Seachtain

Irish Independent
Irish Independent
  • 0.0 (0)
  • News
  • Updated weekly

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge. 

  1. 23 hr ago

    Stair Bhéal Feirste: ‘Stair a mhúnlaigh mo mhuintir’ - Séamus Ó Tuama

    Tar éis bás a athar, gheall Séamus Ó Tuama go gcríochnódh sé féin an leabhar a bhí tosaithe ag a dhaid, Diarmuid. Leabhar ar stair Bhéal Feirste atá ann ó pheirspictíocht phoblachtánach, le scéal muintir Uí Thuama féin agus an t-eispéireas a bhí acu féin fite fuaite le stair chorraitheach na cathrach féin. Leanann an leabhar turas na clainne, ó fhear óg Corcaíoch a bhog ó thuaidh i ndiaidh an Ghorta Mhóir, tríd na pogroms le linn na 1920ídí, agus na Trioblóidí a lean, go dtí Séamus agus a hathair Diarmuid agus an ról a bhí acu i réabhlóid na Gaeilge sa chathair. Bhí an-aithne ag Gaeil Bhéal Feirste ar mhuintir Uí Thuama, go háirithe mar gheall ar obair Dhiarmuid mar phríomhoide Bhunscoil Phobal Feirste, an chéad scoil lán-Ghaeilge i dTuaisceart Éireann. Ar Seachtain, labhraíonn Séamus Ó Tuama faoina leabhar úr ‘Béal Feirste: Belfast’ agus faoin saol sa chathair a mhúnlaigh a mhuintir. Cé gur scéal é atá lán de choimhlint agus de thráma thar na glúnta, feiceann Séamus toradh dearfach sa lá atá inniu ann i bhfoirm na hathbheochana cultúrtha agus teanga atá ag bláthú i mBéal Feirste. Foclóir: Dornán de pháistí: A handful of children Obair dheonach: Voluntary work Tiomsú airgid: Fundraising Cinnteacht: Certainty D’fhág sé a lorg: He left his mark Leac uaighe: Gravestone Borb: Abrupt Fréamhaithe: Rooted Do shinsir: Your ancestors Cartlann mhíleata: Military archives Críochdheighilt: Partition A shin-seanathair: His great-grandfather Ceannaire: Leader Dearfach: Positive Saorstát: Free state Scoilt: Divide Creatlach: Framework Bearna: A gap *Suirbhé le haghaidh deis dearbhán 500 euro One4All a bhuachaint: Téigh chuig mypodcastfeedback.com agus cur an cód ‘POD’ isteach.* See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Stair Bhéal Feirste: ‘Stair a mhúnlaigh mo mhuintir’ - Séamus Ó Tuama

  2. 6 days ago

    Live at the Fleadh: The Conamara duo i gcroílar na reabhlóide trad

    Tá Seachtain ag teacht beo ó Fhleadh Cheoil na hÉireann 2026! Ar feadh seachtaine tháinig na sluaite go Béal Feirste chun sult a bhaint as an cheol, na comórtais agus as an chathair féin. Den chéad uair riamh, bhí Fleadh Cheoil na hÉireann á reáchtáil i bpríomhchathair an Tuaiscirt agus Comhaltas Ceoltóirí Éireann ag céiliúradh 75 bliain ar an fhód. Chuir Séamus agus Caoimhe Uí Fhlatharta as an Aird Mhóir i nGaeltacht Chonamara gach duine faoi gheasa lena gcuid ceoil thraidisiúnta le linn na Fleidhe. Bhí siad báite sa cheol ó bhí siad sa chliabhán agus anois tá siad ag tabhairt an cheoil sin ar fud an domhain. Bhí Séamus agus Caoimhe i gcuideachta Áine Ní Bhreisleáin. See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Live at the Fleadh: The Conamara duo i gcroílar na reabhlóide trad

