringen verschijnen iedere dinsdag. Missie: We leefden 98 procent van ons bestaan als Homo sapiens in de Steentijd. Die wereld heeft ons gevormd tot wie we zijn en bepaalt nog altijd onze lichamelijke behoeften en de werking van onze geest. In de Oercast onderzoek ik hoe jagers-verzamelaars nog voortleven in de hedendaagsemens en wat archeologie te maken heeft met ons dagelijks leven anno nu. Het geluid na de teaser is een bullroarer, ook wel zoemsteen genoemd: een ronddraaiend stuk hout, bot of steen aan een touw, waarmee een diep zoemend geluid wordt gemaakt dat over grote afstanden hoorbaar is. Bullroarers komenvoor in verschillende traditionele culturen wereldwijd en mogelijk werden ze al in de Steentijd gebruikt om over langere afstanden te communiceren. De Wilde Mens: http://www.dewildemens.nl Presentatie,redactie en geluid: Harm Jan Wilbrink http://www.harmjanwilbrink.nl Ontwerp logo’s enthumbnails: Frank Zuithof http://www.logo-shop.nl Website: Wabke Bouman http://www.wabke.nl

  4. 30 Jun

    #6 – Samenwerking en geweld binnen en buiten groepen (2)

    Als we ons afvragen wanneer mensen in de prehistorie samenwerkten en wanneer conflicten ontstonden, dan is het volgens Harm Jan vooral van belang onderscheid te maken tussen wat zich binnen de eigen groep afspeelde en watdaarbuiten gebeurde. Dit vanwege het grote belang van hetgroepslidmaatschap, vergeleken met onze tijd. In deze aflevering kijken we daarom naar de verschillen tussen het leven in stamverband en de moderne, meer open en vaak stedelijke samenleving. Het leven in kleine groepen lijkt weinig vrijheid te kennen, maar volgens Harm Jan zijn zulke gemeenschappen soms juist beter in staat om mensen met wie zogezegd ‘iets is’ een plaats in de gemeenschap te bieden. Nieuwe afleveringen verschijnen iedere dinsdag. YouTubekanaal Will Lord: https://www.youtube.com/user/Beyond2000bc Missie: We leefden 98 procent van ons bestaan als Homo sapiens in de Steentijd. Die wereld heeft ons gevormd tot wie we zijn en bepaalt nog altijd onze lichamelijke behoeften en de werking van onze geest. In de Oercast onderzoek ik hoe jagers-verzamelaars nog voortleven in de hedendaagse mens en wat archeologie te maken heeft met ons dagelijks leven annonu. Het geluid na de teaser is een bullroarer, ook wel zoemsteen genoemd: een ronddraaiend stuk hout, bot of steen aan een touw, waarmee een diep zoemend geluid wordt gemaakt dat over grote afstanden hoorbaar is. Bullroarers komen voor in verschillende traditionele culturen wereldwijd en mogelijkwerden ze al in de Steentijd gebruikt om over langere afstanden te communiceren. De Wilde Mens:http://www.dewildemens.nl Presentatie, redactie en geluid: Harm Jan Wilbrink http://www.harmjanwilbrink.nl Ontwerp logo’s en thumbnails: Frank Zuithof http://www.logo-shop.nl Website: Wabke Bouman http://www.wabke.nl

  5. 22 Jun

    #5 – Samenwerking en geweld binnen en buiten groepen (1)

    De mens en zijn evolutionaire voorgangers moeten al tientallen miljoenen jaren in kleine, min of meer afgebakende groepen hebben geleefd. Onze eigenschappen, waaronder onze emoties, zijn op deze situatie afgestemd. Dat we nu de hele dag door met talloze onbekende anderen letterlijk moeten dealen maakt ons als een kat in een vreemd pakhuis. Voor Homo sapiens in de prehistorie is het delen van de buit een belangrijke overlevingsstrategie geweest. Dit maakt dat we van nature niet gewend zijn aan een vrije markteconomie waarin, uiteraard binnen grenzen, het recht van de sterkste geldt. Nieuwe afleveringen verschijnen iedere dinsdag. Het citaat op 8.04 minuut is een vertaling van: "Yes, when a young man kills much meat he comes to think of himself as a chief or a big man, and he thinks of the rest of us as his servants or inferiors. We can't accept this. We refuse one who boasts, for someday his pride will make him kill somebody. So we always speak of his meat as worthless. This way we cool his heart and make him gentle." Uit: Lee, R. B. (december 1969). Eating Christmas in the Kalahari. Natural History, 78(10), 14–22, 60–64. https://www.deerfield.k12.wi.us/faculty/petersenr/X-mas%20Kalahari.pdf (p. 21). Missie. We leefden 98 procent van ons bestaan als Homo sapiens in de Steentijd. Die wereld heeft ons gevormd tot wie we zijn en bepaalt nog altijd onze lichamelijke behoeften en de werking van onze geest. In de Oercast onderzoek ik hoe jagers-verzamelaars nog voortleven in de hedendaagse mens en wat archeologie te maken heeft met ons dagelijks leven anno nu. Het geluid na de teaser is een bullroarer, ook wel zoemsteen genoemd: een ronddraaiend stuk hout, bot of steen aan een touw, waarmee een diep zoemend geluid wordt gemaakt dat over grote afstanden hoorbaar is. Bullroarers komen voor in verschillende traditionele culturen wereldwijd en mogelijk werden ze al in de Steentijd gebruikt om over langere afstanden te communiceren. De Wilde Mens: http://www.dewildemens.nl Presentatie, redactie en geluid: Harm Jan Wilbrink — http://www.harmjanwilbrink.nl Ontwerp logo's en thumbnails: Frank Zuithof — http://www.logo-shop.nl Website: Wabke Bouman — http://www.wabke.nl