  3. 5 Aug

    Live at the Fleadh: The ancient art of lilting

    Tá Seachtain beo ag Fleadh Cheoil na hÉireann 2026! Is é seo an chéad uair don Fleadh teacht go Béal Feirste, áit ina mbeidh breis agus 800,000 cuairteoir ag freastal ar an bhféile! Le linn na seachtaine seo, tiocfaidh anam isteach sa chathair  le taibhithe sráide, seisiúin ceoil, seónna stáitse, céilithe, agus comórtais. Ach le 75 bliain á chéiliúradh ag Comhaltas Ceoltóirí Éireann, amharcann muid siar ar an meath a bhí tagtha ar an gceol traidisiúnta sular bunaíodh an eagraíocht. Agus fiosraíonn muid cad chuige a  bhfuil daoine ar fud fad na cruinne chomh tógtha le ceol traidisiúnta na hÉireann? Beirt cheoltóir atá fite fuaite go dlúth le ceiliúradh na seachtaine seo ná an fidléir iomráiteach Dónal O’Connor agus an t-amhránaí agus portaire béil cumasach Róise Ní Mhurchú. Bhí an beirt i gcomhluadar Áine Ní Bhreisleáin ag an bhFleadh. See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Live at the Fleadh: The ancient art of lilting

  4. 30 Jul

    The ‘rite of passage’ for beagnach 30 míle déagóirí

    Ag an am seo bliana, téann na sluaite déagóirí ar a n-oilithreacht teanga bhliantúil chun na Gaeltachta.    Ó Thír Chonaill go Gaillimh, ó Mhaigh Eo go Ciarraí, bíonn na coláistí samhraidh i gceantair Ghaeltachta éagsúla, ag mealladh daoine óga ó gach cearn d'Éirinn.  Sa bhliain seo chuaigh thart, d'fhreastail beagnach 30 míle dálta ar na cúrsaí seo, ach níor éirigh leis na mílte áit a fháil faraor.  Do chuid mhór déagóirí, is í seo an chéad uair dóibh tréimhse a chaitheamh as baile agus a bheith tumtha go hiomlán i saol agus i gcultúr na Gaeilge.  Agus taobh thiar den éispéiris Ghaeltachta, tá an bhean tí, na mná atá ina gcroílár d'eispéireas na gcoláistí samhraidh.  Ach an bhféadfá féin seisear scoláire déag a thabhairt isteach i do theach féin, faoi do chúram féin ar feadh coicíse nó níos mó?  Ar Seachtain labhraíonn an t-iriseoir Áine Ní Bhreisleáin faoi na coláistí samhraidh agus faoi na mná tí atá ina gcnámh droma acu.  Maoinithe ag an Scéim Tuairiscithe Daonlathais Áitiúil.    Foclóir:  Éispéireas: Experience  Tóir: Demand  Liostaí feithimh: Waiting lists  Corruair: sometimes   Clár siamsaíochta: Entertainment programme  Ildánach: Versatile  Cláraithe: Registered  An t-uasmhéid: The maximum  Bhí an t-eallach le blí agat: You had to milk the cattle  Riachtanais bia: Dietary requirements  Slabhra: Chain  Nasc: Link  Cuimhní: Memories  Cloch mhíle: Milestone  Ag freastal: Attending  Srianta: Constrained  Ó ghlúin go glúin: From generation to generation  Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism  See omnystudio.com/listener for privacy information.

    The ‘rite of passage’ for beagnach 30 míle déagóirí

  5. 27 Jul

    Beirt ‘Ghaeilgeoirí' cúisithe i leith buama a iompar trasna na teorann

    Tá bean agus fear cúisithe as pléascáin a bheith ina seilbh acu go mídhleathach.  An tseachtain seo caite, stop Gardaí carr ar an N2 i gContae Mhuineacháin agus iad ag fiosrú gníomhaíochtaí easaontóirí poblachtánacha.   Fuarthas an buama, a bhí réidh le húsáid, agus a bhí á iompar trasna na teorann, ar shuíochán cúil an chairr.   Dúnadh an bóthar ar feadh tamaill agus bhain foireann diúscartha buamaí an dochar as an ngléas.   Cúisíodh bean sna fichidí as Cill Dara, a bhí ag tiomáint an chairr, agus cúisíodh fear eile sna daichidí i ndáil leis an eachtra.  Ar Seachtain, insíonn an t-iriseoir Ciarán Dunbar faoin méid atá ar eolas againn faoin scéal seo.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Beirt ‘Ghaeilgeoirí' cúisithe i leith buama a iompar trasna na teorann

  6. 23 Jul

    ‘Ghabh arm Iosrael é’: The Gaelgeoir detained in an Israeli cell

    Níos luaithe i mbliana, bhí súile an domhain ar an Global Sumud Flotilla agus iad ag iarraidh an t-imshuí ar chósta Gaza a shárú.   Ach níorbh é sin an t-aon iarracht a bhí déanta thar na blianta chun nascanna a chruthú agus le cúnamh a thabhairt isteach i gcríocha na Palaistíne.   Tá Gaza agus an Bruach Thiar faoi smacht Iosrael le blianta fada anuas – agus is ábhar é a mhúsclaíonn mothúcháin láidre i measc go leor Éireannaigh.  Breis is fiche bliain ó shin, thaistil an scríbhneoir Feirsteach Seán Ó Muireagáin go dtí an Phalaistín chun nascanna a fhorbairt idir páistí scoile sa Tuaisceart agus sa Bhruach Thiar.  Ach, cosúil le muintir an Global Sumud, ghabh fórsaí Iosrael Seán agus coinníodh i gcillín é ar feadh cúig lá – cé nach raibh aon choir déanta aige.   Líomhnaítear gur ghabhadh Seán mar gheall gur bhall den IRA é agus go raibh sé i mbun Palaistínigh a threanáil conas buamaí a dheanamh - rud nach raibh fíor in aon chor.  Ar Seachtain labhair Seán Ó Muireagáin faoin eispéireas phearsanta a bhí aige féin.    Foclóir:  Imshuí: Blockade  Críocha: Territories   An Bhruach Thiar: The West Bank  Coir: Crime  Báúil: Sympathetic  Aitheanta: Recognised  Pobal sceimhlitheoireachta: Terrorist community   Céasadh: Torment  Cillín: Cell  Dallóg: Blindfold  Seafóid: Nonsense  Cacamas: Bullshit  Is cuma sa tsoic: Couldn’t care less  Líomhaintí: Allegations  Amhras: Doubt  Cinedhíothú: Genocide  Ag bárcadh allais: Sweating profusely  Cairdeas domhain: Deep friendship  Féidearthacht: Possibility  Mhaoinigh: Funded  Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism See omnystudio.com/listener for privacy information.

    ‘Ghabh arm Iosrael é’: The Gaelgeoir detained in an Israeli cell

  7. 16 Jul

    Reviving our Gaeltacht's vacant homes: Ó Thír Chonaill go dtí An Rinn

    Tá a fhios ag madraí na sráide faoin bhfadhb atá sa tír seo maidir le heaspa tithíochta. ­ Ó Ghaoth Dobhair, go Carna, go Corca Dhuibhne, tá dúshláin mhóra roimh theaghlaigh atá ag iarraidh teach a fháil i gceantair Ghaeltachta. ­ Beagnach bliain ó shin, fostaíodh duine chun dul i ngleic leis an ghéarchéim tithíochta sna Gaeltachtaí: Comhordaitheoir ar Thithe Folmha sa Ghaeltacht. ­ Agus an sprioc? Tithe folmha sna Gaeltachtaí a chur ar ais in úsáid. ­ Ach an bhfuil an éirigh leis an iarracht? ­ Agus cé chomh tábhacht is atá na deontais athchóirithe do na tithe fomha seo? ­ Ar Seachtain thug Colm Mac Eachmharcaigh, Comhordaitheoir Tithe Folmha sa Ghaeltacht, uasdátú ar an dul chun cinn atá déanta ó thosaigh sé sa phost. ­ Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism ­ Foclóir: ­ Deontas: Grant ­ Athchóiriú: Renovation ­ Tithe folmha: Vacant houses ­ Tréigthe: Abandoned ­ Díon: Roof ­ Bothán: An old rudimentary house ­ A mheas: To assess ­ Fostaíocht: Employment ­ Na scéaltaí rathúla: Success stories ­ Íochta amach: Paid out ­ Ag baint leas as: Benefitting from ­ Coinníoll: Condition ­ Daoine aonair: Individuals ­ Togra: Project ­ Dírithe: Directed at ­ Maoiniú: Funding ­ Cíos: Rent ­ Meascán: Mixture ­ Chun tosaigh: Ahead ­ Rannpháirtíocht: Participation ­ Uacht: Will ­ Cáin: Tax See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Reviving our Gaeltacht's vacant homes: Ó Thír Chonaill go dtí An Rinn