  6. 22 Jun

    #4 – Sjoerd Kramer: het veranderde boerenleven in Nederland

    De 76-jarige Sjoerd Kramer is zijn hele leven klauwbekapper, oftewel hoefverzorger van koeien, hoefsmid, dierverloskundige en castreur geweest. Hij is opgegroeid tussen het vee in de Friese Wouden en heeft er altijd tussen geleefd en gewerkt. Omdat hij die ervaring combineert met een groot verteltalent, weet hij als geen ander te schetsen hoe het boerenleven en de veehouderij in de afgelopen pakweg zestig jaar zijn veranderd.In deze aflevering blijkt hoe mensen tot voor kort nog veel dichter op hun vee leefden, een situatie die al duizenden jaren bestond. Ook op dit gebied zijn wij de laatste decennia duidelijk verder van onze natuurlijke staat afgeraakt.Nieuwe afleveringen verschijnen iedere dinsdag.Missie:We leefden 98 procent van ons bestaan als Homo sapiens in de Steentijd. Die wereld heeft ons gevormd tot wie we zijn en bepaalt nog altijd onze lichamelijke behoeften en de werking van onze geest. In de Oercast onderzoek ik hoe jagers-verzamelaars nog voortleven in de hedendaagse mens en wat archeologie te maken heeft met ons dagelijks leven anno nu.Het geluid na de teaser is een bullroarer, ook wel zoemsteen genoemd: een ronddraaiend stuk hout, bot of steen aan een touw, waarmee een diep zoemend geluid wordt gemaakt dat over grote afstanden hoorbaar is. Bullroarers komen voor in verschillende traditionele culturen wereldwijd en mogelijk werden ze al in de Steentijd gebruikt om over langere afstanden te communiceren.De Wilde Mens:http://www.dewildemens.nlPresentatie, redactie en geluid:Harm Jan Wilbrinkhttp://www.harmjanwilbrink.nlOntwerp logo’s en thumbnails:Frank Zuithofhttp://www.logo-shop.nlWebsite:Wabke Boumanhttp://www.wabke.nl

  7. 22 Jun

    #3 – Testosteron: dat 'lastige stofje'

    Het is duidelijk dat testosteron kampt met een imagoprobleem, getuige de spreekwoordelijke 'testosteronbommetjes'. Maar behalve het stimuleren van spiergroei en agressie doet het hormoon nog veel meer. Het is een van de drijvende krachten achter het gedrag en de fysiologie van vrijwel alle gewervelde dieren en speelt al honderden miljoenen jaren een cruciale rol in hun evolutie. Die rol is vooral groot bij mannen, maar ook bij vrouwen is deze aanwezig. Testosteron is dus veel meer dan alleen 'een lastig stofje'. Nieuwe afleveringen verschijnen iedere dinsdag. Missie. We leefden 98 procent van ons bestaan als Homo sapiens in de Steentijd. Die wereld heeft ons gevormd tot wie we zijn en bepaalt nog altijd onze lichamelijke behoeften en de werking van onze geest. In de Oercast onderzoek ik hoe jagers-verzamelaars nog voortleven in de hedendaagse mens en wat archeologie te maken heeft met ons dagelijks leven anno nu. Het geluid na de teaser is een bullroarer, ook wel zoemsteen genoemd: een ronddraaiend stuk hout, bot of steen aan een touw, waarmee een diep zoemend geluid wordt gemaakt dat over grote afstanden hoorbaar is. Bullroarers komen voor in verschillende traditionele culturen wereldwijd en mogelijk werden ze al in de Steentijd gebruikt om over langere afstanden te communiceren. De Wilde Mens: http://www.dewildemens.nl Presentatie, redactie en geluid: Harm Jan Wilbrink — http://www.harmjanwilbrink.nl Ontwerp logo's en thumbnails: Frank Zuithof — http://www.logo-shop.nl Website: Wabke Bouman — http://www.wabke.nl