  8. 9 Jul

    Gaeilge vs An Bhreatnais: Lessons from the Welsh language revival

    Ba scéal mór é sa Bhreatain Bheag nuair a chuir Plaid Cymru deireadh le forlámhas Páirtí an Luchta Oibre i mí na Bealtaine - páirtí a bhí i gcumhacht sa tír le breis agus 100 bliain. ­ ­ Is páirtí polaitíochta é Plaid Cymru ina bhfuil dlúthcheangal aige le cur chun cinn na teanga Bhreatnaise agus tá an teanga ar a dtoil ag formhór na n-airí rialtais, ar a laghad. ­ ­ Is éacht suntasach é do thír inár tháinig meath dhamnaithe ar an teanga leis na cianta. ­ ­ Anois, áfach, amharctar ar an mBreatain Bheag mar eiseamláir - mar chinéal blueprint faoi conas teanga – a bhí i mbaol - a athbheochan arís. ­ ­ Ba é scéal athbheochan na Breatnaise, scéal faoi feachtasaíocht, faoi toil pholaitiúil, agus faoi dúthracht na ndaoine chun todhchaí an teanga a athrú. ­ ­ Ach cé chomh fíor is atá rath na hathbheochana sa Bhreatain Bheag? ­ An glas iad na cnoic i bhfad uainn? ­ Nó an bhfuil ceachtanna le foghlaim againne ón Bhreatain Bheag i leith cur chun cinn na Gaeilge? ­ Ar Seachtain déanann an Dr Ben Ó Ceallaigh, leachtóir in ollscoil Aberystwyth, iniúchadh ar na ceachtanna atá le foghlaim ón Bhreatain Bheag. ­ ­ Is ball den trust project é Seachtain agus ba mhian linn go mbeidh muinín agaibhse ionainn. Is féidir ár mbeartas eitice a léamh ag independent.ie/ourjournalism ­ ­ ­ Foclóir: ­ Eiseamláir: Role model ­ Breatnais: Welsh ­ Athbheochan: Revival ­ Meath: Decline ­ Forlámhas: Supremacy ­ Rath: Success ­ Cos ar bolg: Oppress ­ Monarcháin: Factories ­ Ní sin an chloch is mó ar a phaidrín: It's not his biggest concern ­ Aire rialtais: Cabinet minister ­ Ag mianadóireacht: Mining ­ Nach maireann: The late or deceased ­ Coilíniú: Colonisation ­ Céatadán: Percentage ­ Folláin: Healthy ­ Ceacht: Lesson ­ Cíos: Rent ­ Bagairt: Threat ­ Cáin: Tax ­ Is fiúntaí: Most worthwhile ­ Uaillmhianach: Ambitious ­ Slat tomhais: Measuring stick ­ Mian: Desire ­ See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Gaeilge vs An Bhreatnais: Lessons from the Welsh language revival
See All (182)

Trailer

About

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge. 

Information

  • Channel
    Irish Independent
  • Creator
    Irish Independent
  • Years Active
    2024 - 2026
  • Episodes
    182
  • Rating
    Clean
  • Copyright
    © 2026 Irish Independent
  • Show Website
    Seachtain

More From Irish Independent