  8. 22 Jun

    #2 – De overgang naar de boerensamenleving: onderschat én overschat

    De overgang van jagen-verzamelen naar landbouw geldt als misschien wel de belangrijkste verandering in de geschiedenis van de mensheid. Mensen gingen anders eten, anders werken en uiteindelijk ook anders samenleven. In deze aflevering onderzoeken we die omslag. We zien dat de rol van de ‘agrarische revolutie’ moeilijk overschat kan worden, maar ook dat we, juist doordat we het belang van deze overgang erkennen, soms uit de bocht vliegen in onze voorstellingen ervan. Nieuwe afleveringen verschijnen iedere dinsdag. Missie. We leefden 98 procent van ons bestaan als Homo sapiens in de Steentijd. Die wereld heeft ons gevormd tot wie we zijn en bepaalt nog altijd onze lichamelijke behoeften en de werking van onze geest. In de Oercast onderzoek ik hoe jagers-verzamelaars nog voortleven in de hedendaagse mens en wat archeologie te maken heeft met ons dagelijks leven anno nu. Het geluid na de teaser is een bullroarer, ook wel zoemsteen genoemd: een ronddraaiend stuk hout, bot of steen aan een touw, waarmee een diep zoemend geluid wordt gemaakt dat over grote afstanden hoorbaar is. Bullroarers komen voor in verschillende traditionele culturen wereldwijd en mogelijk werden ze al in de Steentijd gebruikt om over langere afstanden te communiceren. De Wilde Mens: http://www.dewildemens.nl Presentatie, redactie en geluid: Harm Jan Wilbrink — http://www.harmjanwilbrink.nl Ontwerp logo's en thumbnails: Frank Zuithof — http://www.logo-shop.nl Website: Wabke Bouman — http://www.wabke.nl

  9. 22 Jun

    #1 – Waarom de eerste bewoners van Nederland zo laat boeren werden

    Recent onderzoek laat zien dat mensen uit het huidige België, Nederland en Noordwest-Duitsland pas laat een ‘agrarische revolutie’ hebben gekend.In deze eerste aflevering van de Oercast onderzoek ik waarom de prehistorische bewoners van het Nederlandse kustgebied nog millennia lang bleven jagen, vissen en verzamelen terwijl elders in Europa de landbouw al dominant werd.Nieuwe afleveringen verschijnen iedere dinsdag.Missie. We leefden 98 procent van ons bestaan als Homo sapiens in de Steentijd. Die wereld heeft ons gevormd tot wie we zijn en bepaalt nog altijd onze lichamelijke behoeften en de werking van onze geest. In de Oercast onderzoek ik hoe jagers-verzamelaars nog voortleven in de hedendaagse mens en wat archeologie te maken heeft met ons dagelijks leven anno nu.Aanleiding voor deze aflevering.NRC – “Prehistorische kustbewoners van Nederland schakelden op een unieke manier over op landbouw.”https://www.nrc.nl/nieuws/2026/02/12/prehistorische-kustbewoners-van-nederland-schakelden-op-een-unieke-manier-over-op-landbouw-a4882487Universiteit Leiden – “DNA-studie onthult opmerkelijke stabiliteit prehistorische bevolking Lage Landen.”https://www.universiteitleiden.nl/nieuws/2026/02/dna-studie-onthult-opmerkelijke-stabiliteit-prehistorische-bevolking-lage-landenHet geluid na de teaser is een bullroarer, ook wel zoemsteen genoemd: een ronddraaiend stuk hout, bot of steen aan een touw, waarmee een diep zoemend geluid wordt gemaakt dat over grote afstanden hoorbaar is. Bullroarers komen voor in verschillende traditionele culturen wereldwijd en mogelijk werden ze al in de Steentijd gebruikt om over langere afstanden te communiceren.De Wilde Mens: http://www.dewildemens.nlPresentatie, redactie en geluid: Harm Jan Wilbrink — http://www.harmjanwilbrink.nlOntwerp logo’s en thumbnails: Frank Zuithof — http://www.logo-shop.nlWebsite: Wabke Bouman — http://www.wabke.nl

  10. 16 Jun

    Trailer

    We leefden 98 procent van ons bestaan als mens in de Steentijd. Die wereld heeft ons gevormd tot wie we zijn en bepaalt nog altijd onze lichamelijke behoeften en de werking van onze geest.In de Oercast onderzoek ik hoe jager-verzamelaars nog voortleven in de hedendaagse mens en wat archeologie te maken heeft met ons dagelijks leven anno nu.Nieuwe afleveringen verschijnen iedere dinsdag.De Wilde MensPresentatie, redactie en geluid:Harm Jan WilbrinkOntwerp logo’s en thumbnails:Frank ZuithofWebsite:Wabke Bouman

  • 10 Episodes

About

Over ons oerverleden in een moderne wereld.

Information

  • Creator
    Harm Jan Wilbrink
  • Years Active
    2026
  • Episodes
    10
  • Rating
    Clean
  • Copyright
    © Harm Jan Wilbrink
  • Show Website
    Oercast